Tibetan
ཡང་སྦྱར་རོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན། གཟུགས་ནི་དབུ་བ་རྡོས་པ་ལྟར་བཅིང་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཚོར་བ་ནི་ཆུའི་ཆུ་བུར་ལྟར་རོ་བྲོ་བོ་ཆུང་བ་ཉིད་དོ། །འདུ་ཤེས་ནི་སྨིག་རྒྱུ་ལྟར་མི་བརྟན་པ་ཉིད་དོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་ཆུ་ཤིང་ལྟར་སྙིང་པོ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟར་བདག་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བཤད་པ་དང་པོ་ལྟར་དཔེ་རེ་རེ་ཡང་། ཕུང་པོ་ལྔ་ཀ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ཀ་སེལ་བྱེད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་པ་ལྟར་ན་དེས་རེ་རེ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་ཀ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྣམ་པ་རེ་རེ་སེལ་བྱེད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ལྟར་ན་དེས་རེ་རེ་ཕུང་པོ་རེ་རེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྣམ་པ་ཡང་རེ་རེ་ཁོ་ན་སེལ་བྱེད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཡང་དག་པར་སྡུད་པའི་མདོ་ལ་སོགས་པར་ཁམས་རྣམས་སྦྲུལ་གདུག་པ་ལྟ་བུ་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་གྲོང་སྟོང་པ་ལྟ་བུར་སོ་སོར་རྟོག་ཅིང་སྒྲུབ་ཅེས་ཆོས་གཉིས་པོ་ལ་ཡང་དཔེ་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་ནས་སླར་ཡང་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དུ་དེ་དག་གི་རབ་དབྱེ་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྟན་པར་བཞེད་ནས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲི་བར་མཛད་དོ། །འདི་ལ་བཞི་ཏེ། རྫས་ཡོད་སོགས་དྲུག་ཅུར་དབྱེ་བ་དང་། ཀུན་བརྟགས་སོགས་གསུམ་དུ་དབྱེ་བ་དང་། མཚན་ཉིད་སོགས་བཞིར་དབྱེ་བ་དང་། ཕྱི་ལྟས་སོགས་དྲུག་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ལ་ཡང་སྡོམ་གྱིས་མདོར་བསྟན་པ་དང་། དེ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང་། དེ་དང་ཚུལ་མཐུན་པའི་དབྱེ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་བསྟན་པ་དང་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དང་པོ་ནི། རབ་དབྱེ་རྒྱ་ཆེན་པོ་འཆད་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་གི་དོན་དང་ཚིག་གི་སྣ་ཕྱོགས་གཅིག་དུ་སྡོམ་ན་དུ་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། ཤེས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་རྫས་ཡོད་སོགས་ནས་རྐྱེན་ལ་སོགས་པའི་བར་རྣམས་ཡིན་ལ། དེ་དག་རེ་རེ་ཡང་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་མཚན་ཉིད་དམ་རང་བཞིན་ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་དུ་ཞིག་དགོས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་གསུམ་གསུམ་གྱིས་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་པ་དེ་དག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་བདུན་ཏེ། འདི་ལྟར། རྫས་ཡོད་སོགས་བཞི་དང་། ཤེས་བྱ་སོགས་གསུམ་དང་། གཟུགས་ཅན་སོགས་དྲུག་དང་། ཟག་བཅས་སོགས་བཅུ་གཉིས་དང་། བྱུང་སོགས་བརྒྱ་དང་། འདས་སོགས་བཅུ་དྲུག་དང་། རྐྱེན་སོགས་བཅུ་གཅིག་དུ་དབྱེ་བའོ
Chinese
又说，另一种方式是，色如水泡，没有束缚。受如水上的水泡，味道微小。想如阳焰，不稳固。行如芭蕉树，没有心髓。识如幻术，无我。应当这样说。其中，如第一种说法，每一个比喻，都能对治五蕴的四种颠倒。如第二种说法，每一个比喻，都能对治五蕴的每一种颠倒相。如第三种说法，每一个比喻，只能对治每一个蕴的一种颠倒相。《正法集经》等中，说界如毒蛇，处如空聚落，分别观察，如是也对这二者说了比喻。这样，详细开示了蕴、界、处的体性等后，为了再次在所化众生心中生起智慧，想要开示它们的广大差别，于是提问：蕴、界、处的行相差别是什么呢？这里有四种：分为实有等六十种，分为遍计所执等三种，分为自性等四种，分为外观等六种。第一种又分为以总义略说，详细解释，以及开示与此相似的无量差别三种方式来了解。第一种是：如果将要宣说的广大差别，归纳为意义和词语的要点，有多少呢？应当了解，所知的实有等，直到缘等之间。并且，每一个所知的意义，体性或自性如何，有多少种相，为什么需要，都是通过三个方面来决定的。第二，详细解释这些，有七种：即分为实有等四种，所知等三种，有色等六种，有漏等十二种，生等一百种，过去等十六种，缘等十一种。
English
Furthermore, in another way, form is like a mass of foam, without any binding. Feeling is like a bubble on water, with a small taste. Perception is like a mirage, unstable. Formations are like a plantain tree, without essence. Consciousness is like an illusion, without self. This should be explained. Among these, according to the first explanation, each example can counteract all four inversions of the five aggregates. According to the second explanation, each example can counteract each aspect of the inversions of the five aggregates. According to the third explanation, each example can only counteract one aspect of inversion for each aggregate. In the Sutra of the Collection of Righteous Dharmas and others, it says that the elements are like poisonous snakes and the sources are like empty villages, contemplating and establishing them separately. Thus, metaphors are also taught for these two. Having extensively shown the characteristics of the aggregates, elements, and sources, in order to generate wisdom in the disciples again, it is intended to show the great divisions of these. Therefore, the question is asked: What are the divisions of the aspects of the aggregates, elements, and sources? There are four divisions here: division into sixty types such as substantially existent, division into three types such as completely imputed, division into four types such as characteristics, and division into six types such as external appearance. The first of these is to be understood in three ways: by briefly stating the summary, by explaining it in detail, and by showing the immeasurable divisions that are similar to it. The first is: if we summarize the meaning and words of the great divisions that are to be explained, how many are there? It should be understood that the objects to be known are from substantially existent and so on, up to conditions and so on. And how is each of these knowable meanings, characteristics, or natures determined by three aspects: how many aspects are there, and why are they needed? Second, there are seven ways to explain these in detail: namely, dividing into four types such as substantially existent, three types such as knowable, six types such as having form, twelve types such as having defilements, one hundred types such as arising, sixteen types such as past, and eleven types such as conditions.
Tibetan
། །དང་པོ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར། དངོས་པོའི་རྐང་གྲངས་དུ་ཞིག་དགོས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ཡོད་པར་བརྟག་ཅེས་ཏེ། དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་མཚན་ཉིད་དང་། དབྱེ་བ་ལ་རྨོངས་པ་སྤོང་ལ། གསུམ་པས་ནི་བདག་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་དེ། ཚུལ་འདི་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་ལྟ་བར་བྱའོ། ། དེ་ལ་རྫས་ཡོད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བ་བརྗོད་པ་སྒྲ་ལ་ཡང་མི་ལྟོས་ཤིང་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་འགའ་ཞིག་གི་རང་བཞིན་བློའི་ཡུལ་དུ་འཆར་བ་ལ་ཡང་ལྟོས་པ་མེད་པར་ཆོས་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་དབང་པོའི་ཤེས་པའམ། ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་རང་དབང་དུ་འཆར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདིར་རྫས་ཡོད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་དེ་ནི་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པར་རང་སྐྱ་ཐུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བ་བརྗོད་པ་མིང་ལ་མི་ལྟོས་ཤིང་མིང་བཀྲ་བར་མི་འཛིན་པར་དོན་གང་ཡིན་པ་འཛིན་པའོ། །དེ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་སྦྱོར་བྱུང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཅེས་དང་། སྡེ་པའི་གྲུབ་མཐའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་རྫས་ཡོད་ནི་གང་གཟུང་བྱ་དེ་ལས་གཞན་པ་མི་ལྟོས་པར་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བ་གཟུགས་ལ་མི་ལྟོས་པར་སྒྲ་ལ་སྒྲའི་བློས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གཟུགས་སོགས་རང་རང་གི་དབང་པོས་ཡུལ་བར་མ་ཆོད་པར་དམིགས་ནས་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པས་བརྟགས་ཏེ་བུམ་སོགས་ཀྱི་བློ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པའོ། །ཞེས་དང་། མཚན་ཉིད་གཉིས་པོ་འདི་ལས་དང་པོ་ནི་དོན་དམ་པའི་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། ཕྱི་མ་ནི་མི་ལྟོས་པའི་རྫས་ཡོད་དོ་ཞེས་ཡེ་ཤེས་བཤེས་གཉེན་འཆད་དོ། ། དེས་ནི་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་དང་། དབྱིབས་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་བསྡུས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། མངོན་སྐབས་ཡོད་པ་མ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ལྡན་མིན་དང་། སེམས་བྱུང་བཏགས་ཡོད་རྣམས་མ་གཏོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་གི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དེ་དང་དེ་ཡང་རྫས་སུ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་རིགས་པ་བསམས་ནས་ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྫས་སུ་ཡོད་པའོ་ཞེས་སྨོས་ཀྱི་རྫས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྫས་ཡོད་ཀྱི་མ
Chinese
最初是，为了了解应知的对象，蕴、界、处等的体性应该如何？为了考察事物存在的实体，需要多少事物的要素，以及为什么需要这些要素？最初的两个问题是为了消除对体性和分类的迷惑，第三个问题是为了消除执着于我的观点。这种方法应该适用于所有情况。其中，实有的体性是指，能够成为感官的对象，不需要依赖声音，也不需要依赖某种其他事物的自性在心中显现，而是该事物自身的本质能够自主地显现在感官的意识或意念的意识中，这被称为实有。因为该事物不依赖于其他事物，而是能够自立的。此外，能够成为意念的感官对象，是指不依赖于名称，不执着于名称的显现，而是执着于事物的本质。这又是指，意念的感官所产生的佛陀和菩萨的智慧的对象，是诸法不可言说的法性。以及，按照部派的宗义，实有是指，所取之物不依赖于其他事物，能够成为感官的对象，例如声音不依赖于形状，声音通过声音的意识产生。就像瓶子等事物，不通过各自感官的媒介而直接被认知，然后通过意念的意识进行分析，从而产生对瓶子等的认知，但实有并非如此。而且，在这两个体性中，第一个是胜义谛中存在的实有的体性，第二个是不依赖的实有，这是耶谢协年（智友）的解释。因此，受、想、识的蕴，以及形状、非表色和由聚合而成的，以及除了显现时存在的色蕴，以及不相应行和除了心生假有之外的行蕴，这些都是实有的。而且，成为这些事物自性的界和处也是实有的，因此，经过思考，所有的蕴、界、处也都是实有的，但并非是实体本身。如此这般，实有的
English
Initially, how should the characteristics of the aggregates, elements, and sense bases, which are the objects to be known, be understood? How many elements of things are needed, and why is it necessary to examine their existence as substances? The first two questions are to dispel confusion about characteristics and classifications, and the third is to dispel clinging to the self. This method should be applied to all situations. Among them, the characteristic of substance is that which can become an object of the senses, without relying on sound, and without relying on the appearance of the nature of some other thing in the mind, but the very essence of that thing can independently appear in the consciousness of the senses or the consciousness of the mind, which is called substance here. Because that thing does not depend on other things, but is self-sufficient. Also, that which becomes an object of the mind's senses means that it does not depend on names, and does not cling to the appearance of names, but clings to the essence of things. This also refers to the inexpressible nature of phenomena, which is the object of the wisdom of the Buddhas and Bodhisattvas arising from the mind's senses. And, according to the tenets of the schools, substance is that which is apprehended, not relying on other things, but able to become an object of the senses, such as sound not relying on form, and sound arising through the consciousness of sound. Just as with things like vases, they are directly perceived without the mediation of their respective senses, and then analyzed by the consciousness of the mind, thereby giving rise to the cognition of vases, etc., but substance is not like that. Moreover, of these two characteristics, the first is the characteristic of substance existing in the ultimate truth, and the second is independent substance, as explained by Yeshe Shenyen (Jñānamitra). Therefore, the aggregates of feeling, perception, and consciousness, as well as form, non-revealing form, and that which is composed of aggregates, and the aggregate of form that exists only when manifest, and the non-associated formations, and the aggregate of formations other than mentally fabricated existents, these are all substances. Moreover, the elements and sense bases that have become the nature of these things are also substances, therefore, after reflection, all the aggregates, elements, and sense bases are also substances, but not the substance itself. Thus, the substance of