Tibetan
འདི་ལྟར་སེམས་པས་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པའི་ཡུལ་དང་འགྲོ་བ་དེ་དང་དེར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གསུམ་པ་ནི་ཡང་ཆགས་སོགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། དད་སོགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བའི་རིམ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་བླགས་ཏེ། འདི་ལྟར་གཞི་གང་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་པོར་བསྟན་ཏེ། བྱེད་པ་གང་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་དེའི་འོག་དུ་བསྟན་ཏེ། མྱོང་བ་ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པ་འམ། ཟང་ཟིང་མེད་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དག་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ། །སེམས་གནས་ངན་ལེན་དང་བཅས་པ་འམ། གནས་ངན་ལེན་མེད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ཕྱིས་བསྟན་ནོ། །ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་གོ་རིམ་དེ་ལྟར་དུ་བསྟན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་དེ་ལྟར་ལྟའོ། ། ཁམས་ཀྱི་གོ་རིམ་བསྟན་པར་བཞེད་ནས་ཅིའི་ཕྱིར་ཁམས་རྣམས་ཞེས་སོགས་སྨོས་ཏེ། ཁམས་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་གོ་རིམ་དུ་བླགས་སོ། །འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་ཐོག་མ་ནས་ཕན་ཚུན་དུ་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་མིག་གིས་ཁམས་དང་པོར་བསྟན་ནོ། །ཕན་ཚུན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་རྟེན་ནས་ཁམས་བདེ་བའམ་ཞེས་སོགས་ཀུན་དུ་སྨྲ་བར་བྱེད་ལ། སྨྲ་བའི་སྒྲ་ཉན་པ་ལ་ཡང་རྣ་བའི་དབང་པོ་འཇུག་པས་དེའི་འོག་དུ་རྣ་བའི་ཁམས་བསྟན་ཏེ། ཁམས་བདེའི་བྱ་བ་ཟིན་པ་དེའི་འོག་དུ་ལུས་དང་ཡན་ལག་བཀྲུ་བའི་ཁྲུས་དང་དྲི་བཟང་ཀྱིས་བྱུགས་པ་དང་དྲི་ཞིམ་པོའི་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་སོགས་ལ་སྣའི་དབང་པོས་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པས་དེའི་འོག་དུ་སྣའི་ཁམས་བསྟན་ཏེ། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཡིན་པས་དེའི་འོག་དུ་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་བསྟན་ནོ། །ནང་གི་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་གཟུགས་སོགས་ཕྱིའི་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམ་དེ་ལྟར་དུ་བླགས་ཏེ། དབང་པོའི་དབང་གིས་ཡུལ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱི་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་རྣམས་འ
Chinese
像这样，由于心以心来显现地执取对境和行境，所以识才得以靠近。第三，再者，依赖于由贪等烦恼所染污和由信等所清净的次第，而按顺序排列。像这样，作为烦恼和清净之基础的是具有诸根的身体。因此，首先宣说了色蕴。凭借什么作用而使烦恼和清净成为可能呢？因此，在色蕴之后宣说了受等三蕴。因为通过体验杂染或无杂染，如理作意或不如理作意，而执取相状和显现地执取，从而使烦恼和清净成为可能。哪一个是烦恼和清净的自性呢？那就是识。因为心会以染污或不染污的状态产生。因此，最后宣说了识蕴。五蕴按这样的顺序宣说的理由是这样的。为了阐述界的顺序，所以才说了“诸界”等。诸界是按照与世间俗语相符的顺序排列的。像这样，世间最初是用眼睛互相观看色法，因此首先宣说了眼界。依赖于互相观看色法，而普遍地说“界安乐”等。而且，为了听取说话的声音，也要运用耳根，因此在眼界之后宣说了耳界。在完成界安乐的活动之后，用沐浴来清洗身体和肢体，用妙香涂抹，用芬芳的花鬘等来用鼻根享受，因此在耳界之后宣说了鼻界。在所有进行观看等活动的场合，都是具有分别念的意界，因此在鼻界之后宣说了意界。以内部诸界的顺序作为理由，而像这样排列了色等外部诸界的顺序。因为凭借诸根的力量才能成就对境。从诸根和对境的界作为原因，而产生了识界。
English
In this way, because the mind apprehends objects and realms of experience by manifesting them with the mind, consciousness is able to approach them. Thirdly, furthermore, depending on the order of being defiled by afflictions such as attachment and purified by faith and so on, they are arranged in order. Like this, the basis for both affliction and purification is the body with its faculties. Therefore, the skandha of form is explained first. By what action is affliction and purification made possible? Therefore, after the skandha of form, the three skandhas of feeling and so on are explained. Because affliction and purification are made possible through experiencing contaminated or uncontaminated states, attending properly or improperly, and apprehending characteristics and manifestly apprehending. What is the nature of affliction and purification? That is consciousness. Because the mind arises in a defiled or undefiled state. Therefore, the skandha of consciousness is explained last. The reason for explaining the five skandhas in that order is like this. In order to explain the order of the elements (dhātus), the phrase "the elements" and so on is stated. The elements are arranged in an order that is in accordance with worldly conventions. Like this, in the world, people initially look at forms with their eyes, so the element of the eye is explained first. Depending on looking at forms mutually, people commonly say "the element of pleasure" and so on. Also, in order to hear the sound of speech, the ear faculty is used, so the element of the ear is explained after the eye element. After completing the activity of the element of pleasure, the body and limbs are washed with bathing, anointed with fragrant scents, and enjoyed with the nose faculty through fragrant flower garlands and so on, so the element of the nose is explained after the ear element. In all situations where activities such as looking take place, it is the element of mind that has discrimination, so the element of mind is explained after the nose element. Based on the order of the internal elements, the order of the external elements such as form is arranged in this way. Because objects are accomplished through the power of the faculties. The elements of consciousness arise from the elements of the faculties and objects as their cause.
Tibetan
བྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཁམས་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བསྟན་པ་ཇི་བཞིན་དུ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམ་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དང་མཐུན་པར་བསྟན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གོ་རིམ་གྱི་དོན་བསྟན་ཟིན་ཏོ། ། ད་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྒྲའི་དོན་བསྟན་པར་བྱའོ། །རེ་ཞིག་ཕུང་པོའི་དོན་བསྟན་པར་བཞེད་ནས་ཕུང་པོ་ཞེས་པའི་སྒྲའི་དོན་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདི་ལ་ཡང་གསུམ་ལས་ཕུང་པོའི་སྒྲ་སྤུངས་པའི་དོན་དུ་བསྟན་པ་ནི། གཟུགས་གང་ཡིན་པ་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཅི་ཡང་རུང་བ་འདི་ལྟ་སྟེ་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་དང་། རྒྱུད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ནང་གི་དང་ཕྱིའི་སྟེ་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་རང་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་གཟུགས་སོ། །རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རགས་པ་དང་ཕྲ་བ་སྟེ། གོ་རིམ་བཞིན་དུ། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཐོགས་པ་མེད་པའོ། །འགྲོ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་ངན་པ་དང་གྱ་ནོམ་པ་སྟེ་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་ངན་འགྲོ་དང་བདེ་འགྲོའི་གཟུགས་སོ། །ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་རྒྱང་རིང་བ་དང་ཐག་ཉེ་བས་སྟེ་དེ་ཐམས་ཅད་གཟུགས་ཞེས་པ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ། ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བློས་སྤུངས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ན་ནོར་དུ་མ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་སྤུངས་པ་ལ། ནོར་གྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བར་བྱ་བ་ཏེ་དེ་དག་གི་རགས་པ་དང་ཕྲ་བའི་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལ་རྟེན་པ་དང་། ཡིད་ལ་བརྟེན་པའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་ངོ་། །ཡང་ན་སྲེད་པ་བཅུ་གཅིག་གི་དམིགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་འདི་ལྟར་ལྟས་པའི་སྲེད་པ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བའི་སྲེད་པ་དང་། ལྷག་པར་ཆགས་པའི་སྲེད་པ་དང་། བདག་ལ་སྲེད་པ་དང་། ཡུལ་ལ་སྲེད་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་སྲེད་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྲེད་པ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྲེད་པ་དང་། ལེགས་པར་སྤྱད་པའི་དགེ་བ་ལ་སྲེད་པ་དང་། རིང་བ་ལས་སྲེད་པ་དང་། ཉེ་བ་ལ་སྲེད་པ་སྟེ། སྲེད་པ་འདི་དག་གི་དམིགས་པར་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན། བྱུང་བ་དང་། མ་བྱུང་བའི་བྱེ་བྲག་དང་
Chinese
因此，为了这个原因，在它之后，有次第地显示了识界。正如诸界的次第是按照世间的说法来显示的，应当了知诸处的次第也是按照世间的说法来显示的。次第的意义已经显示完毕。现在将要显示蕴、界、处的词义。首先，想要显示蕴的意义，所以说了“蕴”这个词的意义是什么呢？这里也有三种，其中显示蕴的词是积聚的意义是：任何是色，任何具有色的自性，比如以时间的差别分为过去等三者，以相续的差别分为内在的和外在的，次第是属于自相续的和不同于它的色。以形态的差别分为粗大的和微细的，次第是具有障碍的和没有障碍的。以去处的差别分为恶劣的和殊胜的，次第是恶趣和善趣的色。以处所的差别分为遥远的和邻近的，所有这些都总摄为“色”，因为在一方以心积聚的缘故，称为色蕴，就像世间将许多财物积聚在一处，称为财蕴一样。对于识蕴之间也应当像这样观察，即是说，按照它们粗大和微细的次第，领受依于有色根和依于意的受等。或者，以十一种贪著的所缘为依据，应当辨别色等的过去等。也就是，像这样观察的贪著，现前欢喜的贪著，特别执著的贪著，对自我的贪著，对境的贪著，对欲的贪著，对等持的贪著，对恶行的痛苦的贪著，对善行的善的贪著，对远离的贪著，对邻近的贪著。这些贪著的所缘，应当次第地结合过去等。又一种分类是，已生和未生的差别和
English
Therefore, for this reason, after it, the realm of consciousness is shown in order. Just as the order of the realms is shown in accordance with worldly terms, it should be understood that the order of the sources is also shown in accordance with worldly terms. The meaning of order has been shown. Now, the meaning of the terms aggregates, realms, and sources will be shown. First, wanting to show the meaning of aggregates, so it is said, "What is the meaning of the term 'aggregate'?" Here, there are also three, among which the word 'aggregate' is shown to mean accumulation: Whatever is form, whatever has the nature of form, such as being divided by the difference of time into the three, past, etc., divided by the difference of continuum into internal and external, in order, belonging to one's own continuum and form different from it. Divided by the difference of form into coarse and subtle, in order, with obstruction and without obstruction. Divided by the difference of destination into bad and excellent, in order, the form of bad and good destinies. Divided by the difference of place into distant and near, all these are summarized as "form," because they are accumulated in one direction by the mind, it is called the aggregate of form, just as in the world many possessions are accumulated in one place and called the aggregate of possessions. The same should be observed for the aggregates up to the aggregate of consciousness, that is, according to their coarse and subtle order, taking the feelings that rely on the colored sense organs and rely on the mind, and so on. Or, based on the objects of the eleven kinds of craving, the past, etc., of form, etc., should be distinguished. That is, craving that looks like this, craving that is manifestly joyful, craving that is particularly attached, craving for self, craving for objects, craving for desire, craving for absorption, craving for the suffering of misdeeds, craving for the merit of good deeds, craving for distance, craving for proximity. The objects of these cravings should be combined with the past, etc., in order. Another classification is the difference between what has arisen and what has not arisen, and