Tibetan
། འཛིན་པ་དང་། བཟུང་བའི་བྱེ་བྲག་དང་། ཕྱི་རོལ་དུ་ལྟས་པ་དང་ནང་དུ་ལྟས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། མ་ཡིན་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། རིང་བ་དང་ཉེ་བའི་བྱེ་བྲག་དང་། འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱུང་བ་ནི་འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱིའོ། །མ་བྱུང་བ་ནི་མ་འོངས་པའོ། །འཛིན་པ་ནི་ནང་གིའོ། །བཟུང་པ་ནི་ཕྱིའོ། །ཕྱི་རོལ་དུ་བལྟས་པ་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པའོ། །ནང་དུ་བལྟས་པ་ནི་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གོ་སླ་བར་ཟད་དོ། ། གཉིས་པ་ཕུང་པོའི་སྒྲ་ཆེན་པོའི་དོན་དུ་བསྟན་པ་ནི་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ལས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཤིན་ཏུ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། མདོ་ལས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འདི་འབའ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ན་ཕུང་པོའི་སྒྲ་ཆེན་པོའི་དོན་ལ་སྦྱར་བ་ལྟ་བུའོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་ཡལ་ག་དང་ལོ་འདབ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་ཤིང་ལྗོན་པ་དག་ལ་ཤིང་གི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ཞེས་གྲགས་པ་ལྟ་བུའོ། །གསུམ་པ་ཕུང་པོ་སྒྲ་ཕྲག་པའི་དོན་ཅན་དུ་བསྟན་པ་ནི་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཁུར་ཁྱེར་བའི་ཕྱིར། ཀན་དྷ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་། ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་གང་གིས་ཁུར་ཁྱེར་བར་བྱེད་པ་དེ་ལ། ཕྲག་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། ། གཉིས་པ་ཁམས་ཀྱི་དོན་བསྟན་པར་བཞེད་ནས། ཁམས་ཞེས་པའི་སྒྲའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་དོན་ལ་ཁམས་ཀྱི་སྒྲ་སྦྱར་བ་ཡང་ཡོད་དེ། ཇི་སྐད་དུ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་ཁམས། །ཞེས་པས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ཁམས་ཀྱི་སྒྲ་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་དོན་དུ་ཡང་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་ནི་ཉེར་སྤྱོད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཁམས་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་འཛིན་པའི་དོན་དུ་ཡང་འགྱུར་ཏེ། ཡུལ་དང་དབང་པོའི་ཁམས་རྣམས་སོ། །ཡང་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ནས་འཛིན་པའི་དོན་ཡང་ཡིན་ཏེ། འདིར་བཤད་པའི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་དོན་གཞན་ལས་བསྟན་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དོན་ནི་གནས་དང་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྐྱེ་ཞིང་མཆེད
Chinese
执著和所执著的差别，向外观看和向内观看的差别，有烦恼和无烦恼的差别，远和近的差别，过去等等，应当如何恰当地结合起来。其中，已生起的是过去和现在。未生起的是未来。执著是内在的。所执著是外在的。向外观看是不在等持中的地。向内观看是在等持中的地。其余的很容易理解。第二，显示蕴的“大”的含义，又因为从色等产生出生等的痛苦，越来越增长广大，所以称它们为蕴。如经中所说：“唯有此大苦蕴生起”，就像是将蕴的词语用在“大”的含义上一样。世间也像枝叶非常繁茂的树木被称为大树蕴一样。第三，显示蕴具有“肩”的含义，又因为色等担负着三类一切烦恼的重担，所以称为“肩”（藏文：ཀན་དྷ་）。就像世间，身体的哪个部位用来担负重担，就称它为“肩”一样。第二，想要显示界（梵文：dhātu）的含义，于是说：“‘界’这个词的含义是什么呢？”。对此，将‘界’这个词用在一切法的种子含义上也是有的，如‘无始时期的界’，就像是指阿赖耶识是所有种子的体现一样。又，‘界’这个词也转变为执持自身特征的含义，如六识界，因为执持各自所用的自身特征，所以是界。也转变为执持因和果的事物的含义，如境和根的各界。又是总摄执持一切法相的含义，即此处所说的十八界，因为与其他所说的界等等是如何恰当地总摄的缘故。生处（梵文：āyatana）的含义是，从处所和所缘的角度，各种识生起和增长
English
The difference between grasping and what is grasped, the difference between looking outward and looking inward, the difference between afflicted and non-afflicted, the difference between far and near, and the past, etc., should be appropriately combined. Among them, what has arisen is the past and the present. What has not arisen is the future. Grasping is internal. What is grasped is external. Looking outward is the ground of not being in equanimity. Looking inward is the ground of being in equanimity. The rest are easy to understand. Secondly, to show the meaning of "greatness" in the term aggregates (skandha), again, because suffering such as birth arises from form, etc., and increases and expands more and more, they are called aggregates. As it is said in the sutra, "Only this great mass of suffering arises," it is like using the word aggregate in the sense of "greatness." In the world, it is like trees with very lush branches and leaves are called large tree aggregates. Thirdly, to show that aggregates have the meaning of "shoulder," again, because form, etc., bear the burden of all three types of afflictions, they are called "shoulder" (Tibetan: ཀན་དྷ་, IAST: kandha). Just as in the world, whatever part of the body is used to bear a burden is called "shoulder." Secondly, wanting to show the meaning of element (Sanskrit: dhātu), it is said, "What is the meaning of the word 'element'?" In this regard, it is also possible to use the word 'element' to mean the seed of all dharmas, such as 'the element of beginningless time,' just as it refers to the alaya consciousness as the embodiment of all seeds. Also, the word 'element' also transforms into the meaning of holding one's own characteristics, such as the six consciousness elements, because they hold their own characteristics for their respective uses, so they are elements. It also transforms into the meaning of holding the objects of cause and effect, such as the realms of objects and faculties. It is also the meaning of comprehensively holding all aspects of dharma, that is, the eighteen realms mentioned here, because of how the other realms mentioned are appropriately summarized. The meaning of source (Sanskrit: āyatana) is that from the perspective of place and object, various consciousnesses arise and grow.
Tibetan
་པའི་སྒོར་གྱུར་པའི་དོན་གྱིས་ན་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་དོན་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ནས་འཛིན་པའི་དོན་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཞེས་འགྲེལ་པ་ལས་འཆད་དོ། ། ད་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་བདག་མེད་པར་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་དཔེའི་དོན་འཆད་པ་ལ་རེ་ཞིག་མདོ་དགོད་པ་ནི། མདོ་ལས། དཔེར་ན་མིག་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུས་ཆུའོ་འགའ་འགའ་དབུ་བ་བརྡོས་པ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་ན་དེས་དེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་བརྟགས་པ་ན་མེད་པ་དང་གསོབ་དང་གསོག་དང་། སྙིང་པོ་མེད་པར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་བརྟགས་པ་ན། དེ་མེད་པར་སྣང་ཞིང་སྙིང་པོ་མེད་པའི་བར་དུ་སྣང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་ཆུའི་ཆུ་བུར་བཀོད་ནས་ཚོར་བ་སོགས་ལ་བཤད་ཏེ། དེ་དག་གི་དོན་བསྡུས་པ་ནི་གཟུགས་ནི་དབུ་བ་བརྡོས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །མདོའི་དོན་བཤད་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཅིའི་ཕྱིར། གཟུགས་དབུ་བ་བརྡོས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པར་རིགས་པར་བྱ་ཞེ་ན་ཇི་ལྟར་དབུ་བ་བརྡོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་བརྟགས་པ་ན་མེད་པ་དང་གསོབ་དང་། གསོག་དང་སྙིང་པོ་མེད་པར་སྣང་བ་ལྟར། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཚུལ་བཞིན་དུ་བརྟགས་པ་ན་སེམས་ཅན་བདག་མེད་ཀྱིས་མེད་པར་སྣང་བ་དང་། རུལ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་གཙང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གསོབ་ཏུ་སྣང་བ་དང་། མྱང་བར་བྱ་བའི་རོ་བོར་བ་ཆུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་གསོག་དུ་སྣང་བ་དང་། རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་བརྟན་ཅིང་རྟག་པའི་རྫས་ཀྱི་རྟེན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྙིང་པོ་མེད་པར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ན་དབུ་བ་བརྡོས་པ་ལས་སོག་པའི་དཔེ་རེ་རེས་ཀྱང་ཕུང་པོ་ལྔ་ཀ་ཡང་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་གཞུང་འདི་ལྟར་དུ་གདོན་པར་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ནི་དབུ་བ་བརྡོས་པ་ལྟར་བདག་མེད་པ་ཉིད་དང་། མི་བརྟན་ཞིང་སྙིང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེས་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་ཞིང་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་གཟུགས་ནི་དབུ་བ་བརྡོས་པ་ལྟར་གཙང་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཆུའི་ཆུ་བུར་ལྟར་བདེ་བའི་རོ་བྲོ་བ་ཆུང་བ་ཉིད་དོ། །ཉི་ཟེར་རླུང་གིས་བསྐྱོད་པའི་དམིགས་རྒྱུ་ལྟར་མི་བརྟན་པ་ཉིད་དོ། །ཆུ་ཤིང་ལྟར་སྙིང་པོ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །སྒྱུ་མ་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་བདག་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཞེས་སྦྱར་ཞིང་། དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་བཞི་ལ་
Chinese
因为成为产生之处的意义，所以称为生处。又是所有法的种子的意义，以及所有法的形态都聚集而执持的意义。释论中这样讲到。现在为了说明以譬喻来表示蕴无我的意义，先引用经文。经中说：譬如具有眼睛的人看到一些水泡不断涌现，如果他如理观察，就会发现它们是空虚、疏松、虚假的，并且没有实质。同样，圣者声闻弟子如理观察色蕴时，也会发现它是空虚的，乃至没有实质。同样，用水泡来比喻受等。这些的意义归纳起来就是，色如水泡等。解释经文的意义是：为什么色被比喻为水泡等呢？就像水泡等经过如理观察后，会发现它们是空虚、疏松、虚假的，并且没有实质一样。色等也一样，如果用智慧如理观察，就会发现它们因为众生无我的缘故而显得空虚，因为腐烂和烦恼的缘故而显得疏松，因为可以体验的滋味非常微小而显得虚假，并且因为其自性不稳定，脱离了常恒之物的依托，所以显得没有实质。这样，水泡等每一个譬喻都显示了五蕴都是无我等的。因此，应该这样来读诵此论：色如水泡，是无我的，因为不稳定且没有实质。同样，其余的蕴也应如此类推，受等四蕴也应如此类推而宣说。或者说，色如水泡，是不清净的。受如水上的水泡，是快乐的滋味非常微小的。想如阳光下被风吹动的幻影，是不稳定的。行如水中的树木，是没有实质的。识如幻术，是众生无我的。这样来类推，其余的受等四蕴也
English
Because it is the meaning of becoming the place of arising, it is called 'source of arising'. Also, it is the meaning of the seed of all dharmas, and the meaning of gathering and holding all forms of dharmas. This is explained in the commentary. Now, in order to explain the meaning of the example that illustrates the selflessness of the aggregates, let us first cite a sutra. In the sutra it says: 'For example, a person with eyes sees some bubbles constantly appearing. If he examines them properly, he will find that they are empty, loose, false, and without essence. Similarly, when a noble hearer examines the form aggregate properly, he will find that it appears empty and even without essence.' Similarly, using water bubbles to illustrate feeling, etc. The meaning of these is summarized as: form is like a water bubble, etc. The meaning of explaining the sutra is: why is form likened to a water bubble, etc.? Just as water bubbles, etc., when examined properly, are found to be empty, loose, and without essence, so too, when form, etc., are examined properly with wisdom, they appear empty because of the selflessness of beings, appear loose because of decay and afflictions, appear false because the taste to be experienced is very small, and appear without essence because their own nature is unstable and they are separated from the support of permanent things. Thus, each example of water bubbles, etc., shows that all five aggregates are selfless, etc. Therefore, this treatise should be recited as follows: form is like a water bubble, it is selfless, because it is unstable and without essence. Similarly, the remaining aggregates should also be applied in this way, and the four aggregates of feeling, etc., should also be explained in this way. Or, form is like a water bubble, it is impure. Feeling is like a water bubble on water, the taste of happiness is very small. Conception is like a mirage moved by the wind in the sunlight, it is unstable. Formation is like a tree in water, it is without essence. Consciousness is like an illusion, beings are selfless. Apply it in this way, and the remaining four aggregates of feeling, etc., also