Tibetan
ས་རྟེན་མཛེས་པར་བྱེད་པ་ལྟར། དབང་པོ་མེད་པའི་དབང་རྟེན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཤི་བ་དང་མ་ཤི་བ་དག་ལ་རྟེན་མཛེས་པ་དང་མི་མཛེས་པའི་ཁྱད་པར་མེད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་གང་ཞིག་ལུས་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་ལུས་མཛེས་པ་ལ་ལྷག་པར་ཡང་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ལུས་མཛེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་སྣ་ལྕེའི་དབང་པོ་རྣམས་འགྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་བྱུང་ཞིང་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་དག་གིས་དེའི་ས་པའི་ཡིད་ཀྱིས་རང་གི་ས་པ་རྣམས་དངོས་སུ་ཤེས་ཞིང་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐོས་བསམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པས་དེའི་ཕྱིར། ཁམས་གསུམ་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་སོ། །འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ། རྟེན་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་ས་པའི་ཡིད་ཀྱིས། རང་གི་ས་པའི་ཆོས་རྣམས་མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་མ་བཞག་པའི་སྒོ་ནས་དངོས་སུ་ཤེས་ཞིང་གོང་མ་དང་འོག་མ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐོས་བྱུང་གི་སྒོ་ནས་ཤེས་ཀྱི་བསམ་བྱུང་གིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཐོས་པའི་དོན་ལ་དཔྱོད་པ་ལ་ཞུགས་མ་ཐག་གོམས་པའི་དབང་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་རང་གི་ངང་གིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པས་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སོ། །གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པའི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རང་གི་ས་པ་ཁོ་ན་ཤེས་ཀྱི་གོང་འོག་དང་ཟག་མེད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ན་ཐོས་བསམ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེར་སྐྱེས་པའི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དེའི་ས་པའི་ཡིད་ཀྱིས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་རྗེས་སུ་ཐོབ་ཏུ་དྲན་པའི་རྣམ་པས་ཤེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་རང་གི་ས་པ་རྣམས་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་སོ། །ཞེས་སྨོས་སོ། ། འགྲེལ་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རང་གི་ས་པ་རྣམས་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་ཀྱི་ཆོས་འདི་པ་རྣམས་ནི་ལ་ལ་སྔོན་ཐོས་པས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་དབང་གིས་ས་གོང་མ་ས་ལ་ཡང་དམིགས་ཏེ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བཤད་དོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་ཆོས་རྣམས་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་རྒྱན་ལས། དེས་ནི་ཁམས་གསུམ་འདུས་བྱས་རྣམས། །ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་པར། །ཡེ
Chinese
如同以大地庄严，并非以无官能的官能所依，因为这样会造成死亡和未死亡者在所依庄严与否上没有差别的过失。因此，凡是对身体具有随顺贪著者，就更是对身体的庄严随顺贪着。因此，为了使色界众生身体庄严，鼻舌二根也会成就，此说才是合理的。依欲界生起和出生的众生，以彼等自地之意，如实了知自己的自地，并且以听闻思惟的方式了知上二界和无漏之法，因此，也了知三界中的行事和无漏之法。如同生于欲界一般，依色界出生的众生，以彼等自地之意，以等持和非等持的方式如实了知自己的自地之法，并且以听闻的方式了知上下界和无漏之法，但不是以思惟的方式，因为生于彼处者，一旦开始思辨听闻之义，就会因串习的力量而自然而然地入定。因此，了知三界和无漏之法，就是这样。无色界出生的凡夫，只了知自己的自地，而不了知上下界和无漏，因为彼处没有听闻思惟。生于彼处的圣者，则以彼等自地之意，也以随念的方式了知无漏之法。因此，也了知自己的自地和无漏之法。如是说。释论中说，外道异生只是如实了知自己的自地，而这些法者，有些人由于先前听闻的串习力，也会缘于上地而生起。如是说。无漏之智在后得位时，以如幻等方式了知三界中的行事，如《庄严经论》所说：彼以三界有为法，非真颠倒皆分别。
English
Just as the earth is adorned, it is not by the support of sense organs without sense faculties, because it would be fallacious to assert that there is no difference between the dead and the living in terms of whether their support is adorned or not. Therefore, whoever has attachment to the body is even more attached to the adornment of the body. Therefore, it is reasonable to say that for those born in the form realm, the sense faculties of nose and tongue are also accomplished for the sake of adorning the body. Those who arise and are born in the desire realm know their own realm directly through the mind of their own realm, and they know the two higher realms and the undefiled dharmas through hearing and thinking. Therefore, they also know the activities in the three realms and the undefiled dharmas. Just as those born in the desire realm, those born in the form realm know their own dharmas directly through the mind of their own realm, through meditative stabilization and non-stabilization, and they know the higher and lower realms and the undefiled dharmas through hearing, but not through thinking, because those born there, as soon as they begin to contemplate the meaning of what they have heard, will naturally enter into meditative absorption due to the power of habituation. Therefore, knowing the three realms and the undefiled dharmas is like that. The children born in the formless realm only know their own realm, but not the higher and lower realms and the undefiled, because there is no hearing or thinking there. The noble ones born there, through the mind of their own realm, also know the undefiled dharmas in the manner of remembering what they have attained. Therefore, they also know their own realm and the undefiled dharmas. Thus it is said. The commentary says that external ordinary beings only know their own realm, but some of these dharma practitioners, due to the power of being completely familiar with what they have heard before, also generate it by focusing on the higher ground. Thus it is said. The undefiled wisdom, in the subsequent attainment, knows the activities in the three realms in the manner of illusion and so on, as it is said in the Ornament: "It distinguishes all the conditioned phenomena of the three realms as untrue and inverted."
Tibetan
་ཤེས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་པ། །གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་གྱིས་མཐོང་། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་མཉམ་བཞག་དུ་སོ་སོར་རིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཀྱང་ཤེས་ལ་རྗེས་ཐོབ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཀྱང་ཤེས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལྟར་ཡིད་ནི་ངེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོག་མའི་ཡིད་ཀྱིས་ཀྱང་གོང་མའི་ཆོས་རྣམས་ཤེས་ལ་གོང་མའི་རྟེན་ལ་ཡང་འོག་མའི་ཡིད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཞར་ལ་འོངས་པ་དང་བཅས་ཏེ་རྒྱས་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། ད་ནི་དེ་དག་གི་གོ་རིམ་གྱི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ་དེ་ཡང་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གོ་རིམ་རྣམ་པར་བཞག་པ་གསུམ་ལས། རེ་ཞིག་ཕུང་པོའི་གོ་རིམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྒྱུ་མཚན་ཅིའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམ་དེ་ལྟར་དུ་བླགས་ཏེ་བསྟན་ཞེ་ན། ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདི་ཡང་རྣམ་ཤེས་གནས་པའི་གོ་རིམ་དང་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་གོ་རིམ་དང་། ཉོན་མོངས་དང་རྣམ་བྱང་གི་གོ་རིམ་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དང་པོ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་བླགས་ཏེ། གང་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་ཇི་ལྟར་རགས་པའི་རིམ་པས་དང་པོར་བསྟན་ལ། གནས་པ་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དེའི་འོག་དུ་བསྟན་ནོ། ། གཉིས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་སྔ་མ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་རྣམས་ཀྱིས་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་དེ། འདི་ལྟར་གཟུགས་ནི་ཚོར་བའི་རྟེན་ཡིན་ཏེ། བདེ་སོགས་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཡུལ་དང་དབང་པའི་གཟུགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སིམ་གདུང་སོགས་མྱོང་བའི་ཚོར་བ་བདེ་སོགས་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོར་བ་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཚོར་བས་སིམ་གདུང་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ནི་བདེ་བའི་གནས་སོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་ཞེས་སོགས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་ཤེས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་བདེ་སོགས་འབྱུང་བའི་གནས་སུ་ཡོངས་སུ་བཅད་ཅིང་འདུ་ཤེས་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དང་དེ་ཐོབ་པ་དང་སྤང་བའི་དོན་དུ་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཅིང་གཡོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་དཔའ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་སེམས་པས་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།
Chinese
如是说：“智慧极其清净，以无二之义而见。”无漏之法，于等持中以各自了知之方式而知，后得清净之世间智慧亦知之。如是，意非如具色之根，以下位之意亦知上位之法，且上位之所依亦生起下位之意故。三法之安立，连带穿插已广说完毕。现在将说明彼等次第之理由，即蕴、界、处之次第安立三者。略说蕴之次第，理由为何蕴之次第如是安立而示现耶？如是说。此亦应以识住之次第、所依与能依之次第、烦恼与净遍之次第三者而知。初者，以识之住处之故，蕴次第安立。于何者，识之色等四者，如粗大之次第而首先示现，而住者识则于其后示现。二者，色等前者，为受等后者之所依故亦尔。如此，色为受之所依，如与乐等生起相顺之境与根之色如何，则生起感受喜悦等之受故。受为想之所依，如受以喜悦等之相而体验，则此为快乐之处，此为痛苦之处等而施设名称故。想为行之所依，如想以快乐等生起之处而完全决定且作想，则如是获得彼与舍弃彼之义而心明显造作且动摇故。心亦为识之所依，如心念心明显造作，则如是识趣入故。
English
As it is said, "Wisdom is extremely pure, seeing through the meaning of non-duality." The undefiled dharmas are known in meditative equipoise through the mode of individual awareness, and also known through the subsequent attainment of pure worldly wisdom. Thus, the mind is not definite like the sense faculties with form, because the lower mind also knows the higher dharmas, and the lower mind arises on the basis of the higher support. The establishment of the three dharmas, along with incidental insertions, has been extensively explained. Now, the reasons for their order will be shown, namely the three establishments of the order of the aggregates, elements, and sense bases. Briefly, regarding the order of the aggregates, what is the reason why the order of the aggregates is established and shown in that way? It is said thus. This should also be understood through the three orders of the dwelling place of consciousness, the support and the supported, and the defilements and the complete purification. Firstly, because of the very dwelling place of consciousness, the aggregates are established in order. In what way are the four, form, etc., in which consciousness dwells, shown first in the order of their grossness, and the dweller, consciousness, is shown after that. Secondly, the earlier ones, such as form, are also the support for the later ones, such as feeling. Thus, form is the support for feeling, because feelings such as pleasure arise according to how the object and the sense faculty of form are in accordance with the arising of pleasure, etc. Feeling is the support for perception, because just as feeling experiences the aspects of pleasure, etc., in that way, it is labeled as "this is a place of happiness," "this is a place of suffering," and so forth. Perception is the support for formation, because just as perception completely determines and perceives the place where happiness, etc., arise, in that way, the mind manifestly forms and moves for the sake of attaining that and abandoning that. Mind is also the support for consciousness, because just as the mind thinks and manifestly forms the mind, in that very way, consciousness enters.