Tibetan
ར་བས་དེའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདོད་པའི་ཤེས་པ་དེ་ཡང་འཁྲུལ་པ་མེད་པར་གོ་བར་མི་འགྱུར་བས་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་འགྲེལ་ལས། གོ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་མཐོང་ནས། །ཐ་སྙད་ངེས་པར་སྦྱར་བ་ཡིན། །དབང་པོའི་ཐ་སྙད་ལ་དེ་ཡོད། །ཅེས་གསུངས་ཤིང་། ཚད་མས་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་ཀྱང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་རྒྱུའི་ཕྱིར། །དེའི་ཐ་སྙད་དབང་པོས་བྱས། །ཞེས་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འགྲེལ་པར་དབང་པོ་རྣམས་ལ་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་རྣམ་པ་ལྔ་འཐད་པའི་ཕྱིར་དང་། །ཡུལ་རྣམས་ལ་ཚིག་སྦྱར་བ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་འཆད་པར་བྱེད་མོད། །ཚིགས་རྣམས་ནི་སྨྲ་བ་པོའི་འདོད་པ་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་དངོས་པོའི་དབང་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཚིག་སྦྱར་བ་རྣམས་ཡུལ་ལ་ཡང་མི་འཐད་པའི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པས་རིགས་པར་མ་མཐོང་ངོ་། །ཅི་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་ངམ། འོན་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐོང་ཅེ་ན། འདི་ལ་བྱེ་བྲག་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་རྟེན་བཅས་ཀྱི་དབང་པོ་ཁོ་ནས་མཐོང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། མདོ་སྡེ་པ་ཁ་ཅིག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ནས་མཐོང་གི་དབང་པོ་བེམས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདིས་ནི་ཡང་དག་པར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཅིག་གིས་ཀྱང་མི་མཐོང་ལ། ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་མཐོང་མོད་ཀྱི། །འོན་ཀྱང་ཐ་སྙད་དུ་དེ་གཉིས་ཀ་ཚོགས་པ་ལ་མཐོང་བར་གདགས་སོ། །དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་གཟུགས་མཐོང་བ་ལ་མིག་གཙོ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འབྱུང་བའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་ནི་མིག་ལས་དེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་གནས་ཀྱི་ཕྱིར་ནི་མཐོང་བའི་རྟེན་མིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མི་གཡོ་བར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ནི་མིག་གི་རྟག་ཏུ་རིགས་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་དབང་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ནི་སྐད་གཅིག་རེ་རེ་ལ་འབྱུང་བ་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཛེས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ནི་དེས་གནས་མཛེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུང་གི་ཕྱིར་ནི་མིག་གི་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དག་ལ་དུ་ཞིག་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་དུ་ཞིག་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་གྱིས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་པུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྗེས་
Chinese
因此，想要显现的知识也不会没有错误地被理解。因此，《释量论》中说：“见到能理解的，就一定施加名称，感官的名称就是这样。”《量理宝藏论》中也说：“因为是不共之因，所以感官施加名称。”这里所说的是，在解释中，对感官施加五种方式的词语是合理的，而对境施加词语是不合理的。虽然这样解释，但词语的施加只是随顺说话者的意愿，而不是事物的力量。因此，对境施加词语也没有不合理的理由，所以不认为是合理的。那么，眼睛看到色法吗？还是识看到呢？对此，分别说者说，只有具有所依的感官才能看到，而识则不能。一些经部师说，只有识才能看到，因为感官是无情物，所以不能看到。对此，正确地说，因为一切法都没有作者，所以谁也看不到，但名言上可以安立为二者聚合而见。其中，以六种方式来说，眼在见色法时是主要的：像产生的因一样，因为从眼产生；像它的处所一样，因为见的所依是眼；像它不动的进入一样，因为眼的常性是一样的；像它自主的进入一样，因为每一刹那的产生不依赖于缘的聚合；像它美妙的进入一样，因为它使处所美妙；像经文一样，因为经中说眼见色法。如上所说的一切，在识上是不可能的。还有，在六识中，哪些是有分别的，哪些是没有分别的呢？以三种分别来说，只有意识是有分别的，像自性分别一样，以及随后
English
Therefore, the knowledge that one wishes to manifest will not be understood without error. Therefore, it is said in the Pramāṇavārttika: "Having seen what enables understanding, names are definitely applied; that is how it is with the names of the senses." And in the Compendium of Valid Cognition it is also said: "Because of being a unique cause, the senses apply names." This is what is said. In the commentary, it is explained that it is reasonable to apply words to the senses in five ways, but it is not reasonable to apply words to objects. Although this is how it is explained, the application of words only follows the speaker's intention and not the power of things. Therefore, there is no reason why applying words to objects is unreasonable, so it is not considered reasonable. So, does the eye see form, or does consciousness see? To this, the Vaibhāṣikas say that only the sense organ with a basis sees, and not consciousness. Some Sautrāntikas say that only consciousness sees, because the sense organ is inanimate and therefore cannot see. To this, it is correct to say that since all phenomena have no agent, no one sees, but conventionally it can be established that the two together see. Among them, in six ways, the eye is the main thing in seeing form: like the cause of arising, because it arises from the eye; like its place, because the basis of seeing is the eye; like its unwavering entry, because the nature of the eye is always the same; like its independent entry, because its arising in each moment does not depend on the collection of conditions; like its beautiful entry, because it makes the place beautiful; like scripture, because the scriptures say that the eye sees forms. All that has been said above is impossible for consciousness. Furthermore, among the six consciousnesses, which are conceptual and which are non-conceptual? In terms of three kinds of conceptualization, only mental consciousness is conceptual, like conceptualization by nature, and subsequently
Tibetan
སུ་དྲན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དང་པོ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་འདུ་བྱེད་མྱོང་བ་ན། རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་སྔོན་མྱོང་བའི་འདུ་བྱེད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བདུན་ཏེ། དམིགས་པ་ལ་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། མཚན་མ་དང་བཅས་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དང་པོ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་སྟེ། དམིགས་པ་ལ་བཀྲ་བར་མ་བཟུང་བར། རང་གི་ཡུལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་རང་བཞིན་དང་། རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་པར་རྟོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་གིས་ནི་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་ཡུལ་ལ་བཀྲ་བར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི་མ་འོངས་པས་ཡུལ་འདི་ལ་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་མངོན་པར་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདིས་རེས་འགའ་ནི་མངོན་པར་རྟོག་ཅིང་ཀུན་དུ་ཚོལ་ལོ། །རེས་འགའ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་གོ །རེས་འགའ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །རེས་འགའ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་དག་སྤྱིར་བཤད་ནས་རེ་རེ་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སྨོས་སོ། །འདི་དག་རེ་རེ་ཡང་རྟེན་དང་དམིགས་པ་དང་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱིས་རིགས་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་མིག་ལ་རྟེན་ཅིང་ཞེས་པས་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་གི་རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་མཚོན་པར་བྱེད་པའོ། །གཟུགས་ལ་དམིགས་ནས་ཞེས་པས་ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་སོ། །སོ་སོར་རྣམ་པར་རིགས་སོ་ཞེས་པས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ་གོ་སླ་བར་ཟད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཤད་ཟིན་ཏེ། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལེགས་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་བཞག་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། ད་ནི་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་པར་བཞག་པ་སྐབས་སུ་བབ་པས་དེ་དག་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཏན་ལ་དབབ་པར་བཞེད་ནས། ཁམས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་བཞག་པ་གང་ཞེ་ན། ཞེས་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་སྔར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔར་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ཆོས་
Chinese
是随念的分别和，现前造作的分别。第一是现在领受的造作时，于自性而分别。第二是于先前领受的造作而分别。第三是于三时隐没者而分别。又是七种分别，于所缘自性而入的分别和，有相和，无相和，普遍寻求者和，各别分别和，有烦恼和，无烦恼的分别。第一是五种识蕴，不执著所缘的显现，如其自境一般，以自性而入之故。第二是自性和，随念的分别，彼等执著过去和现在的境之显现之故。第三是未来于此境所作的分别为何者。其余诸法当知是现前行持的分别之自性，此有时现前了知且普遍寻求，有时各别分别，有时转为有烦恼，有时转为无烦恼。为了总说六识蕴之后，再一一指示，故说什么是眼识。此等一一也当以所依、所缘和自性三者来理解。其中，以“依于眼”等语，是眼识从其所依之门来表示。以“缘于色”等语，是从境之门。以“各别了知”等语，是显示自性。其余也当如是配合，容易理解而已。识已解说完毕，彼一切是以五蕴善为确立之门而解说了分别。现在是界和处之分别适当时机，故当解说彼等。其中，先欲确立诸界之自性，故说诸界之分别为何。之前已将色等五蕴确立为法的
English
They are the discrimination of recollection and the discrimination of manifest action. The first is the discrimination of one's own nature when experiencing present action. The second is the discrimination of previously experienced action. The third is the discrimination of those hidden in the three times. Again, there are seven discriminations: the discrimination that enters into its object by its own nature, the one with signs, the one without signs, the one that seeks everywhere, the one that discriminates separately, the one with afflictions, and the discrimination that is without afflictions. The first is the five aggregates of consciousness, because without grasping the appearance of the object, it enters by its own nature as its own object is. The second is the discrimination of nature and recollection, because they grasp the appearance of past and present objects. The third is whatever discrimination the future makes on this object. The rest should be known as the nature of the discrimination of manifest conduct, because it sometimes manifestly knows and seeks everywhere, sometimes discriminates separately, sometimes becomes afflicted, and sometimes becomes unafflicted. In order to explain the six aggregates of consciousness in general and then show them one by one, it is said, "What is eye consciousness?" Each of these should be understood by three things: the basis, the object, and its own nature. That is, "relying on the eye" indicates eye consciousness from the point of view of its basis. "Focusing on form" is from the point of view of the object. "Separately distinguishing" shows the nature. The others should be applied in the same way, it is easy to understand. Consciousness has been explained, and all of that has been explained as a distinction through the door of well establishing the five aggregates. Now is the appropriate time for the distinction of realms and sources, so let them be explained. Among them, first wanting to establish the nature of the realms, it is said, "What is the distinction of the realms?" Previously, the dharmas of form and so on, which had been established as the five aggregates,
Tibetan
དེ་དག་ཉིད་ཁམས་སུ་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་ལ། ཁམས་སུ་རྣམ་པར་བཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཉིད་སྐྱེ་མཆེད་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་ཀྱི། ཕུང་པོ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཁམས་དང་ཁམས་ལས་མ་གཏོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་གཞན་དུ་ནི་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལས་དམིགས་ཀྱིས་བཏོན་ནས་ཁམས་རྣམ་པར་བཞག་གོ ། ཁམས་ལས་དམིགས་ཀྱི་བཏོན་ནས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་བཞག་གོ །དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་བཞག་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི། གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་བཅུར་འགྱུར་ཏེ་འདི་ལྟར་མིག་གི་ཁམས་ལ་སོགས་པའོ། །དེར་མ་ཟད་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་གཟུགས་རྣམ་པ་ལྔ་གང་ཡིན་པའོ། །ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོར་རྣམ་པར་བཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་དུ་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་བཞག་པ་གང་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་བདུན་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་དྲུག་པོ་འགགས་མ་ཐག་པའི་ཡིད་དག་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཞེས་བཤད་པའི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཁམས་བདུན་ཀའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། ས་བོན་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཉིས་ཀས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདུན་པོ་དག་གི་རྒྱུ་དང་བདག་པོའི་རྐྱེན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁམས་ཀྱི་སྒྲ་ཡང་རྒྱུའི་དོན་ཅན་དུ་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེའི་ས་བོན་བསགས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་སྔར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཕུང་པོར་རྣམ་པར་བཞག་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཁམས་ཀྱི་བསྡུས་ན་ཁམས་སུ་རྣམ་པར་བཞག་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཕུང་པོས་བསྡུས་སམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན། ཁམས་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཅི་ཞིག་མ་བསྡུས་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ལ་ཡོད་པའི་འདུས་མ་བྱས་ཏེ། དེ་ལ་ནི་ཕུང་པོའི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་གཅིག་དུ་བསྡུས་ནས་སྤུངས་པའི་ཕྱིར་རམ། ཁུར་ཁྱེར་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱིས་ཕུང་པོ་ཡིན་ལ། འདུས་མ་བྱས་དག་ནི་བརྟན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་རུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་མ་བྱས་དེའི་རང་
Chinese
彼等即安立为界，凡安立为界者，彼等即安立为处。除了蕴之外的界，以及除了界之外的处，在其他地方是没有的。因此，从蕴中特别分出而安立为界。从界中特别分出而安立为处。其中，凡安立为色蕴的法，即转变为十个色界，如眼界等。不仅如此，也是法界的一部分，即法处所摄的五种色。凡安立为受、想、行蕴的，即转变为法界的一部分。凡安立为识蕴的法，即转变为七个识界，如眼识界等。其中，具有烦恼且六者刚灭尽的意，即是意界。凡所说的识，即是眼识界等六识界。凡所说的心，即是阿赖耶识，其为七界之自性。因为种子和异熟二者，也是七识的因和增上缘。而且，界的词语也解释为具有因的意义。因此，积累彼之种子，以及异熟阿赖耶识，如前所说。如果蕴所安立的一切法都包含在界中，那么安立为界的诸法也被蕴所包含吗？不是的。如果是这样，在诸界之中，蕴没有包含什么法呢？即法界中存在的无为法，因为对于它来说，没有蕴的意义。比如色等，以过去和未来等相，聚集在一起而堆积，或者以承担负担等意义而成为蕴。而无为法不是恒常存在的，因此那些是不适合的。无为法的自
English
They are established as realms, and whatever is established as realms is established as sources. Realms apart from aggregates, and sources apart from realms, do not exist elsewhere. Therefore, realms are established by distinguishing them from aggregates. Sources are established by distinguishing them from realms. Among them, whatever phenomena are established as the aggregate of form become the ten form realms, such as the eye realm and so on. Moreover, they are also a part of the dharma realm, namely the five forms included in the dharma source. Whatever is established as the aggregates of feeling, perception, and mental formations becomes a part of the dharma realm. Whatever phenomena are established as the aggregate of consciousness become the seven consciousness realms, such as the eye consciousness realm and so on. Among them, the mind that is afflicted and the six that have just ceased are the mind realm. Whatever is said to be consciousness is the six consciousness realms, such as the eye consciousness realm and so on. Whatever is said to be mind, namely the base consciousness, is the nature of all seven realms. Because both the seed and the maturation are the cause and dominant condition for the seven consciousnesses. Moreover, the term 'realm' is also explained as having the meaning of cause. Therefore, accumulating its seeds, and the maturation, the base consciousness, as previously stated. If all phenomena established as aggregates are included in the realms, are the phenomena established as realms also included in the aggregates? No. If so, among the realms, what phenomena are not included by the aggregates? Namely, the unconditioned that exists in the dharma realm, because for it, there is no meaning of aggregate. For example, form and so on are gathered and piled up with aspects such as past and future, or they are aggregates in the sense of bearing a burden and so on. But the unconditioned is not permanently existent, so those are not suitable. The self of the unconditioned