Tibetan
ན་ཉིད་ལ་དྲི་བ་ཚོར་བའི་ཅེས་སོ། །ལན་ནི། ཚོར་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ནོ། །འདིར་མྱོང་བའི་དོན་ཅི་ཡུལ་ལམ་འོན་ཏེ་རང་མྱོང་བ་ལ་བརྗོད་གཉིས་ཀ་ལྟར་ཡང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཀུན་ཚོར་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་གཉིས་ལས་གཞན་དུ་ཡང་མི་འཐད་དེ་ཤེས་རིག་གི་མྱོང་བྱ་རང་ངམ་ཡུལ་ལས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། བྱེ་བྲག་སྨྲ་བ་རྣམས་རེག་པའི་གཟུགས་བརྙན་མྱོང་བ་ལ་འདོད་ཀྱང་། འདིར་མྱོང་བའི་ངོ་བོ་གང་གིས་ཟག་བཅས་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སིམ་པ་དང་གདུང་བ་དང་གཉིས་མིན་ཅི་རིགས་པ་སོ་སོར་ཏེ་མ་འདྲེས་པར་མྱོང་བ་ལ་མྱོང་བའི་དོན་དུ་འདོད་དོ། །མྱོང་བྱ་རྣམ་སྨིན་སིམ་གདུང་བར་མའི་རང་བཞིན་དེ་དག་མྱོང་བྱེད་ཚོར་བ་ལས་དོན་གཞན་པའི་དོན་གཞན་མ་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་ན་ཚོར་བ་དང་དམིགས་པ་མཚུངས་པའི་ཤེས་རིག་གཞན་གྱིས་ཀྱང་ཅི་ཕྱིར་མི་མྱོང་གང་གིས་ན་ཚོར་བ་ཁོ་ན་དེ་མྱོང་བར་འཇོག་གཉིས་པ་ལྟར་ན་ཡང་རང་ཉིད་རང་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་མི་རིགས་སོ་སྙམ་ན། གཞན་གྱི་བདེ་སྡུག་ལ་དམིགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཀྱང་གཞན་རྒྱུད་ཀྱི་སིམ་གདུང་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་སྔ་མ་ནི་མི་འདོད་དོ། །དེ་བས་ན་མྱོང་བྱེད་རང་ཉིད་སིམ་གདུང་གི་ངོ་བོར་སྐྱེས་པ་ལ་དེ་དང་དེ་མྱོང་བའི་ངོ་བོ་གང་གིས་ཅེས་སྨོས་སོ། །རྣམ་འགྲེལ་ལས་ཀྱང་། དོན་དང་འདྲ་དང་འདྲ་བ་དམིགས་པ་སྟེ། །རང་ཉིད་གསལ་བ་བདག་མྱོང་ཡིན། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་བས་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཞན་རྣམས་ནི་མྱོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ་སིམ་པ་དང་གདུང་བའི་ངོ་བོར་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དང་། སིམ་གདུང་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པ་ལ་མྱོང་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཡུལ་གྱི་སྟོབས་ལས་ཀྱང་བདེ་སྡུག་གི་ཚོར་བ་འགའ་ཞིག་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཇི་ལྟར་ན་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་མྱོང་བ་ཚོར་བར་བརྗོད་ཅེ་ན། བདེན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཚོར་བ་ནི་རྣམ་སྨིན་མྱོང་བ་གཙོ་ཆེ་བསམ། ཡང་ན་ཡུལ་ལམ་རེག་པ་སོགས་མྱོང་བ་ཚོར་བར་དོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བ་ཅེས་སྨོས་སོ། །སིམ་གདུང་སོགས་མྱོང་བྱེད་གཅིག་གིས་མྱོང་བར་དོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་སོ་སོར་ཅེས་སྨོས་སོ། ། གསུམ་པ་འདུ་ཤེས་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་ལ་དྲི་བ་ནི་འདུ་ཤེས་ཅེས་པའོ། །ལན་ནི། ཡུལ་དབང་རྣམ་ཤེས་གསུམ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འདུས་ཏེ་ཡུལ་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་མཚན་མ་ཤེས་པར་བྱེད་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནི་འདུ་ཤེས་ཡིན་ནོ། །མཚན་མ་ནི་གང་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་ཆོས་དང་གང་ཟག་གི་ཐ་སྙད་སྣ་ཚོགས་སྦྱོར་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་ཏེ། དཔེར་ན་འཇིམ་པའི་རྣམ་འགྱུར་འགའ་ལ་ལྟོ་བ་ལྡིར་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་མཐོང་ནས་བུམ་པའི་ཐ་སྙད་སྦྱོར་བ་དང་། སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འགའ་ལ་གཉའ་བར་ཤ་འཕུངས་པ་དང་། མགྲིན་པར་པགས་པ་འཕྱང་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་མཐོང་ནས་བ་ལང་ཞེས་པའི་ཐ་སྣད་འདོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་ལྟོ་འདིར་བ་དང་། ནག་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་དེ་དག་ནི་བུམ་པ་དང་། བ་ལང་གི་ཁ་དོག་འཛིན་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འཛིན་ཅེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་ལྟོ་ལྡིར་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་རྣམས་ནི་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཙམ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། ཁྱད་པར་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་གི་རྒྱུ་མཚན་རྒྱས་པར་འོག་ཏུ་དཔྱད་པར་བྱའོ། ། མདོར་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དང་རྣམ་བྱང་གི་ཆོས་འདི་རྣམས་ལ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་རེ་ཡོད་དེ། གཞན་དུ་ན་ཀུན་ཀྱང་རོ་གཅིག་པས་སྤུ་རིས་སོ་སོར་མི་ཕྱེད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རང་རང་གི་ཁྱད་པར་དེ་ཉིད་ལ་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་གཞན་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་འབྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཐ་སྙད་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མ་དེ་ཡང་ཤེས་རིགས་གིས་ཡོངས་སུ་མ་གཅད་པར་དེའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་ཐ་སྙད་སྦྱོར་བར་མི་འཐད་ལ། ཐ་སྙད་ལས་ཀྱང་དེའི་རྒྱུ་ཅན་མཚན་མ་ཡོངས་སུ་གཅོད་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཡོད་པར་གྲུབ་ལ། ཤེས་རིག་དེ་ལ་ཡང་འདུ་ཤེས་ཞེས་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཅི་སྟེ་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་གཉིས་ཀ་ཡང་ཡུལ་དབང་རྣམ་ཤེས་གསུམ་འདུས་པ་ལས་སྐྱེས་པར་འདྲ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྟོན་པ་ན་འདུས་ཏེ་ཅེས་སྨོས་ལ་ཚོར་བ་ལ་མ་ཡིན་ཅེ་ན། འདུ་ཤེས་ནི་མཚན་མ་འཛིན་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ལ་མཚན་མ་ཡང་ཡུལ་གྱི་ཆོས་ཡིན་ལ་དེ་ཤེས་པ་ཡང་ཡུལ་དག་རྣམ་ཤེས་གསུམ་འདུས་པ་ལ་ལྟོས་པས་འདུས་ཏེ་ཅེས་སྨོས་ལ། ཚོར་བ་ནི་རྣམ་སྨིན་མྱོང་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ལ་མྱོང་བྱ་རྣམ་སྨིན་དེ་ཡང་མྱོང་བྱེད་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་འཛིན་པའི་ཆོས་ཡིན་གྱི་ཡུལ་གྱི་ཆོས་མ་ཡིན་པས་དེ་སྐད་མ་སྨོས་སོ། །དེ་བྱེད་
Chinese
关于感受的提问到此为止。回答是：感受的特征是体验。这里体验的含义是指对境还是指自身体验？无论哪种情况，心和心所都属于感受，除此之外没有其他可能，因为识的体验对象不外乎自身或境。如果有人问：分别说者认为体验的是触的影像。这里体验的本质是什么？通过什么来体验有漏业的善与非善果报成熟时的喜悦、痛苦或非二者中的任何一种，各自体验，互不混淆，这被认为是体验的含义。体验的对象，即成熟的喜悦、痛苦和中性的自性，与体验者感受并非异体。如果按照第一种说法，与感受和对境相同的其他识为什么不能体验？凭什么只有感受才能体验？如果按照第二种说法，自己作用于自己是相违的，因此不合理。如果有人认为：瑜伽行者通过观想他人的苦乐，也能体验到他人相续中的喜悦和痛苦，因此不应接受第一种观点。因此，体验者自身生起为喜悦和痛苦的自性，因此才说通过它来体验。在《释量论》中也说：对境与事物相似，也与事物相似，自身显现是自我体验。因此，其他心和心所不是体验，因为它们没有生起为喜悦和痛苦的自性。而生起为喜悦和痛苦等状态的才被认为是体验。如果说，不是也有一些苦乐感受是从境的力量中产生的吗？那么，为什么说体验业的成熟是感受呢？确实如此，但感受主要是体验成熟。或者，为了消除对境或触等体验是感受的疑虑，才说体验成熟。为了消除喜悦和痛苦等由一个体验者体验的疑虑，才说各自。第三个关于想蕴的特征的问题是：什么是想？回答是：境、根、识三者作为因和果聚集在一起，识别境的名称和特征，进行辨别。
English
The question about feeling ends here. The answer is: The characteristic of feeling is experience. What does experience mean here? Does it refer to the object or to self-experience? In either case, all minds and mental factors belong to feeling, and there is no other possibility, because the object of consciousness's experience is nothing other than oneself or the object. If someone asks: The Vaibhashikas believe that what is experienced is the image of touch. What is the essence of experience here? Through what does one experience the ripening of the virtuous and non-virtuous results of contaminated karma, the joy, suffering, or neither of the two, each experienced separately and without mixing, is considered the meaning of experience. The object of experience, the nature of ripening joy, suffering, and neutrality, is not a different entity from the experiencer's feeling. If according to the first statement, why can't other consciousnesses that are the same as feeling and object experience? Why is it that only feeling is considered to experience? If according to the second statement, it is contradictory for oneself to act on oneself, so it is unreasonable. If someone thinks: Yogis can also experience the joy and suffering in the continuum of others by contemplating the suffering and happiness of others, so the first view should not be accepted. Therefore, the experiencer himself arises as the nature of joy and suffering, so it is said that it is experienced through it. In the Pramanavarttika it is also said: The object is similar to things, and also similar to things, self-manifestation is self-experience. Therefore, other minds and mental factors are not experience, because they have not arisen as the nature of joy and suffering. And those that arise as joy, suffering, etc. are considered to be experience. If it is said that aren't there also some feelings of happiness and suffering that arise from the power of the object? Then, why is it said that experiencing the ripening of karma is feeling? Indeed, but feeling is mainly experiencing ripening. Or, in order to eliminate the doubt that the experience of object or touch etc. is feeling, it is said that experiencing ripening. In order to eliminate the doubt that joy and suffering etc. are experienced by one experiencer, it is said separately. The third question about the characteristic of the aggregate of perception is: What is perception? The answer is: The three of object, sense, and consciousness gather together as cause and effect, recognizing the name and characteristics of the object, and making distinctions.
Chinese
辨识的自性即是想。相是作为理由，成为施设各种法与补特伽罗之名称的因，例如，见到泥土的某些形状，如肚子膨胀等的相，而施设瓶子的名称；见到某些有情动物的特点，如颈部肉隆起，喉咙垂皮等的相，而施设牛的名称一样。如果肚子膨胀和黑色等的相，不是以执取瓶子和牛的颜色的眼识来决定的吗？想如何执取呢？不是的，肚子膨胀等的相，是义的差别，而识是仅仅决定义的本体，而不是差别，因为与心所生的法等，将成为无差别。这些理由将在下面详细分析。总之，对于这些杂染和清净之法，各自有与其它不同的不共特点，否则，一切都将成为一味，将成为无法区分细微差别的过失。那不共的各自特点就叫做相，因为以它为理由，而施设能从其它事物中区分开来的不共名称。那相，如果不是由知识来完全决定，则不应施设它的同类名称，并且从名称也能成立具有决定它的同类相的知识，而那知识也叫做想。如果感受和想二者都同样是从境、根、识三者聚合而生，那么为什么在显示想的自性时说“聚合”，而感受却没有说呢？想是以执取相来区分的，而相是境的法，并且了知它也依赖于境、根、识三者聚合，所以说了“聚合”。而感受是以体验异熟来区分的，并且所体验的异熟也是体验者自己的体性，所以是执取的法，而不是境的法，所以没有那样说。这样做
English
The characteristic of recognition is ideation. A sign is what, by being made a reason, becomes the cause for applying various names to phenomena and persons. For example, seeing certain shapes of clay, such as a bulging belly, one applies the name "pot." Similarly, seeing certain characteristics of living beings, such as flesh bulging on the neck and skin hanging on the throat, one applies the name "cow." If those signs, such as a bulging belly and blackness, are not determined by the eye consciousness that grasps the color of the pot and the cow, how does ideation grasp them? It is not the case, because the signs such as a bulging belly are the distinctions of the object, while consciousness only determines the essence of the object, not the distinctions, because it would become indistinguishable from mental factors. These reasons will be analyzed in detail below. In short, these phenomena of defilement and purification each have a unique characteristic that is different from others; otherwise, everything would become of one taste, and there would be the fault of not being able to distinguish subtle differences. That unique characteristic of each is called a sign, because by making it a reason, one applies a unique name that distinguishes it from other things. If that sign is not completely determined by knowledge, then it is not appropriate to apply its similar name, and from the name it can also be established that there is knowledge that determines its similar sign, and that knowledge is also called ideation. If both feeling and ideation are similarly born from the aggregation of object, sense faculty, and consciousness, then why is it said "aggregate" when showing the characteristic of ideation, but not for feeling? Ideation is distinguished by grasping signs, and signs are the phenomena of the object, and knowing it also depends on the aggregation of object, sense faculty, and consciousness, so it is said "aggregate." Feeling is distinguished by experiencing the ripening, and the ripening to be experienced is also the nature of the experiencer itself, so it is a phenomenon of grasping, not a phenomenon of the object, so it was not said that way. Doing that