Tibetan
སྟེ། འདི་ལྟར་བདག་རྐྱེན་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་ནས་ཡིད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་བར་ཏེ་གོ་སླ་བར་ཟད་དོ། །དམིགས་པས་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི། གང་གིས་མཚན་མ་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡང་དག་པར་ཤེས་ཤིང་། ཞེས་པ་ནས། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་ཡང་དག་པར་ཤེས་པའོ། །ཞེས་པའི་བར་ཏེ། བཤད་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་འཆད་པ་ནི། མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་འདུ་ཤེས་ཞེས་གང་བརྗོད་པ་དེའི་རང་བཞིན་གང་ཞེ་ན། འདིར་མཚན་མ་ནི་གསུམ། ཐ་སྙད་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། སྤྲོས་པའི་མཚན་མ་དང་། དམིགས་རྣམས་གསལ་བའི་མཚན་མའོ། །མཚན་མ་དང་པོས་མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་མིང་དོན་གྱི་འབྲེལ་པའི་ཐ་སྙད་ལ་མི་མཁས་པའི་འདུ་ཤེས་མ་གཏོགས་པ་གང་དེ་ལས་གཞན་པ་མིང་དོན་གྱི་འབྲེལ་པའི་ཐ་སྙད་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཏེ། མིང་གི་སྒོ་ནས་དོན་ལ་བཀྲ་བར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་པས་མཚན་མ་དང་བཅས་པ་ནི་གཟུགས་སོགས་སྤྲོས་པའི་མཚན་མ་མེད་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་འདུ་ཤེས་མ་གཏོགས་པ་གང་དེ་ལས་གཞན་པའི་འདུ་ཤེས་ཏེ། དེ་དག་གིས་ནི་གཟུགས་སོགས་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པས་མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་འདུ་ཤེས་མ་གཏོགས་པ་གང་དེ་ལས་གཞན་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ཏེ། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་གསལ་བར་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མ་གསུམ་པོ་དེ་དག་དང་བྲལ་བའི་མཚན་མ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱང་གསུམ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་ཐ་སྙད་ཀྱི་མཚན་མ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ནི། འདུ་ཤེས་གང་ཐ་སྙད་ཀྱི་མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་འདུ་ཤེས་མ་གཏོགས་པ་མིང་དོན་གྱི་འབྲེལ་པའི་ཐ་སྙད་ལ་མི་མཁས་པའི་བྱིས་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་ཏེ། དེ་དག་གིས་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་དོན་མཐོང་བ་ན་དོན་གྱི་བློ་འབྱུང་ཡང་འདི་གཟུགས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་མིང་གི་སྒོ་ནས་དོན་བཀྲ་བར་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྲོས་པའི་མཚན་མ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ནི། འདུ་ཤེས་གང་སྤྲོས་པའི་མཚན་བཅས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སུ་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་འདུ་ཤེས་ཏེ། དེ་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་སྤྲོས་པའི་མཚན་མ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་རྣམས་གསལ་བའི་མཚན་མ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་འདུ་ཤེས་གང་དམིགས་རྣམ་གསལ་བའི་མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་འདུ་ཤེས་སུ་མ་གཏོགས་པ་སྲིད་རྩེ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་གིས་དམིགས་རྣམ་གསལ་བར་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ན་མཚན་མ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་འདི་དག་ཀྱང་མཚན་མ་གཏན་ཡོངས་སུ་མི་གཅོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདུ་ཤེས་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་མཚན་མ་ཅུང་ཟད་ཞན་པ་ལ་མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བུ་མོ་ལྟོ་མེད་མ་ཅེས་པ་བཞིན་ནོ། །ཆུང་ངུའི་འདུ་ཤེས་ནི་འདུ་ཤེས་གང་གིས་འདོད་པའི་ཁམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ། འདོད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མང་བ་དང་ཚེ་ཐུང་བ་ལས་སོགས་པས་ངན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱ་ཆེན་པོའི་འདུ་ཤེས་ནི་འདུ་ཤེས་གང་གིས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཤེས་པས་ཏེ། འདོད་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཚེ་རིང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆུང་བ་ལ་སོགས་པས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚད་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་འདུ་ཤེས་གང་གིས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཤེས་པ་སྟེ། དམིགས་རྣམ་མཐའ་ཡས་སོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཅི་ཡང་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་འདུ་ཤེས་གང་གིས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཤེས་པས་སྟེ། བཟུང་བྱ་ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པའི་ཁམས་སོགས་ལ་དམིགས་པ་འདི་ཡང་རང་སའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདུ་ཤེས་ལས་གཞན་པའི་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་དག་ལ་ཡང་། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་མཚན་མ་དང་བཅས་པ་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ནི་འདུ་ཤེས་ཁོ་ནས་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། འདུ་ཤེས་མཚན་མ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། དེའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་ཁོ་ན་ལ་མཚན་མ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དང་དེར་དབྱེ་བ་ཡིན་གྱི་གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་འོག་ཏུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པར་དགོངས་ནས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རྣམ་པར་བཞག་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་སོ། ། འདི་མདོར་བསྟན་པ་དང་། རྒྱས་པར་བཤད་པ་གཉིས་ལས། རེ་ཞིག་མདོར་བསྟན་པ་ནི་སེམས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ཏེ་འདི་ལྟར་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་པ་དང་། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་མ་གཏོགས་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་དང་། ལྡན་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མ་ཡིན་ནམ་གང་གིས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟོན་པ་ན་སེམས་པ་ཉིད་གཙོ་བ་སྨོས་པ་ཅི་ཞེ་ན། གཞན་དག་ལས་སེམས་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ཉིད་འདུ་བྱེད་གཞན་གྱི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་པ་གང་གིས་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཕྱིར་ཡང་སེམས་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཅིང་སེམས་པར་བྱེད། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་སེམས་ཡུལ་ལ་གཡོ་ཞིང་སེམས་པར་བྱེད། གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཡང་སེམས་གཡོ་བར་བྱེད་སེམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཚུལ་དེ་ལྟ་ན་གང་གིས་སེམས་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་སེམས་པ་འདི་དང་། གང་གི་དོན་དུ་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་དགེ་བ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་། སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གང་ཡིན་པ་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོར་མ་གཏོགས་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་ལེགས་པར་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པར་བཞག་ཅེ་ན། ཚོར་བ་ནི་ལས་འབྲས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་མྱོང་བ་པོ་ཡིན་པ་དང་། འདུ་ཤེས་ནི་མཐོང་ཐོས་སོགས་ཀྱི་དོན་ལ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་པོ་ཡིན་པས་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་དང་། མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་བཤད་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ་ཡང་མིང་གི་སྒོ་ནས་མདོར་བསྟན་པ་ནི། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོར་གཏོགས་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན་སེམས་པ་ནས་དཔྱོད་པའི་མཐར་ཐུག་པས་ཏེ། འདི་དག་ནི་སུམ་བཅུ་པར། ཀུན་དུ་འགྲོ་དང་བྱེ་བྲག་ངེས། །སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བ་དང་། །དེ་བཞིན་ཉོན་མོངས་ཉེ་ཉོན་མོངས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། སྡེ་ཚན་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་དང་། དགེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། གཞན་དུ་ཡང་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་སེམས་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རེག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། ཚོར་བ་རྣམས་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་དག་ནི་སེམས་ཀུན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་ལྔ་པོ་འདི་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་མེད་ན་ཡང་སེམས་ཀྱི་ཡུལ་འཛིན་པའི་བྱ་བ་མི་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡུལ་མི་འཛིན་པ་ཡང་སེམས་སུ་མི་རུང་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་འདི་ལྟར་སེམས་པ་མེད་ན། སེམས་ཡུལ་ལ
Chinese
即，如此以眼根聚集为缘，从触所生的感受，到意根感受触所生的感受之间，很容易理解。以所缘进行分类，即从“以任何方式正确认识有相之物”开始，到“也正确认识无所有处”之间，将要解说。 解释它本身，即所谓“有相之想”，其自性是什么呢？这里，相有三种：名言之相、戏论之相、以及所缘显现之相。第一种相，有相之想，是指除了不精通名义关联的名言之想以外，精通名义关联的名言之想，因为他们通过名称来清晰地把握事物。第二种相，有相之想，是指除了没有色等戏论之相，安住于法界中的想以外的其他想，因为他们断除了色等有为法的相。第三种相，有相之想，是指除了安住于有顶的想以外的其他想，因为他们断除了所缘和显现。与这三种相分离的无相之想也有三种。 其中，没有名言之相的想，是指除了具有名言之相的想以外，不精通名义关联的名言的孩童等的想，因为他们见到色等事物时，会产生对事物的认知，但无法通过名称来清晰地表达事物，例如“这是色”等。没有戏论之相的想，是指除了具有戏论之相的想以外，安住于法界的想，因为它是缘于与一切戏论分离的灭尽，从而断除了戏论之相。没有所缘显现之相的想，是指除了具有所缘显现之相的想以外，有顶
English
That is, in this way, based on the aggregation of the eye faculty, from the feeling arising from contact to the feeling arising from contact of the mind faculty, it is easy to understand. Classifying by object, from "correctly knowing objects with characteristics in any way" to "also correctly knowing the realm of nothingness," will be explained. Explaining it itself, what is the nature of what is called "perception with characteristics"? Here, there are three characteristics: the characteristic of terminology, the characteristic of elaboration, and the characteristic of the appearance of objects. The first characteristic, perception with characteristics, refers to the perception of those who are proficient in the terminology of the connection between name and meaning, except for the perception of those who are not proficient in the terminology of the connection between name and meaning, because they clearly grasp things through names. The second characteristic, perception with characteristics, refers to perceptions other than those that do not have the characteristic of elaboration such as form and abide in the realm of reality, because they completely cut off the characteristics of compounded phenomena such as form. The third characteristic, perception with characteristics, refers to all perceptions other than those that abide in the peak of existence, because they completely cut off the object and appearance. There are also three perceptions without characteristics that are separate from these three characteristics. Among them, the perception without the characteristic of terminology is the perception of children and others who are not proficient in the terminology of the connection between name and meaning, except for the perception with the characteristic of terminology, because when they see things such as form, they have a cognition of the thing, but they cannot clearly express the thing through names, such as "this is form." The perception without the characteristic of elaboration is the perception that abides in the realm of reality, except for the perception with the characteristic of elaboration, because it is based on cessation that is separate from all elaboration, thus cutting off the characteristic of elaboration. The perception without the characteristic of clear appearance of objects is the perception of the peak of existence, except for the perception with the characteristic of clear appearance of objects.
Chinese
是那些安住于等至中的想。因为它们不能清楚地运用所缘境的行相。 如此一来，这些无相的想，也不是完全断绝行相，因为那样会变成不是想。因此，对于稍微减弱的行相，就称为无相，就像称没有孩子的女子为“某某母”一样。 小想是想以其完全了知欲界，因为欲界多诸烦恼且寿命短等，所以是不好的。 大想是想以其了知色界，相对于欲界，寿命长且烦恼少等，所以是殊胜的。 无量想是想以其了知空无边处和识无边处，因为完全确定所缘境的行相是无量的。 什么都没有的想是想以其了知无所有处，因为完全确定没有能取。 缘于欲界等的这些对境，也应当理解为是就自地的想而言的。 对于想以外的心和心所，也如前所说，具有行相和不具有行相，以及欲界等行相，只有想才能了知，因为想能完全断除行相而进行区分。因此，只有想才能被区分为具有行相等等，而其他的则不是。 在想蕴之后，为了确定行蕴，提问说：什么是行蕴的体相呢？ 这分为总说和广说两部分。首先是总说，即六种思，也就是眼触所生之思等等。 除了受和想之外的所有心所，以及不相应行，不也是行蕴吗？为什么在宣说行蕴时，主要提到思呢？因为思比其他的更重要。为什么呢？
English
These are the perceptions that abide in equanimity. Because they cannot clearly utilize the aspects of the object. Thus, these formless perceptions are not completely devoid of characteristics, because that would make them not perceptions. Therefore, a slightly diminished characteristic is called formless, just as a woman without children is called "so-and-so's mother." Small perception is the perception that completely knows the desire realm, because the desire realm is bad due to having many afflictions and short lifespan, etc. Great perception is the perception that knows the form realm, because compared to the desire realm, it has a long lifespan and fewer afflictions, etc., so it is superior. Immeasurable perception is the perception that knows the sphere of infinite space and the sphere of infinite consciousness, because it completely determines that the aspects of the object are immeasurable. The perception of nothingness is the perception that knows the sphere of nothingness, because it completely determines that there is nothing to be grasped. These objects, such as the desire realm, should also be understood as referring to the perception of one's own realm. For minds and mental factors other than perception, as previously stated, having characteristics and not having characteristics, and the characteristics of the desire realm, etc., are only known by perception, because perception can completely eliminate characteristics and differentiate. Therefore, only perception is distinguished as having characteristics, etc., and not others. After the aggregate of perception, in order to determine the aggregate of formations, the question is asked: What is the nature of the aggregate of formations? This is divided into two parts: a summary and a detailed explanation. First, the summary is the six thoughts, that is, the thought arising from eye contact, etc. Are all mental factors other than feeling and perception, and non-associated formations, not also the aggregate of formations? Why is thought itself mainly mentioned when explaining the aggregate of formations? Because thought is more important than others. Why?
Chinese
如果问为什么？因为此（行蕴）是走在其他行蕴之前的。比如，任何心识，为了信心等善法，也会使心识显现并专注于对境；为了贪欲等一切烦恼，也会使心识动摇并专注于对境；对于不具有状态差别的行蕴，也会使心识动摇并专注于对境。如果道理是这样，那么什么使心识显现于对境呢？就是这个心识（思）。为了什么目的心识才显现呢？除了受和想之外，其他善和一切烦恼的心所生起的法，以及心识显现的状态差别是什么呢？就是与心不相应的行蕴所包含的法，这被称为行蕴。如果问为什么受和想不包括在行蕴中呢？因为已经很好地说明了蕴。如果问为什么安立为蕴等呢？因为受是体验业果成熟者，想是对所见所闻等事物施加名称者，所以是执我的基础。广说则有相应行和不相应行两种。第一种又从名称的角度简略地指示：属于行蕴的心所生起的那些是什么呢？从思到慧的究竟。这些在《三十颂》中说：“普行与别境，心生善及此，烦恼近烦恼。”如是分为六类，即普行、别境、善、烦恼、近烦恼以及可变。其中，思、作意、触、想、受被称为普行，因为这些与一切心识相应。比如，这五者中缺少任何一个，心识的取境作用都不会圆满，不取境的也不可能是心识。而且，如果无有思，心识对境