Tibetan
་རོ། །ཅེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། ལུས་ཀྱི་དབང་པོས་རེག་པར་བྱ་བས་ན་རེག་བྱ་ཞེས་བརྗོད་ན་གང་གིས་གང་ལ་རེག་པ་དེས་ཀྱང་དེ་ལ་རེག་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཉིད་ཀྱང་རེག་བྱར་ཐལ་ལོ། །ཞེ་ན། ཡང་དག་པར་ན་གང་གིས་ཅི་ལ་ཡང་རེག་པ་མེད་དོ། །བདག་ཉིད་ཀུན་གྱིས་རེག་ན་གོང་བུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཚད་ཙམ་དུ་འགྱུར་ལ། ཕྱོགས་གཅིག་གི་རེག་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཆ་དང་བཅས་པར་གྱུར་པ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ཡུལ་དང་དབང་པོ་བར་མ་ཆད་པར་སྐྱེ་བ་ན་གང་ལ་རྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡུལ་དམིགས་པ་དེས་ཡུལ་ལ་རེག་ཅེས་གདགས་ཀྱི། དེ་དག་གི་གནས་དབང་པོ་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོས་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་རེག་གོ་ཞེས་གདགས་ཀྱི། དེ་དག་ལ་གནས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་རྟེན་ནས་དེ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ཀྱིས་མེ་ཏོག་ལ་རེག་པ་ན་དེའི་ཁ་དོག་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་གནས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ལ་གནོད་པ་བྱས་པས་ཡིན་གྱི་ཁ་དོག་ཉིད་ལ་རེག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་བཤད་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་གང་ཞེ་ན།དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་ལྟ་སྟེ་ཞེས་སོགས་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་བསྡུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བསྡུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྡུས་པ་ནི་གཟུགས་འདུས་པ་རྣམས་ཡིན་ལ་དེ་དག་བློས་མཐར་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམ་པར་འཇོག་ལ། དེའི་ཕྱིར་བསྡུས་པ་ལས་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ཡིན་ཞེ་ན། འབྱུང་བ་ཡོད་ན་གཟུགས་སུ་གདགས་པ་ཡོད་ལ། གཟུགས་སུ་གདགས་པ་ཡོད་ན་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་གདགས་པ་ཡང་འབྱུང་ལ། དེའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་འདི་ནི་འབྱུང་བ་ཁོ་ན་ལ་རྟེན་ནས་འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་ལས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཕན་པ་ཉེ་བར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་གྱུར་དུ་འཇོག་པའི་ཚུལ་འདི་ནི་མངོན་པར་སྐབས་ཡོད་པ་དང་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ལས་བྱུང་བ་དག་ལ་ཡང་འདི་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ལྟ་བར་བྱའོ། །མངོན་པར་སྐབས་ཡོད་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་བཟློག་བྱེད་ཀྱི་རེག་བྱ་དང་བྲལ་བའོ། །སྔ་མ་ནི་སྣང་བའི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པས་མིག་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་ལ། འདི་ནི་སྣང་བ་མེད་པས་ཡིད་ཤེས་ཁོ་ནའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུ
Chinese
如此宣说。如果说身体的感官所触及的称为所触，那么以什么触及什么，那触及者也应成为所触，身体的感官本身也应成为所触。如果这样认为，那么真实而言，没有什么触及任何事物。如果自身全部触及，则会变成如微尘般的量。如果一部分触及，则微尘会变成有部分的，微尘会消失。因此，在境与感官无间断产生时，依靠什么而意识能够识别境，就将此称为触及境。但它们的位置不在感官之中。因此，身体的感官触及诸元素，但不是位于其中的色等，因为依靠身体的感官，不会产生识别它们的意识。身体触及花朵时，其颜色会褪色，这是因为身体的元素损害了其位置的元素，而不是触及颜色本身。关于意所缘的色，属于法处所摄的色是什么呢？如经中所说，那是以五种方式观察的。其中，由积聚所成的是微尘。为什么称其为由积聚所成呢？积聚是指聚集的色，通过智慧最终将其分解，从而安立微尘。因此，称为由积聚所成。为什么说是由生起所成呢？如果存在元素，则存在可施设为色的事物。如果存在可施设为色的事物，则也会产生可施设为微尘的事物。因此，微尘的名称仅仅依赖于元素而产生，所以称为由生起所成。但不是像色等一样，元素们会带来近便的利益。这种安立为生起的方式，对于从显现的场合存在和如实接受所产生的，也应如是观察。显现的场合存在是指与能遮遣其他事物的所触相分离。前者是因为作为显现的差别，是眼识的对境。而此者因为没有显现，所以仅仅是意识的行境。
English
Thus it is said. If what is touched by the body's sense is called the touchable, then by what touches what, that toucher should also become the touched, and the body's sense itself should also become the touchable. If it is thought so, then in reality, nothing touches anything. If the self touches all, it will become the size of a dust particle. If one part touches, then the dust particle will become with parts, and the dust particle will disappear. Therefore, when the object and the sense arise without interruption, relying on what the consciousness can identify the object, it is called touching the object. But their position is not in the senses. Therefore, the body's sense touches the elements, but not the form, etc., that are located in them, because relying on the body's sense, the consciousness that identifies them does not arise. When the body touches a flower, its color will fade, because the body's elements harm the elements of its position, but not touching the color itself. Regarding the form of the mind's object, what is the form that belongs to the dharma-sphere? As it is said in the sutra, that is observed in five ways. Among them, what is formed from accumulation is dust. Why is it called formed from accumulation? Accumulation refers to the accumulated forms, which are ultimately decomposed by wisdom, thus establishing dust. Therefore, it is called formed from accumulation. Why is it said to be formed from arising? If there are elements, then there is something that can be designated as form. If there is something that can be designated as form, then there will also arise something that can be designated as dust. Therefore, the name of dust arises only relying on the elements, so it is called formed from arising. But it is not like form, etc., that the elements will bring convenient benefits. This way of establishing as arising, for those arising from the existence of manifest occasions and truly accepting, should also be observed in the same way. The existence of manifest occasions refers to being separated from the touchable that can reject other things. The former is the object of eye consciousness because it is made as the difference of appearance. And this one is only the object of mind consciousness because it has no appearance.
Tibetan
ར་པའོ། ། ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་སོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག །གཡེངས་དང་སེམས་མེད་པའི་ཡང་། དགེ་དང་མི་དགེ་རྗེས་འབྲེལ་གང་། འབྱུང་བ་ཆེ་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་པ། དེ་ནི་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་བརྗོད། ཅེས་བཤད་པས། དུས་ནི་སེམས་གཡེངས་པ་དང་མ་གཡེངས་པ་དང་། སེམས་ཡོད་པ་དང་། མེད་པའི་གནས་སྐབས་ཀུན་ཏུ་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བའོ། །ངོ་བོ་ནི་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བ་གང་རུང་དུ་གནས་ཀྱི་འདི་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་མེད་དེ། འདི་ཀུན་ནས་སློང་བའི་རྒྱུ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལུས་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་སྟོབས་ལྡན་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙམ་དུ་བསམས་སོ། །སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྒྱུར་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ཡང་གཟུགས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུས་ངག་ཡིད་ལས་ཡིན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་མ་ཡིན་ལ་བསྟན་དུ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་ལ། རང་ཀུན་ནས་སློང་པའི་སེམས་རིག་པར་མི་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་ཏེ། འདོད་པར་གཏོགས་པ་དང་། གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའོ། །གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པ་ནི་མེད་དེ་དེ་ནི་ལུས་ངག་གི་ལས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདོད་པར་གཏོགས་པ་དེ་ཡང་སྡོམ་པ་དང་། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། བར་མའོ། །སྡོམ་པ་ནི་སྤོང་བ་བདུན་གྱི་རང་བཞིན་འཆལ་ཚུལ་གྱི་རྒྱུན་འགོག་པར་བྱེད་པའི་གཟུགས་ཆུ་ལོན་ལྟ་བུའོ། །སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་སྡོམ་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྡོམ་པ་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུད་ལ་བསྟན་མི་འབྱུང་བའོ། །བར་མ་ནི་སྡོམ་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྡོམ་མིན་ཅན་ལའང་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའོ། །འདི་དག་ནི་ལུས་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཡིན་ལ་དེ་ནི་ཟག་བཅས་ཀྱི་བསམ་གཏན་བསྒོམས་པས་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཟག་མེད་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་བསམ་གཏན་པ་དྲུག་ཟག་མེད་བསྒོམས་པས་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱས་པར་ནི་འོག་ཏུ་འཆད་པའི་ཕྱིར་མ་སྤྲོས་སོ། །དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་རྟོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་རྫས་སུ་གྲུབ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཚད་མ་གསུམ
Chinese
རའོ། །由如理作意所生者，为非表色。何谓非表色？对此，分别说者云：“散乱及无心，善与非善随，大种为因生，彼说名非表。”如是说故，时者，于心散乱与不散乱，心有与无之境况，恒常生起。体性者，住于善或非善任何一者，然于此无未曾开示者，以其能引发之因，唯为等持及身语之表色力大故。如是思惟。等起因者，由四大种为因所生。又，其为色故，由身语意所生，然非由意之业所生，且不可见且无碍，自能引发之心不作觉知，故名非表。如是具特征之非表，亦有三种，谓欲界所摄、色界所摄及无漏。无色界所摄者则无，以其无身语之业故。欲界所摄者，亦有律仪、非律仪及中间。律仪者，为断除七种舍事之自性，如水坝般遮止邪行之相续。非律仪者，为与律仪相违，邪淫之法性，不显现于具律仪之相续者。中间者，为于具律仪者及非律仪者亦能生起之非表。此等唯由身语之表色之因所生。色界所摄者，为静虑之律仪，彼为修习有漏静虑所获得。无漏者，为无漏之律仪，彼亦为修习六静虑无漏所获得。广说者，以于下文将说故不繁述。如是，分别说部诸师，认为由俱生智所通达之非表色，如是实有，乃是三量
English
Ra. That which arises from proper engagement is non-manifest form. What is meant by "non-manifest"? Regarding this, the Vaibhashikas say: "Distraction and absence of mind, Whatever is connected with virtue and non-virtue, Arising from the great elements as cause, That is called non-manifest." Thus, time is that which constantly arises in all circumstances of mind being distracted and not distracted, and of mind being present and absent. Essence is that which abides in either virtue or non-virtue, but there is nothing that has not been revealed in this, because the cause that gives rise to it is only the powerful manifestation of concentration and body and speech. Thus it is thought. The co-arising cause is that which arises from the four great elements as cause. Moreover, since it is form, it arises from body, speech, and mind, but it does not arise from the action of mind, and it is invisible and unimpeded, and the mind that gives rise to it does not perceive it, therefore it is called non-manifest. Such a non-manifest, characterized as such, is also of three kinds: that which belongs to the desire realm, that which belongs to the form realm, and that which is without defilements. There is none that belongs to the formless realm, because there is no action of body and speech. That which belongs to the desire realm is also restraint, non-restraint, and intermediate. Restraint is the nature of abandoning the seven things, like a dam that prevents the continuation of immoral conduct. Non-restraint is that which is contrary to restraint, the nature of immoral conduct, which does not appear in the continuum of those who possess restraint. Intermediate is the non-manifest that arises in those who possess restraint and those who do not possess restraint. These arise only from the cause of the manifestation of body and speech. That which belongs to the form realm is the restraint of meditation, which is obtained by meditating on contaminated meditation. That which is without defilements is the restraint without defilements, which is obtained by meditating on the six meditations without defilements. For a detailed explanation, it is not elaborated because it will be explained below. Thus, the Vaibhashikas consider that the non-manifest form realized by co-emergent wisdom is truly existent, and is the three valid cognitions.