Tibetan
འི་ཁྱད་པར་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལས་དཔགས་ནས་དབང་པོ་ལྷག་མ་བཞི་ལ་རྟེན་པའི་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡང་རྟོགས་པར་བྱའོ། །ཀུན་གཞི་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་རང་ཡུལ་གྱི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཙམ་ཡོངས་སུ་བཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པར་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་རང་གཞན་ཁྱད་མེད་ཀྱི་རྟགས་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་གོ །ཀུན་གཞི་དང་ཉོན་ཡིད་ཀྱི་མཚན་གཞི་ནི་ལུང་ལ་རྟེན་ནས་འོག་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་བློ་གྲོས་ཀུ་ཤའི་རྩེ་མོ་ལྟར་རྣོ་ཤིང་ཕྲ་བའི་མཁས་པ་དག་ཁོ་ནའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ཏེ། ཁོ་བོས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུའི་རིགས་པ་ཕྲ་ཞིང་ཕྲ་བ་དག་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བློ་གྲོས་ཀྱི་འཇུག་པ་རྩིང་པོ་དག་གི་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་འགྲེལ་དུ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ནི་ཕྲ་བས་དེ་ནི་རེ་ཞིག་རྒྱུན་རྣམས་ལ་ཡང་དཔྱད་པར་དཀའ་ན་སྐད་ཅིག་མ་དག་ལ་ལྟ་སྨོས་ཅི་དགོས། ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། ། གཉིས་པ་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་དབང་པོ་ཡུལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ལ་ནི་དྲི་བ་ནི་མིག་གི་ཁམས་ཞེས་སོ། །ལན་ནི་འདི་དང་པོ་ཉེར་སྤྱོད་འཛིན་པ་ཁམས་ཀྱི་དོན་དུ་བསྟན་པ་ནི། འདས་པའི་མིག་གང་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བར་གྱུར་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཉེར་སྤྱོད་གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གཟུང་ཟིན་པ་དང་། འཛིན་བཞིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་གཉིས་ནི་མིག་ཀྱང་ཡིན་ལ་དེའི་ཁམས་ཀྱང་ཡིན་པས་མིག་གི་ཁམས་ཞེས་གཞི་མཐུན་དུ་སྦྱར་རོ། །མིག་མ་འོངས་པ་ནི་ཉེར་སྤྱོད་འཛིན་པར་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་མ་སྨོས་སོ། །ས་བོན་ལ་ཁམས་ཀྱི་དོན་དུ་བསྟན་པ་ནི། མིག་དེའི་ས་བོན་བསགས་པ་གང་ལས་མ་འོངས་པ་ན་མིག་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ད་ལྟ་ནུས་པའི་ངོ་བོར་གནས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ལས་ད་ལྟར་མིག་གྲུབ་ཟིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་མིག་གི་ཁམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། མིག་མངོན་གྱུར་བ་འབྲས་བུར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་མིག་དང་འབྲེལ་བའི་ཁམས་ལ་མིག་གི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། ། ལྷག་མ་ལྔ་ལ་སྦྱར་བ་ནི། མིག་གི་ཁམས་ཀྱི་མཚ
Chinese
从所说的差别来衡量，也应理解其余四种感官所依赖的心和心所的差别。阿赖耶识和染污意以及意的识，也只是完全断定各自境的自性。因为与感官的识没有差别，所以从自他无别的标志来推断。阿赖耶识和染污意的体相，是依靠圣教在下面成立的。这样，心和心所的差别，只有像智慧的吉祥草尖一样敏锐纤细的智者才能领会。因为应当跟随像我所说的这样细微的道理来理解。粗糙的智慧的行境，在任何情况下都不是。如《俱舍论释》中说：心和心所的差别很细微，所以暂时对常法也很难分析，更何况是对刹那法呢？等等。第二，界的体性，分为感官、境、识的界的体性三种。第一种，提问是：眼界是什么？回答是：这首先显示了执持近用的界之义。过去以眼见到诸色，以及现在以眼见到诸色，这些都是从眼识的近用处所的角度来执持已完成和正在执持的，所以称为眼界。这二者既是眼，也是眼的界，所以眼界是同体结合。未来的眼，因为不确定是否执持近用，所以没有提及。以种子显示界之义是：从积累的眼之种子，未来会成就眼，现在以能力的自性存在，以及从异熟阿赖耶识，现在已经成就眼，这些也称为眼界。因为执持显现的眼为果。因此，对这些与眼相关的界称为眼界。其余五种也同样适用。眼界的体
English
Based on the differences explained, the differences between the minds and mental factors that rely on the remaining four senses should also be understood. The ālaya-vijñāna and the afflicted mind, as well as the mind's consciousness, only completely determine the nature of their respective objects. Because there is no difference from the consciousnesses of the senses, it is inferred from the sign of self and other being indistinguishable. The characteristics of the ālaya-vijñāna and the afflicted mind are established below based on the scriptures. Thus, the differences between mind and mental factors are only within the realm of those wise ones who are sharp and subtle like the tip of a kuśa grass of wisdom. Because one should follow and understand the subtle and subtle reasons like what I have said. The activity of coarse wisdom is not the object of experience in any way. As it says in the commentary on the Abhidharmakośa: The distinctions between mind and mental factors are so subtle that it is difficult to analyze even the constant phenomena for a while, what need is there to mention the momentary phenomena? etc. Secondly, the nature of the dhātus is divided into three types: the nature of the dhātus of sense organs, objects, and consciousnesses. The first question is: What is the eye-dhātu? The answer is: This first shows the meaning of the dhātu that holds the near use. The past eye that saw the forms, and the present eye that sees the forms, these are held from the perspective of the near use of the eye-consciousness, having been completed and being held, so it is called the eye-dhātu. These two are both the eye and the dhātu of the eye, so the eye-dhātu is combined as the same entity. The future eye is not mentioned because it is not certain whether it will hold the near use. Showing the meaning of the dhātu with the seed is: From the accumulated seed of the eye, the eye will be accomplished in the future, now existing in the nature of ability, and from the vipāka ālaya-vijñāna, the eye has now been accomplished, these are also called the eye-dhātu. Because it holds the manifested eye as the result. Therefore, these dhātus related to the eye are called the eye-dhātu. The remaining five are also applicable. The nature of the eye-dhātu
Tibetan
ན་ཉིད་ལ་མངོན་གྱུར་ལ་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བ་གཉིས་དང་། ས་བོན་ལ་འགྲུབ་འགྱུར་དང་གྲུབ་ཟིན་གྱི་ས་བོན་གཉིས་བཤད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བར་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བར་བྱ་སྟེ་འདི་ལྟར་ཡིད་གང་གིས་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པར་གྱུར་པ་དང་ཤེས་པ་དང་། དེའི་ས་བོན་བསགས་པ་དང་། ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་པའི་བར་རོ། །ཡུལ་གྱི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ཡང་སྔ་མ་ལྟར་གཉིས་ལས་དང་པོ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། འདས་པའི་གཟུགས་གང་དག་མིག་གིས་མཐོང་བར་གྱུར་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་གང་མིག་གིས་མཐོང་བ་རྣམས་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཉེར་སྤྱོད་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་འཛིན་བཞིན་པ་དང་བཟུང་ཟིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རམ་གཟུགས་དེ་ལ་མིག་གི་ཁམས་དབང་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལ་མིག་གི་ཁམས་དབང་བྱེད་ཅེ་ན། གདུགས་ཕུབ་པ་ན་གྲིབ་མ་འབྱུང་བ་ལྟར་ནང་དུ་དབང་པོ་རྣམས་གྲུབ་ན། དེའི་དབང་གིས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་ཡུལ་རྣམས་རང་དབང་དུ་འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་མིག་ནི་གཟུགས་ལ་དབང་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དབང་པོའི་དབང་གིས་ཡུལ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཡོངས་དཔྱད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་མེད་ན། སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་དབང་པོ་གྲུབ་པ་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར། ལས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་དབང་པོའི་དབང་གིས་ཡུལ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་ལྔ་ལ་སྦྱར་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡུན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བར་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བར་བྱ་སྟེ་འདི་ལྟར། ཆོས་གང་ཡིད་ཀྱིས་ཤེས་པར་གྱུར་པ་དང་། ཤེས་པ་རྣམས་དང་། དེ་ལ་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དབང་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཞེས་པའི་བར་རོ། ། འདིར་ཡུལ་གྱི་ཁམས་སྟོན་པ་ན་ས་བོན་ལ་སྨོས་པ་ནི། ཁ་ཡེ་ཤེས་བཤེས་གཉེན་གཅིག་ཐོག་མཐའ་གཉིས་སུ་བཤད་པས་ཤུགས་ལ་གོ་བར་དགོངས་ནས་མ་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི་ཡུལ་གྱི་ས་བོན་མི་བཞེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ནི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ། ཡུལ་ནི་དབང་པོའི་དབང་གིས་འགྲུབ་པར་གསུངས་པས་དབང་པོའི་ས་བོན་ལས་གུད་ན་ཡུལ་གྱི་ས་བོན་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་མ་སྨོས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ཡང་གཉིས་ལས། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། ཉེར་སྤྱོད་རང་གི་མ
Chinese
那麼，對於顯現來說，就像所說的過去和現在兩種，以及種子上將要成就和已經成就的種子兩種一樣，對於意界（梵文：manodhātu）的體性之間，也應當這樣看待，即：以意所了知的諸法，以及正在了知和已經了知的，以及積累了它的種子，還有異熟的阿賴耶識，這就是意界的體性。到這裡為止。對於境界的體性，也如前一樣有兩種，首先是色界的體性：過去的哪些色法被眼所見，以及現在的哪些色法被眼所見，這些都是眼識的近用，以所緣的門戶而正在執取和已經執取的緣故，或者說，對於那個色法，眼界所作主宰的，就叫做色界。為什麼說眼界對它作主宰呢？就像撐開傘時會出現影子一樣，內在的諸根成就時，由於它的力量，外在的諸境自然而然地產生，因此說眼對色法作主宰。為什麼說由於諸根的力量境才成就呢？如果沒有需要完全觀察的境，那麼作為行用的諸根成就就沒有意義了。由於業力的力量，通過諸根的力量境才得以成就。將剩餘的五者聯繫起來，就像以時間的方式顯示色界的體性一樣，對於法界的體性之間，也應當這樣看待，即：意所了知的法，以及正在了知和已經了知的，以及意界對它作主宰的。到這裡為止。 這裡在顯示境界時沒有提到種子，是因為卡·耶謝·謝年（Khache Yeshe Gyalpo）說一個開頭和結尾兩種，認為是暗示所以沒有說，並不是不承認境的種子，因為阿賴耶識是所有種子的總集。另一些人說，境是通過諸根的力量而成就的，因此在諸根的種子之外沒有境的種子，所以沒有提到。對於識界的體性也有兩種，首先是眼識界的體性：近用自己的
English
So, for manifestation, just as it is said that there are two kinds of past and present, and two kinds of seeds that will be accomplished and have already been accomplished, so too, between the nature of the mind realm (Sanskrit: manodhātu), it should be viewed in the same way, that is: the dharmas that are known by the mind, and those that are being known and have already been known, and the accumulation of its seeds, and also the Alaya consciousness of maturation, this is the nature of the mind realm. Up to here. For the nature of the object realm, there are also two kinds as before, first is the nature of the form realm: the past forms that have been seen by the eye, and the present forms that are seen by the eye, these are all the near use of eye consciousness, because they are being grasped and have already been grasped through the door of the object, or rather, for that form, what the eye realm dominates is called the form realm. Why is it said that the eye realm dominates it? Just as a shadow appears when an umbrella is opened, when the inner senses are accomplished, due to its power, the outer objects naturally arise, therefore it is said that the eye dominates the form. Why is it said that the object is accomplished through the power of the senses? If there is no object that needs to be fully observed, then the accomplishment of the senses as functionaries is meaningless. Due to the power of karma, the object is accomplished through the power of the senses. Connecting the remaining five, just as the nature of the form realm is shown in terms of time, so too, for the nature of the dharma realm, it should be viewed in the same way, that is: the dharma that is known by the mind, and those that are being known and have already been known, and what the mind realm dominates. Up to here. Here, the seed is not mentioned when showing the object realm, because Khache Yeshe Gyalpo said one beginning and two ends, thinking that it was implied so he did not say it, it is not that he does not acknowledge the seed of the object, because the Alaya consciousness is the collection of all seeds. Others say that the object is accomplished through the power of the senses, therefore there is no seed of the object apart from the seed of the senses, so it was not mentioned. For the nature of the consciousness realm, there are also two kinds, first is the nature of the eye consciousness realm: the near use of one's own