Tibetan
་དོ། །ད་ལྟར་བའི་གཟུགས་ཡོད་དོ། །མ་འོངས་པའི་གཟུགས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་། འབྲས་བུ་ལ་དགོངས་ནས་འདས་པ་ཡོད་དོ། །ཞེས་གསུངས་ལ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་དགོངས་ནས་ད་ལྟར་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཤིང་། རྒྱུ་ཙམ་ཡོད་པ་ལ་དགོངས་ནས་མ་འོངས་པ་ཡོད་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རིགས་པས་གནོད་པའི་ཕྱིར་དང་། རིགས་པས་གནོད་པ་ཡང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་མི་གསུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ནི་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་ལ། ད་ལྟར་བ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། གཉིས་པ་དུས་གསུམ་དང་མྱང་འདས་བརྗོད་བྱ་ཡིན་མིན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་འདས་ཀྱིས་འདས་པ་སོགས་གསུམ་ཉིད་གཏམ་གྱི་གཞིར་བཞག་གི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འདས་པ་ལ་སོགས་པ་དུས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་གཏམ་གྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་གཞི་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་བརྗོད་པ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་འདས་པ་ནི་གཏམ་གྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། རང་གིས་མྱོང་བ་ལྟར་ཚིག་གི་ལམ་ནས་བཞན་ལ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པས་མཉམ་བཞག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལྟར་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་ངག་ཀུན་ནས་སློང་བའི་རྟོག་པ་ལ་རྣམ་པ་མི་འཆར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ནི་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་རང་མཚན་པ་རྣམས་ཀྱང་རྟོག་པ་ལ་མི་སྣང་བ་ཡིན་ནམ་ཅིའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོ་ན་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ཅེ་ན། དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་དངོས་སུ་མི་སྣང་ཡང་མངོན་སུམ་གྱིས་ཇི་ལྟར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལྟར། མྱོང་བའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་རྟོག་པ་ལ་རྣམ་པར་འཆར་བའི་ཕྱིར་སྒྲས་བརྗོད་པར་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་བྱུང་བ་འདས་པ་དང་འབྱུང་བ་མ་འོངས་པ་དང་ལྟར་གྱི་ཐ་སྙད་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་བཅས་པ་འམ་ཕུང་པོ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་པ་དགེ་སོགས་ཆོས་གསུམ་ལ་དངོས་པོ་དང་། དེར་བསྟན་པས་དགེ་སོགས་བཞག་པའི་ཚུལ་དང་གཉིས་ལས། རེ་ཞིག་དོན་གསུམ་གྱིས་བསྟན་པ་ནི། དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། འབྲེལ་པ་དང་། སློང་བ་གསུམ་ནི་དངོས་པོའི་དབྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བ་མཚན་ཉིད་པ་ཀུན་འདི་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གདུལ་བྱའི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་བཏགས་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །ཁམས་བཅུ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་བདུན་དང་། གཟུགས་སྒྲ་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་རྣམས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་བཞི་ནི་ཡིད་དང་ཆོས་དང་གཟུགས་སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །དེ་རྣམས་ལ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གསུམ་གསུམ་སྲིད་པས་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་བོར་བ་རྣམས་སོ། །འབྲས་བུ་འདོད་པ་སྟེར་བྱེད་ཀྱི་དགེ་བ་ཆོས་ཙམ་དུ་ཤེས་པ་ན་བདག་ཆོས་དགེ་བ་དང་ལྡན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་ངོ་། ། གཉིས་པ་མཚན་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། དད་པ་ནས་རྣམ་པར་མི་འཚེ་བའི་བར་གྱི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་བཅུ་གཅིག་སྔར་བཤད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དེ་དག་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། སྨན་བཟང་པོ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་འབྲེལ་བའི་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། སྨན་བཟང་པོ་དང་སྦྱར་བའི་བཏུང་བ་ལྟར་གྲོགས་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་དཀར་བའི་རང་བཞིན་དུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་བོ་ཉིད་དང་འབྲེལ་བའི་དགེ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྒོས་པའི་བག་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྨན་གྱི་ས་བོན་ལྟར་རྣམ་པར་དཀར་བའི་ཆོས་ནུས་པའི་ངོ་བོར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་དགེ་བར་བཏགས་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི་མཚན་ཉིད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་རྒྱུ་མཚན་སྔར་ཀུན་གཞིའི་ས་བོན་བསྟན་ལ་འབེབས་པའི་ཐད་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། དད་སོགས་མཚུངས་ལྡན་དང་བཅས་པ་དེས་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་རྣམ་པར་རིགས་བྱེད་དང་རིགས་བྱེད་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་ཀུན་ནས་སློང་བའི་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། སྨན་གྱི་ཤིང་ལྗོན་པའི་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་ལྟར། ཀུན་སློང་གི་སྟོབས་ལས་རྣམ་པར་དཀར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པའི་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྤྱན་ལྡན་རྣམས་ཀྱི་འདི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་དཀ
Chinese
也是如此。所謂“過去的色”、“未來的色”等等，都是就果而言說“有過去”。就自相而言說“有現在”。就唯有因而言說“有未來”。否則，如前所說的道理會有妨害。而且，全知者是不會說與道理相違背的話的。這樣，過去和未來只是假立安名而有，現在是實有。應當這樣理解。 第二，三時與涅槃是否為言說對象的差別： 為什麼世尊將過去等三者作為談論的基礎，而不是涅槃呢？ 過去等三時所攝的諸法，是言說的基礎。因為它們是分別念的對象，而且言說也隨順分別念。 涅槃不是言說的對象，因為它唯有瑜伽行者各自才能證知。因為自己所體驗到的，無法透過語言文字向他人表達。因為瑜伽行者在等持中，以出世間的智慧所體驗到的，在後得位中，對於引發一切語言的分別念，不會顯現。 其理由是，涅槃是所有戲論寂滅之處，而分別念是與戲論相連而生起的。 自相的事物也不顯現於分別念嗎？為什麼唯有涅槃是不可言說的呢？ 那些事物雖然不直接顯現於分別念，但能如實地在現量中體驗到，並且能在隨順體驗的分別念中顯現，因此能以語言表達。 此外，涅槃不是已生已滅的過去，也不是將生未生的未來，也不是如所見、如所聞、如所辨別等處。 這裡，涅槃是自性涅槃的真如，而不是有餘涅槃或無
English
It is also like that. What is said, such as "past form," "future form," etc., is said with the result in mind, saying "there is the past." It is said with its own characteristic in mind, saying "there is the present." It is said with only the cause in mind, saying "there is the future." Otherwise, the reasoning as previously stated would be harmed. Moreover, the All-Knowing One would not speak contrary to reason. Thus, the past and future exist only as designations, while the present exists as substance. This should be understood. Secondly, the difference between whether the three times and nirvana are objects of expression: Why did the Bhagavan take the three, such as the past, as the basis of discussion, and not nirvana? The dharmas included in the three times, such as the past, are the basis of expression. Because they are objects of conceptualization, and speech also follows conceptualization. Nirvana is not an object of expression, because it is only to be realized by each individual yogi. Because what one has experienced cannot be expressed to others through language. Because what the yogi experiences in samadhi with transcendental wisdom does not appear in the conceptualization that arises from all speech in the post-meditation state. The reason for this is that nirvana is the complete pacification of all elaborations, while conceptualizations arise with elaborations. Do things with their own characteristics also not appear to conceptualization? Why is only nirvana inexpressible? Although those things do not directly appear to conceptualization, they can be experienced as they are in direct perception, and they can appear in the conceptualization that follows the experience, so they can be expressed by words. Furthermore, nirvana is not a place of the past that has occurred and ceased, nor of the future that will occur and has not yet occurred, nor of seeing, hearing, distinguishing, and so on. Here, nirvana is the suchness of naturally nirvana, not with remainder or without
Chinese
不是脱离烦恼的寂灭。第二，关于善等三种法的事物，以及由其所显示的安立善等的方式，分为两种。首先，以三种意义来显示：其中，自性、关联和发起是事物的分类，因为所有善的定义都仅限于此。其余的只是为了引发被调伏者的智慧，对事物和假立的共同相状进行详细区分而已。十界是指七种识界，以及色、声、法的界。四生处是指意、法、色、声的生处。在这些之中，存在善、不善和无记三种，舍弃不善和无记。如果知道给予果报愿望的善仅仅是法，就能断除对自我、法与善相结合的执着。第二，详细解释定义：从信心到不害之间的十一种心所法，即先前所说的具有定义的那些，是自性善，就像良药一样，因为它们生来就具有自性清净的本质。与这些相应的那些心和心所法是关联善，就像与良药混合的饮料一样，因为它们依靠助伴的力量而生来就具有清净的自性。自性善和关联善的特殊习气，被称为随关联善，就像药的种子一样，因为它们具有清净法力的本质。这只是假立为善，而不是具有定义，原因已经在先前解释阿赖耶识种子时说过了。由信心等及其相应者所发起的身体和语言的业，无论是表色还是非表色，都是发起善，就像药树的花朵和果实一样，因为它们从发起的威力中生来就具有清净的本质。如是性是胜义善，因为具有不颠倒智慧之眼的圣者们认为这是无罪且清
English
It is not the cessation of suffering. Secondly, regarding the objects of the three dharmas such as virtue, and the manner in which virtue etc. are established as shown therein, there are two aspects. First, it is shown by three meanings: among these, essence, connection, and origination are the divisions of objects, because all definitions of virtue are limited to this extent. The rest are merely detailed distinctions of the common aspects of things and imputations, in order to generate the wisdom of those to be tamed. The ten realms are the seven realms of consciousness, and the realms of form, sound, and dharma. The four sources are the sources of mind, dharma, form, and sound. In these, there are three possibilities: virtue, non-virtue, and neutral; the non-virtuous and neutral are abandoned. If one knows that the virtue that gives the desired fruit is merely dharma, then one abandons the attachment to the self, dharma, and virtue being combined. Secondly, the detailed explanation of the definition: the eleven mental factors from faith to non-harming, those with the definitions previously explained, are virtuous by nature, like good medicine, because they are born with an essence that is naturally purified. Those minds and mental factors that are in accordance with these are relational virtues, like a drink mixed with good medicine, because they are born with a nature that is purified by the power of companionship. The particular habitual tendencies of the essence and relational virtues are called subsequent relational virtues, like the seeds of medicine, because they possess the essence of the power of pure dharma. This is merely imputed as virtue, but it is not definitional, because the reason has already been explained in the context of showing the seeds of the all-ground consciousness. The actions of body and speech, whether indicative or non-indicative, that are originated by faith etc. and their associates, are originating virtues, like the flowers and fruits of a medicinal tree, because they are born with a pure essence from the power of origination. Suchness is ultimate virtue, because the noble ones with the eye of non-inverted wisdom consider this to be faultless and pu