Tibetan
།ལན་ནི། ཡུལ་དབང་རྣམ་ཤེས་གསུམ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འདུས་ཏེ་ཡུལ་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་མཚན་མ་ཤེས་པར་བྱེད་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནི་འདུ་ཤེས་ཡིན་ནོ། །མཚན་མ་ནི་གང་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་ཆོས་དང་གང་ཟག་གི་ཐ་སྙད་སྣ་ཚོགས་སྦྱོར་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་ཏེ། དཔེར་ན་འཇིམ་པའི་རྣམ་འགྱུར་འགའ་ལ་ལྟོ་བ་ལྡིར་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་མཐོང་ནས་བུམ་པའི་ཐ་སྙད་སྦྱོར་བ་དང་། སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འགའ་ལ་གཉའ་བར་ཤ་འཕུངས་པ་དང་། མགྲིན་པར་པགས་པ་འཕྱང་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་མཐོང་ནས་བ་ལང་ཞེས་པའི་ཐ་སྣད་འདོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་ལྟོ་འདིར་བ་དང་། ནག་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་དེ་དག་ནི་བུམ་པ་དང་། བ་ལང་གི་ཁ་དོག་འཛིན་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འཛིན་ཅེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་ལྟོ་ལྡིར་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་རྣམས་ནི་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཙམ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། ཁྱད་པར་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་གི་རྒྱུ་མཚན་རྒྱས་པར་འོག་ཏུ་དཔྱད་པར་བྱའོ། ། མདོར་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དང་རྣམ་བྱང་གི་ཆོས་འདི་རྣམས་ལ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་རེ་ཡོད་དེ། གཞན་དུ་ན་ཀུན་ཀྱང་རོ་གཅིག་པས་སྤུ་རིས་སོ་སོར་མི་ཕྱེད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རང་རང་གི་ཁྱད་པར་དེ་ཉིད་ལ་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་གཞན་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་འབྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཐ་སྙད་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མ་དེ་ཡང་ཤེས་རིགས་གིས་ཡོངས་སུ་མ་གཅད་པར་དེའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་ཐ་སྙད་སྦྱོར་བར་མི་འཐད་ལ། ཐ་སྙད་ལས་ཀྱང་དེའི་རྒྱུ་ཅན་མཚན་མ་ཡོངས་སུ་གཅོད་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཡོད་པར་གྲུབ་ལ། ཤེས་རིག་དེ་ལ་ཡང་འདུ་ཤེས་ཞེས་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཅི་སྟེ་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་གཉིས་ཀ་ཡང་ཡུལ་དབང་རྣམ་ཤེས་གསུམ་འདུས་པ་ལས་སྐྱེས་པར་འདྲ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྟོན་པ་ན་འདུས་ཏེ་ཅེས་སྨོས་ལ་ཚོར་བ་ལ་མ་ཡིན་ཅེ་ན། འདུ་ཤེས་ནི་མཚན་མ་འཛིན་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ལ་མཚན་མ་ཡང་ཡུལ་གྱི་ཆོས་ཡིན་ལ་དེ་ཤེས་པ་ཡང་ཡུལ་དག་རྣམ་ཤེས་གསུམ་འདུས་པ་ལ་ལྟོས་པས་འདུས་ཏེ་ཅེས་སྨོས་ལ། ཚོར་བ་ནི་རྣམ་སྨིན་མྱོང་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ལ་མྱོང་བྱ་རྣམ་སྨིན་དེ་ཡང་མྱོང་བྱེད་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་འཛིན་པའི་ཆོས་ཡིན་གྱི་ཡུལ་གྱི་ཆོས་མ་ཡིན་པས་དེ་སྐད་མ་སྨོས་སོ། །དེ་བྱེད་ལས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་བཤད་པ། ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་ཅེས་དྲང་ངོ་། །ཇི་ལྟ་བུའི་ཅེ་ན། ལྷ་མི་ཅེས་སོགས་གང་ཟག་གི་དང་། མིག་སྣ་ཅེས་སོགས་ཆོས་ཀྱིའོ། །ལས་སུ་བྱ་བ་གང་ལ་ཅེ་ན། མིག་གིས་མཐོང་བ་དང་། རྣ་བས་ཐོས་པ་དང་མ་མཐོང་མ་ཐོས་ཀྱང་རིག་པས་དཔྱད་ནས་བསམ་བྱུང་གིས་འདི་དང་འདིའོ་ཅེས་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་། སྒོམ་བྱུང་གིས་སོ་སོར་རང་རིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དོན་རྣམས་ལའོ། །བྱེད་པ་གང་གིས་ཅེ་ན། ཡུལ་གྱི་མཚན་མ་ཡོངས་སུ་གཅོད་ཅིང་། འཛིན་པར་བྱེད་པ་དབང་ཤེས་དང་ཡིད་ཤེས་རྟོག་མེད་འཁོར་གྱི་འདུ་ཤེས་དང་། མཚན་མ་དེ་ཉིད་འདིའོ་ཞེས་ངེས་པའི་སྒོ་ནས་བཀྲ་བར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིད་ཤེས་རྟོག་བཅས་ཀྱི་འཁོར་གྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ཅི་སྟེ་རྣམ་པར་མ་རྟགས་རྣམ་པར་མ་དཔྱད་པར་ཚིག་ཏུ་མི་སྨྲའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་ན་དབང་ཤེས་རྟོག་མེད་ཀྱི་འཁོར་གྱིས་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་འཁོར་དང་བཅས་པ་གཟུགས་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་འཇུག་པ་ནི། དེ་དག་གི་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་དབང་པོའི་ཤེས་པ་མངོན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ན་དབང་ཤེས་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་ཡིད་ཤེས་ཁོ་ནས་གཟུགས་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་འཛིན་པ་ལ་དབང་པོའི་ཤེས་པ་དོན་མེད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་དབང་ཤེས་འཁོར་གྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཡུལ་གྱི་མཚན་མ་ཡོངས་སུ་གཅད་ནས་དེའི་རྗེས་སུ་ཡིད་ཤེས་འཁོར་གྱིས་འདིའོ་ཞེས་བཀྲ་བར་བཟུང་ནས་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་མཐོང་ཐོས་སོགས་དབང་ཤེས་ཀྱི་དོན་རྣམས་ལ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ལ་དབང་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་གྱི་འདུ་ཤེས་གཙོ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཐ་སྙད་དེའི་དང་པོའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་དོན་རྣམས་ལ་ཡིད་ཤེས་འཁོར་གྱི་འདུ་ཤེས་ཁོ་ནས་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་དོ། །ཅི་སྟེ་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡུལ་ནི་འཐའ་ཡས་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མཐོང་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་དོན་བཞི་པོ་འདི་ཙམ་ཞིག་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་བསྟན་ཅེ་ན། བདེན་མོད་འོན་ཀྱང་འདིར་ཐ་སྙད་ཀུན་གྱི་ཡུལ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཐ་སྙད་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་གཙོ་བོར་ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤང་བླང་བྱ་བའི་ཡང་དག་པ་དང་ལོག་
Chinese
回答是：境、根、识三者作为因和果聚集在一起，能够识别境的名称的相，具有完全决断的性质，这就是想。相，是指作为原因，成为施加各种法和补特伽罗名称之因。例如，看到泥土的某些形状，如腹部膨胀等相，就施加瓶子的名称；看到某些动物的特征，如颈部有肉隆起，喉咙有皮下垂等相，就施加牛的名称。如果腹部膨胀和黑色等相，不是由眼识来决断瓶子和牛的颜色吗？想又是如何执持的呢？不是的，腹部膨胀等相是事物的差别，而识只是决断事物的本体，而不是差别。因为如果这样，就会与心所等同，并且会陷入没有差别的过失。这些理由将在下面详细讨论。简而言之，对于染污和清净的这些法，各自都有与众不同的独特之处。否则，一切都会变成一个味道，从而导致无法区分细微的差别。这种独特的自身特征就被称为相。因为以它为原因，才能施加与其它事物区分开来的独特名称。如果不通过意识来完全决断这个相，那么施加其原因的名称是不合理的。并且，从名称也可以确定存在决断其原因的相的意识。而这个意识就被称为想。如果说，感觉和想都是从境、根、识三者聚集而产生的，那么为什么在解释想的性质时说“聚集”，而感觉却没有这样说呢？想是通过执持相来区分的，而相是境的性质，认识它也依赖于境、根、识三者的聚集，所以说“聚集”。而感觉是通过体验异熟来区分的，所体验的异
English
The answer is: Sense object, sense faculty, and consciousness, the three, gather as cause and effect, and that which has the characteristic of knowing and completely determining the characteristics of the name of the sense object is perception. A characteristic is that which, having been made a reason, becomes the cause for applying various names to phenomena and persons. For example, seeing certain shapes of clay, such as a bulging belly, one applies the name 'pot'; seeing certain characteristics of animals, such as flesh bulging on the neck and skin hanging on the throat, one applies the name 'cow'. If the characteristics such as a bulging belly and black color are not determined by the eye consciousness that apprehends the color of the pot and the cow, then how does perception apprehend them? It is not the case, because the characteristics such as a bulging belly are the distinctions of the object, while consciousness only determines the essence of the object, not the distinctions. Because if it were, it would be the same as mental factors, and it would lead to the fault of having no distinction. These reasons will be discussed in detail below. In short, these phenomena of affliction and purification each have their own unique characteristics that are different from others. Otherwise, everything would become one taste, which would lead to the inability to distinguish subtle differences. This unique self-characteristic is called a characteristic. Because by making it the reason, one can apply a unique name that distinguishes it from other things. If this characteristic is not completely determined by consciousness, then it is unreasonable to apply the name of its cause. And from the name, it can also be established that there is a consciousness that determines the characteristic of its cause. And that consciousness is called perception. If both feeling and perception arise from the gathering of sense object, sense faculty, and consciousness, then why is it said 'gathering' when explaining the nature of perception, but not for feeling? Perception is distinguished by apprehending characteristics, and characteristics are the nature of the sense object, and knowing it also depends on the gathering of sense object, sense faculty, and consciousness, so it is said 'gathering'. Feeling is distinguished by experiencing the ripening of karma, and the object to be experienced is the ripening of
Chinese
因為成熟也是感受者自己的本性，所以是能執著的法，不是境的法，所以沒有那樣說。從作用的方面廣泛地解說，正直地說就是施設名言。如果問是怎樣的，就像天人等是有情，眼鼻等是法。如果問對什麼做，就是眼睛看見，耳朵聽見，以及沒有看見沒有聽見，也用智慧分析，用思所成慧分辨這是這個，以及用修所成慧以各自自證的方式來了別的這些意義。如果問用什麼做，就是斷除境的相，並且執著，這是根識和意識無分別的眷屬的作意，以及從確定這個相就是這個的角度來清楚地執著，這是意識有分別的眷屬的作意。如果不是完全標記、完全分析，不是說不說話嗎？如果這樣，根識無分別的眷屬怎麼施設名言呢？意識和它的眷屬進入色聲等根識的境，這是依賴於執著那些自性的根識顯現，否則，如果沒有依賴於根識，僅僅意識就能夠了知色聲等的境，因為執著那些，根識就成了無意義的。因此，根識眷屬的作意完全斷除境的相之後，意識眷屬隨後清楚地執著這是這個，然後施設名言，所以沒有過失。因此，對於見聞等根識的意義施設名言，根識的眷屬的作意是主要的，因為它就是那個名言最初的因。對於法處所生的意義，僅僅意識眷屬的作意才能施設名言。如果名言的境是無邊無際的，為什麼只說見聞等這四種意義是名言的境呢？說的對，但是這裡不是要顯示所有的名言的境，而是要在名言中主要顯示想要解脫的人們應該取捨的正確和錯誤
English
Since maturation is also the nature of the experiencer itself, it is the dharma of grasping, not the dharma of the object, so it is not spoken of in that way. Explaining extensively from the aspect of function, it is rightly said to be the imputation of terms. If asked what it is like, it is like gods and humans are beings, and eyes and noses are dharmas. If asked what is done to what, it is seeing with the eyes, hearing with the ears, and even if not seen or heard, analyzing with wisdom, distinguishing this from that with thought-arisen wisdom, and understanding separately in the manner of self-awareness with meditation-arisen wisdom. If asked by what is it done, it is the complete cutting off of the characteristics of the object and grasping, which are the awareness of the retinue of sense consciousness and non-conceptual mind consciousness, and clearly grasping from the perspective of determining that this characteristic is this, which are the awareness of the retinue of conceptual mind consciousness. If it is not fully marked and not fully analyzed, is it not said that one does not speak? If so, how does the retinue of non-conceptual sense consciousness impute terms? The mind consciousness and its retinue enter the objects of sense consciousness such as form and sound, which is dependent on the manifestation of the sense consciousness that grasps those characteristics. Otherwise, if there is no dependence on sense consciousness, mind consciousness alone can understand the objects of form, sound, etc., because grasping those, sense consciousness becomes meaningless. Therefore, after the awareness of the retinue of sense consciousness completely cuts off the characteristics of the object, the retinue of mind consciousness then clearly grasps this as this, and then imputes terms, so there is no fault. Therefore, for the imputation of terms to the meanings of seeing, hearing, etc., which are the objects of sense consciousness, the awareness of the retinue of sense consciousness is primary, because it is the first cause of that term. For the meanings arising from the dharma realm, only the awareness of the retinue of mind consciousness imputes terms. If the objects of terms are limitless, why are only these four meanings of seeing, hearing, etc., shown as the objects of terms? It is true, but here it is not showing all the objects of terms, but mainly showing, among the terms, the correct and incorrect to be adopted and abandoned by those who desire liberation.