Tibetan
ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རྣམ་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྫས་ཡོད་རྣམས་སོ། །གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའང་ཡོད་དེ་ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་བཏགས་པར་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཡང་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། བཏགས་པར་ཡོད་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། སྔར་གྱི་མུ་གསུམ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡང་རྫས་ཡོད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན་ཡང་མུ་བཞི་སྟེ། དང་པོའི་མུ་གསུམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདིར་མུ་གསུམ་པར་འགྱུར་རོ། །དང་པོའི་མུ་གཉིས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་འདིར་མུ་བཞི་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་བཏགས་ཡོད་གང་ཡིན་པ། དེ་དོན་དམ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་ཡང་མུ་བཞི་སྟེ། དང་པོའི་བཞི་པ་ནི་འདིར་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །དང་པོའི་གསུམ་པ་ནི་འདིར་གཉིས་ཡིན་ནོ། །དང་པོའི་གཉིས་པ་ནི་འདིར་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །དང་པའི་དང་པོ་འདིར་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། ། ད་ནི་ཤེས་བྱ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་བཤད་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་རེ་ཞིག་ཤེས་བྱའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེས་སོགས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་གཞི་ལྔའི་རང་བཞིན་དང་། ཤེས་བྱེད་ཀྱི་དབྱེ་བས་བཤད་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡིན་ཞེ་ན། གཞི་གང་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གཟུགས་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་ན་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་དམིགས་པ་ན་འགའ་ཞིག་ཆགས་སོགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། དད་སོགས་ཀྱིས་དམིགས་པར་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སེམས་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སེམས་རངབཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ཉིད་གང་གི་ཚེ་ཆགས་སོགས་དང་འགྲོགས་པ་དེའི་ཚེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་སོ་ཅེས་པ་དང་དད་སོགས་དང་འགྲོགས་པ་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་བྱང་ངོ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདོགས་ཀྱི་སེམས་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འམ། རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་གཞན་འགའ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེད་པ་གང་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་། དེ་དག་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རེག་པ་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་ལ། དད་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་། དེ་དག་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སེམས་རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དག་གསུམ་པོ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གསུམ་པོ་དེ་དག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་གནས་སྐབས་ནི་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་བྱང་བའི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདུས་མ་བྱས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་གང་དུ་རྣམ་པར་བྱང་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། གང་གིས་རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱེད་པ་མི་གཡོ་བ་དང། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་དང་འགོག་པ། རྣམ་པར་བྱང་བ་གང་ཡིན་པ་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱ་བ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟེ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ལྔ་པོ་དེ་དག་གིས་སྔར་བཤད་པའི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ནས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཡང་གོ་སླ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མ་ཕྱེའོ། ། གཉིས་པ་དེ་དག་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་ནི། ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་རྣམས་ནི། མོས་པ་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཕྱིར་ཡང་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོགས་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་མོས་པ་ཤེས་པ་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཏེ། དེ་ནི་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་ལ་མོས་ཤིང་ཡིད་ཆེས་པ་ཙམ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་པའི་ཤེས་པ་ནི་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཏེ་དེ་ནི་རིགས་པས་བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་འཕྲོ་བ་མེད་པ་ཤེས་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཏེ། སེམས་དམིགས་པ་ལ་ཕྱི་རོལ་དུ་མི་འཕྲོ་བར་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཏད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱིས་བདག་ཉིད་ཤེས་པ་ནི་གཞན་སེམས་ཤེས་པ་སྟེ། གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོག་མ་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་སྟེ། བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཐོག་མར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོ་རང་གི་ཤེས་པ་ནི་དོན་དམ་པ་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ནི་གཞན་ལ་ཚིག་གིས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དོན་བརྟགས་པ་ཉིད་ཀྱིས
Chinese
等等，以不颠倒的方式区分的色等实有法。也有非二者的情况，如虚空和非择灭等。如果说凡是假有，是否也是世俗有？答：有假有而非世俗有的情况，即前述的第三种情况。如果说凡是实有，是否就是世俗有？答：有四句。前述的第一种情况中的第三句，在此转为第三句。前述的第一种情况中的第二句，在此转为第四句。如果说凡是假有，是否是胜义有？答：也有四句。前述的第四句，在此是第一句。前述的第三句，在此是第二句。前述的第二句，在此是第三句。前述的第一句，在此是第四句。现在开始讲解所知等三者的自性。其中，首先以所知的角度来说，如“应当如何了知”等。其中又有五种基的自性和以能知差别来讲解两种。首先是：希求解脱者应当了知的法有五种，即色等。为什么这些都是应当了知的呢？因为在何处以遍染污和清净的角度来说，色是应当了知的。因为在对境等，具有根的身体作为对境时，有些人会因贪等而遍染污，以及因为信仰等而成为对境。任何事物以遍染污和清净的角度来说，心性是应当了知的。因为自性清净的心，在与贪等相应时，就说是遍染污的，与信仰等相应时，就说是清净的，只是安立这样的名称而已。因为除了心之外，没有其他任何会遍染污或清净的法。以何种作用遍染污和清净的角度来说，心生之法是应当了知的，如贪欲等烦恼和嗔恨等。
English
Etc., the real entities such as form, distinguished by the non-inverted manner. There are also things that are neither, such as space and non-analytical cessation. Furthermore, if whatever exists nominally also exists conventionally, then is it so? Answer: There are things that exist nominally but not conventionally, which is the third case mentioned earlier. Furthermore, if whatever exists substantially is itself conventionally existent, then there are four possibilities. The third possibility of the first set becomes the third possibility here. The second possibility of the first set becomes the fourth possibility here. Furthermore, if whatever exists imputedly, is that ultimately existent? Again, there are four possibilities. The fourth of the first set is the first here. The third of the first set is the second here. The second of the first set is the third here. The first of the first set is the fourth here. Now, explaining the nature of the knowable and the like. Among these, firstly, considering the knowable, it is said, "How should it be known?" etc. There are two aspects: the nature of the five bases and the explanation by way of the divisions of the knower. The first is: the phenomena to be known by those who desire liberation are five in number, namely, form and so forth. Why are all these to be known? Because, with respect to the basis in which there is complete affliction and complete purification, form is to be known. Because when the body with its senses is the object, some are completely afflicted by attachment and the like, and because of faith and the like, it is aimed at as an object. Whatever entity, with respect to complete affliction and complete purification, the very nature of mind is to be known. Because the mind, which is pure by nature, is said to be completely afflicted when it is associated with attachment and the like, and it is said to be completely purified when it is associated with faith and the like; only such terms are applied. Because there is no other phenomenon besides the mind that can be completely afflicted or completely purified. By whatever action there is complete affliction and complete purification, the phenomena arising from the mind are to be known, such as afflictions like desire and anger, and so on.
Chinese
以及近分的烦恼，以及那些产生和随顺的触、受、想、心等，使心完全被烦恼所染污。而信心等善法，以及那些产生和随顺的其他的触等，则使心清净。因此，那三者，无论处于染污还是清净的状态，都应该了解非心相应行，因为那三者染污和清净的状态仅限于此。应该了解无为法是清净的自性，其中，清净之处是真如，使之清净的是无动，想和感觉和灭尽，以及清净之处是分别抉择灭。因此，所有这五者都仅仅是应该了解的。其中，色是色蕴，等等，这五者总摄并显示了之前所说的蕴、界、处，但为了容易理解，所以没有分别阐述。第二，从了解它们的方法来阐述，也就是说，色等应该了解的法，也是因为是信解所知的对境，所以也是应该了解的，等等。其中，信解是闻所生慧，因为它仅仅是从相信和信任他人所说而产生的。理智是思所生慧，因为它从以理智进行观察和分析而产生。无散乱的智慧是世间禅定所生的智慧，因为它从心专注于目标而不向外散乱而产生。了解他人自性是了解他心，因为他人的自性之心是其对境。了解下者是了解法，因为它首先产生于现证诸真理。各自自知的智慧是了解胜义谛，因为它仅仅是通过对无法用语言向他人表达的意义进行分析
English
And the near afflictions, and the contacts, feelings, perceptions, minds, etc. that arise and conform to them, completely defile the mind. And virtuous dharmas such as faith, and other contacts, etc. that arise and conform to them, purify the mind. Therefore, those three, whether in a state of defilement or purification, should understand non-mind-related formations, because the state of defilement and purification of those three is limited to this. One should understand unconditioned phenomena as the nature of purification, wherein, the place of purification is Suchness, what purifies it is Immovability, cessation of perception and feeling, and the place of purification is Separately Analyzed Cessation. Therefore, all five of these are only to be understood. Among them, form is the skandha of form, etc., these five summarize and show all the skandhas, realms, and sources mentioned earlier, but for the sake of easy understanding, they are not separately explained. Secondly, explaining from the method of knowing them, that is, dharmas to be known such as form, etc., are also to be known because they are the objects of faith-knowing, etc. Among them, faith-knowing is the wisdom born of hearing, because it arises only from believing and trusting what others say. Reasoning is the wisdom born of thinking, because it arises from examining and analyzing with reason. Non-scattering wisdom is the wisdom born of worldly meditation, because it arises from the mind being focused on the object without scattering outward. Knowing the self of others is knowing the minds of others, because the mind of the self of others is its object. Knowing the lower is knowing the Dharma, because it first arises in the direct realization of all truths. The wisdom of self-knowing is knowing the ultimate truth, because it is only through analyzing the meaning that cannot be expressed to others in words.