Tibetan
་ཤེས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་ཐ་སྙད་སྦྱར་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་གཟུགས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པར་དོགས་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདོད་པའི་ཤེས་པ་དེ་ཡང་འཁྲུལ་པ་མེད་པར་གོ་བར་མི་འགྱུར་བས་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་འགྲེལ་ལས། གོ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་མཐོང་ནས། །ཐ་སྙད་ངེས་པར་སྦྱར་བ་ཡིན། །དབང་པོའི་ཐ་སྙད་ལ་དེ་ཡོད། །ཅེས་གསུངས་ཤིང་། ཚད་མས་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་ཀྱང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་རྒྱུའི་ཕྱིར། །དེའི་ཐ་སྙད་དབང་པོས་བྱས། །ཞེས་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འགྲེལ་པར་དབང་པོ་རྣམས་ལ་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་རྣམ་པ་ལྔ་འཐད་པའི་ཕྱིར་དང་། །ཡུལ་རྣམས་ལ་ཚིག་སྦྱར་བ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་འཆད་པར་བྱེད་མོད། །ཚིགས་རྣམས་ནི་སྨྲ་བ་པོའི་འདོད་པ་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་དངོས་པོའི་དབང་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཚིག་སྦྱར་བ་རྣམས་ཡུལ་ལ་ཡང་མི་འཐད་པའི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པས་རིགས་པར་མ་མཐོང་ངོ་། །ཅི་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་ངམ། འོན་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐོང་ཅེ་ན། འདི་ལ་བྱེ་བྲག་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་རྟེན་བཅས་ཀྱི་དབང་པོ་ཁོ་ནས་མཐོང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། མདོ་སྡེ་པ་ཁ་ཅིག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ནས་མཐོང་གི་དབང་པོ་བེམས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདིས་ནི་ཡང་དག་པར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཅིག་གིས་ཀྱང་མི་མཐོང་ལ། ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་མཐོང་མོད་ཀྱི། །འོན་ཀྱང་ཐ་སྙད་དུ་དེ་གཉིས་ཀ་ཚོགས་པ་ལ་མཐོང་བར་གདགས་སོ། །དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་གཟུགས་མཐོང་བ་ལ་མིག་གཙོ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འབྱུང་བའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་ནི་མིག་ལས་དེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་གནས་ཀྱི་ཕྱིར་ནི་མཐོང་བའི་རྟེན་མིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མི་གཡོ་བར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ནི་མིག་གི་རྟག་ཏུ་རིགས་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་དབང་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ནི་སྐད་གཅིག་རེ་རེ་ལ་འབྱུང་བ་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཛེས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ནི་དེས་གནས་མཛེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུང་གི་ཕྱིར་ནི་མིག་གི་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དག་ལ་དུ་ཞིག་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་དུ་ཞིག་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་གྱིས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་པུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དང་པོ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་འདུ་བྱེད་མྱོང་བ་ན། རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་སྔོན་མྱོང་བའི་འདུ་བྱེད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བདུན་ཏེ། དམིགས་པ་ལ་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། མཚན་མ་དང་བཅས་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དང་པོ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་སྟེ། དམིགས་པ་ལ་བཀྲ་བར་མ་བཟུང་བར། རང་གི་ཡུལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་རང་བཞིན་དང་། རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་པར་རྟོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་གིས་ནི་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་ཡུལ་ལ་བཀྲ་བར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི་མ་འོངས་པས་ཡུལ་འདི་ལ་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་མངོན་པར་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདིས་རེས་འགའ་ནི་མངོན་པར་རྟོག་ཅིང་ཀུན་དུ་ཚོལ་ལོ། །རེས་འགའ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་གོ །རེས་འགའ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །རེས་འགའ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་དག་སྤྱིར་བཤད་ནས་རེ་རེ་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སྨོས་སོ། །འདི་དག་རེ་རེ་ཡང་རྟེན་དང་དམིགས་པ་དང་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱིས་རིགས་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་མིག་ལ་རྟེན་ཅིང་ཞེས་པས་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་གི་རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་མཚོན་པར་བྱེད་པའོ། །གཟུགས་ལ་དམིགས་ནས་ཞེས་པས་ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་སོ། །སོ་སོར་རྣམ་པར་རིགས་སོ་ཞེས་པས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ་གོ་སླ་བར་ཟད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཤད་ཟིན་ཏེ། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལེགས་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་བཞག་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། ད་ནི་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་པར་བཞག་པ་སྐབས་སུ་བབ་པས་དེ་དག་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཏན་ལ་དབབ་པར་བཞེད
Chinese
如果从所缘的角度来安立名相，那么意识的了别也可能被误解为色识等等，因此，想要明确了解的那个识也不会毫无错乱地被理解。因此，《释量论》中说：“见到能理解，名相确定立，彼于根名有。”《量理宝论》中也说：“为非共同因，彼名由根立。”所说的就是这个意思。注释中说，对于诸根安立词语的五种方式是合理的，而对于所缘安立词语是不合理的。虽然这样解释，但词语的安立只是随顺说话者的意愿，而不是依据事物本身的性质。因此，安立词语对于所缘也是不合理的，没有这样的理由，所以不认为是合理的。那么，是眼睛看到色法吗？还是了别看到呢？对此，分别说部的人说，只是依靠有依的根才能看到，而不是了别。有些经部宗的人说，只是了别才能看到，因为根是无情物，所以不是看到。这样说来，真实的情况是，因为一切法都没有作者，所以一个也看不到，另一个也看不到。然而，在名言中，可以安立为二者聚合在一起才能看到。其中，通过六种方式，眼睛在看到色法时是主要的，就像这样，因为是产生的因，所以从眼睛产生；因为是它的处所，所以看到的所依是眼睛；因为它不移动地进入，所以眼睛总是同一类；因为自主地进入，所以每一个刹那的产生不依赖于缘的集合；因为它美观地进入，所以它使处所美观；因为经文说“眼睛看到色法”，就像所说的那样，所有这些对于了别来说是不可能的。还有，六种了别中，哪些是有分别的，哪些是无分别的呢？三种分别
English
If names are assigned from the perspective of the object, then the consciousness of mind might also be mistaken for color consciousness, etc. Therefore, the consciousness that one wants to understand clearly will not be understood without confusion. Therefore, in the Pramāṇavārttika it says, "Having seen that which makes understand, names are definitely assigned. That exists in the names of the senses." Also, in the Tshadmas kun las btus pa it says, "Because of the uncommon cause, that name is established by the senses." That is what is being said. In the commentary, it is explained that the five ways of assigning words to the senses are reasonable, and that assigning words to objects is not reasonable. Although it is explained in this way, the assignment of words only follows the intention of the speaker, and is not based on the nature of the thing itself. Therefore, there is no reason why the assignment of words should not be reasonable for objects as well, so it is not considered reasonable. So, does the eye see form, or does consciousness see? To this, the Vaibhāṣikas say that only the sense organ with a basis sees, and not consciousness. Some Sautrāntikas say that only consciousness sees, because the sense organ is inanimate and therefore does not see. In reality, since all phenomena have no agent, neither one sees nor the other sees. However, conventionally, it can be established that both together see. Among them, through six ways, the eye is the main thing in seeing form, like this, because it is the cause of arising, so it arises from the eye; because it is its place, so the basis of seeing is the eye; because it enters without moving, so the eye is always of the same kind; because it enters independently, so the arising of each moment does not depend on the collection of conditions; because it enters beautifully, so it makes the place beautiful; because the scripture says, "The eye sees forms," as it is said, all these are impossible for consciousness. Also, among the six consciousnesses, which are with conceptual thought and which are without conceptual thought? Three conceptual thoughts
Chinese
因此，只有意识是具有分别的。例如，自性分别、追忆分别和显现作用分别。第一种是在体验当下的作用时，对自己的体性进行分别。第二种是对先前体验过的作用进行分别。第三种是对过去、现在、未来三时中隐蔽的事物进行分别。此外，还有七种分别：对境自然而然生起的分别、有相分别、无相分别、普遍寻求分别、个别分别、烦恼分别和非烦恼分别。第一种是五种识聚，因为它们不对境进行明确的执取，而是自然而然地如实趋入自己的对境。第二种是自性和追忆分别，因为它们对过去和现在的对境进行明确的执取。第三种是对未来之境产生作用的分别。其余的分别应被理解为显现作用分别的自性，因为这种分别有时会显现并普遍寻求，有时会个别分别，有时会变成烦恼，有时会变成非烦恼。为了普遍地讲述六种识聚，然后分别地进行指示，所以才说了“什么是眼识”这样的话。这些识各自应通过所依、对境和自己的体性这三个方面来进行理解。其中，“以眼为所依”表示从眼识的所依的角度来表示眼识。“以色为对境”表示从对境的角度。“个别地进行辨别”表示显示其体性。其余的也应同样地进行应用，这很容易理解。意识已经讲述完毕，通过对所有这些意识的五蕴进行完善的确定，已经讲述了它们的安立。现在，由于界和处的安立已经到来，所以将要讲述它们。首先，想要确定诸界的自性。
English
Therefore, only consciousness is that which possesses discrimination. For example, self-nature discrimination, recollection discrimination, and manifest action discrimination. The first is when experiencing the present action, discriminating one's own nature. The second is discriminating actions previously experienced. The third is discriminating things hidden in the three times of past, present, and future. Furthermore, there are seven discriminations: discrimination that arises naturally towards the object, discrimination with characteristics, discrimination without characteristics, universally seeking discrimination, individual discrimination, afflicted discrimination, and non-afflicted discrimination. The first is the five aggregates of consciousness, because they do not clearly grasp the object, but naturally enter into their own object as it is. The second is self-nature and recollection discrimination, because they clearly grasp past and present objects. The third is the discrimination that acts on the future object. The remaining discriminations should be understood as the nature of manifest action discrimination, because this discrimination sometimes manifests and universally seeks, sometimes individually discriminates, sometimes becomes afflicted, and sometimes becomes non-afflicted. In order to generally explain the six aggregates of consciousness and then indicate them individually, it is said, "What is eye consciousness?" Each of these consciousnesses should be understood through the three aspects of basis, object, and one's own nature. Among them, "relying on the eye" indicates eye consciousness from the perspective of its basis. "Focusing on form" indicates from the perspective of the object. "Individually discriminating" indicates showing its nature. The others should be applied in the same way, which is easy to understand. Consciousness has been explained, and through the perfect determination of the five aggregates of all these consciousnesses, their establishment has been explained. Now, since the establishment of realms and sources has arrived, they will be explained. First, it is desired to determine the nature of the realms.