Tibetan
་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཡིན་ལ། བྱང་སེམས་ཀྱི་ནི་ཐབས་ཤེས་ཀྱི་ཟིན་པས་བླང་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་དག་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཉན་རང་གི་ལམ་མཚན་འཛིན་གཞི་ཤེས་སུ་བསྟན་པ་ལ། དེང་སང་གཞན་དག་མཚན་འཛིན་གྱི་ངོ་བོར་འདོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཉན་རང་དག་གིས་མཉམ་གཞག་དུ་ཡང་མི་རྟག་པ་སོགས་ཀྱི་མཚན་མར་འཛིན་ན་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་བདེན་པའི་རྣམ་པ་མངོན་སུམ་དུ་མ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་དང་རྗེས་འབྲེལ་བ། །དོན་གསལ་སྣང་བ་ཅན་མ་ཡིན། །ཅེས་པ་ལྟར་། རྟོག་པ་ལ་ཡུལ་གསལ་བར་སྣང་བ་མི་སྲིད་པས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཡང་སྤང་མི་ནུས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན། ཉན་རང་གི་མཉམ་གཞག་དུ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བས་མཚན་མར་འཛིན་པ་མེད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་མི་རྟག་པ་སོགས་ཆོས་སུ་འཛིན་པའི་གཉེན་པོར་མི་བྱེད་དེ། སྔར་ཐོས་བསམ་གྱི་དུས་སུ་ཆོས་རང་བཞིན་མེད་པ་གཏན་ལ་མ་ཕབས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྒོམ་པས་འདྲིས་པར་མ་བྱས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་དང་ལྡན་པར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་མཚན་འཛིན་གྱིས་བཅིངས་པའི་ཕྱིར་མཚན་འཛིན་གཞི་ཤེས་ཞེས་བྱའི་མཚན་འཛིན་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་སེམས་ཀྱིས་སྤོང་ཞེས་པའང་མཚན་འཛིན་གྱི་ཆ་དེར་སོང་བ་ཡིན་གྱི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་མི་རྟག་སོགས་སུ་རྟོག་པའི་ལྡོག་ཆ་ནི་མི་སྤོང་སྟེ། དེ་ནི་ཡོན་ཏན་ཡར་ལྡན་དུ་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡང་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ནི། དེ་ལྟར་བྱང་སེམས་ཀྱི་གཞི་ཤེས་མཚན་འཛིན་དང་བྲལ་བ་དང་། ཉན་རང་གི་མཚན་འཛིན་དང་འབྲེལ་བར་སྐྱེ་བ་ཡང་། བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་སོགས་གཞིའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་རྣམས་ལ་ཞེན་སྤྱོད་བཀག་ནས་སྦྱོར་བ་བསྒོམ་པར་བྱེད་པ། ཉན་རང་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལས་བཟློག་ཏེ། གཞི་ངོ་བོ་དང་མི་རྟག་པ་སོགས་ཁྱད་པར་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་སྒོ་ནས་སྦྱོར་བ་བསྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །ལྔ་པ་ནི། བྱང་སེམས་སྦྱོར་བ་དེའི་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་། མཚན་མ་དང་། སྤྲོས་པ་དང་། རྟོག་པ་ལ་རློམ་པ་བཀག་པ་དང་། ཉན་རང་གི་སྦྱོར་བའི་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་དེ་ལས་བཟློག་སྟེ། གཟུགས་སོགས་ལ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་དུ་རློམ་པའོ། །དྲུག་པ་ནི། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་མཐོང་བའི་ལམ་ཞེས་པ་ལ། པཎྜི་ཏ་ཁ་ཅིག་སོགས་ལ་བསྡུ་བྱ་མེ
Chinese
是相违品。菩萨的方便智慧所摄持，是应取之品，故为对治品。此处声缘道的所知依为执相，现在其他人认为执相的自性并非如此。如果声缘在等持中也执取无常等相，则因为有分别，无常等将无法现量证悟真实的体性。如云：与分别念相联，非明现义境之相。因为分别念不可能明现对境。这样一来，也将无法断除烦恼障。因此，声缘在等持中现量见到无常等义，故不执取为相。然而，并不对执无常等法作为对治，因为之前在闻思时，没有确定法无自性，并且没有通过修习使其熟悉，所以在后得位会生起具有执无常等法之相。因此，并非因为被执相束缚而成为执相所知依，而成为执相的自性。菩萨所断也是趋向于执相的那部分，并非断除作为道之体性的于无常等的分别之反体，因为那是为了在自相续中再次生起更殊胜的功德。第四，如是菩萨的所知依远离执相，以及声缘与执相相联而生起，也是因为菩萨们遮止对色等基法之体性，以及无常等差别法的耽著行相而修习瑜伽。声缘们则与此相反，通过对基之体性和无常等差别法显现耽著的方式修习瑜伽。第五，菩萨瑜伽的等性是遮止对色等之体性，以及相，戏论和分别的自诩。声缘瑜伽的等性则与此相反，是对色等自诩为境和有境。第六，声闻等见道，有些班智达等不摄
English
It is the opposite side. Bodhisattvas, being embraced by skillful means and wisdom, are to be taken as the antidote, hence they are the side of the antidote. Here, the path of Hearers and Solitary Realizers is shown as the basis of knowledge of clinging to characteristics. Nowadays, others consider the nature of clinging to characteristics not to be so. If Hearers and Solitary Realizers also cling to the characteristics of impermanence etc. in meditative equipoise, then because of having conceptualization, they will not directly realize the true nature of impermanence etc. As it is said: "Connected with conceptual thought, it is not a clear appearance of the meaning." Because it is impossible for conceptual thought to clearly manifest the object. In this way, it would also be impossible to abandon the obscurations of afflictions. Therefore, Hearers and Solitary Realizers directly see the meaning of impermanence etc. in meditative equipoise, so they do not cling to it as a characteristic. However, they do not treat clinging to impermanence etc. as a Dharma as an antidote, because previously, during hearing and thinking, they have not determined that Dharma is without inherent existence, and because they have not made it familiar through meditation, so in the post-meditation period, they will give rise to having the characteristic of clinging to the characteristics of impermanence etc. Therefore, it is not because they are bound by clinging to characteristics that they become the basis of knowledge of clinging to characteristics, and become the nature of clinging to characteristics. What Bodhisattvas abandon also tends towards that part of clinging to characteristics, but they do not abandon the opposite of the conceptualization of impermanence etc. as the nature of the path, because that is to generate even more excellent qualities in their own mindstream. Fourth, in this way, the basis of knowledge of Bodhisattvas is free from clinging to characteristics, and the arising of Hearers and Solitary Realizers in connection with clinging to characteristics is also because Bodhisattvas cultivate yoga by preventing attachment to the nature of the basis Dharmas such as form, and the distinguishing characteristics such as impermanence etc. Hearers and Solitary Realizers do the opposite of this, and cultivate yoga through manifesting attachment to the nature of the basis and the distinguishing characteristics such as impermanence etc. Fifth, the equality of the yoga of Bodhisattvas is the prevention of self-importance in the nature of form etc., as well as characteristics, elaborations, and conceptualization. The equality of the yoga of Hearers and Solitary Realizers is the opposite of this, which is to consider form etc. as objects and subjects. Sixth, the path of seeing of Hearers etc., some scholars etc. do not include
Tibetan
ད་པས། ཨ་ཏིའི་སྒྲ་མཆོག་ལ་འཇུག་པས་ཉན་ཐོས་མཐོང་བ་མཆོག་གི་ལམ་ཞེས་སྟོན་ནས་མཐོང་ལམ་རྟོགས་པ་ཆོས་དྲུག་གི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །འདིར་མདོར་བསྟན་གྱིས་ཟིན་པའི་མཐོང་ལམ་དེ་གང་། ཤུགས་འཕངས་ཉན་ཐོས་ཀྱིའམ། འོན་ཏེ་དངོས་བསྟན་བྱང་སེམས་ཀྱི་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་ན། ཡན་ལག་རྒྱས་བཤད་དུ་ཡང་། དེ་ཉིད་དངོས་སུ་བསྟན་པར་རིགས་ཏེ། ལུས་དང་ཡན་ལག་མཐུན་དགོས་པས་སོ། །གཉིས་པ་ལྟར་ན། ཉན་ཐོས་ཞེས་སྨོས་པ་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན། འདི་ལ་སྔ་མ་དག་གིས་དཔྱད་པ་མ་བྱས་ཀྱང་། ཤུགས་འཕངས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་བཟུང་བར་སེམས་མོད། དེ་ལ་ནི། གོང་དུ་བཤད་མ་ཐག་པའི་ཉེས་པ་བཟློག་མི་ནུས་ཤིང་། དངོས་བསྟན་དོར་ནས་ཤུགས་འཕངས་འཛིན་པ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུགས་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་འདིར་སྒྲོ་འདོགས་ཟུང་བཅུ་དྲུག་གི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་དངོས་བསྟན་གྱི་མཐོང་ལམ་ཉིད་འདིར་བཟུང་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ཉན་ཐོས་དང་སོགས་པས་བྱང་སེམས་ཀྱི་ཡང་མཐོང་ལམ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱང་སེམས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་དངོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་འཕེན་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་བཟློག་སྟེ། བསྟན་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར། འདིར་ཉན་ཐོས་ཞེས་པའི་སྒྲ་སྦྱར་བ་ཡིན་ཏེ། འདིར་གཟུགས་རྟག་མ་ཡིན་མི་རྟག་མིན་ཞེས་སོགས་ཀྱི་ལམ་དེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་དུ་བསྟན་པ་ན། དེས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་དངོས་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་སླ་བས་བཟློག་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་དོན་གྱིས་གོ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་གཞི་ཤེས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བྱང་སེམས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་དངོས་སུ་བསྟན་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལྡོག་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་རྟོགས་པ་ན། སྦྱོར་བ་དང་། མཉམ་ཉིད་དང་། ཤེས་པས་སྲིད་ལ་མི་གནས་ཞེས་སོགས་གང་དུ་བྱང་སེམས་ཀྱི་ལམ་དངོས་སུ་བསྟན་ཅིང་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་མ་བསྟན་པ་དེར་ཡང་བཟློག་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ཤེས་པས། དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པར། ཀུན་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐབས་སུ་བཟློག་སྟེ། བསྟན་ཅེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན། ཀུན་ཤེས་པའི་སྐབས་སུ་བཟློག་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་བསྟན་པའི་ཤེས་བྱེད་མེད་པས། དེ་སྐད་གསུང་བ་མི་རིགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན། སྐབས་འདིའི་ཉན་ཐོས་ཞེས་པའི་ཚིག་ནི་དོན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཡང་སྔོན་ཆད་སྒྲ་ཙམ་ཟློས་པར་ཟད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པ་མ་བྱུང་ངོ་། །གཉིས་པ་ནི། འདི་འདྲ་ཀུན་ཤེས་ཉིད་དུ་འདོད། །ཅེས་སོ། །འདི་ལ་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེ
Chinese
因此，由於進入阿底的殊勝之聲，宣說聲聞見道為殊勝之道，因此證悟見道是六法之殊勝。如是說。此處以總說所涵蓋的見道是何者？是間接表示的聲聞之道，還是直接表示的菩薩之道？若如前者，則在支分廣說中，也應直接宣說彼道，因為身體和支分必須一致。若如後者，則不應提及聲聞。若有人如是說，雖然以前的人沒有對此進行研究，但我認為是採取了間接表示的聲聞道。然而，對於此道，無法避免前面所說的過失，並且捨棄直接表示而執持間接表示，是超越智者們的宗規。因此，此處是採取了作為斷除十六種增益損減之對治的直接表示的見道，而此見道，由聲聞等也稱為菩薩的見道，因為菩薩的見道是真實的，而聲聞的見道是引導者。因此，它遮止了聲聞的見道，因為知道是宣說。此處之所以加入聲聞之語，是因為在此處，當宣說色非常非不常等之道為聲聞的見道時，由於容易了知彼不是聲聞的真實見道，因此以遮止的方式來宣說，在意義上會變成可以理解的。因此，當在基礎智的章節中，由於真實宣說菩薩的見道，而了知是以聲聞的遮止方式來宣說時，在加行和，平等性和，以智不住有等任何地方，凡是真實宣說菩薩之道而未宣說聲聞之道的地方，也知道是以遮止的方式來宣說。因此，在注釋中說：以一切智性之章節中，遮止而宣說。若非如此，由於在一切智性的章節中，沒有宣說聲聞道的能立，因此說那樣的話將會變得不合理。因此，此處聲聞一詞具有重大的意義，但以前只是重複語音而已，沒有理解其意義。第二，如是認為是一切智性。如是等。對此，佛陀的智慧
English
Therefore, since it enters the supreme sound of Ati, it teaches that the path of the Hearers' Seeing is the supreme path, and therefore realizing the Seeing Path is the supreme of the six dharmas. So it is said. Here, what is the Seeing Path that is covered by the summary teaching? Is it the Hearers' path that is indirectly indicated, or is it the Bodhisattva's path that is directly taught? If it is the former, then in the detailed explanation of the branches, it should also directly teach that path, because the body and the branches must be consistent. If it is the latter, then it is not appropriate to mention Hearers. If someone says that, although the former ones have not studied this, I think that the Hearers' path is taken indirectly. However, for that, the fault mentioned above cannot be avoided, and abandoning the direct teaching and holding onto the indirect indication is beyond the custom of the wise. Therefore, here, the directly taught Seeing Path, which is the antidote to the sixteen pairs of imputation and denial, is taken here, and that itself is called the Seeing Path of the Bodhisattvas by the Hearers and others, because the Seeing Path of the Bodhisattvas is real, and the Seeing Path of the Hearers is the inducer. Therefore, it reverses the Seeing Path of the Hearers, because it is known to be taught. Here, the word Hearers is added, because here, when the path of form being impermanent and not non-impermanent, etc., is taught as the Seeing Path of the Hearers, it becomes easy to understand that it is not the real Seeing Path of the Hearers, so it is taught in a way that it is reversed, and it will become understandable in meaning. Therefore, when in the chapter of the Basic Wisdom, it is understood that the Seeing Path of the Bodhisattvas is taught directly, and it is taught in the way of reversing the Hearers, then in the application and, equality and, wisdom not abiding in existence, etc., wherever the path of the Bodhisattvas is taught directly and the Hearers' path is not taught, it is also known to be taught in the way of reversing. Therefore, in the commentary, it is said: In the chapter of All-Knowingness, it is taught by reversing. If it is not like that, since there is no proof of teaching the Hearers' path in the chapter of All-Knowingness, it would become unreasonable to say that. Therefore, the word Hearers in this context has a great meaning, but in the past, it was only a repetition of sound, and the meaning was not understood. Second, it is considered to be like this in All-Knowingness. Like this, etc. To this, the wisdom of the Buddha