Tibetan
་བས་སོ། །རྫོགས་མིན་སྦྱངས་པ་བྱས་ན་ནི་མི་འགྱུར་ཏེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་གཟུགས་སྐུ་ལས་གདུལ་བྱའི་སྐལ་བ་དང་མཐུན་པའི་ཕྲིན་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྔ་རབས་པ་དག་གིས། རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་པ་མ་བྱས་པ་གསུམ། ཡང་དག་མཐའ་མངོན་དུ་མི་བྱ་བའི་དམིགས་བསལ་དུ་བྱེད་པ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། སྤྱིར་བཏང་དམིགས་བསལ་གྱི་སྒྲ་ནི་དོན་འགལ་བ་ཞིག་དགོས་ན་འདིར་དེ་དག་ལ་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་པ་གསུམ་དམིགས་བསལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡང་། སྤྱིར་བཏང་དང་དམིགས་བསལ་གྱི་ཚུལ་ལ་བློ་ཁ་མ་ཕྱོགས་ཏེ། རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་པ་གསུམ་ནི། འདིར་ཤུགས་ལ་བསྟན་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། སྒྲས་དངོས་སུ་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྤྱིར་བཏང་དམིགས་བསལ་ནི་སྒྲའི་དངོས་ཟིན་ལ་རྩི་སྟེ། དཔེར་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དགྲ་བཅོམ་པ། ཟག་པ་ཟད་པ། ཤ་སྟག་ཅེས་སྨོས་ནས། གང་ཟག་གཅིག་མ་གཏོགས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་དགའ་བོའོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེས་ན་འདིར། རྫོགས་སྨིན་མ་སྦྱངས་པར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པར་དངོས་སུ་བསྟན་ནས། དེ་གསུམ་བྱས་ནས་མངོན་དུ་བྱར་རུང་བར་ཤུགས་ལ་བསྟན་པ་ཙམ་མ་གཏོགས་སྤྱིར་བཏང་དམིགས་བསལ་གྱི་དོན་མེད་དེ། དེ་དག་གིས་ལམ་གྱི་བྱ་བ་བྱ་ལ་ཞེས་སྤྱིར་བཏང་དུ་སྦྱར་ན། དེ་དག་གིས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱ་ཞེས་པ་དམིགས་བསལ་དུ་བཤད་ན་འགྲིག་དུ་རུང་ངོ་། །འདིར་ཡང་དག་མཐར་ཁ་ཅིག་རིན་པོ་ཆེ་བུ་སྟོན་ཆོས་ཉིད་དྲི་བྲལ་ལ་འཆད་པ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། རྫོགས་སྨིན་མ་སྦྱངས་པར་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར། དེས་ན་སངས་རྒྱས་མ་ཐོབ་པར། །མྱ་ངན་འདས་པ་མི་ཐོབ་སྟེ། །འོད་དང་འོད་ཟེར་སྤངས་ནས་ནི། །ཉི་མ་ལྟ་བར་མི་ནུས་བཞིན། །ཞེས་པའོ། །གཞན་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ལ་འཆད་པ་ཡང་མ་འབྲེལ་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་སྔ་མ་ལྟར་རོ། །ཆད་པའི་མྱང་འདས་ལ་འཆད་པ་ལ་ནི། རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་ནས་དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་མ་ཕྱེ་བའི་སྤྱི་ཙམ་བཟུང་ལ། དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་རྟག་ཏུ་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པར་བྱའོ། །ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་ཙམ་ལ་མི་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་འདས་ལམ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་དུ་མི་རུང་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་འདི་ཡོད་དེ། གདམས་པ་འདི་ས་བརྒྱད་པ
Chinese
བས་སོ། །如果未修习圆满、成熟、清净，就不会改变，因为圆满了福德资粮，从色身中产生与所化众生的根器相应的利生事业。古人认为，未修习圆满、成熟、清净这三者，就不能现证真实的边，这是不合理的。因为一般和特殊的词语需要意义相反，而这里这些词语并没有矛盾。还有些人说圆满、成熟、清净这三者是特殊，这也是不了解一般和特殊的道理。圆满、成熟、清净这三者，在这里只是暗示，文字上并没有直接表达。一般和特殊是根据文字的直接含义来判断的。例如，说“一切都是阿罗汉，漏尽者，全部”，然后说“除了一个人，比如阿难陀”。因此，在这里，直接说未修习圆满、成熟就不能现证真实的边，暗示修习了这三者就可以现证，除此之外，没有一般和特殊的含义。如果将“他们应该做道的行为”作为一般，那么将“他们不应该现证真实的边”作为特殊来说，或许可以成立。在这里，有些人将真实的边解释为宝贵的布顿·却尼哲哲（Bu ston Chos nyid dri bral），这也是不合理的，因为未修习圆满、成熟，就不能现证远离一切垢染的法性。因此，如云：“因此，未获得佛果，就不能获得涅槃。就像舍弃了光和光芒，就无法见到太阳一样。”其他解释为法身也是不相关的，理由如前。如果解释为断灭的涅槃，那么修习圆满、成熟后才能现证它就太过分了。因此，真实的边是如是的异名，抓住未加区分的总体，现证它就是恒常地安住于它。不能仅仅理解为现证法性，因为那样会有无法安住于已逝之道上的过失。这里有这样的分别：这个窍诀是八地
English
ba so. If one does not cultivate completion, maturation, and purification, it will not change, because the accumulation of merit is complete, and from the form body arises the activity that is in accordance with the potential of the beings to be tamed. Some ancient people thought that not cultivating completion, maturation, and purification, these three, is a special case of not realizing the true limit, but this is not reasonable. Because the words 'general' and 'special' need to have opposite meanings, but here these words do not have any contradiction. Some also say that completion, maturation, and purification are special, but this is because they do not understand the way of general and special. Completion, maturation, and purification are only implied here, and not directly stated in the words. General and special are based on the direct meaning of the words. For example, saying 'all are arhats, those who have exhausted defilements, all,' and then saying 'except for one person, such as Ananda.' Therefore, here, it is directly stated that without cultivating completion and maturation, one cannot realize the true limit, and it is only implied that one can realize it after cultivating these three, and there is no general and special meaning other than that. If one were to apply 'they should do the work of the path' as general, then it might be valid to say 'they should not realize the true limit' as special. Here, some people explain the true limit as the precious Buton Chos nyid dri bral, but this is also unreasonable, because without cultivating completion and maturation, one cannot realize the nature of reality that is free from all defilements. Therefore, it is said: 'Therefore, without attaining Buddhahood, one cannot attain Nirvana. Just as one cannot see the sun after abandoning light and rays.' Other explanations as the Dharmakaya are also irrelevant, for the same reason as before. If one explains it as the Nirvana of annihilation, then it would be too extreme to say that one can realize it after cultivating completion and maturation. Therefore, the true limit is a synonym for Suchness, and one should grasp the general without distinguishing the particular, and realizing it is to always abide in it in equanimity. One should not merely understand it as realizing the nature of reality, because in that case there would be the fault of not being able to abide in equanimity on the path of the past. Here there is this analysis: this instruction is for the eighth bhumi.
Tibetan
་ཡན་ཆད་ཀྱིས་དབང་བྱས་སམ། འོན་ཏེ། དེ་མ་ཆད་ཀྱིས་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་ན། མི་རིགས་ཏེ། ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་རྣམ་པར་ཀུན་ཏུ་རྫོགས་བྱང་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པས་དུས་མ་ཡིན་པས་ཡང་དག་མཐའ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལྟར་ན། ཡང་ས་བདུན་པ་མན་ཆད་དུ་ཉོན་སྒྲིབ་མ་སྤངས་ལ། དེ་མ་སྤངས་པར་ཡང་། ཡང་དག་མཐའ་མངོན་དུ་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན། འདི་ནི་ས་མཚམས་མ་ཕྱེ་བར་བྱང་སེམས་སྤྱིའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ལ་ས་བདུན་པ་མན་ཆད་དུ་ཡང་ཉོན་སྒྲིབ་མ་སྤངས་ཀྱང་རྫོགས་སྨིན་མ་སྦྱངས་པར་ཡང་དག་མཐའ་མངོན་དུ་བྱེད་ནུས་པས་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ཏེ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་གི་ཡོན་ཏན་མ་ཐོབ་པར་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་དུ་ནི་ཐོབ་ཟིན་གྱི་ཡོན་ཏན་མི་ཉམས་ཤིང་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བ་བྱེད་པ་གདམས་པ་ཡིན་པས་སྐྱོན་མེད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་རྣམ་མཁྱེན་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མངོན་རྟོགས་བསྡུས་ཚུལ་ལ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་ཞུས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ལན་ནི། རྣམ་པ་ངོ་བོ་གང་དག་དང་རྟགས་འབྲས་བུ་གང་དག་དང་། མཚན་པ་རྒྱུ་གང་དག་གིས་གཟུགས་ནས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་བརྗོད་ཅིང་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་དག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་དེ་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་བསྡུས་པའི་ལུང་འགོད་པ་ནི། བར་མ་ལས་མཁྱེན་གསུམ་གྱིས་འཕགས་བཞིའི་མངོན་རྟོགས་བསྡུས་ཚུལ་གསུངས་པ་དེ་བཞིན། མདོར་བསྡུས་པ་བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས་ཀྱང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལ་བསླབ་པར་འདོད་པས་ཀྱང་ཡུམ་ལ་བསླབ་ཅེས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་སེམས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་བསླབཔར་འདོད་པས་ཀྱང་ཡུམ་ལ་བསླབ་ཅེས་སོགས་གསུངས་སོ། །གསུམ་པ་རྒྱས་པའི་ལུང་འགོད་པ་ནི། རྒྱས་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་པ་ལས་ཀྱང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ས་ལ་བསློབ་པར་འདོད་པས་ཀྱང་ཞེས་སོགས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། འཕགས་བཞིའི་མངོན་རྟོགས་མཐའ་དག་བསྡུས་བྱེད་ཀྱི་མཁྱེན་པ་གསུམ་མདོ་ལས་བསྟན་པ་དེ་ལམ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ནི་གཉིས་ཏེ། གཞི་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པ་དང་། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པའོ། །དང་པོ་ནི། ལམ་ཤེས་དང་རྣམ་མཁྱེན་དང་ངོ་བོ་དབྱེར་མེད་དེ། གཉིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དམིགས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཞིའི་ཆོས་རྣ
Chinese
是被以上者所控制，还是被未断者所控制呢？如果是前者，那么，种姓，即八地以上者，从完全圆满菩提中退转，由于时机不成熟而不可能现证真实边际。如果是后者，那么，七地以下者尚未断除烦恼障，未断除烦恼障也无法现证真实边际。如果说是种姓，那么，这是在未划分地界的情况下，以菩萨总体而言说的，即使在七地以下，虽然未断除烦恼障，但如果未修习圆满成熟，也能现证真实边际，因此，相对于他们来说，这是为了显示未获得不退转的功德而获得。对于八地以上者来说，这是教导已经获得的功德不会退失，并且会越来越增上，因此没有过失。第二是，因为如此，所以称为菩提萨埵。第三，关于以一切相智来概括佛陀的现证的方式，其中的第一部分是提问：世尊。第二部分是回答：以何种相、何种体性、何种征相、何种果、何种名称、何种因，来如实讲述并施设色蕴乃至一切相智之间的诸法，从而正确领悟，因此如此。第二是引用概括的教证：如《中品般若经》中所说，以三种智概括四圣的现证的方式。在《略品八千颂》中也说：“想要修学声闻地者，也应修学般若波罗蜜多。”以及“想要修学独觉佛、菩萨和佛陀地者，也应修学般若波罗蜜多”等等。第三是引用广说的教证：在《广品八千颂》中也广泛地说：“想要修学入流果地者，也应……”等等。第三是，经中所示的，能概括四圣所有现证的三种智慧，即道相智，有二：证悟基法无自性和证悟补特伽罗无自性。第一，道智与一切相智本体无别。就第二者而言，所缘是色蕴等基法诸
English
Is it controlled by those above, or is it controlled by those who have not severed? If the former, then, the lineage, that is, those above the eighth ground, regress from complete perfect enlightenment, and it is impossible to realize the true limit because the time is not ripe. If the latter, then, those below the seventh ground have not abandoned the afflictive obscurations, and without abandoning them, they cannot realize the true limit. If it is said to be the lineage, then this is spoken in terms of the general bodhisattva without dividing the grounds, and even below the seventh ground, although the afflictive obscurations have not been abandoned, if complete maturation has not been practiced, the true limit can be realized, so in relation to them, this is to show that the merit of non-retrogression is obtained without having been obtained. For those above the eighth ground, it is taught that the merit that has already been obtained will not be lost, and will increase more and more, so there is no fault. The second is that because it is so, it is called a Bodhisattva. Third, regarding the way to summarize the Buddha's realization with all-knowing wisdom, the first part of the two is the question: Blessed One. The second part is the answer: With what aspects, what nature, what signs, what fruits, what names, what causes, to truly speak and designate the dharmas from form to all-knowing wisdom, thereby correctly understanding, therefore it is so. The second is to cite the summarized scripture: As stated in the Intermediate Perfection of Wisdom Sutra, the way to summarize the realizations of the four noble ones with the three wisdoms. In the Condensed Eight Thousand Verses Sutra, it is also said: "Those who wish to study the ground of the Hearers should also study the Mother." And "Those who wish to study the ground of the Solitary Buddha, the Bodhisattva, and the Buddha should also study the Mother," and so on. The third is to cite the extensive scripture: In the Extensive Eight Thousand Verses Sutra, it is also extensively said: "Those who wish to study the ground of the Stream Enterer should also..." and so on. The third is that the three wisdoms that summarize all the realizations of the four noble ones, as shown in the sutra, namely the knowledge of all paths, are two: realizing the selflessness of the basis of phenomena and realizing the selflessness of the person. First, the wisdom of the path and all-knowing wisdom are inseparable in essence. In terms of the second, the object of focus is the phenomena of the basis such as form,