Tibetan
ན་ཏུ་སྟེ་རྩ་བ་ནས་ཚར་གཅོད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྨོངས་པ་དང་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་ཡོད་དེ། ཉེས་པ་ཆགས་སོགས་ཀུན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་དེའི་རྩ་བ་ཅན་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ཕུང་པོ་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཆོས་མངོན་པ་བ་ཁ་ཅིག་ན་རེ། མ་རིག་པ་ནི་བདག་ཏུ་རྨོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྟོག་པ་མི་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཅན་ཡིན་ལ་འཇིག་ལྟ་ནི་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་སེམས་བྱུང་ཐ་དད་ཡིན་གྱི་གཅིག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་ཆོས་ཅན། བདག་དང་བདག་གིར་ལྟ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་འཇིག་ལྟ་ལས་དོན་གཞན་དུ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་རིག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཏེ་འགལ་ཟླ་དངོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟགས་གྲུབ་སྟེ། བདག་མེད་རྟོགས་པའི་རིག་པ་ཡེ་ཤེས་ལས་དམིགས་རྣམ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་དམིགས་པ་ཉིད་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཟླ་བ་སྒྲོན་མེའི་མདོ་ལས། དེ་ལ་མི་ཤེས་པ་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་མེད་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་རིགས་པས་ཀྱང་མ་རིག་པ་དེ་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་རིག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཡིན་པར་གྲུབ་བོ། །འོ་ན་མ་རིག་པ་དེའི་གཞན་པ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཡིན་ནམ་མེད་པ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཡིན་ནམ་འགལ་བ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཡིན་ཞེ་ན། དང་པོ་རིག་པ་ལས་གཞན་ཙམ་མ་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་རིག་པ་མེད་པ་ཙམ་ཡང་མ་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་སེམས་བྱུང་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དམིགས་རྣམ་འཛིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་པ་ལཀྵ་དང་ལྡན་པའི་ནགས། ལག་པ་དང་ལྡན་པའི་ལུས་ཅེས་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ས་བཅུ་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་འཇིག་ལྟ་ཉིད་མ་རིག་པར་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་འཇིག་རྟེན་དུ་དོག་པ་འབྱུང་བ་གང་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ནི་བདག་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་བྱུང་སྟེ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་མ་རིག་པའོ་ཞེས་དེ་གཉིས་མཚུངས་ལྡན་དུ་བཤད་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་བཤད་པའི་སྐབས་འདིར་ལུང་གི་ཆ་འགའ་ཞིག་དང་འགལ་བ་ལྟར་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་མི་འགལ་བའི་ཚུལ་ཅི་རིགས་པར་བཤད་པར་བྱའོ། །དེས་ན་དེ་ལྟ་བུའི་ལུང་དེ་ཆོས་ཅན། འཇིག་ལྟ་དང་མ་རིག་པ་དོན་གཞན་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་མཚུངས་ལྡན་དུ་བཤད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་ལྟ་ཕྱོགས་གཅིག་དང་མ་རིག་པ་ཕྱོགས་གཅིག་པ་ཅན་ཡིན་པ་ཙམ་གྱིས་དེ་གཉིས་མཚུངས་ལྡན་དུ་བསྟན་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཕུང་པོ་བདག་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མངོན་སུམ་ལྟ་བ་ཆོས་ཅན། བདག་ལྟ་དེ་ཡི་རང་བཞིན་ཟ་བ་པོ་དང་བྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པ་དང་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཉེས་པ་ཆགས་སོགས་ཀུན་དང་དོན་གྱིས་འགལ་བར་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་ལྟ་དེ་དང་དམིགས་རྣམ་དངོས་སུ་འགལ་བའི་ཕྱིར། རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་བདག་མེད་མཐོང་བ་ཁོ་ན་ཉེས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཆགས་སོགས་ཆོས་ཅན། སྲོག་ཆགས་ལ་གཏན་ཟད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འབྱུང་བ་ལ་གཟུགས་སོགས་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། ཆགས་སོགས་ཆོས་ཅན། བདག་གི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པས་དེ་ལ་གཏན་མི་ཟད་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། དེའི་ཆོས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཡང་དེ་ཆོས་ཅན། སྲོག་ཆགས་ལ་སླར་ལྡོག་ཏུ་མི་རུང་བ་དེ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱུད་ལ་ཁྱོད་ལྡོག་པ་དག་ཀྱང་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་གཉེན་པོས་བཅོམ་པའི་ཉེས་པ་གཉེན་པོ་དང་བྲལ་བ་ན་སླར་ཡང་འབྱུང་སྟེ། དཔེར་ན་གསེར་སོགས་ཀྱི་སྲ་བ་མེ་དང་བྲལ་བ་ན་སླར་ཡང་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། གཉེན་པོས་ཉེས་པ་རྣམ་པར་འགགས་པ་སྟེ་དྲུངས་ཕྱུང་བའི་གནས་གྱུར་མཐར་ཕྱིན་པའི་སེམས་རྒྱུད་ཆོས་ཅན། གསེར་སོགས་ཀྱི་སྲ་བ་བཞིན་དུ་གཉེན་པོ་དང་བྲལ་བ་ན་སླར་ཡང་ཉེས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། གཉེན་པོ་དེའི་བདག་ཉིད་དམ་ངང་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དང་འབྲལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་གཉེན་པོ་ལོག་པ་ཙམ་གྱིས་ཉེས་པ་སླར་ལྡོག་པར་ཡང་མ་ངེས་ཏེ། མེ་ལོག་ཀྱང་ཐལ་བ་ཤིང་ཏུ་མི་ལྡོག་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བདག་མེད་རྟོགས་པ་ཉིད་ཐར་ལམ་དུ་བསྟན་ནས། རིགས་པ་ཅན་པ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་བདག་ཤེས་པར་བྱ་བསམ་པར་བྱ་སྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བདག་ལྟ་ཐར་ལམ་དུ་སྨྲ་བ་འགོག་པ་དེ། སྐྱེས་བུ་གང་ཞིག་ཕུང་པོ་ལ་བདག་ཏུ་མཐོང་བ་དེ་ལ་ནི་ཆོས་ཅན། དུས་རྟག་ཏུ་ང་ཞེས་བདག་ལ་ཆགས་ཤིང་ཞེན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་དངོས་རྒྱུ་བདག་ལྟ་ཚང་བར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་དེ་ཆོས་ཅན། བདག་གི་བདེ་བ་ལ་སྲེད་པར་འགྱུར་ཏེ། བདག་ལ་ཞེན་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ཆོས་ཅན། བདག་གི་བདེ་བ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་
Chinese
因此，不能从根本上断除，因为与烦恼性的愚痴不相违背。普遍存在，因为罪过等一切都是以烦恼性的无明为根本，而那又是执著五蕴为我的坏聚见之故。对此，一些经部宗的人说：无明是以对“我”愚痴为特征的不明显的分别之自性，而坏聚见是烦恼性的智慧，因此二者是不同的心所，不是同一个。对此，烦恼性的无明，具有“我”和“我所”之见的特征的坏聚见，不应是与它不同的事物，因为现量证悟无我的智慧是它的相违品，是直接的对治之故。理由成立，因为经中说，从证悟无我的智慧（般若）的角度来看，以颠倒的方式执著就是无明。如《月灯经》中所说：“其中，什么是不存在无知呢？就是对如实之法不作增益。”此外，通过理证也能成立，无明是证悟无我的智慧（般若）的相违品。那么，无明的他者是相违品呢？还是无有是相违品呢？还是相违是相违品呢？首先，仅仅是与智慧不同的东西不是无明，因为如果是那样，色等也应成为无明。其次，仅仅是无有智慧也不是无明，因为它本身是心所，因此具有对境和行相。比如，具有树叶的森林，具有手的身体一样。此外，《十地经》中也说坏聚见就是无明，如经中所说：“世间中产生的所有疑惑，都是由执著我而产生的”。如果那样，与见解相应的就是无明，这样与说二者相应相违背。对此，在宣说烦恼性的无明时，对于似乎与一些经文相违背的地方，应当以各种方式解释为不相违背。因此，那样的经文，
English
Therefore, it cannot be eradicated from the root, because it is not contrary to afflictive ignorance. It is pervasive, because all faults and so on are rooted in that afflictive ignorance, and that is because it is the view of the perishable aggregate that grasps the aggregates as self. Some Sautrāntikas say: Ignorance is the nature of unclear conceptualization characterized by being deluded about the self, while the view of the perishable aggregate is afflictive wisdom, so the two are different mental factors, not the same. In response, afflictive ignorance, the view of the perishable aggregate characterized by the view of self and what belongs to self, should not be a different thing from it, because the wisdom that directly realizes selflessness is its contradictory, its direct antidote. The reason is established, because the sūtras say that from the perspective of the wisdom (prajñā) that realizes selflessness, misapprehending in a reversed way is ignorance. As it says in the *Moon Lamp Sūtra*: "What is it that is without unknowing? It is not superimposing on things as they are in reality." Furthermore, it is also established by reasoning that ignorance is the contradictory of the wisdom (prajñā) that realizes selflessness. So, is the other of ignorance the contradictory, or is non-existence the contradictory, or is contradiction the contradictory? First, merely being different from wisdom is not ignorance, because if that were the case, form and so on would also be ignorance. Second, merely the absence of wisdom is not ignorance either, because it is itself a mental factor, so it has an object and an aspect. For example, like a forest with leaves, a body with hands. Furthermore, the *Ten Bhūmi Sūtra* also says that the view of the perishable aggregate is ignorance, as the sūtra says: "Whatever doubts arise in the world, all of them arise from grasping at self." If that is the case, then what corresponds to the view is ignorance, so this contradicts saying that the two correspond. In response, when explaining afflictive ignorance, whatever appears to contradict some parts of the scriptures should be explained in various ways as not contradicting. Therefore, that kind of scripture,
Chinese
因为是其他的缘故，所以不是说这两者是同等具备的。仅仅是因为邪见是一方，无明是一方，就仅仅是显示这两者是同等具备的缘故。因此，以我空性现量见五蕴者，具有我见之自性，执著于能食者和能作者等，以及由此而生的罪过贪等一切，在意义上是完全相违的，因为我见与彼之对境和行相是直接相违的缘故。因为这个理由，所以仅仅是见无我才是罪过的对治。如果贪等法，不是对有情完全断绝，因为是有情的法之缘故。譬如，地等对色等一样。贪等法，是有我之体性的有情的法，因此不是对彼完全不灭，因为没有成立是彼之法。又是此法，不是对有情不能再返回，因为在对治方现量证悟无我的智慧相联之相续上，也见到你们返回的缘故。如果对治所摧毁的罪过，在离开对治时又会产生，譬如，金等的坚硬在离开火时又会产生一样。对治使罪过完全止息，即根除的处所转变到究竟的心相续，不是像金等的坚硬一样，在离开对治时又会产生罪过，因为成为彼对治之自性或自性，所以没有和彼分离的缘故。其他，仅仅是对治退失，罪过也不一定是返回，譬如，火退失，灰也不返回到木一样。这样，仅仅是证悟无我显示为解脱道之后，凡是正理派等说我应知、应思、应修等，遮止说我见是解脱道者，对于任何将五蕴视为我的人，总是会对我产生贪著和执著，因为具有彼之直接因我见的缘故。或者，彼会贪求我的安乐，因为是有我执著的缘故。从彼会变成什么呢？彼会成为成办我的安乐之
English
Because it is something else, it is not said that these two are equally possessed. It is only because wrong view is on one side and ignorance is on one side that it is merely shown that these two are equally possessed. Therefore, one who directly sees the emptiness of the aggregates with self, has the nature of self-view, clinging to the eater and the doer, etc., and all the faults such as attachment arising from it, are completely contradictory in meaning, because self-view is directly contradictory to its object and aspect. For this reason, only seeing no-self is the antidote to faults. If attachment, etc., are not completely cut off for sentient beings, it is because they are the dharma of sentient beings. For example, like earth, etc., to form, etc. Attachment, etc., are the dharma of sentient beings with the nature of self, therefore it is not that they are not completely extinguished for them, because it is not established as their dharma. Also, this dharma is not something that cannot be returned to sentient beings, because on the continuum connected with the wisdom of directly realizing no-self on the side of the antidote, you also see those who return. If the faults destroyed by the antidote arise again when separated from the antidote, just as the hardness of gold, etc., arises again when separated from fire. The mind-stream that has completely ceased the faults by the antidote, that is, the place of eradication has been transformed to the ultimate, is not like the hardness of gold, etc., and faults will not arise again when separated from the antidote, because it has become the nature or essence of that antidote, so there is no separation from it. Furthermore, it is not certain that faults will return merely because the antidote has deteriorated, just as ashes do not return to wood even if the fire deteriorates. Thus, after showing that only realizing no-self is the path to liberation, those who say that self should be known, thought about, and meditated upon, such as the logicians, etc., refute those who say that self-view is the path to liberation, for any person who sees the aggregates as self, will always develop attachment and clinging to self, because they have the direct cause of self-view. Or, they will crave for their own happiness, because they are attached to self. What will happen from that? They will become the accomplisher of their own happiness.