Tibetan
་པ་སོགས་བཤད་པས་སོ། །བྱང་ས་ལྟར་ན། འཇུག་པ་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་རྟེན་དུ་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་དགོས་པས། མི་ལས་གཞན་པ་ལ་མི་སྐྱེ་བར་མངོན་ནོ། །གཉིས་པ་ལས་རྒྱུ་འབྲས་ངོ་བོ་གསུམ་གྱི་དང་པོ་ནི། རྒྱུ་རིགས་དང་རྐྱེན་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེ་དང་། སངས་རྒྱས་ལ་དམིགས་པའི་དད་པ་རྣམས་ཡིན་ལ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་དུ། གྲོགས་སྟོབས་རྒྱུ་སྟོབས་རྩ་བའི་སྟོབས། །ཐོས་སྟོབས་དགེ་བ་གོམས་པ་ལས། །མི་བརྟན་པ་དང་བརྟན་བྱུང་བ། །གཞན་གྱིས་བསྟན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་བཤད། །ཅེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་གནས་སྐབས་ཀྱི་འབྲས་བུ། སྤྱོད་འཇུག་ཏུ། འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཉེས་བྱེད་ཡིན། །རང་དོན་ཡང་དག་སྒྲུབ་པ་ཡང་འདི་ཉིད་དོ། །འཇིགས་དང་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བ་ཡང་འདི་ཉིད་དེ། །དེ་བས་བདག་གིས་རྟག་ཏུ་འདི་ཉིད་བྱ། །ཞེས་སོ། །མཐར་ཐུག་གི་འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་སྣང་མངོན་བྱང་ལས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སྙིང་རྗེའི་རྩ་བ་ཅན། ཐབས་ཀྱིས་མཐར་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་ཤིང་། སེམས་འགྲེལ་ལས་ཀྱང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་མ་སྐྱེས་པར། །སངས་རྒྱས་ནམ་ཡང་མི་འཐོབ་ཅིང་། །འཁོར་བར་བདག་གཞན་དོན་སྒྲུབ་པའི། །ཐབས་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ངོ་བོ་ལ། མཚན་ཉིད། མཚན་གཞི། དབྱེ་བ། སྨོན་འཇུག་གི་ཁྱད་པར་དང་བཞིའི་དང་པོ་ནི། གཞུང་ནས་འབྱུང་བ་ལྟར་ཡིན་ལ། གཉིས་པ་ནི། འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་དོན་གཉེར་གྱི་འདུན་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཉི་སྣང་དུ། སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་ནི་དེ་ལ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། ངོ་བོས་དབྱེ་ན་སྨོན་འཇུག་གཉིས། རྒྱུའི་སྒོ་ནས་བརྡ་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་གཉིས། གྲོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས། ས་མཚམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཞི་སྟེ། རྒྱན་ལས་སེམས་བསྐྱེད་དེ་ནི་ས་རྣམས་ལ། །མོས་དང་ལྷག་བསམ་དག་པ་དང་། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཞན་དུ་འདོད། །དེ་བཞིན་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །བཞི་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་དོན་གཉེར་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་སྨོན་པ་དང་། སྡོམ་པ་བླངས་ནས་སྦྱིན་སོགས་ལམ་ལ་འཇུག་པ་འཇུག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དུ་ཁ་ཅིག་འདོད། བྱང་ཆུབ་དོན་གཉེར་གྱི་བློ་དེ་ཉིད་སྦྱིན་སོགས་སྒྲུབ་པའི་གྲོགས་ཀྱིས་མ་ཟིན་པ་སྨོན་པ་དང་། ཟིན་པ་འཇུག་པ་སེམས་བསྐྱེད་དུ་ཤེར་འབྱུང་བློ་གྲོས་ཀྱིས་བཤད་ཅིང་། སེང་གེ་བཟང་པོའི་དགོངས་པར་མངོན། གཉིས་པ་ཡན་ལག་གི་དོན་ལ་བདུན། སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ། ཀུན་རྫོབ་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར། དོན་དམ་རྟོག་མེད་ཀྱི་རང་བཞིན། ས་ལམ་དང་སྦྱར་བའི་མིང་དོན་གྱི་རྣམ་དབྱེ། བྱང་སེམས་གཉིས་ག་ལ་སྐྱེ་བའི་ཚུལ། དཔེས་མཚོན་པའི་དབྱེ་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས། བྱང་སེམས་སྐྱེ་བའི་ཕན་ཡོན། དང་པོ་ནི། ཆེད་དུ་བྱ་བ་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་དུ་འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། ཡིད་ཀྱིས་སྨོན་ཞིང་ཞེས་སོགས་ཏེ་གོ་སླ། སྨོན་འཇུག་གི་ཁྱད་པར་ནི། དཔེར་ན། ཡུལ་འགའ་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་བར་འདོད་པ་ལྟར། གཞན་དོན་དུ་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་འདོད་པའི་བསམ་པ་ནི་སྨོན་པ་ཡིན་པ་དང་། འགྲོ་བ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་ལམ་ལ་ཞུགས་ཤིང་ལམ་དེ་སྒྲུབ་པར་འདོད་པ་ནི་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བདག་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་འདོད་པའི་མཁས་པས་དཔེ་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཇི་ལྟ་བ་ནི་ཤེས་པ་བཞིན་དུ། དོན་འདི་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་ནི་ལུང་གི་ཁྱད་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་རབ་ཏུ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ནས་ཆོས་ཐོས་པ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་ཏུ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རབ་ཏུ་བསགས་པ་ལ། རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གཟུང་འཛིན་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སེམས་བསྐྱེད་དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དུ་འདོད་དོ། །བཞི་པ་ནི། སེམས་བསྐྱེད་དེ་ནི་ས་རྣམས་ལ་ལྡན་ཚུལ་གྱིས་དབྱེ་ན། རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སྦྱོར་ལམ་མན་ཆད་དུ་བདག་གཞན་མཉམ་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་མངོན་སུམ་དུ་མ་རྟོགས་ཤིང་། དེ་དག་དོན་སྤྱིའི་རྣམ་པ་མོས་ཡུལ་དུ་བྱེད་པས་མོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་བསྐྱེད་དང་ས་དང་པོ་ནས་བདུན་པའི་བར་ན་བདག་གཞན་མཉམ་པར་རྟོགས་པ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ། དག་པ་ས་གསུམ་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འབད་རྩོལ་མེད་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཡོད་དེ། དེ་ནི་སྔ་མ་གཉིས་ལས་གཞན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཡིན་པར་འདོད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤངས་པས་སྒྲིབ་པ་སྤང་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཡོད་དོ།
Chinese
等所说。如《菩萨地论》所说，进入（菩萨道）的入行发心，需要别解脱戒作为基础，因此，显然不会在人以外的众生中产生。第二，关于业的因、果、体性三者，首先，因是缘于众生的慈悲心，以及缘于佛的信心。如《经庄严论》所说：“友力因力根本力，闻力善习所生力，不坚固与坚固生，由他所说发心说。”又如是说。第二，暂时的果报。如《入行论》所说：“此乃如来悦意事，亦是成办自利事，此亦能除诸怖畏，故我恒常应修此。”如是说。究竟的果报是获得佛果，如《现观庄严论》所说：“一切相智之智慧，乃由菩提心之因所生，以悲为根，以方便为究竟。”如是说。又如《心性休息》所说：“未生菩提心之时，终不得证无上佛，轮回之中成办自他，无有他法胜于此。”如是说。体性方面，有四点：定义、例子、分类、愿行之差别。第一点，如经中所说。第二点，例子是：与希求果位菩提的愿望相应的主要心识，即是意之识。如《日光论》所说：“所谓发心，心即是识，即是了别。何为了别？即是意之识，因为缘于一切白法，故于彼有。”如是说。第三点，
English
etc. According to the Bodhisattva-bhumi, entering the practice of generating Bodhicitta requires the Pratimoksha vows as a basis. Therefore, it is evident that it will not arise in beings other than humans. Secondly, regarding the three aspects of karma: cause, effect, and nature, firstly, the cause is compassion focused on sentient beings and faith focused on the Buddha. As stated in the Ornament of the Sutras: "The power of friends, the power of causes, the power of roots, the power of hearing, the power arising from the habit of virtue, the unstable and the stable arising, the Bodhicitta taught by others is explained." It is also said thus. Secondly, the temporary result. As stated in the Bodhicharyavatara: "This is what pleases the Tathagatas, and it is also what accomplishes one's own benefit. This also removes all fears, so I should always cultivate this." It is said thus. The ultimate result is attaining Buddhahood, as stated in the Manifestation of Complete Enlightenment: "The wisdom of all-knowingness arises from the cause of Bodhicitta, has compassion as its root, and is perfected by skillful means." It is said thus. Also, as stated in the Mind Commentary: "Without the arising of Bodhicitta, one will never attain Buddhahood. In samsara, there is no other method superior to this for accomplishing the benefit of oneself and others." It is said thus. Regarding the nature, there are four points: definition, example, classification, and the difference between aspiration and practice. The first point is as stated in the scriptures. The second point is that the example is the primary consciousness that corresponds to the desire for the fruit of Bodhi, which is the mind consciousness. As stated in the Sunlight Commentary: "What is called Bodhicitta, the mind is consciousness, which is discernment. What is discernment? It is the mind consciousness, because it focuses on all white dharmas, therefore it exists in that." It is said thus. Thirdly, the classification: from the nature, there are two types: aspiration Bodhicitta and practice Bodhicitta; from the aspect of cause, there are two types: obtained through instruction and self-nature; from the aspect of companions, there are twenty-two types; from the aspect of the stages, there are four types. As stated in the Ornament of the Sutras: "Bodhicitta on the grounds, aspiration, increased intention, purity, and also the other ripening, likewise, it is said to abandon obscurations." It is said thus. Fourthly, what is primarily focused on the aspiration for Bodhi is aspiration Bodhicitta, and what enters the path of generosity etc. after taking vows is practice Bodhicitta, some consider it thus. Bodhi
Chinese
希求利他的心，若未被布施等修持之助伴摄持，即是发愿菩提心；若被摄持，即是趣入菩提心，这是谢绕迥洛智（藏文：ཤེར་འབྱུང་བློ་གྲོས།）所说，也是僧格桑布（藏文：སེང་གེ་བཟང་པོ།）的观点。第二，支分之义有七：菩提心的体性，世俗趣入的差别，胜义无分别的自性，与地道相联的名称与意义的区分，两种菩提心在何处生起之理，以譬喻例示的二十二种分类，生起菩提心的利益。第一是：为了他人的利益，希求圆满正等觉果位的，与之相应的心。第二是：以意希求等，容易理解。发愿和趣入的差别是：例如，想要去某个地方一样，为了他人的利益想要获得佛果的意念是发愿菩提心；如同行走一样，进入获得佛果之因的道，想要修持此道是趣入菩提心。如是，想要成办自他利益的智者，如同了知二者的差别一样，也应次第了知这二者的差别。第三是，证悟的差别：对圆满正等觉化身的身语意恭敬承侍而听闻佛法，修持的差别：于一无数劫中积累福德与智慧资粮，证悟的差别：于一切法不起能取所取之分别的智慧生起，因此，此菩提心被认为是胜义菩提心。第四是，此菩提心以与地相联的方式来区分，有四种：在加行道以下，自他平等，但未现量证悟，仅以总相作为意乐境，因此是胜解作意所生之菩提心；从初地到七地之间，证悟自他平等，是增上意乐清净；在清净地三地，有无勤任运的无分别智慧成熟之菩提心，此被认为是与前二者相异的菩提心。同样，在佛地，断除二障，因此有断除障碍之菩提心。
English
The mind that aspires to benefit others, if not accompanied by the aids of practicing generosity and so on, is the aspirational Bodhicitta. If it is accompanied, it is the entering Bodhicitta. This is what Sherjung Lodro (Tibetan: ཤེར་འབྱུང་བློ་གྲོས།) said, and it is also the view of Sengge Sangpo (Tibetan: སེང་གེ་བཟང་པོ།). Secondly, the meaning of the branches has seven aspects: the nature of Bodhicitta, the difference of conventional entry, the nature of ultimate non-conceptualization, the distinction between name and meaning associated with the stages and paths, how the two Bodhicittas arise, the twenty-two categories illustrated by metaphors, and the benefits of generating Bodhicitta. The first is: the mind that desires and is in accordance with the perfect and complete enlightenment for the sake of others. The second is: desiring with the mind, and so on, which is easy to understand. The difference between aspiration and entry is: for example, like wanting to go to some place, the thought of wanting to attain Buddhahood for the sake of others is the aspirational Bodhicitta; like walking, entering the path that causes the attainment of Buddhahood and wanting to practice that path is the entering Bodhicitta. Thus, the wise who want to accomplish the benefit of themselves and others should understand the difference between these two in sequence, just as they know the difference between the two examples. The third is, the difference in realization: listening to the Dharma with reverence and service to the body, speech, and mind of the Nirmanakaya of the perfectly complete Buddha, the difference in practice: accumulating merit and wisdom for countless eons, the difference in realization: because the wisdom that does not conceptualize the apprehended and the apprehender arises for all phenomena, therefore, this Bodhicitta is considered the ultimate Bodhicitta. The fourth is, this Bodhicitta is distinguished by how it is associated with the grounds, there are four types: below the path of application, self and other are equal, but not directly realized, only the general characteristics are taken as the object of interest, therefore it is the Bodhicitta arising from aspiration; from the first to the seventh ground, realizing the equality of self and other, it is the purification of superior intention; in the three pure grounds, there is the Bodhicitta of effortless and spontaneously arising non-conceptual wisdom, which is considered different from the previous two. Similarly, in the ground of Buddhahood, having abandoned the two obscurations, there is the Bodhicitta of abandoning obscurations.