Tibetan
་དང་། སྦྱོར་ལམ་ནི་བདེན་པ་མངོན་སུམ་དུ་མ་མཐོང་ཡང་བདེན་པའི་ཆོས་ཉིད་སྤྱིའི་ཚུལ་དུ་སྒོམ་པ་ཡིན་ཏེ། ཚོགས་ལམ་དུ་ཐོས་བསམ་གཙོ་ཆེ་བས་སྒྲོ་བཏགས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྦྱོར་ལམ་སྒོམ་བྱུང་ཡིན་ཡང་། རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡུལ་ལ་སྤྱིའི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་མཉམ་གཞག་ནི། ཆོས་ཉིད་སྤྲོས་བྲལ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་ཡུལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་བཞིས། རེ་རེ་ལ་ཡང་ཆོས་བཟོད་ཆོས་ཤེས། རྗེས་བཟོད་རྗེས་ཤེས་བཞི་བཞི་སྟེ། ཤེས་བཟོད་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་སྐྱེའོ། །དེ་ལ་ཆོས་བཟོད་བཞི་ནི་འདོད་ཁམས་ཀྱི་མཐོང་སྤང་སྤོང་བའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཡིན་ལ། ཆོས་ཤེས་བཞི་ནི་དེའི་རྣམ་གྲོོལ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རྣམ་གྲོལ་ཡིན་ནོ། །རྗེས་བཟོད་བཞི་ནི་ཁམས་གོང་གཉིས་ཀྱི་མཐོང་སྤང་སྤོང་བའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་ཡིན་ལ། རྗེས་ཤེས་བཞི་ནི་དེའི་རྣམ་གྲོལ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མཛོད་ལས་བཟོད་དང་ཤེས་པ་གོ་རིམ་བཞིན། །བར་ཆད་མེད་དང་རྣམ་གྲོོལ་ལམ། །ཞེས་བཤད་དོ། །ཀུན་ལས་བཏུས་ལྟར་ན། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་བཟོད་ནི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བས་ཁམས་གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤངས་མ་ལུས་པ་སྤོང་བའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཆོས་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་བཟོད་དང་དམིགས་རྣམ་ཐ་མི་དད་པ་ཅན་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་སྤངས་པའི་རྣམ་གྲོལ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་རྣམ་གྲོལ་ལམ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནི། བཟོད་ཤེས་སྔ་མ་གཉིས་པོ་དེ་ཉིད་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་རྗེས་བཟོད་དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །འདི་གཉིས་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆོས་བཟོད་ཆོས་ཤེས་ནི། བདེན་པའི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པས་གཟུང་བ་རྟོགས་ལ། རྗེས་བཟོད་རྗེས་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པས་འཛིན་པ་རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཀུན་བཏུས་ཀྱི་འགྲེལ་པར། མཐོང་ལམ་གྱི་ཡུལ་ནི་གཉིས་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ
Chinese
，以及，加行道虽然没有现量见到真谛，却是以总的方式修习真谛的法性。因为在资粮道中，闻思为主，依赖于增益；加行道虽然是修所成，但仅仅以有分别的方式，以总的方式趣入对境。大乘的见道等持是现量见到法性离戏的智慧。这些也是以对境苦等四谛，每一个都有法忍法智、类忍类智四种，生起智忍刹那十六。其中，四法忍是断除欲界的见断的无间道；四法智是现证它的解脱的解脱道。四类忍是断除上二界的见断的无间道；四类智是现证它的解脱的解脱道。因此，《俱舍论》中说：忍与智依次，是无间与解脱道。如《摄事品》所说，于苦之法忍是，现量见到苦谛的法性，以断除三界的一切苦所断的无间道所摄的无漏智慧。法智是与法忍的对境和行相无有差别，现证已断除苦所断的解脱，是成为解脱道自性的无漏智慧。于苦之类智忍是，通达前面两个忍智本身是圣者诸法的因的无漏智慧。类智是通达类忍本身的无漏智慧。这二者是差别的自性。同样，对于剩余的真谛的刹那也应如理了知。其中，法忍法智是，以证悟真谛的法性而证悟所取；类忍类智是以证悟真实智慧而证悟能取。因此，《摄事品》的注释中说：见道的对境有两种，即如是性和真实智慧。
English
, and, although the path of application does not directly see the truth, it cultivates the nature of the truth in a general way. Because in the path of accumulation, listening and thinking are the main things, relying on augmentation; although the path of application is cultivation-born, it is only with a discriminating way that it enters the object in a general way. The Samadhi of the Mahayana Seeing Path is the wisdom of directly seeing the nature of reality free from elaboration. These are also the four truths such as the object of suffering, each of which has four Dharma-endurance Dharma-wisdom, and four kinds of endurance and wisdom, giving rise to sixteen moments of wisdom and endurance. Among them, the four Dharma-endurances are the uninterrupted path of abandoning the view to be abandoned in the desire realm; the four Dharma-wisdoms are the liberation that realizes its liberation. The four kinds of endurance are the uninterrupted path of abandoning the view to be abandoned in the two upper realms; the four kinds of wisdom are the liberation path that realizes its liberation. Therefore, it is said in the Abhidharmakosha: Endurance and wisdom are in order, the uninterrupted and the path of liberation. According to the Compendium of Topics, Dharma-endurance for suffering is: directly seeing the nature of the truth of suffering, the unpolluted wisdom contained in the uninterrupted path of abandoning all the suffering to be abandoned in the three realms. Dharma-wisdom is the unpolluted wisdom that has the same object and aspect as Dharma-endurance, and realizes the liberation of having abandoned the suffering to be abandoned, and becomes the nature of the path of liberation. The endurance of knowing later for suffering is the unpolluted wisdom that understands that the previous two endurance-wisdoms themselves are the cause of the holy dharmas. Class wisdom is the unpolluted wisdom that understands the class endurance itself. These two are the nature of difference. Similarly, the moments of the remaining truths should also be understood accordingly. Among them, Dharma-endurance and Dharma-wisdom are: realizing the grasped by realizing the nature of the truth; class endurance and class wisdom are realizing the grasper by realizing the true wisdom. Therefore, the commentary on the Compendium of Topics says: There are two objects of the seeing path, namely suchness and true wisdom.
Tibetan
་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལ་སྐད་ཅིག་གི་ཚད་ནི། དུས་ཅི་ཙམ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་སྒྲོ་འདོགས་སེལ་བའི་ཤེས་པ་འབྱུང་བའི་དུས་དེ་ཙམ་ལ་བྱའི། དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྩ་བར། རྗེས་ཐོབ་འཕགས་པའི་བདེན་བཞི་ལ། །ཤེས་བཟོད་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་སྐྱེ། །ཞེས་པ་ནོར་པ་སྟེ། མངོན་པ་གོང་འོག་གང་གི་ལུགས་ལ་ཡང་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་མཉམ་གཞག་ལ་འཇོག་པའི་ཕྱིར་དང་། རིགས་པ་དྲུག་ཅུ་པར། གལ་ཏེ་ཆོས་ཤེས་མཇུག་ཐོགས་སུ། །འདི་ལ་བྱེ་བྲག་ཡོད་གྱུར་ན། །ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་དངོས་ལའང་། །གང་གིས་སྐྱེ་བར་རྣམ་བརྟགས་པ། །རྣམ་པར་མི་མཁས་དེ་ཡིས་ནི། །རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའི་དོན་མ་མཐོང་། །ཞེས་པའི་འགྲེལ་པར། ཟླ་བ་གྲགས་པས་མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཏུ་བཤད་ཅིང་། སེང་གེ་བཟང་པོས་ཀྱང་། མཐོང་ལམ་མཉམ་གཞག་དེ་ཉིད། རྗེས་ཐོབ་ངེས་པ་མི་འདྲ་བ་བཅུ་དྲུག་འདྲེན་པའི་ཆ་ནས་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་དུ་བཞག་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ཉན་རང་སོ་སོའི་ལམ་གྱི་སྐྱེ་ཚུལ་གྱིས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་མངོན་རྟོགས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མངོན་རྟོགས་གཉིས་ཀྱི། དང་པོ་ལ་གསུམ། ཞུགས་འབྲས་ཀྱི་གང་ཟག་ཟུང་བཞིའི་རྣམ་གཞག །མྱུར་བ་ཚེ་གསུམ་གྱིས་གྲོལ་ཚུལ། ཉན་རང་གི་མངོན་རྟོགས་ས་བརྒྱད་དང་སྦྱར་བའོ། །དང་པོ་ལ། གང་ལ་གནས་པའི་འབྲས་བུ། དེ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་གི་རྣམ་གཞག་གཉིས་ཀྱི། དང་པོ་ལ་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ། གྲངས་དང་གོ་རིམ་ངེས་པ། ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ། ཁམས་གང་དུ་གང་ཐོབ་པ་དང་ལྔའི། དང་པོ་ནི། དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་སྟེ། དེ་ཉིད་འབྲས་བུའི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་སྤངས་པ་དང་རྟོགས་པ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དགུ་རྩ་དགུ་སྟེ། འདོད་པའི་མཐོང་སྤང་རིས་བཞི་དང་། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་མཐོང་སྤང་རིས་བཞི་སྟེ། བརྒྱད་སྤངས་པའི་བྲལ་བ་བརྒྱད། དེ་སྙེད་ཀྱི་རྣམ་རོལ་དང་། ས་དགུ་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་སྒོམ་སྤང་ཆེ་འབྲིང་དགུ་དགུ་སྤངས་པའི་བྲལ་འབྲས་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག་དང་། དེ་སྙེད་ཀྱི་རྣམ་གྲོལ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ལ་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་ནི་ཟག་མེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་སྟེ། འདིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནས་དོན་དམ་པའི་དགེ་སྦྱོང་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ན་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་མདོ་ལས། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྒྱས་པར་རྒ་ཤིར་འགྱུར་
Chinese
如是说。其中，刹那的量是：以多少时间，能生起消除对于痛苦等谛实的增益识，就以那个时间为准。不是指时间尽头的刹那。根本颂中说：‘后得圣者的四谛，生起十六刹那的知和忍。’这是错误的，因为无论上下阿毗达磨的哪种观点，都是将十六刹那安立于等持中。并且在《六十正理论》中说：‘如果于证法之后，对此有差别，那么对于极微细的事物，以何来分别观察生起？不善巧者，未见缘起之义。’此论的注释中，月称论师说见道为一刹那，狮子贤论师也说：见道等持本身，从引出十六种不同后得决定的角度，安立为十六刹那。第二，以声闻、独觉各自的道之生起方式广说。其中，声闻的现观和独觉的现观二者。初者有三：入流果的四双补特伽罗的分类；最快三生解脱的方式；声闻、独觉的现观与八地相合。初者中，所依止的果位，依止于此的补特伽罗的分类二者。初者有果的体性、数量和次第决定、获得之因、于何界获得等五者。初者是：沙门之果，因为彼是果中最殊胜者。彼也是断除和证悟二者的自性。那些每一个都有八十九又八十九，即欲界的见断四部和上二界的见断四部，断除八部所生的八种解脱，以及与之相应的解脱。九地每一地中，都有修断上中下九品，断除九品所生的八十一种解脱，以及与之相应的解脱。其中，沙门之法是无漏所摄的无间道，以此断除烦恼而成为真实沙门，故称沙门之法。如是经中也说：罪恶不善之法，乃至广说老死转变。
English
It is said thus. Regarding the measure of a moment (kṣaṇa): It should be taken as the amount of time it takes for the wisdom that dispels the superimposition on the truths such as suffering to arise. It is not the final moment of time. In the root text: 'In the subsequent attainment of the noble ones' four truths, sixteen moments of knowledge and acceptance arise.' This is incorrect, because according to any system of the higher and lower Abhidharma, the sixteen moments are established in equipoise. And in the Sixty Stanzas on Reasoning: 'If after the attainment of Dharma, there is a distinction in this, then how can one analyze the arising of even the most subtle things? The unskilled one does not see the meaning of dependent arising.' In the commentary on this, Chandrakirti says that the path of seeing is one moment, and Simhabhadra also says: The very equipoise of the path of seeing is established as sixteen moments from the aspect of leading to sixteen different subsequent attainments. Second, it is extensively explained by the manner of arising of the paths of the Hearers and Solitary Realizers respectively. Among these, the actualizations of the Hearers and the actualizations of the Solitary Realizers. The first has three: the classification of the four pairs of individuals of the Stream-enterer fruit; the manner of liberation in the fastest three lifetimes; the combination of the actualizations of the Hearers and Solitary Realizers with the eight grounds. The first has two: the fruit in which one abides, and the classification of the individuals who abide in it. The first has five: the nature of the fruit, the determination of the number and order, the cause of attainment, and in which realm what is attained. The first is: the fruit of the ascetic, because it is the most excellent of fruits. It is also the nature of abandonment and realization. Each of these has eighty-nine and eighty-nine, that is, the four divisions of what is abandoned by seeing in the desire realm and the four divisions of what is abandoned by seeing in the two upper realms, the eight liberations arising from abandoning the eight divisions, and the corresponding liberations. In each of the nine grounds, there are the nine grades of great, medium, and small that are abandoned by meditation, the eighty-one liberations arising from abandoning the nine grades, and the corresponding liberations. Among these, the ascetic's way is the unobstructed path included in the uncontaminated, because by abandoning afflictions with this, one becomes a true ascetic, therefore it is called the ascetic's way. Thus, the sutra also says: The sinful and unwholesome dharmas, and extensively, the transformation of old age and death.