Tibetan
ཐོབ་པ་ནི། འབྲས་བུ་དང་པོ་མཐོང་ལམ་ཁོ་ནས་ཐོབ་སྟེ། དེ་ནི་མཐོང་སྤང་སྤངས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བར་པ་གཉིས་ནི། གལ་ཏེ་རིམ་གྱིས་ཐོབ་ན་སྒོམ་ལམ་གྱིས་ཐོབ་ལ། ཕལ་ཆེར་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཐོབ་ན་མཐོང་ལམ་གྱིས་ཐོབ་བོ། །ཐ་མ་ནི་སྒོམ་ལམ་ཁོ་ནས་ཐོབ་སྟེ། དེ་ནི་ཁམས་གོང་གི་སྒོམ་སྤང་སྤངས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གང་གིས་ཐོབ་པ་ནི། འབྲས་བུ་དང་པོ་དང་ཐ་མ་གཉིས་ནི་འདས་ལམ་ཁོ་ནས་ཐོབ་སྟེ། མཐོང་སྤང་དང་སྲིད་རྩེའི་ཉོན་མོངས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྤོང་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་བར་པ་གཉིས་མཐོང་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་ནི། འདས་ལམ་གྱིས་ཐོབ་ལ། སྒོམ་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་ནི། གལ་ཏེ་གང་ཟག་དེ་ཞི་གནས་སྤྱོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་ལ། གལ་ཏེ་ལྷག་མཐོང་སྤྱོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་བོ། །འབྲས་བུ་གང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་ལས་ནི་ཉམས་པ་མི་སྲིད། འདས་ལམ་ནི་སྤང་བྱའི་ས་བོན་དྲུངས་འབྱིན་བྱེད་ཡིན་པས་སོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་དག་ལ་ནི་ཉམས་པ་སྲིད་དོ། །དེས་ན་འབྲས་བུ་དང་པོ་དང་ཐ་མ་གཉིས་ལས་ཉམས་པ་མི་སྲིད་ཅིང་། བར་པ་དག་ལས་ཉམས་པ་ཡང་སྲིད་དོ། །ལྔ་པ་ནི་མཛོད་དུ། འདོད་པར་གསུམ་ཐོབ་ཐ་མ་ནི། །གསུམ་དུའོ་གོང་ན་མཐོང་ལམ་མེད། །མི་སྐྱེ་ལུང་ལས་འདིར་རྩོམ་ཞིང་། །དེ་མཐར་ཕྱིན་ཞེས་འབྱུང་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་པས་དང་པོ་གསུམ་ནི་འདོད་པའི་རྟེན་ཁོ་ན་ལ་ཐོབ་ཅིང། རྒྱུན་ཞུགས་དང་ཕྱིར་འོང་ནི་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་ཡང་རིམ་གྱིས་པ་ནི་དང་པོའི་ཉེར་སྡོགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐོད་རྒལ་བ་ནི་མཐོང་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་ལ། ཁམས་གོང་གི་རྟེན་ལ་མཐོང་ལམ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡ ང་ཁམས་གོང་མའི་རྟེན་ལ་སྐྱོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱོ་བ་དང་བྲལ་བས་ཁམས་གསུམ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུ་འཕགས་ལམ་ལ་རྩོམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུང་ལས་ཀྱང་བར་དོར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སོགས་ལྔ་པོ་འདིར་རྩོམ་ཞིང་དེར་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ནི། ཁམས་གསུམ་ཀའི་རྟེན་ལ་ཐོབ་བོ། ། གཉིས་པ་དེ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་གི་རྣམ་གཞག་ལ་བཞི། རྒྱུན་ཞུགས་ཞུགས་འབྲས་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་། ཕྱིར་མི་འོང་། དགྲ་བཅོམ་ཞུགས་འབྲས་རྣམས་སོ། །དང་པོ་ལ་ཞུགས་པ་དང་གནས་པ་གཉིས་ཀྱི། དང་པོ་ནི། ཤེས་བཟོད་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་ལས་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་བཅོ་ལྔ་ནི་བདེན་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྔར་མ་མཐོང་བ་གསར་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། མཐོང་བའི་ལམ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་གནས་པ་སྔར་འདོད་པའི་སྒོམ་སྤང་གཏན་མ་སྤངས་པའམ། ལྔ་པ་མན་ཆད་སྤངས་པ་ནི། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་དང་པོ་ཐོབ་ཕྱིར་དུ་ལམ་ལ་བརྩོན་བཞིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དབྱེ་ན་དབང་རྟུལ་དད་པའི་རྗེས་འབྲང་དང་། དབང་རྣོན་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་གཉིས་སོ། །གཉིས་པ་འབྲས་གནས་ནི་ཞུགས་པ་དེ་ཉིད་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་ལམ་ལ་རྗེས་ཤེས་ཀྱི་ཚེ། རྒྱུན་ཞུགས་འབྲས་གནས་ཡིན་ཏེ། ཀུན་སྦྱོར་གསུམ་སྤངས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་སྦྱོར་གསུམ་ནི་འཇིག་ལྟ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་མཆོག་འཛིན་དང་། ཐེ་ཚོམ་མོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདི་དག་སྤངས་པས་རྒྱུན་དུ་ཞུག་པར་བཞག་ཅེ་ན། གསུམ་པོ་འདི་ནི་རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་སྤང་བྱའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་པའི་གེགས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་སོ། །འདི་ལྟར་འཇིག་ལྟས་ཕུང་པོ་ལ་བདག་ཏུ་བཟུང་ནས་འཁོར་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བས་སྡུག་བསྔལ་ལས་མི་ཐར་བའི་རྒྱུ་བྱེད་ཅིང་། ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་གྱིས་ལམ་ངན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ཀྱང་ལོག་པར་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་བྱེད་ལ། ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ལམ་བཟང་པོ་ལ་སོམ་ཉི་ཟ་བས་ཡང་དག་པར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་འགྲོ་བར་མི་འདོད་པ་དང་། འདོད་ཀྱང་ལམ་ལོག་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ལམ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ནི། འགྲོ་བྱའི་ཡུལ་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་གེགས་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། འགྲོ་མི་འདོད་དང་ལམ་ནོར་དང་། །ལམ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཅི་སྙེད་གཅིག །ཐར་པ་བགྲོད་ལ་གེགས་བྱེད་པ། །དེའི་ཕྱིར་ན་གསུམ་བསྟན་ཏེ། །ཞེས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྒྱུན་ཞུགས་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ཐར་པའི་གེགས་དང་བྲལ་བས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུན་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབྱེ་ན། དབང་པོས་ཕྱེ་བ་དད་མོས་དང་། མཐོང་ཐོབ་གཉིས་ཏེ། དང་པོ་ནི། སྔར་གྱི་དད་པའི་རྗེས་འབྲང་དེ་ཉིད་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའི་དུས་སུ། དད་པ་ལྷག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལྷག་པར་མོས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་དད་མོས་ཞེས་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི། སྔར་གྱི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་དེ་ཉིད་འབྲས་བུའི་དུས་སུ་ཤེས་རབ་ལྷག་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཐོང་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་མཐོང་ཐོབ་ཞེས་བྱའོ། །སྦྱོར་བས་ཕྱེ་བ་འབྲས་གནས་ཙམ་པོ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གཉིས་སོ། །དང་པོ་ནི། འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དེ་ཉིད་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་འབྲས་བུའི་དོན་དུ་ལམ་ལ་མི་བརྩོན་པ། གཉིས་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའོ། །དབང་པོ་དང་སྦྱོར་བས་ཕྱེ་བ་འདི་གཉིས་ནི། འབྲས་བུ་བར་པ་གཉིས་ལའང་འདི་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ལྟ་བར་བྱའོ། །དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་དེ་དག་ཏུ། །དད་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་བ། །ཞེས་པའི་རྒྱུན་ཞུགས་ཞུགས་པའི་སྐབས་སུ་འགྲེལ་གྱིས། འབྲས་གནས་ཀྱི་སྐབས་སུ་འགྲེལ་པ་མེད་དོ། །རྒྱུན་ཞུགས་ལ་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཕྱེ་ན། རེ་ལྟར་ཐོགས་ན་ལན་བདུན་པ་དང་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་གཉིས་སོ། །དང་པོ་ནི། སྤྱིར་ཁམས་གསུམ་ན་སྒོམ་སྤང་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། འདོད་པ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་བཞི་སྟེ་ས་དགུ་པོ་རེ་རེ་ལའང་སྒོམ་སྤང་གི་ཉོན་མོངས་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་གསུམ་གསུམ་དུ་དབྱེ་ཞིང་། དེ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཆུང་འབྲིང་གསུམ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བས་དགུ་དགུ་ཡོད་ལ། དེ་དག་རྣམས་ལ་སྲིད་རྩེ་མ་གཏོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྤོང་ཞིང་། སྲིད་རྩེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ཁོ་ནས་སྤོང་ལ། དེ་ལས་རེ་ལྟར་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་བདུན་པ་ནི། ཁྱད་པར་གསུམ་དང་ལྡན་ཏེ། འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་འབྲས་བུ་ཙམ་ལ་གནས་པ། སྤངས་པའི་ཁྱད་པར་འདོད་པའི་སྒོམ་སྤང་གཏན་མ་སྤངས་པ། སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་འདོད་པའི་ལྷའམ་མིར་སྐྱེ་བ་བདུན་བླངས་ནས། བདུན་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཐ་མ་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། །གཉིས་པ་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་ཁྱད་པར་གསུམ་སྟེ། སྤངས་པའི་ཁྱད་པར་འདོད་པའི་སྒོམ་སྤང་རྣམ་པ་གསུམ་མམ་བཞི་ལས་གྲོལ་ཞིང་། ལྔ་པ་མ་སྤངས་པ་གཉེན་པོའི་ཁྱད་པར་སྤངས་པ་དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་ཟག་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་ཐོབ་པའོ། །སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་འདོད་པའི་ལྷའམ་མིར་རིགས་མཐུན་གཉིས་སམ་གསུམ་བླངས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །ཟུང་གཉིས་པ་ཕྱིར་འོང་གི་སྐོར་ལ་ཞུགས་གནས་གཉིས་ཀྱི། དང་པོ་ནི། རྒྱུན་ཞུགས་དེ་ཉིད་འདོད་པའི་སྒོམ་སྤང་རྣམ་པ་ལྔ་སྤངས་ཤིང་། དྲུག་པ་སྤོང་བ་ལ་བརྩོན་པ་ན། མཐར་གྱིས་པའི་ཕྱིར་འོང་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་ལ། མཐོང་ལམ་གྱིས་སྔར་འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་དྲུག་པ་སྤངས་ཤིང་། དགུ་པ་མ་སྤངས་པ། ད་ལྟ་མཐོང་ལམ་
Chinese
获得方面：第一个果位唯有见道才能获得，因为它是通过断除见道所断而区分的。中间两个果位：如果次第获得，则由修道获得；大多数情况下，通过脱离欲望和从欲望中脱离欲望而获得，则由见道获得。最后一个果位唯有修道才能获得，因为它是通过断除上界修道所断而区分的。通过世间道和出世间道哪一个获得呢？第一个和最后一个果位唯有出世间道才能获得，因为世间道不能断除见道所断和有顶的烦恼。中间两个果位，见道所获得的是通过出世间道获得，修道所获得的是：如果这个人是修习止观的人，则通过世间道获得；如果这个人是修习胜观的人，则通过出世间道获得。哪个果位通过出世间道获得，就不会退失，因为出世间道是断除所断之种子的。通过世间道获得的，则可能会退失。因此，第一个和最后一个果位不会退失，而中间的果位可能会退失。第五个方面，《俱舍论》中说：“欲界得三，最后是三，上界无见道。从不生经中在此造作，因此说在那里达到究竟。”因此，前三个果位唯有在欲界的所依上才能获得，因为预流和一来仍然没有脱离对欲界的贪欲，而不还果的次第者也是依靠最初的加行而获得，顿超者是依靠见道而获得，因为上界的所依上没有见道。其原因也是因为上界的所依上没有厌离，因为没有厌离，为了必须从三界中解脱出来，所以没有造作圣道。经文中也说，中阴身中证得涅槃等五种果位，在此造作并且在那里达到究竟。第四个方面：在三界的所依上都能获得。第二，安住于此果位之补特伽罗的分类有四种：预流向、预流果、一来…
English
Regarding attainment: The first fruit is attained only through the path of seeing, because it is distinguished by abandoning what is to be abandoned by the path of seeing. The two intermediate fruits: if attained sequentially, they are attained through the path of cultivation; mostly, if attained through detachment from desire and detachment from desire from desire, they are attained through the path of seeing. The final fruit is attained only through the path of cultivation, because it is distinguished by abandoning what is to be abandoned by the path of cultivation of the upper realms. Which path, mundane or supramundane, is used to attain them? The first and last fruits are attained only through the supramundane path, because the mundane path cannot abandon what is to be abandoned by the path of seeing and the afflictions of the peak of existence. The two intermediate fruits, those attained by the path of seeing, are attained through the supramundane path, and those attained by the path of cultivation: if that person is one who practices calm abiding, they are attained through the mundane path; if that person is one who practices insight, they are attained through the supramundane path. Whatever fruit is attained through the supramundane path, there is no possibility of falling away from it, because the supramundane path uproots the seeds of what is to be abandoned. Those attained through the mundane path, there is a possibility of falling away. Therefore, there is no possibility of falling away from the first and last fruits, while there is a possibility of falling away from the intermediate ones. The fifth aspect, in the Treasury of Knowledge it says: "In the desire realm, three are attained, the last is three, above there is no path of seeing. From the Unborn Sutra, one engages here, therefore it is said to reach the ultimate there." Therefore, the first three fruits are attained only on the basis of the desire realm, because the stream-enterer and once-returner have not yet detached from desire for the desire realm, and the non-returner who proceeds gradually also attains it by relying on the initial application, while the one who transcends abruptly attains it by relying on the path of seeing, because there is no path of seeing on the basis of the upper realms. The reason for this is also because there is no weariness on the basis of the upper realms, and because there is no weariness, in order to necessarily emerge from the three realms, there is no engagement in the noble path. The scriptures also say that the five fruits, such as attaining nirvana in the intermediate state, are engaged in here and reach the ultimate there. The fourth aspect: it can be attained on the basis of all three realms. Second, the classification of the individuals who abide in that fruit is fourfold: stream-enterer aspirant, stream-enterer fruit, once-
Chinese
不还，一来，阿罗汉的入果等。初果有入与住两种。初果是：十六个知忍刹那中，最初的十五个刹那，因为是以前未曾见过之真如，新见之故，称为见道。安住于此，以前所希望的修断尚未断除，或断除第五品以下，是入于入流果，因为是为了获得初果而精进于道之故。其中若分，有利根钝根信随行者，和利根法随行者两种。第二果住是，入者于十六刹那，道之随念时，是入流果住，因为断除了三种结缚，安住于善逝之律仪果之故。三种结缚是，有身见，戒禁取见，和怀疑。为何断除这些而安立为入流呢？因为这三种是入流所断的主要之故，是趣入涅槃道之障碍的主要之故。如此，有身见执著蕴为我，而对轮回生起欢喜，成为不能从痛苦中解脱之因。戒禁取见以邪道为殊胜，也成为必定邪出之因。怀疑对善道犹豫，成为不能如实决定之因。譬如不欲行，和虽欲行却依于邪道，和对正道生起怀疑，是成为到达所去之处的障碍一样。如是说：不行与路错，于道犹豫任何一，是为解脱行之碍，故说此三也。为何入流称为入者呢？因为远离了解脱之障碍，而趣入涅槃之流之故。若分，以根分有信胜解和见得两种。初者是，以前的信随行者，于果位安住之时，以更增上的信心而更增上信解之故，以信胜解而分。
English
Non-returner, Once-returner, Arhat's entering the fruit, etc. The first fruit has two aspects: entering and abiding. The first is: Among the sixteen moments of knowledge and forbearance, the first fifteen moments are called the path of seeing because one newly sees the suchness of truth that one has not seen before. To abide in it, either the abandonment of cultivation that was previously desired has not yet been abandoned, or the abandonment of the fifth level and below, is to enter the fruit of stream-entry, because one is striving on the path in order to obtain the first fruit. If divided, there are two types: the dull-witted follower of faith and the sharp-witted follower of dharma. The second, abiding in the fruit, is when the enterer, in the sixteenth moment, recollects the path, is the abiding in the fruit of stream-entry, because one abides in the fruit of the discipline of the Sugata, having abandoned the three bonds. The three bonds are the view of self, the adherence to ethics and asceticism, and doubt. Why is it that having abandoned these, one is established as a stream-enterer? Because these three are the main things to be abandoned by a stream-enterer, and are the main obstacles to entering the path of nirvana. Thus, the view of self grasps the aggregates as self and rejoices in samsara, causing one not to be liberated from suffering. Adherence to ethics and asceticism regards the wrong path as supreme, and also becomes the cause of definitely going astray. Doubt hesitates about the good path, and becomes the cause of not being able to truly decide. For example, not wanting to go, and wanting to go but relying on the wrong path, and doubting the right path, are like obstacles to reaching the place to be reached. As it is said: Not going and the wrong path, Any hesitation on the path, Are obstacles to the path of liberation, Therefore these three are taught. Why is a stream-enterer called an enterer? Because one has entered the stream of nirvana, having been separated from the obstacles to liberation. If divided, there are two types divided by faculty: faith-resolve and seen-attainment. The first is: When the previous follower of faith abides in the fruit, because one has more faith and more resolve, one is divided by faith-resolve.