Tibetan
། །བདག་རྒྱལ་བདག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ། །གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེའོ་གཞན། །རེག་སོགས་ཀྱང་དེ་དགྲ་བཅོམ་མེད། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་ན་མེད། །འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་ལམ་ན་མེད། །ཅེས་བཤད་དོ། །གསུམ་པ་འཇུག་ཤེས་དྲུག་ནི། བདག་རྐྱེན་མིག་སོགས་དབང་པོ་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་སོགས་རང་གི་ཡུལ་རྣམས་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་སྟེ། དེ་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི། མིག་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་ཀྱི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་རིག་པ་ཞེས་པ་ནས་ཡིད་ཤེས་ནི་ཡིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ཀྱི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཞེས་པའི་བར་དུ་སྦྱར་རོ། །ཇི་ལྟར་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་བ་ལྟར། ཡུལ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན། མིག་ཤེས་ཞེས་སོགས་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་ཐ་སྙད་བཏགས་ཀྱི་གཟུགས་ཞེས་སོགས་ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་ཐ་སྙད་མ་བྱས་ཞེ་ན། དབང་པོ་རྣམས་ནི་ཤེས་པའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། གང་ཟག་སོ་སོའི་དབང་པོས་རང་རང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱེད་ཀྱི་གཞན་གྱི་མི་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་པའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་གཅིག་གིས་ཀྱང་སྐྱེས་བུ་དུ་མའི་རྣམ་ཤེས་ཐུན་མོང་དུ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུའི་སྒོ་ནས་ཐ་སྙད་བྱས་པ་ཡང་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཆེད་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། ས་བོན་དང་ས་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བའི་མྱུ་གུ་ལ་ནི། ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ཞེས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ས་བོན་གྱི་ཐ་སྙད་བྱས་པ་ན། མངོན་པར་འདོད་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་ཀྱི། སའམ་ཆུའི་མྱུ་གུ་ཞེས་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འཇུག་ཤེས་རྣམས་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་རྒྱུ་མིག་སོགས་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། དབང་པོའི་ཤེས་པ་ཞེས་བཤད་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་ཤེས་པ་ཞེས་མ་ཡིན་ཏེ། མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་བྱེ་བྲག་ཏུ་མི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་པ་ཁམས་བཤད་པ་ལ་གཉིས་ཀྱི། དང་པོ་མདོར་བསྟན་པ་ནི། ཉེར་སྤྱོད་འཛིན་པས་ཁམས་སུ་བཞག་ལ། ཉེར་སྤྱོད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཛིན་པ་ལ་མིག་སོགས་དབང་པོའི་ཁམས་དྲུག་དང་། དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་འཛིན་པ་ལ་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་གྱི་ཁམས་དྲུག་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འཛིན་པ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ཏུ་ངེས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁམས་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དག་ཏུ་འདོད་དོ། །དེ་ལ་མིག་གི་ཁམས་ནི་གཉིས་ཏེ། མངོན་འགྱུར་དང་ས་བོན་ནོ། །དང་པོ་ནི། འདས་དང་ད་ལྟར་གྱི་མིག་གི་དབང་པོ་རྣམས་ཏེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཉེར་སྤྱོད་བཟུང་ཟིན་པ་དང་། འཛིན་བཞིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། ཀུན་གཞི་ལ་ཡོད་པའི་མིག་གི་ས་བོན་དང་ད་ལྟར་མིག་དབང་གི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་སྨིན་གྱི་ཆ་སྟེ། དེ་དག་ནི་མིག་གི་རྒྱུ་ཡིན་པས་མིག་གི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་ལྷག་མ་བཞི་དང་རྣམ་ཤེས་ཁམས་དྲུག་དང་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་ལྔ་པོ་ལའང་མངོན་འགྱུར་དང་ས་བོན་གཉིས་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དེ་དང་དེའི་ཁམས་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་གཉིས་ཀྱི། དང་པོ་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་བཤད་པ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སུ་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དེ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་མེད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འཇུག་ཤེས་དྲུག་པོ་དེ་ཉིད་འགགས་མ་ཐག་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཡིད་ཤེས་ཕྱི་མའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག །ཡིད་ཀྱི་ཁམས་སུ་འདུས་པའི་ཕྱིར། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། རྣམ་ཤེས་ལྔ་ལ་ནི། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་རྟེན་ཡིན། ཡིད་ཤེས་ལ་རྟེན་གཞན་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར། དྲུག་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། རྣམ་ཤེས་ཁམས་དྲུག་ལས་ལོགས་སུ་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་རྣམ་པར་བཞག་ནས། ཁམས་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དག་ཏུ་འདོད་དོ། །གཉིས་པ་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ལ། སྤྱིར་བཤད་པ། རྟོགས་དཀའ་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས་ཀྱི། དང་པོ་ནི། གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་གསུམ་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་ནི། ཡིད་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་བའི་སྒོ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ཡིད་ཀྱི་ཉེར་སྤྱོད་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། མཛོད་དུ། དེ་གསུམ་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་དང་། །འདུས་མ་བྱས་དང་བཅས་པ་ནི། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་བཤད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། རྣམ་རིག་མིན་པ། འདུས་མ་བྱས་བཤད་པ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་ལ། མཚན་ཉིད་ནི། མཛོད་དུ། གཡེངས་དང་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་རང་ཀུན་སློང་གིས་སེམས་གཡེངས་པ་དང་། མ་གཡེངས་པ་དང་། སེམས་མེད་པ་དང་། ཡོད་པའི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་ཞིང་། ངོ་བོ་དགེ་མི་དགེ་གང་
Chinese
所谓“我慢与我执”，在何处产生，就在那里。触等也是如此，阿罗汉没有这些。灭尽定中没有这些。超越世间的道中没有这些。如是说。第三，六入识是：以眼等六根为增上缘，对色等各自的对境进行识别，即是六识聚。其中，眼识是：依靠眼根来识别色的自性，乃至意识是：依靠意根来识别法的自性。如是连接。如果像依靠根而生起识一样，也依靠境而生起识，为何眼识等以根的方面来安立，而不以色等境的方面来安立呢？根是识的独特的因，因为各个人的根能产生各自的识，而不能产生其他的识。境不是这样，不是识的独特的因，因为一个境能共同产生多个人的识。以独特的因的方面来安立是为了容易理解，例如，依靠种子、土地和水等而生长的苗芽，称为麦芽，是以独特的种子来命名的，是为了明确地理解所要表达的，而不是称为土地或水的苗芽。因此，六入识是由独特的因，即眼等根产生的，所以称为根识，而不是境识，因为不能明确地理解所要表达的意义。第二，解释界，分为二：第一，简略地说明：以执持近取而安立为界。近取是执持六识的处所，从处所的角度执持，即眼等六根界；从所缘的角度执持，即色等六境界；以各自的自相执持，即六识聚。因此，界被认为是十八界。其中，眼界有两种：显现和种子。
English
That which is called "self-pride and self-attachment," wherever it arises, it is there. Touch and so on are also like that; an Arhat does not have these. In cessation samadhi, these are not present. In the path that transcends the world, these are not present. Thus it is said. Third, the six entering consciousnesses are: relying on the six faculties such as the eye as the primary condition, individually distinguishing one's own objects such as forms, these are the six aggregates of consciousness. Among these, eye consciousness is: relying on the eye faculty to recognize the nature of the object of form, up to mind consciousness which is: relying on the mind faculty to recognize the nature of the object of phenomena. Connect them in this way. If consciousness arises relying on the faculties, why is it that eye consciousness and so on are designated from the aspect of the faculties, and not from the aspect of objects such as forms? The faculties are the unique cause of consciousness, because the faculties of each individual cause their own consciousness to arise, but do not cause the consciousness of others. Objects are not like that; they are not the unique cause of consciousness, because one object can commonly cause the consciousness of many beings to arise. Designating from the aspect of the unique cause is for the sake of easy understanding. For example, the sprout that grows relying on seeds, earth, water, and so on, is called a barley sprout, designated by the unique seed, so that what is intended is clearly understood, and it is not called an earth or water sprout. Therefore, the six entering consciousnesses are produced by the unique cause, the faculties such as the eye, so they are called faculty consciousnesses, and not object consciousnesses, because the meaning that is intended cannot be clearly understood. Second, explaining the realms, there are two parts: First, a brief explanation: Realms are established by holding onto the objects of experience. Holding onto the six consciousnesses of experience from the perspective of their location are the six sense-faculties realms, such as the eye; holding onto them from the perspective of their objects are the six object-realms, such as forms; holding onto them by their own characteristics are defined as the six aggregates of consciousness. Therefore, the realms are considered to be eighteen. Among these, the eye-realm is twofold: manifest and seed.
Chinese
首先，是过去和现在的眼睛的官能，因为它们已经把握和正在把握眼睛的意识的近用。其次，是存在于阿赖耶识中的眼睛的种子，以及现在显现为眼睛官能的阿赖耶识的异熟部分。这些是眼睛的原因，所以称为眼睛的界。同样，对于其余的四种官能、六种意识界以及色等五种境，也应通过显现和种子两种方式，了解它们各自的界。第二，详细解释，分为两部分。首先，解释意界。六识不是已经解释为意识界了吗？那么，除了这些之外，意界是什么呢？除了这些之外，没有其他的意界。然而，这六种行识本身，在刚刚停止的时刻的意识，正是作为后来的意识的所依，所以是意界。这样，六种意识界就包含在意界中，难道不会变成十八界吗？对于五种识来说，眼睛等官能是所依。意意识没有其他的所依，因此，为了确立第六意意识的所依，从六识界中分离出意界，所以认为是十八界。第二，关于法界，分为总说和难以理解的别说两部分。首先，是上面所说的受等三种蕴、非色法和无为法，因为它们是意意识从所缘的门产生的门，所以是法处，并且从所缘的门把握意意识的近用，所以称为法界。如《俱舍论》中说：“彼三非色及无为，是名法处及法界。”第二部分，分为非色法和无为法两部分来解释。首先，关于非色法，其定义是，《俱舍论》中说“散乱”等，即指由自发性的动机引起的，心散乱和不散乱，以及无心和有心的所有状态中产生，并且本体是善或不善的。
English
Firstly, it refers to the sense faculty of the eyes, both past and present, because they have already grasped and are currently grasping the object of eye consciousness. Secondly, it refers to the seeds of the eye that exist in the Alaya consciousness, and the ripened aspect of the Alaya consciousness that currently appears as the eye faculty. These are the causes of the eye, and therefore are called the eye element. Similarly, for the remaining four sense faculties, the six consciousness elements, and the five objects such as form, it should be understood that each of them is an element through the two aspects of manifestation and seed. Secondly, the detailed explanation is divided into two parts. First, the explanation of the mind element. Are not the six aggregates of consciousness already explained as the consciousness element? Then, what is the mind element other than these? There is no mind element other than these. However, the consciousness of these six acting consciousnesses themselves, at the moment of cessation, is the very support for the subsequent mind consciousness, and therefore it is the mind element. In this way, since the six consciousness elements are included in the mind element, will it not become eighteen elements? For the five consciousnesses, the sense faculties such as the eyes are the support. Since mind consciousness has no other support, therefore, in order to firmly establish the support of the sixth mind consciousness, the mind element is separated from the six consciousness elements, and therefore it is considered to be eighteen elements. Secondly, regarding the dharma element, it is divided into a general explanation and a specific explanation that is difficult to understand. First, the three aggregates of feeling, etc., mentioned above, non-form and the unconditioned, because they are the door through which mind consciousness arises from the object, they are the dharma source, and because they grasp the object of mind consciousness from the door of the object, they are called the dharma element. As it is said in the Abhidharmakosha, "Those three non-forms and the unconditioned are called the dharma source and the dharma element." The second part is divided into two parts to explain: non-form and the unconditioned. First, regarding non-form, its definition is, as the Abhidharmakosha says, "distraction," etc., which refers to arising in all states of mind being distracted and not distracted, and with and without mind, caused by spontaneous motivation, and whose essence is virtuous or non-virtuous.