Tibetan
ད། །གཟུགས་ནི་བདག་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་དང་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེས་བུ་ལ་དོ་ཤལ་བཞིན་དུ་བདག་གཟུགས་དང་ལྡན་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གཞན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིའི་སུལ་ན་སེང་གེ་ལྟར་གཟུགས་ལ་བདག་རྗེས་སུ་ཞུགས་ཏེ་གནས་པའང་མེད་ལ། ལྷས་བྱིན་གྱི་ནོར་ལྟར་བདག་ལ་གཟུགས་དབང་བསྒྱུར་བྱར་ཡང་ཡོད་པ་མིན་ནོ། །ཚུལ་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་བཞིའི་སྒོ་ནས་མིང་བཞིའི་ཕུང་པོ་ཀུན་ལའང་བདག་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་བདག་དང་བྲལ་བ་ལ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལས་བཟློག་པ་རྣམ་པ་བཞི་བཞིའི་སྒོ་ནས་བདག་ཉིད་དུ་བཟུང་བ་ནི། བདག་ཏུ་ལྟ་བའམ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་མཐའ་ཉི་ཤུར་འདོད་དོ། །གལ་ཏེ་བསྟན་བཅོས་ལས། ཕུང་མིན་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་མིན། །དེ་ལ་ཕུང་མེད་དེར་དེ་མེད། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཕུང་ལྡན་མིན། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་ཞིག་ཡིན། །ཅེས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ལྔ་ལྔ་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ཆ་ཉི་ཤུ་ལྔར་འགྱུར་ན་ཇི་ལྟར་ཆ་ཉི་ཤུར་འགྱུར་ཞེ་ན། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་ཆ་དེ་དག་ནི་མདོ་སྡེ་ལས་རྣམ་པར་བཞག་ལ། འཇིག་ལྟས་ཀྱང་ཕུང་པོ་རྣམས་མ་བཟུང་བར་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་ནུས་པས་གཟུགས་བདག་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་བཞིའི་སྒོ་ནས་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་དམིགས་ཤིང་འཇུག་གོ། འདི་ལྟར་ཕུང་པོ་མ་གཏོགས་པར་ནི་འགའ་ལའང་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལྔ་པ་མི་སྲིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་ཆ་ཉི་ཤུ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བསྟན་བཅོས་ལས། ལྔ་པ་གཞན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་གསུངས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་པའི་ལུགས་དགག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་ཆ་ཉི་ཤུར་ངེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར ། བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ཡིས། །བཅོམ་པའི་བདག་དང་ལྷན་ཅིག་འཇིག་འགྱུར་བ། །འཇིག་ཚོགས་ལྟ་རི་བརྟན་པ་ལ་གནས་པའི། །རྩེ་མོ་མཐོ་བར་གྱུར་པ་འདི་དག་གོ །མདོ་ལས། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རིའི་རྩེ་མོ་ཉི་ཤུ་མཐོ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྡོ་རྗེས་བཅོམ་ནས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱས་སོ་ཞེས་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྡོ་རྗེས་བཅོམ་པའི་བདག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཇིག་པར་གསུངས་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རི་བོ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་མ་བབ་པས་ཉིན་རེ་ཞིང་ཉོན་མོངས་པའི་བྲག་རྡོ་འཕེལ་བ། འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་བྱུང་བས་དཔང་ཁམས་གསུམ་དུ་མཐོ་བ། ཕྱོགས་ཀྱིས་ངོས་མ་ལུས་པ་ཁྱབ་པས་བརྟན་པ། མ་རིག་པའི་གསེར་གྱི་ས་གཞི་ལས་འཐོན་པ་རྩེ་མོ་ཆེས་མཐོ་བར་གྱུར་པ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ཉི་ཤུ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ནོ། ། གསུམ་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདག་དགག་པ་ལ། དང་པོ་ཕྱོགས་སྔ་མ་བརྗོད་པ་ནི། ཁ་ཅིག་གང་ཟག་རྫས་ཡོད་དེ་ཉིད་གཞན། །རྟག་དང་མི་རྟག་བརྗོད་དུ་མེད་འདོད་དེ། །རྣམ་ཤེས་དྲུག་གི་ཤེས་བྱར་དེ་འདོད་ཅིང་། །དེ་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་གཞིར་ཡང་འདོད། །འཕགས་པ་མང་པོས་བཀུར་བ་ཁ་ཅིག་ནི། གང་ཟག་ནི་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་དུ་མི་འཐད་དེ། ཕུང་པོ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་གང་ཟག་འཛིན་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་འཇིག་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དང་དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་དོ ། །ཇི་ལྟར་དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ལྟར། རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐར་ལྷུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རྟག་པའང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུའང་བརྗོད་དུ་མེད་དོ། །གང་ཟག་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རིགས་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་དང་། ཟ་བ་པོ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དང་། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། བཅིངས་པ་དང་། ཐར་པ་དང་འབྲེལ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཟག་དེ་ནི་རང་གི་ངོ་བོས་ཤེས་བྱ་མ་ཡིན་གྱི་གཟུགས་སོགས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་བློའི་ཡུལ་དུ་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཤེས་པར་བྱེད་པས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་ཤེས་བྱའང་ཡིན་ལ། བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་གཞིའམ་ཡུལ་དུའང་འདོད་དོ། །དེ་དགག་པ་ལ་དངོས་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལའང་རྫས་སུ་གྲུབ་ན་བརྗོད་མེད་མ་ཡིན། བརྗོད་མེད་ཡིན་ན་བཏགས་ཡོད་དུ་བསྟན། དངོས་པོའི་ཆོས་མེད་པས་བདག་མ་གྲུབ་པར་བསྟན་པ་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། གང་ཕྱིར་དངོས་ཡོད་བརྗོད་མེད་མ་ཡིན་པས། །གཟུགས་ལ་སེམས་བརྗོད་མེད་པ་མ་ཡིན་པ། །དེ་བཞིན་བདག་འགའ་དངོས་པོར་གྲུབ་གྱུར་ན། །སེམས་ལྟར་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་མི་འགྱུར། །གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོར་ཡོད་པ་ནི་རྣམ་པ་གཞན་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ལས་སེམས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བདག་དངོས་པོར་གྲུབ་ན་སེམས་ལྟར་དུ་གཟུགས་སོགས་ལས་དེ་ཉིད་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ། ཇི་ལྟར་བུམ་པའི་དངོས་པོ་གཟུགས་སོགས་ལས། །བརྗོད་དུ་མེད་པས་རང་བཞིན་མེད་འགྱུར་བཞིན། །བདག་ཀྱང་ཕུང་པོ་ལས་བརྗོད་མེད་འགྱུར་དེ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པར་རྟོག་
Chinese
ད། །色不是我，因为我和自性不一致。就像人戴着项链一样，我也不是拥有色的，因为它们在其他地方不存在。就像狮子在山洞里一样，我也不是以追随的方式住在色里。我也不是像天授的财富一样，可以支配色。像这样，通过四种方式，应该知道所有名称的蕴聚中没有我。这样，五蕴脱离了我，如前所述，以相反的四种方式执着为我，就是我见或坏聚见，被认为是二十种边见。如果经论中说：非蕴非异蕴，彼无蕴此无，如来非有蕴，如来为何耶。不是说了五种五种的分析吗？因此，如果这变成二十五个部分，怎么会变成二十个部分呢？坏聚见的那些部分是从经部中分别安立的。而且，如果不执着蕴，就不能显现执着于我，所以通过色是我等四种方式，缘着蕴而行。像这样，除了蕴之外，没有任何东西可以显现执着为我，所以第五种坏聚见是不可能的。因此，坏聚见只有二十个部分。经论中说：第五个所说的异体方面是为了驳斥外道的观点，应该这样理解。正因为坏聚见确定为二十个部分，所以以证悟无我的智慧金刚摧毁的我与坏聚一起毁灭。安住在稳固的坏聚见山上的，那些高耸的山峰啊。经中说：以智慧金刚摧毁了二十个高耸的坏聚见山峰，现证了入流果。因此，没有降下圣者智慧金刚的坏聚见山，每天都在增长烦恼的岩石，从无始轮回中产生，所以在三界中高耸，以各个方向覆盖了所有方面，
English
Da. Form is not self, because self and characteristics are inconsistent. Just as a man wears a necklace, I am also not possessed of form, because they do not exist elsewhere. Like a lion in a mountain cave, I also do not dwell in form by following it. Nor can I control form like the wealth of Dedajin. In this way, through four ways, it should be known that there is no self in all the aggregates of names. Thus, the five aggregates are separate from self, and as previously stated, clinging to them as self through the opposite four ways is the view of self or the view of the perishable collection, which is considered to be twenty extreme views. If it is said in the scriptures: Not the aggregates, not different from the aggregates, without the aggregates, there is no such thing, the Tathagata is not with aggregates, what is the Tathagata? Isn't it said that there are five kinds of analysis? Therefore, if this becomes twenty-five parts, how can it become twenty parts? Those parts of the view of the perishable collection are separately established from the sutras. Moreover, without clinging to the aggregates, one cannot manifestly cling to self, so through the four ways such as form is self, one engages by focusing on the aggregates. Like this, apart from the aggregates, there is nothing that can manifestly cling to self, so the fifth view of the perishable collection is impossible. Therefore, the view of the perishable collection is only twenty parts. It is said in the scriptures that the fifth aspect of otherness is said to refute the views of the heretics, and this should be understood. Precisely because the view of the perishable collection is determined to be twenty parts, the self destroyed by the wisdom vajra that realizes selflessness perishes together with the perishable collection. These are the high peaks that dwell on the stable mountain of the view of the perishable collection. It is said in the sutras: The twenty high peaks of the mountain of the view of the perishable collection were destroyed by the wisdom vajra, and the fruit of entering the stream was manifested. Therefore, the mountain of the view of the perishable collection, which has not been struck by the wisdom vajra of the noble ones, increases the rocks of afflictions day by day, arises from beginningless samsara, so it is tall in the three realms, and covers all aspects in all directions.
Chinese
教法。从无明的黄金大地上涌现出来的最高顶峰就是上面所说的这二十个（问题）。第三，驳斥不可言说的我。第一，陈述先前的观点：有些人认为，补特伽罗是实有，不可言说为即蕴又异蕴，是常与无常不可言说。他们认为，它是六识的所知境，也是执著为我的基础。备受众多圣者尊崇的某些人认为，补特伽罗不应是蕴之外的他体，因为如果不是蕴，就无法成立对补特伽罗的执著。但它也不是蕴的自性，因为这样会导致生灭。因此，它与蕴既非同一也非他异，是不可言说的。正如它不可言说为同一或他异一样，它也不能被说成是常或无常，因为这会堕入常断二边。补特伽罗理应是实有的，因为它能被称为作者和受者，并且与轮回、涅槃、束缚和解脱相关联。这个补特伽罗并非以其自性为所知境，而是通过将色等六处作为意识的对象来了解它。因此，它也是六识的所知境，并且被认为是执著为我的基础或对象。驳斥它分为正文和总结两部分。第一部分又分为三点：如果成立为实有，就不是不可言说；如果说是不可言说，那就是假立；说明由于没有实法的法相，我无法成立。第一点是：因为实有不是不可言说，就像色不是心不可言说一样。同样，如果某个我成立为实有，它就不会像心一样，与色等不可言说为同一或他异。第二点：就像瓶子的实物与色等不可言说，因此会变成无自性一样。我如果也变成与蕴不可言说，那么就会错误地认为它是自性有。
English
The teachings. The highest peak that emerges from the golden ground of ignorance is these twenty (questions) mentioned above. Third, refuting the inexpressible self. First, stating the previous view: Some believe that the person (pudgala) is substantially existent, inexpressible as being both the same as and different from the aggregates, and inexpressible as being permanent and impermanent. They consider it to be the object of the six consciousnesses and also the basis for clinging to a self. Some, revered by many noble ones, argue that the person should not be something other than the aggregates, because without the aggregates, the clinging to a person cannot be established. But it is also not the nature of the aggregates, because this would lead to arising and ceasing. Therefore, it is inexpressible as being either the same as or different from the aggregates. Just as it is inexpressible as being the same or different, it also cannot be said to be permanent or impermanent, because this would fall into the extremes of permanence and annihilation. The person should be substantially existent, because it can be called the agent and the enjoyer, and because it is related to samsara, nirvana, bondage, and liberation. This person is not knowable by its own nature, but it is known by making the six sense sources, such as form, the object of consciousness. Therefore, it is also the object of the six consciousnesses and is considered to be the basis or object for clinging to a self. Refuting it is divided into two parts: the main part and the conclusion. The first part is further divided into three points: if it is established as substantially existent, it is not inexpressible; if it is said to be inexpressible, then it is nominally existent; explaining that because it lacks the characteristics of a real entity, the self cannot be established. The first point is: Because what is substantially existent is not inexpressible, just as form is not inexpressible from mind. Similarly, if some self is established as substantially existent, it will not be inexpressible as being the same as or different from form, etc., like the mind. The second point: Just as the substantial entity of a pot is inexpressible from form, etc., and therefore becomes without inherent existence. If the self also becomes inexpressible from the aggregates, then it will be mistakenly thought to be inherently existent.