Tibetan
ས་ཤེས་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདི་འཐོབ་ཅེ་ན། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་མཐོང་བས་སོ། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡུལ་ཅན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་ནུས་ཤེ་ན། དངོས་པོ་གཅིག་གི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ལྟ་བ་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ལྟ་བ་པོར་བཤད་དེ། ཇི་ལྟར་བུམ་པ་དང་འཁར་གཞོང་ལ་སོགས་པ་སྣོད་ཐ་དད་ཀྱང་དེ་དག་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་ཐ་དད་མེད་པ་ལྟར། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཐ་དད་ཀྱང་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་ཐ་དད་མེད་པས་དངོས་པོ་གཅིག་གི་སྟོང་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པས་སོ། །ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ནམ་མཁའ་མཛོད་ལས། གང་གིས་ཆོས་གཅིག་སྒོ་ནས་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །སྒྱུ་མ་སྨིག་རྒྱུ་འདྲ་ཞིང་གཟུགས་མེད་ལ། །གསོག་རྫུན་ཐེར་ཟུག་མིན་པར་ཤེས་པ་དེ། །རིང་པོ་མི་ཐོགས་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་འགྲོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཐམས་ཅད་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ན། དགེ་སློང་དག་དེ་ལྟ་བས་ན་གུས་པར་བྱ་སྟེ་བསོད་ནམས་དག་བྱ་སྟེ་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་གསུངས་ཤེ་ན། ཆོས་ལ་ཆགས་པ་ནི། མཐོ་རིས་ཐབས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡི། །བསོད་ནམས་དག་ནི་བྱར་འོས་ཏེ། །བསོད་ནམས་མ་བྱས་ཉིད་སྡུག་བསྔལ། །བསོད་ནམས་བྱས་པས་འཇིག་རྟེན་ནི། །འདི་དང་གཞན་དུ་དགའ་བར་འགྱུར། །ཞེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོ་རིས་འདོད་ཅིང་ངན་འགྲོས་འཇིགས་པ་སྐྱེ་འཇིག་སོགས་སྒོམ་མི་ནུས་པ་རྣམས་ལ་གསུངས་ཀྱི། ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་མཐོ་རིས་ཀྱི་དོན་དུ་ཆགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་སྨད་པར་འགྱུར་ན། གཞན་སྡིག་པ་ལ་ཆགས་པ་སྨོས་ཅི་དགོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གཟིངས་དང་འདྲ་བ་ཀུན་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཆོས་རྣམས་ཉིད་ཀྱང་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ན། ཆོས་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བདེ་བ་ལ་འདོད་པ་ལ་ནི་འགར་ཡང་ཆགས་པ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ཆགས་པ་མ་ལུས་པ་བཅད་པས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆགས་པ་གཅོད་པས་སྡུག་བསྔལ་མ་ལུས་པ་ལྡོག་ན། དེ་ལྟ་ན་དེ་ཉིད་གཅིག་པུ་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། སྣོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་སྣོད་མ་ཡིན་པ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པ་ནི་བཟའ་ཉེས་པའི་ཟས་སྐོམ་ལྟར་ཕུང་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ། ཁ་ཅིག་ནི་མ་མོས་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་སྤོང་བར་འགྱུར་ལ། ཡང་ན་ཐམས་ཅད་ལ་མེད་པའི་དོན་དུ་བརྟགས་ནས་ལོག་པར་ལྟ་བས་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འདིར་སྙིང་རྗེ་ཅན་བསོད་ནམས་འདོད་ཅིང་སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་འདོད་པས་རྒྱུད་མ་སྨིན་ཞིང་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀུན་ཚེ་སྟེ་དང་པོར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་ལེགས་པར་སྦྱར་བའི་སྨན་ཆེན་པོ་རོ་ཞིམ་པ་གནས་མ་ཡིན་པར་བཏང་ན་ནད་པ་ལ་དུག་ཏུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་སྟེ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ། འོད་སྲུངས་འདི་ལྟ་སྟེ། རྫ་མཁན་གྱིས་སྣོད་སོ་མ་བཏང་བ་རྣམས་ལ་མེ་རགས་པ་མི་གཏོང་སྟེ། འོད་སྲུངས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པའི་སེམས་ཅན་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་གཏོང་བ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་རྒྱུད་ལས་སུ་རུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐོག་མར་འཇིག་རྟེན་གྱི་དངོས་པོ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་ལྟར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་མཁས་པ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བདེ་བླག་ཏུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་ཀླ་ཀློ་སྐད་གཞན་གྱིས་གཟུང་བར་མི་ནུས་ཀྱི་རང་གི་སྐད་ཀྱིས་བསྟན་པར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་བཞག་པ་མ་རྟོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱང་གང་ཟག་དང་ཆོས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་དམ། དོན་དམ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་གཟུང་བར་ནུས་པ་མ་ཡིན་གྱི། འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་ལ་ཞུགས་པས་ན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་གཟུང་བར་ནུས་ཤིང་། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་ཞུགས་པས་ཀྱང་དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་བརྗོད་དུ་མེད་པ་གཟུང་བར་ནུས་སོ། །དེས་ན་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱ་དགོས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གཟུང་བའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མེད་པར་ལྟ་བའི་དྲི་མ་བསལ་བའི་ཕྱིར་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་འདི་དང་ཕ་རོལ་སོགས་ཡོད་དོ་ཞེས་ཀྱང་བསྟན་ལ། དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་འགའ་ཞིག་ཏུ་མེད་ཅེས་ཀྱང་གསུངས། རྣམ་པ་གཉིས་ཀར་ལྟ་བ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཞེས་གསུངས་ལ། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་གཅད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་ཡིན་ཞེས་ཀྱང་བསྟན་ཏེ། དཔེར་ན་ནད་ཀྱི་རིགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཐེབས་པའི་ནད་པ་རྣམས་ལ་ནད་མི་འདྲ་བ་དུ་མའི་དབང་གིས་སྐྱ་ཆོས་དང་སྣུམ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྨན་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བ་མིན་ནམ་སྟེ་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། ། དགུ་པ་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕན་ཡོན་ནི། ཡོད་པ་མེད་པ་སོགས་ཀྱི་བསྟན་པ་འདི་དག་ལས་གང་ཞིག་ཡང་དག་པའི་ངེས་དོན་ཡིན་ཞེ་ན། ནང་གི་བདག་ཉིད་སེམས་པ་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་མིན་པར་བསྟན་པ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། དོན་དམ་པ་དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་པར་མཐོང་ན་གནས་ཀྱི་མཆོག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་ལ། འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་བྱུང་དང་ཐོས་བསམ་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཅུང་ཟད་མཐོང་ན་བཟང་འགྲོ་སྟེ་ལྷ་དང་མིའི་གོ་འཕང་འཐོབ་བོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ནང་གི་བདག་སྟོང་པ་ཉིད་བསམ་པ་ལ་མཁས་པས་རྟག་ཏུ་བློ་གྲོས་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ནང་བདག་བསམ་པས་སྐྱེ་བ་འདི་ཉིད་ལ་མྱང་འདས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། མངོན་པར་བརྩོན་པ་དང་ལྡན་པ་དག་གིས་སྐྱེ་བ་འདིར་ཡང་ཐོབ་ལ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པ་ལ་མཁས་སུ་ཟིན་ཀྱང་གལ་ཏེ་མངོན་པར་བརྩོན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་འགའ་ཞིག་མ་ཚང་ན་སྐྱེ་བ་འདིར་མྱང་འདས་མི་ཐོབ་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མར་རྐྱེན་དབེན་པ་བསྟེན་པ་ཙམ་གྱིས་འབད་པ་མེད་པར་ངེས་པར་མྱང་འདས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་གཏི་མུག་གིས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཚེ་འདིར་མ་སྨིན་ཡང་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་གདོན་མི་ཟ་བར་སྨིན་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དབུ་མ་རྩ་བར། རྫོགས་སངས་རྒྱས་རྣམས་མ་བྱུང་ཞིང་། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་ཟད་པ་ན། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི། །བསྟན་པ་མེད་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་། །ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པ་དག་ཡོད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་གྲོལ་བ་དག་མི་སྣང་ཞེ་ན། བསམ་པ་ཙམ་འབྲས་བུའི་སྒྲུབ་བྱེད་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ཉིད་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་དཀའོ། །དེའི་ཕྱིར་བསམ་བཞིན་པ་ནི་བྱ་བ་སྟེ་འབྲས་བུ་ཀུན་ལ་འགྲུབ་པ་ཤིན་ཏུ་དཀོན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་འདི་ནའང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདོད་པ་མེད་པ་མིན་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཕྱིའི་རྐྱེན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་། ནང་གི་རྐྱེན་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སོགས་རྒྱུ་རྐྱེན་སྦྱོར་བ་དཀའ་བའི་ཕྱིར་གྲོལ་བ་རྣམས་ཀྱང་རྙེད་པར་དཀའོ། ། བཅུ་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལྡོག་ནུས་སུ་བསྟན་པ་ནི། གལ་ཏེ་ཐོག་མེད་ནས་ཞུགས་པའི་ཉོན་མོངས་ཀྱི་ཚོགས་འདི་ལ་ཟད་པ་ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་ཤེས་ནུས་ཤེ་ན། ཇི་ལྟར་
Chinese
通达此理者，即是精通佛陀教法之人。又当如何获得涅槃？答：因见一切事物皆无自性。一切事物皆是无边无际的缘故。具有此等境界者，当如何观空性？答：观一事物自性为空性者，即被说是观一切事物空性者。譬如瓶子、木碗等器皿虽各不相同，然其于虚空却无差别。色等诸事物虽各不相同，然其自性无生则无有差别，故观一事物之空性，即是一切事物之空性。如圣《虚空藏经》所云：何人由一法之门，知晓一切诸法，如幻如阳焰，无形无相，积聚虚假，非为真实，此人不久将趋向菩提之精华。如是宣说。若一切法皆是空性，故一切皆应舍弃，那么，诸比丘当恭敬，当行善业，为何如是说？答：贪执于法，乃是天界之方便自性。行善业是应当的，不行善业即是痛苦。行善业者，于此世及他世皆得安乐。如是，如来为希求天界，畏惧恶趣，不能修习生灭等者所说。若对于希求解脱者而言，贪执于天界之目的亦被呵责，何况贪执于罪恶？何以故？为了通晓一切如筏喻之法者，应舍弃法本身，何况非法？是故如是说。对于希求解脱之乐者而言，于任何处亦不应生起贪执，因其乃是断除一切贪执后方能获得。若以空性断除贪执，从而使一切痛苦止息，如是，是否应只宣说空性？答：非是如此，因需观待根器之差别。如是，为非为法器者宣说空性，犹如变质之饮食。
English
One who understands this is skilled in the teachings of the Buddha. How does one attain Nirvana? By seeing that all things are without inherent existence. Because all things are infinite. How can one with such an object contemplate emptiness? One who contemplates the emptiness of the nature of one thing is said to contemplate the emptiness of all things. Just as pots and bowls, although different containers, are not different in space, so too, although forms and other things are different, their nature of unbornness is not different. Therefore, the emptiness of one thing is the emptiness of all things. As it is said in the Holy Akasagarbha Sutra: 'Whoever knows all phenomena through the door of one dharma, as illusion and mirage, formless and without shape, accumulated falsely, not being real, that person will soon go to the essence of Bodhi.' If all dharmas are emptiness, and therefore everything should be abandoned, then why is it said, 'Monks, therefore be respectful and do virtuous deeds'? Attachment to dharma is the nature of the means to higher realms. It is appropriate to do virtuous deeds; not doing virtuous deeds is suffering. By doing virtuous deeds, beings will be happy in this world and the next. Thus, the Tathagatas spoke to those who desire higher realms, fear bad destinies, and are unable to meditate on arising and ceasing, etc. But for those who desire liberation, even attachment to the goal of higher realms is criticized, let alone attachment to sin. Why? Because those who understand all dharmas as being like a raft should abandon the dharmas themselves, let alone non-dharmas. Therefore, it is said. For those who desire the bliss of liberation, attachment should not arise anywhere, because it is obtained by cutting off all attachments. If emptiness cuts off attachment and thus stops all suffering, then should only emptiness be taught? No, it is not so, because it depends on the difference in vessels (receptacles). Thus, teaching emptiness to those who are not vessels is like spoiled food and drink.
Chinese
会成为衰退的原因。有些人不相信，会舍弃佛的空性；或者认为一切都不存在，以邪见堕入恶道。因此，在这里，对于那些慈悲、 желающие功德、想要摄受众生的人来说，对于那些根基尚未成熟、与善根分离的人，不应该首先讲述空性，因为那没有意义。例如，如果将精心调制的美味大药随意给予不适合的人，难道不会变成病人的毒药吗？就像那样。如经中所说：“光护，譬如陶师不将未经烧制的陶器放入烈火中。光护，菩萨也应如此看待，不应将佛陀广大之法的智慧之火给予尚未成熟的众生。”因此，为了使众生的心相续堪能，首先应该如实地展示世间事物是如何存在的，这样，智者们才能轻易地进入空性。例如，野蛮人无法理解其他语言，只能用自己的语言来教导。同样，不理解世俗事物的人们，也无法理解人我和法如幻，或胜义谛不可言说。只有进入世俗谛，才能理解如幻；而进入如幻，才能理解胜义谛的不可言说性。因此，必须毫不含糊地遵循所指示的进入次第。正因为如此，为了消除认为一切都不存在的污垢，世尊为了引导众生，也开示说有此世和彼世等；为了舍弃对实有的执着，也说在某些情况下不存在。为了舍弃对两种极端的执着，说了存在和不存在；为了断除一切戏论，也开示说是二者皆是。例如，对于患有各种疾病的病人，不应
English
it will become the cause of decline. Some do not believe and will abandon the emptiness of the Buddha; or, thinking that everything does not exist, they will fall into evil destinies with wrong views. Therefore, here, for those who are compassionate, desiring merit, and wishing to take care of sentient beings, one should not first speak of emptiness to those whose minds are not yet mature and who are separated from the roots of virtue, because it is meaningless. For example, if a well-prepared, delicious medicine is given to someone who is not suitable, will it not become poison for the patient? It is just like that. As it is said: "Light Protector, just as a potter does not put unbaked pots into a fierce fire, Light Protector, a Bodhisattva should also be regarded in the same way, not giving the fire of wisdom of the vast Dharma of the Buddha to sentient beings who are not yet mature." Therefore, in order to make the minds of sentient beings workable, one should first show how worldly things exist, so that the wise can easily enter into emptiness. For example, barbarians cannot understand other languages, but must be taught in their own language. Similarly, those who do not understand the arrangement of worldly things cannot grasp the illusion-like nature of persons and phenomena, or the inexpressible nature of ultimate truth. Only by entering into conventional truth can one grasp the illusion-like nature; and by entering into the illusion-like nature, one can grasp the inexpressible nature of ultimate truth. Therefore, the order of entry as indicated must be followed without fail. For this very reason, because existence and non-existence are methods for grasping the world, the Blessed One, in order to eliminate the stain of viewing everything as non-existent, also taught disciples that there is this world and the next, etc.; and in order to abandon attachment to reality, he also said that in some cases it does not exist. In order to abandon views on both extremes, he said existence and non-existence; and in order to cut off all proliferation, he also taught that it is both. For example, for patients afflicted with various kinds of diseases, one should not
Chinese
由于多种因素的影响，所有的淡味和浓味都会变成药，就像它们会变一样。第九，了悟空性的利益是：有和无等等的这些教义中，哪一个是正确的决定性意义呢？因为内在的自性融入于心，所以显示两者都不是的教义才是究竟的教义。如果以超越世间的智慧正确地见到那个究竟，就能获得最佳的涅槃之境。如果以世间的修生和闻思的智慧稍微见到，就能获得善趣，即获得天和人的地位。因为如此，所以精通于思维内在自性空性的人，应当时常增长智慧。如果思维内在的自性，就能在此生获得涅槃吗？如果具有精进等，那么在此生也能获得。即使精通于了知真如，但如果精进等一些因缘不具足，那么在此生也无法获得涅槃。然而，在来世仅仅依靠依止寂静的因缘，就能毫不费力地必定获得涅槃。例如，愚痴所造的业的果报即使今生没有成熟，也会在来世无疑地成熟。因此，在《中观根本慧论》中说：“诸佛未出世，声闻众亦无，无教缘自觉，慧光照世间。”就像这样。如果存在了知真如的人，为什么解脱者不显现呢？仅仅思维不是果的成就之因，而是因缘聚合才是，而那也非常困难。因此，如理作意是行为，在一切果上成就非常稀少。同样，在这三世诸佛的教法中，并非没有希求涅槃者，即使如此，由于外在的因缘善知识和内在的因缘如理作意等因缘聚合困难，所以解脱者也很难获得。第十，显示能够逆转烦恼和生世：如果从无始以来就存在的烦恼之蕴，如何能知道它有穷尽呢？如何