Tibetan
རིགས་ཀྱི། །དེ་ཡི་སྤྱོད་ཚུལ་རང་གིས་ལྷུར་ཇངས་ན། །འགྱོད་བཞིན་ཉམ་ངའི་ཐང་ལ་མི་ལྷུང་ངམ། ། ད་ནི་བདེན་པ་གཉིས་གཅིག་དང་ཐ་དད་ཅི་འདྲ་བ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཡང་དག་པ་ན་བདེན་པ་གཉིས་པོ་འདི་དག་གཅིག་དང་ཐ་དད་གང་དུ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་འདི་ལྟར་གཅིག་ཡིན་ན་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ལྟར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་རྟོགས་པས་འབད་པ་མེད་པར་གྲོལ་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་དང་། དོན་དམ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་༼མ་དཔེ་མི་གསལ་༽དག་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའམ། ཡང་ན་ཀུན་རྫོབ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་ཡང་སྣ་ཚོགས་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་འཕེལ་བའི་དམིགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་དམ་རྟོགས་ཀྱང་། ཀུན་རྫོབ་ལ་མངོན་ཞེན་སྤོང་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། དོན་དམ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། དགོངས་པ་ངེས་འགྲེལ་ལས། འདུ་བྱེད་ཁམས་དང་དོན་དམ་མཚན་ཉིད་ནི། །གཅིག་དང་ཐ་དད་ཉིད་དུ་གང་རྟོག་པ། །དེ་དག་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཞུགས་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་སྐད་བརྗོད་ཀྱི་མ་དཔྱད་པའི་ངོར་ནི། བདེན་གཉིས་ཐ་དད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་གཞན་དུ་ན་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་བརྗོད་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དང་། བློ་ལ་རྣམ་པ་ཐ་དད་མི་སྣང་བར་ཐར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་བདེན་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དབྱེ་བ་མདོ་ཙམ་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་བདེན་གཉིས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་དབུ་མའི་གཞུང་ལུགས་དང་དེ་མཛད་པ་པོའི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཅུང་ཟད་ཅིག་བསྙད་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འོག་ཏུ་འཛམ་བུ་གླིང་འདིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་ནུབ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཙམ་ཞིག་གནས་ལ་ནང་པའི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་དག་ཀྱང་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བ་དང་། མདོ་སྡེ་པ་ཤ་སྟག་ཏུ་གྱུར་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་རྣམས་ལ་གུས་པ་དང་གཅེས་སྤྲས་སུ་བྱེད་པའི་གང་ཟག་ནི་དུས་ཀྱི་དབང་གིས་ཉམས་པར་གྱུར་ཏོ། །དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཆོས་མངོན་པ་འབུམ་ལ་སོགས་མདོ་སྡེ་མང་པོ་ནི་ཆུད་ཟོས་པར་གྱུར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་མདོ་སྡེ་ཕལ་ཆེ་བ་རྣམས་ནི་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ན་བཞུགས་པར་གྲགས་ཏེ། སློབ་མ་ལ་སྤྲིང་བ་ལས། བསྟན་པ་རིན་ཆེན་མཆོག་ལྟར་བཟང་ལ་འཕན་མེད་པ། །རྣམ་པར་དག་ཚུལ་གང་ཡིན་ཀླུ་མགོ་གདེངས་ཀ་ཅན། །ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གཙུག་གི་རྒྱན་བཞིན་གུས་མནོས་ནས། །ས་ཡི་གཏིང་ན་གནས་པའི་རབ་རིབ་སེལ་བར་མཛད། །ཅེས་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་བཞི་བརྒྱ་ལོན་པ་ན་ལྷོ་ཕྱོགས་བེེ་ཏའི་ཡུལ་དུ་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་སྦྲུལ་མགོ་ཅན་གྱི་རྗེ་རིགས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ཀླུའི་ཡུལ་ནས་ཤེར་ཕྱིན་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་དུ་མ་སྤྱན་དྲངས། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་མདོ་སྡེ་པ་ལ་སོགས་པ་རང་གཞན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་དྲི་མ་བསལ་ཏེ། མཐའ་བྲལ་གྱི་ཚུལ་རྟོགས་སུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་དབུ་མ་རིགས་པའི་ཚོགས་རྣམས་མཛད་དོ། །འདི་ལ་ཡང་། སྒྲུབ་བྱ་བདེན་དངོས་འགོག་པ་དང་། སྒྲུབ་བྱེད་རྟོག་གེའི་རིགས་པ་འགོག་པ་གཉིས་ཡིན་ལ། དང་པོ་ལའང་། རང་གཞན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་ཀུན་ཐུན་མོང་དུ་འགོག་པ་རྩ་བ་ཤེས་རབ་དང་། རང་སྡེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགོག་པ་རིགས་པ་དྲུག་ཅུ་པ་སྟེ། འདི་གཉིས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྤྱི་ལས་བརྩམས་ཏེ་བསྟན་པས་སྤྲོས་པའི་ཚོགས་མཐའ་དག་འགོག་པའི་ཕྱིར་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ལུས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །སྟོང་ཉིད་བདུན་ཅུ་པ་དང་། བརྩོད་པ་བཟློག་པ་གཉིས་ནི། རྩ་བ་ཤེས་རབ་ལས་འཕྲོས་པ་ཡིན་ཏེ། དང་པོ་ནི། འདུས་བྱས་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པར། རྨི་ལམ་ཇི་བཞིན་སྒྱུ་མ་བཞིན། །དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ཇི་བཞིན་དུ། །དེ་བཞིན་སྐྱེ་དང་དེ་བཞིན་འཇིག །དེ་བཞིན་དུ་ནི་གནས་པ་གསུངས། །ཞེས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་པོ་འདི་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་འཛུགས་པ་ཡིན་ལ། གཉིས་པ་ནི། རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པར། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི། །རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་ཡོད་མིན་ན། །བདག་གི་དངོས་པོ་ཡོད་མིིན་ན། །གཞན་དངོས་ཡོད་པར་ག་ལ་ཡིན། །ཞེས་པ་འདི་ནི་རྒལ་ལན་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་པ་སྒྲུབ་བྱེད་རྟོག་གེའི་རིགས་པ་འགོག་བྱེད་ནི། ཞིབ་མོ་རྣམ་པར་འཐག་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ནི་ཚད་མ་དང་གཞལ་བྱ་ལ་སོགས་པ་རྟོག་གེའི་ཚིག་དོན་མཐའ་དག་འགོག་༼མ་དཔེ་མི་གསལ་༽ ལུས་རྫོགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། ཡན་ལག་གི་བསྟན་བཅོས་ཀྱང་མ་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་གཞན་ལུགས་འགོག་པ་ལྷུར་ལེན་པའི་བསྟན་བཅོས་རང་དགར་བ་ཡིན་ནོ། ཁ་ཅིག་ཐ་སྙད་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་བཅས་རིགས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཚིག་གསལ་གྱི་མཇུག
Chinese
种类的。 如果自己放纵于那样的行为， 难道不会堕入懊悔痛苦的境地吗？ 现在要讲述二谛是一还是异。真实而言，这两个谛既非一也非异。因为，如果是一，就像孩童们的世俗谛一样，也能证悟胜义谛，从而不需努力就能解脱。或者胜义谛会成为清净世俗的因，或者像世俗谛一样，胜义谛也会变得繁杂，成为增长烦恼的对境。如果是异，那么瑜伽士们即使证悟了胜义谛，也不会舍弃对世俗的执着，而且胜义谛会变成不是世俗的自性。因此，《解深密经》中说：“蕴界和胜义的体性，谁若认为是一或异，这些人是没有如理趣入。”这样说的。从分别观察的角度来说是这样说的，如果不是从观察的角度来说，二谛就只是异体，否则就不会成为二谛。而且分别宣说它们的体性是不合理的，如果不对境不同的显现，就不会解脱。这样，二谛的差别简略地说完了。现在要讲述分别二谛的中观宗的论典，以及造论者的论师们的历史。 如来涅槃后，在此赡部洲，大乘的法式衰落，只剩下声闻的教法，佛教的宗派也变成了说一切有部和经部。对于大乘经典恭敬和珍视的人，由于时势的原因而衰减。由于这个原因，《法蕴论》等许多经部都被浪费了。般若波罗蜜多等深广的经典大部分都据说在龙王那里。给弟子们写信说：教法珍贵如宝，殊胜无与伦比，完全清净……
English
Of kinds. If one indulges in such behavior, Won't one fall into a state of regret and suffering? Now, let's discuss whether the two truths are one or different. In reality, these two truths are neither one nor different. Because, if they were one, like the conventional truth for children, one would also realize the ultimate truth, thus being liberated without effort. Or the ultimate truth would become the cause of purifying the conventional, or like the conventional truth, the ultimate truth would also become complex and an object for increasing afflictions. If they were different, then even if yogis realized the ultimate truth, they would not abandon their attachment to the conventional, and the ultimate truth would become not the nature of the conventional. Therefore, the *Saṃdhinirmocana Sūtra* says, "Those who conceive the aggregates and realms and the nature of the ultimate as one or different, these have not entered properly." This is what was said. From the perspective of analytical observation, that is how it is said, but if not from the perspective of observation, the two truths are only different, otherwise they would not become two truths. Moreover, it is unreasonable to separately proclaim their natures, and without different appearances to the mind, there would be no liberation. Thus, the distinction of the two truths has been briefly stated. Now, I will relate a little about the history of the Madhyamaka treatises that distinguish the two truths, and the teachers who composed them. After the Tathāgata passed into nirvāṇa, the ways of the Mahāyāna declined in this Jambudvīpa, and only the teachings of the Śrāvakayāna remained, and the Buddhist schools became predominantly Sarvāstivāda and Sautrāntika. Those who respected and cherished the Mahāyāna sūtras diminished due to the times. Because of this, many sūtras, such as the *Dharma Skandha*, were wasted. Most of the profound and vast sūtras, such as the Prajñāpāramitā, were said to reside in the realm of the Nāga kings. Writing to the disciples: The Dharma is precious like a jewel, excellent and unparalleled, completely pure...
Chinese
凡是具有蛇头光彩者， 被大人物们如顶髻之宝般恭敬接受， 并消除位于大地深处的昏暗。 这是所说之意。 此后，世尊涅槃四百年后，圣者龙树于南方毗陀国，生于蛇头种姓的王族之家。在佛陀的教法中出家，从龙宫迎请了般若波罗蜜多等大乘经典。破除了分别说部和经部等自他宗派的修行者们对实有的执着之垢，为了让他们领悟离边的道理，撰写了中观理聚论著。对此，又有：所破为真实存在之物，以及破除能立的思辨理智两种。第一种又分为：共同破除自他宗派的根本慧论，以及专门破除自宗的六十正理论。这两者是从普遍的缘起出发进行阐述，为了破除一切戏论之集合，是中观论著的完整身躯。七十空性论和回诤论，是从根本慧论中衍生出来的。第一种，在观察有为法的章节中： 如梦如幻， 如乾闼婆城一般， 如是生，如是灭， 如是说为住。 这仅仅是建立这一偈颂之论著。第二种，在观察缘起的章节中： 诸法之自性， 若无缘等， 则无我之物， 他物又怎能有？ 这是辩论的答复。第二种，破除能立的思辨理智是《细研磨论》。它破除了量和所量等一切思辨的词义，虽然不是完整的论著，也不是支分论著，但却是专门致力于破除他宗观点的独立论著。有些人说，加上《名句论》，就是理聚六论。
English
Whoever has the splendor of a serpent's head, Is respectfully received by great ones as a jewel on their crown, And eliminates the darkness dwelling in the depths of the earth. This is what was said. Thereafter, four hundred years after the Blessed One's passing into nirvana, the noble Nāgārjuna was born in the southern land of Vidarbha, into a royal family of the serpent-headed caste. Having renounced in the Buddha's teachings, he invited many Mahāyāna sūtras, such as the Prajñāpāramitā, from the land of the nāgas. He dispelled the stain of clinging to entities by the proponents of self and other schools, such as the Vaibhāṣikas and Sautrāntikas, and composed the collections of Madhyamaka reasoning in order to lead them to realize the principle of non-extremity. Regarding this, there are two aspects: refuting truly existent objects to be refuted, and refuting the reasoning of logical analysis that establishes them. The first is further divided into: the Root Wisdom, which refutes all proponents of self and other schools in common, and the Sixty Stanzas on Reasoning, which specifically refutes one's own school. These two are based on the general principle of dependent origination and explain it, and in order to refute all collections of elaboration, they constitute the complete body of the Madhyamaka treatises. The Seventy Stanzas on Emptiness and the Refutation of Objections are derived from the Root Wisdom. The first, in the chapter on examining compounded phenomena: Like a dream, like an illusion, Like a city of gandharvas, Likewise is birth, likewise is cessation, Likewise is said to be abiding. This is the treatise that establishes this single verse. The second, in the chapter on examining conditions: The nature of things, If there are no conditions, etc., Then there is no self-nature, How could there be other-nature? This is the reply to an objection. The second, the refutation of the reasoning of logical analysis that establishes them, is the Thorough Examination. It refutes all the words and meanings of logical analysis, such as valid cognition and the knowable. It is not a complete treatise, nor is it a branch treatise, but it is an independent treatise that is dedicated to refuting the views of others. Some say that with the Treatise on Terminology, there are six collections of reasoning. End of the Clear Words.