English
dependence. Conventional truth and ultimate truth. Thus it is said. This has two types of meanings: general meaning and branch meaning. First, there are two aspects: determining the essence and establishing the individual characteristics. First, in the Madhyamakavatara, because of the two ways that beings see phenomena, either as true or false, Buddhas and noble ones accept the two truths. By seeing all things as completely false, one grasps the two essences of things and objects. Whatever is seen as truly existent is the ultimate truth, and whatever is seen as false is considered the conventional truth. As it is explained. There is no division into two truths from the perspective of the essence of these things. These things are established as two truths from the perspective of how ordinary people think with their minds and how noble ones perceive with their wisdom. Among them, for these external and internal things, the conceptualizations of children that follow the terms that have been entered since beginningless time are self-satisfied and attached to phenomena, and all the terms that are established in the world, such as knowable, knower, expressible, expression, pillar, vase, man, woman, etc., are called worldly conventional truth. These are the eye medicine of emptiness of self-nature, the wisdom of the noble ones who have purified the dimness of ignorance, seeing in a way that does not see anything, not abiding in any extreme such as existence or non-existence, the suchness that is free from all elaborations is called the ultimate truth. The first of the second is to establish the nature of conventional truth. What is the world? What is convention? Why is it called truth? To that, the world is famously known as aggregates, and the world definitely depends on it. As it is said, therefore, the person who is imputed in dependence on the aggregates is called the world. Because it completely obscures, it is conventional, because it obscures seeing suchness, therefore, the ignorance of the nature of afflictions that manifests attachment to things is called conventional. Because the conventional clings to truth and establishes terms, it is called conventional truth, but not because it exists in meaning and is not deceptive.
Tibetan
འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་མ་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ། འཇུག་པ་ལས། མ་རིག་རང་བཞིན་སྒྲིབ་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་སྟེ། །དེས་གང་བཅོམ་པ་བདེན་པར་སྣང་དེ་ནི། །ཀུན་རྫོབ་བདེན་ཞེས་ཐུབ་པ་དེས་གསུངས་ཏེ། །བཅོས་མར་གྱུར་པའི་དངོས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུའོ། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟར་རོ། །སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་འབྱེད་ནི། ཀུན་རྫོབ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དེ། དེས་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པར་བཞེད་ལ། ངོ་བོ་ངོས་འཛིན་སྔར་དང་འདྲའོ། །གང་ལ་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ཞེས་ཐ་སྙད་བཏགས་པའི་ཡུལ་དེ་གང་ཞེ་ན། འཇུག་པ་ལས། གནོད་པ་མེད་པའི་དབང་པོ་དྲུག་རྣམས་ཀྱི། །གཟུང་བ་གང་ཞིག་འཇིག་རྟེན་གྱིས་རྟོག་སྟེ། །འཇིག་རྟེན་ཉིད་ལས་བདེན་ཡིན་ལྷག་མ་ནི། །འཇིག་རྟེན་ཉིད་ལས་ལོག་པར་རྣམ་པར་བཞག །ཅེས་བཤད་པ་ལྟར། དབང་པོ་དྲུག་པོ་ཕྱི་ནང་གི་འཁྲུལ་རྒྱུས་མ་བསླད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པའི་སྣང་བ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདེན་པར་ཞེན་ཅིང་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པར་རྣམ་པར་བཞག་གོ །འཁྲུལ་རྒྱུས་བསླད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་འཁྲུལ་པའི་སྣང་བ་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་དང་། རབ་རིབ་ཅན་གྱི་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དག་བདེན་པར་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་ཡིན་གྱི་བདེན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་མ་བསླད་པའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་དེ་དག་ཀྱང་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་ཡིན་གྱི་བདེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་བདེན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ནི་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཁོ་ན་ལ་ལྟོས་ནས་རྣམ་པར་འཇོག་གི འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་མི་མངའོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་འཇིག་རྟེན་ལ་ཇི་ལྟར་གྲགས་པ་ལྟར་རྣམ་པར་བཞག་པར་མཛད་ཅེ་ན། དེ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། ཇི་ལྟར་ཀླ་ཀློ་སྐད་གཞན་གྱིས། །གཟུང་བར་མི་ནུས་དེ་བཞིན་དུ། །འཇིག་རྟེན་པ་ཡིས་མ་གཏོགས་པ། །འཇིག་རྟེན་གཟུང་བར་ནུས་མ་ཡིན། །ཞེས་པ་ལྟར། འཇིག་རྟེན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་གཞུག་པའི་ཐབས་སུ་ཀུན་རྫོབ་འཇིག་རྟེན་ལ་ཇི་ལྟར་གྲགས་པ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ངོར་ཞལ་གྱིས་བཞེས་ནས་རྣམ་གཞག་མཛད་པ་ཡིན་གྱི། རང་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་གཟིགས་ནས་སྟོན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བཞུགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་འགའ་ཡང་མ་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། ཤར་གྱི་སྡེ་པའི་ལུང་ལས། གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་རྣམ་འདྲེན་རྣམས། །འཇིག་རྟེན་མཐུན་པར་མི་འཇུག་ན། །སངས་རྒྱས་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་དང་། །སངས་རྒྱས་སུས་ཀྱང་ཤེས་མི་འགྱུར། །ཞེས་སོགས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །ཉོན་མོངས་ཅན་དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི། བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་བ་དང་། བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། བདག་ལ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གྱི་མ་རིག་པ་མ་སྤངས་པའི་འཕགས་པ་སློབ་པ་རྣམས་ལ་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་རི་མོ་མཁན་རང་གིས་བྲིས་པའི་གཟུགས་ལ་གནོད་སྦྱིན་དུ་འཁྲུལ་པ་ལྟར། སྐབས་འགར་དངོས་པོར་མངོན་ཞེན་གྱི་མཚན་མ་ཅུང་ཟད་འབྱུང་ཡང་ཆུ་ལ་རི་མོ་བྲིས་པ་ལྟར་མྱུར་དུ་ལྡོག་ཅིང་། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་མ་ལུས་པ་སྤངས་པའི་འཕགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དངོས་པོར་མངོན་ཞེན་གྱི་མཚན་མ་མི་འབྱུང་ཞིང་། ཐ་སྙད་ལ་འཇུག་པའི་དུས་སུ་འཇིག་རྟེན་ལ་ཇི་ལྟར་གྲགས་པ་ལྟར་གྱི་རྣམ་གཞག་མཛད་པ་ནི་གཞན་གཞུག་པའི་དགོས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདིར་སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོ་ནི། ཇི་ལྟར་སྣང་བ་འདི་ཁོ་ན། ཀུན་རྫོབ་ཅེས་མཁས་པ་ནས་བྱིས་པའི་བར་ལ་ཐུན་མོང་དུ་སྣང་ཞིང་གྲགས་པའི་ཤེས་བྱར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ་ཞེས་འཇོག་ཅིང་། ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། གང་ཞིག་གིས་སམ་གང་དག་ལ། །ཡང་དག་སྒྲིབ་བྱེད་དེ་ཀུན་རྫོབ། །དེས་ན་འདི་ཀུན་བདེན་པ་སྟེ། །དམ་པའི་དོན་དུ་བདེན་མ་ཡིན། །ཞེས་བློ་གང་ཞིག་གིས་སམ། བློ་གང་ཡོད་ན་ཡང་དག་པ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་ཡང་དག་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་རྟོག་གིས་བསྡུས་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་རྣམས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་ལ། དེས་འདི་ཀུན་བདེན་པར་བཞག་པས་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཀུན་རྫོབ་དེ་ཡང་གཉིས་ཏེ། ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་དང་། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའོ། །དང་པོ་ནི། རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཡང་དག་པར་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པར་སྒྲོ་བཏགས་པས་དབེན་པ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པ། ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ལྟར་དོན་བྱེད་པ་ལ་མི་སླུ་བ་ཡིན་ལ། གཉིས་པ་ནི། ཡང་དག་པར་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པས་སྒྲོ་བཏགས་པ་སྒྲའི་ཡུལ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཅན་རྣམས་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། བརྟགས་པའི་དོན་གྱིས་དབེན་གྱུར་པ། །དངོས་ཙམ་བརྟེན་ནས་གང་
Chinese
因为圣者们不是那样看待的缘故。如是说，入行论中说：‘无明自性障蔽故，是名世俗谛。’由此所破灭，显现为真实，彼即是世俗谛，能仁如是说，虚假的诸事物，即是世俗谛。如是宣说。论师善慧说：世俗是世间的名称，由此安立的即是世俗谛，本体的认识与之前相同。于何者施设世俗谛之名称的对境是什么呢？入行论中说：‘无损六根之所取，世间所了知，唯于世间许为真，余者世间说为倒。’如是宣说。六根内外没有被错乱因所染污而产生的识的显现，色等内外诸事物，因为孩童们执著为真实并且进行称说的缘故，所以安立为世俗谛。被错乱因染污而产生的识，错乱的显现，幻术和梦境，以及眼花者的发丝等，因为世间人没有称说为真实的缘故，所以仅仅是世俗，而不是真实。没有被染污的识的对境，对于圣者们来说也仅仅是世俗，而不是真实，因为像幻术一样了知，所以没有执著为真实。因此，世俗谛是仅仅相对于各自的凡夫而安立的，圣者们没有世俗的真谛，应当如此理解。那么，为什么如来要像世间所称说的那样安立世俗谛呢？那是如是说：‘如是野蛮异语，不能被理解，如是世间人之外，不能理解世间。’如是说，为了将世间引入那唯一的真如，像世间所称说的那样，在世间的面前承诺而进行安立，而不是自己见到世俗而宣说，因为直至轮回存在，都安住于法身的如来
English
Because the noble ones do not see it that way. As it is said, in the Entering the Middle Way: 'Because ignorance obscures its own nature, it is called conventional truth.' That which is destroyed by it, appearing as true, is said by the Sage to be the conventional truth. Things that are artificial are conventional. As it is explained. The teacher Lekdenjye said: Conventional is the term of the world, and what is established by it is considered the conventional truth, and the recognition of the essence is the same as before. What is the object to which the name of conventional truth is applied? As it is said in the Entering the Middle Way: 'Whatever is perceived by the six unimpaired senses, which is understood by the world, is considered true only in the world, and the rest is considered false in the world.' As it is explained. The appearance of consciousness, such as form, etc., which arises from the six senses without being corrupted by internal and external causes of error, is considered conventional truth because children cling to it as true and speak of it. The appearance of consciousness arising from being corrupted by causes of error, the appearance of illusion and dreams, and the hair of those with cataracts, etc., are merely conventional and not true because worldly people do not speak of them as true. Those objects of consciousness that are not corrupted are merely conventional and not true for the noble ones, because they understand them to be like illusions and do not cling to them as true. Therefore, conventional truth is established only in relation to individual ordinary people, and the noble ones do not have conventional truth, it should be understood. Then, why did the Tathagata establish conventional truth as it is known in the world? That is as it is said: 'Just as a barbarian's foreign language cannot be understood, so too, apart from worldly people, the world cannot be understood.' As it is said, in order to lead the world into that very suchness, he made arrangements by acknowledging it in the presence of the world as it is known in the world, but he did not teach it by seeing the conventional himself, because the Tathagata who abides in the Dharmakaya as long as samsara exists
Chinese
因为如来们没有见到任何法。因此，东方部派的经文中说：如果世间的引导者们，不顺应世间，那么佛的法性是什么，谁也不会知道佛。等等广说。具有烦恼者，即是具有烦恼，对自我的我慢，对自我的愚痴，对自我的贪执等等。对于没有断除无明的圣者有学者们来说，后得时就像画师自己画的像被误认为是鬼神一样。有时会对事物产生实执的相状，但像在水上画画一样迅速消失。对于断除了所有烦恼的无明之圣者阿罗汉，以及安住在不退转地的菩萨们来说，在任何情况下都不会产生对事物实执的相状。在运用名言时，按照世间的通常说法进行安立，这是为了引导他人的需要，应当了解。此处，导师耶谢宁波说：仅仅是显现的这些，被称为世俗，从智者到孩童普遍显现和流传的所知，都被认为是世俗谛。为什么称为世俗谛呢？因为：谁或哪些，真实遮蔽即世俗，因此此乃世俗谛，胜义谛中非真实。意思是说，任何心或任何心中，凡是遮蔽真实的，被非真实的分别念所摄持的心和心所，就是世俗。因为它将这一切安立为真实，所以称为世俗谛。世俗也分为两种：真实的世俗和非真实的世俗谛。第一种是：远离了分别念对真实生灭等的增益，依赖于因和缘而产生，如其所显现般行事而不欺骗。第二种是：被分别念增益为真实生灭等，具有声音的境总相的特征。如是说：远离了所诠释的意义，仅仅是依赖于事物。
English
Because the Tathagatas have not seen any dharma. Therefore, it is said extensively in the scriptures of the Eastern School: If the guides of the world do not conform to the world, then what is the nature of the Buddha, and no one will know the Buddha. Etc. Those with afflictions are those who have afflictions, such as pride in self, ignorance of self, attachment to self, and so on. For the noble learners who have not abandoned ignorance, in the post-attainment state, it is like mistaking a picture drawn by the painter himself for a demon. Sometimes, there may be a slight appearance of clinging to things as real, but it quickly disappears like drawing on water. For the noble Arhats who have abandoned all afflictions of ignorance, and for the Bodhisattvas who abide on the irreversible ground, the appearance of clinging to things as real does not arise in any way. When using conventional terms, they make designations according to how things are known in the world, which is for the purpose of guiding others, and this should be understood. Here, the teacher Yeshe Nyingpo says: These appearances alone are called conventional, and what is known that is commonly seen and known from the wise to the children is considered the conventional truth. Why is it called the conventional truth? Because: Whoever or whatever, truly obscures, that is conventional. Therefore, this is all truth, but not truth in the ultimate sense. This means that whatever mind or whatever is in the mind that obscures the truth, the mind and mental factors that are grasped by untrue conceptual thoughts are conventional. Because it establishes all of this as truth, it is called the conventional truth. Conventional truth is also of two types: true conventional truth and untrue conventional truth. The first is: free from the superimposition of conceptual thoughts on true arising and ceasing, etc., arising dependent on causes and conditions, and not deceiving in acting as it appears. The second is: superimposed by conceptual thoughts as true arising and ceasing, etc., having the characteristic of the general object of sound. As it is said: Separated from the meaning of what is interpreted, merely dependent on things.