Tibetan
ས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། ། ཇི་སྐད་དུ། འཇུག་པར། རབ་རིབ་མཐུ་ཡིས་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ། །ངོ་བོ་ལོག་པ་གང་ཞིག་རྣམ་བརྟགས་པ། །དེ་ཉིད་བདག་ཉིད་གང་དུ་མིག་དག་པས། །མཐོང་དེ་དེ་ཉིད་དེ་བཞིན་འདིར་ཤེས་གྱིས། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟར། ཇི་ལྟར་རབ་རིབ་ཀྱིས་མིག་བསླད་པ་དག་ལ་ཁམ་ཕོར་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་སྐྲ་ཤད་དང་སྦྲང་བུ་མཆུ་རིང་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་ཞིང་དེའི་རྟེན་ཅན་གྱི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་མ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་དེ་དག་སེལ་བའི་ཚེགས་ཐོབ་པ་ན། རབ་རིབ་མེད་པས་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་དམིགས་པའི་ཡུལ་དེར་མིག་གཏད་ཏེ་བལྟས་ཀྱང་། སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་ཅི་ཡང་མི་མཐོང་བ་ལྟར་མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་ཀྱིས་བློ་ཉམས་པར་བྱས་པའི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པར་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཅི་ཡང་མ་གཟིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟིགས་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དམ་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བསླུ་བ་མེད་ཅིང་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་བློས་ཤེས་པའམ་སྒྲས་བརྗོད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པ་སྟེ། །སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པས་སོ། །ཞེས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྣང་བ་མེད་ཅིང་མཐའ་གང་དུ་ཡང་མི་གནས་པ་འདི་ནི་དབུ་མ་པ་ཐམས་ཅད་བཞེད་པ་མཐུན་ཏེ། སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་འབྱེད་ཀྱིས། དབུ་མ་སྙིང་པོར། རབ་རིབ་བྲལ་བར་གྱུར་བའི་མིག། རྣམ་དག་དྲི་མ་མེད་པ་ལ། །སྐྲ་དང་སྦྲང་བུ་ཟླ་གཉིས་དང་། །རྨ་བྱའི་མདོངས་དག་མི་སྣང་ལྟར། །མཁས་པ་ཉོན་མོངས་ཤེས་བྱ་ཡི། །སྒྲིབ་ཀུན་རབ་རིབ་བྲལ་གྱུར་ཅིང་། །ཡང་དག་མཁྱེན་སྤྱན་དྲི་མེད་ལའང་། །དེ་བཞིན་ཅི་ཡང་སྣང་བ་མེད། །ཅེས་གསུངས་ཤིང་། སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོས་ཀྱང་། ཡོད་མེད་དངོས་པོ་མཁྱེན་པ་པོ། །ཀུན་མཁྱེན་གྱིས་ཀྱང་ཅང་མི་གཟིགས། །དེ་ཡི་དངོས་པོ་ཅི་འདྲ་ཞིག །ཤིན་ཏུ་ཞིབ་པའི་བློ་ཡིས་དཔྱོད། །ཅེས་བཤད་ཅིང་། ཡང་། གང་ཕྱིར་ཁོ་ན་དེ་ལ་ནི། །བརྗོད་བྱའི་བག་ཀྱང་ཅི་ཡང་མེད། །ཅེས་བཤད་དོ། །བློ་གྲོས་མི་བཟད་པ་བསྟན་པ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ལ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཡང་མེད་ན་ཡི་གེ་རྣམས་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་གསུངས་པའི་དགོངས་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་པ་ཡན་ལག་གི་དོན་ལ། བདེན་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བ། དེ་མ་ཤེས་པའི་ཉེས་དམིགས། ཀུན་རྫོབ་བསྟན་པའི་དགོས་པ། སྟོང་ཉིད་ལོག་པར་བཟུང་བའི་ཉེས་དམིགས། སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་རྒྱུ་དང་ལྔའི། དང་པོ་ནི། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ། །ཞེས་སོགས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། ཡབ་སྲས་མཇལ་བར། འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པས་གཞན་ལ་མ་གསན་པར། །བདེན་པ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་སྟོན་པར་མཛད། །གང་ཞིག་ཀུན་རྫོབ་དེ་བཞིན་དོན་དམ་སྟེ། །བདེན་པ་གསུམ་པ་འགའ་ཡང་མ་མཆིས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་ཇི་སྙེད་པ་དག་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་སྟེ། བདེན་པ་གཉིས་པོ་དེ་གང་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། དམ་པའི་དོན་གྱི་བདེན་པའོ། །དེ་ལ་གདུལ་བྱ་མ་སྨིན་པ་རྣམས་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་འཇུག་ལ། སྨིན་པ་རྣམས་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེན་པ་གཉིས་པོ་དེའི་རང་བཞིན་ནི། སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གཉིས་པ་ནི། གང་དག་བདེན་པ་འདི་གཉིས་ཀྱི། །རྣམ་དབྱེ་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པ། །དེ་དག་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ནི། །ཟབ་མོའི་དེ་ཉིད་རྣམ་མི་ཤེས། །གང་གི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པ་ཇི་སྙེད་པ་ནི་བརྗོད་བྱ་བདེན་པ་གཉིས་བསྟན་པ་ལས་བརྩམས་ནས་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ལུགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མི་འཇུག་པའི་དངོས་པོ་སྨྲ་བ་གང་དག་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་དབྱེ་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པ་དེ་དག་གིས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པའི་ཟབ་མོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྣམ་པར་མི་ཤེས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། འཇུག་པ་ལས། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱི་ལམ་ལས་ནི། །ཕྱི་རོལ་གྱུར་ལ་ཞི་བའི་ཐབས་མེད་དོ། །དེ་དག་ཀུན་རྫོབ་དེ་ཉིད་བདེན་ལས་ཉམས། །བདེན་གཉིས་ཉམས་ལ་ཐར་པ་གྲུབ་ཡོད་མིན། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟར་རོ། །གསུམ་པ་ནི། གལ་ཏེ་དོན་དམ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ན་དེ་ཉིད་ཁོ་ན་བསྟན་པར་རིགས་མོད། ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་མ་ཡིན་པ་བསྟན་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ནི་བདེན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་། ཐ་སྙད་ལ་ནི་མ་བརྟེན་པར། །དམ་པའི
Chinese
此乃胜义谛。如《入行论》所说：犹如眼翳之幻力，于发丝等错乱想，清净眼见彼自体，如是当知于此处。如是，眼为翳障所蔽者，于碗等之中，见有发丝、长喙蝇等种种显现，妄执彼等所依之颜色、形状等种种差别，费力欲除遣之。无翳障者，以眼正视有翳障者所见之境，然彼等丝毫不见发丝等之体性及差别。如是，为无明翳障所蒙蔽之凡夫，执著蕴、界、处等种种，然圣者以智慧观之，一无所见，如是观见诸法之真实性，是为胜义谛。何以称为胜义谛耶？以圣者之智慧乃是殊胜之境故。何以称为谛耶？以其于一切时中皆不欺惑，安住于真实性故。此非心识所能了知，亦非言语所能诠释，如云：所言说事皆止息，心行境亦止息故。此胜义谛无显现，亦不住于任何边，此乃一切中观师之共许。导师善护云：于《中观心要》中云：离翳障之眼，清净无垢染，不见发丝蝇，二月及孔雀翎。智者烦恼所知，一切障翳离，真实智眼亦，如是不见彼。导师智慧藏亦云：有无事物知，一切知亦不见，彼之事物为何？以极细之心分析。又云：何以故于彼，言说之习气亦无。于《显现无与伦比智慧经》中亦云：何为胜义谛？谓无心识之行境者。
English
This is the ultimate truth. As it is said in the 'Entering the Middle Way': 'By the power of cataracts, one imagines hair streaks and the like; where the pure eye sees that very self, know that here it is the same.' Just as those whose eyes are obscured by cataracts see various appearances such as hair streaks and long-beaked flies in bowls and the like, and they fabricate various differences in color and shape based on them, and then they labor to remove them. When one without cataracts looks at the object seen by one with cataracts, they do not see any of the nature or differences of hair streaks and the like. Similarly, the children whose minds are impaired by the cataracts of ignorance perceive various aggregates, elements, and sense bases, but the noble ones do not see anything with their wisdom. Seeing in this way the suchness of all phenomena is called the ultimate truth. Why is it called the ultimate? Because the wisdom of the noble ones is the supreme object. Why is it called truth? Because it is never deceptive in any way and abides in suchness. This cannot be known by the mind or expressed by words, as it is said: 'What is to be said ceases, because the object of mental activity ceases.' This ultimate truth, which is without appearance and does not abide in any extreme, is agreed upon by all Madhyamikas. The teacher Lekdenjé (Śāntarakṣita) said in the 'Essence of the Middle Way': 'The eye free from cataracts, pure and without stain, does not see hair, flies, two moons, or peacock feathers. The wise one is free from all obscurations of afflictions and knowable objects, and the pure eye of true knowledge likewise does not see anything.' The teacher Yeshé Nyingpo (Jñānagarbha) also said: 'The knower of existent and non-existent things, even the all-knowing one does not see. What is its nature? Analyze with a very subtle mind.' And again: 'Because in that very thing, there is no trace of what is to be said.' Also, in the 'Teaching on Inconceivable Intelligence': 'What is the ultimate truth? It is that in which there is no movement of mind.'
Chinese
更不必说其他的词句了，这样说的用意也是如此。第二，关于支分的内容：二谛的差别，不了解二谛的过患，宣说世俗谛的必要，错解空性的过患，以及通达空性困难的五个原因。第一，佛陀宣说正法，等颂词一共有1个偈颂。如《父子相会经》中所说：“世间知者不听闻于他，以这二谛而宣说，何为世俗与胜义，无有第三种谛实。”如是说，佛陀薄伽梵所宣说的一切正法，都是依赖于二谛而进行的。这二谛是什么呢？即世间世俗谛和圣者胜义谛。其中，为了使尚未成熟的所化众生得以成熟，所宣说的不了义的经部，都是从世俗谛开始的。为了使已经成熟的众生得以解脱，所宣说的了义的经部，都是从胜义谛开始的。这二谛的自性，前面已经说过了。第二，哪一些人，对于这二谛的差别不能够完全了解，那些人就不能够完全了解佛陀教法的甚深实相。因为佛陀所宣说的一切正法，都是从所诠释的二谛开始的，因此，不随顺圣者龙树论师宗派的实事师们，如果不能够完全了解如上所说的二谛的差别，那么他们就不能够完全了解佛陀教法的甚深实相。如《入中论》中所说：“若于龙猛论师道，微细舍弃亦无 শান্ত，彼等即失世俗谛，复失真谛谁能悟？”如是宣说。第三，如果胜义谛是远离戏论的自性，那么只宣说胜义谛就足够了，为什么还要宣说蕴、界、处等不是胜义谛的法呢？这确实没错，但是，如果不依赖名言，
English
Not to mention other words and sentences, the intention of saying this is also the same. Second, regarding the content of the branches: the difference between the two truths, the faults of not understanding the two truths, the necessity of explaining the conventional truth, the faults of misunderstanding emptiness, and the five reasons why it is difficult to understand emptiness. First, the Buddhas teach the Dharma, etc. There is one verse in total. As it is said in the Sutra of Meeting Father and Son: "The Knower of the World does not hear from others, but teaches with these two truths, what is conventional and what is ultimate, there is no third truth." As it is said, all the Dharma taught by the Buddha Bhagavan is based on the two truths. What are these two truths? They are the worldly conventional truth and the noble ultimate truth. Among them, in order to ripen the disciples who have not yet matured, the sutras of indirect meaning that are taught all start from the conventional truth. In order to liberate those who have already matured, the sutras of definitive meaning that are taught all start from the ultimate truth. The nature of these two truths has been explained earlier. Second, those who do not fully understand the difference between these two truths, those people cannot fully understand the profound reality of the Buddha's teachings. Because all the Dharma taught by the Buddhas starts from the two truths that are explained, therefore, those realists who do not follow the lineage of the noble Nagarjuna, if they cannot fully understand the difference between the two truths as mentioned above, then they cannot fully understand the profound reality of the Buddha's teachings. As it is said in the Introduction to the Middle Way: "If one abandons even a subtle part of the path of the great master Nagarjuna, there is no peace. They lose the conventional truth, and who can realize the ultimate truth if they lose the two truths?" As it is said. Third, if the ultimate truth is the nature of being free from elaboration, then it would be sufficient to only explain the ultimate truth. Why is it necessary to explain the aggregates, elements, and sense bases, etc., which are not the ultimate truth? This is indeed correct, but if one does not rely on conventional language,