Tibetan
ར་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱི་མས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །འགྲོ་བ་པོ་མིན་པ་སྡོད་པ་མིན་ཏེ། འགྲོ་བ་པོ་མིན་པ་ནི་སྡོད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་སྡོད་པའམ་གནས་པ་གཞན་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྡོད་པ་པོ་སྡོད་ན་སྡོད་པའི་བྱ་བ་གཉིས་ཡོད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་སྡོད་པ་པོ་ཡང་གཉིས་སུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་པོ་འགྲོ་པོ་མིན་ལས་གཞན་གསུམ་པ་གང་ཞིག་སྡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་འདྲ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་པོ་མིན་པ་མི་སྡོད་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་པ་ཡང་མི་སྡོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་འགྲོ་བ་པོ་ཉིད་སྡོད་དོ་ཞེ་ན། གང་ཚེ་འགྲོ་བ་མེད་པར་ན། །འགྲོ་བོ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ན། །རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་སྡོད་དོ་ཞེས། །ཇི་ལྟར་འཐད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །གང་གི་ཚེ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མེད་པར་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ལ། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་སྡོད་པའི་བྱ་བ་གཉིས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་ཅིག་ཅར་གྲུབ་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་སྡོད་དོ་ཞེས་པའི་ངག་འདི་དོན་ལྡན་དུ་ཇི་ལྟར་འཐད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་བ་ཁོ་ནའོ། ། གསུམ་པ་ལྡོག་པ་ཡོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དགག་པ་ལ། དངོས་དང་། གནས་པ་ཡོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དགག་པ་གཉིས་ཀྱི། དང་པོ་ནི། གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་ཡོད་དེ། འགྲོ་བ་ལས་ལྡོག་པ་ན་གནས་པ་རྩོམ་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དེ་ལས་ལྡོག་པ་ཡོད་ན་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་དེ་ནི་མེད་དེ། འགོམ་ལས་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །སོང་དང་མ་སོང་ལས་ཀྱང་མིན། །དེ་ལ་འགྲོ་བ་པོ་འགོམ་བཞིན་པའི་ལམ་ལ་འགྲོ་བ་ལས་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་དེ་ལ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོང་བ་དང་མ་སོང་བའི་ལམ་ལས་ཀྱང་འགྲོ་བ་ལས་ལྡོག་པ་མིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། གལ་ཏེ་གནས་པ་མེད་པས་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཡིན་ན། འོ་ན་འགྲོ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། གནས་པ་ཡོད་དེ། དེའི་འགྲན་ཟླ་འགྲོ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འགྲོ་བ་དང་ནི་འཇུག་པ་དང་། །ལྡོག་པ་ཡང་ནི་འགྲོ་དང་མཚུངས། །འགྲོ་བ་ཡང་ནི་འགྲོ་དང་མཚུངས། །ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱོར་རོ། །འདིར་གནས་པ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བཀོད་པའི་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། སྔར་འགྲོ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྟགས་སུ་བཀོད་པའི་གནས་པ་ལ་སུན་འབྱིན་པ། རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་མི་སྡོད་དེ། །ཞེས་སོགས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཇི་སྐད་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ་མཚུངས་ཏེ། འདི་ལྟར། རེ་ཤིག་གནས་པོ་མི་འགྲོ་སྟེ། །གནས་པ་པོ་མིན་འགྲོ་བ་མིན། །གནས་པོ་གནས་པོ་མིན་ལས་གཞན། །གསུམ་པ་གང་ཞིག་འགྲོ་བར་འགྱུར། །གང་ཚེ་གནས་པ་མེད་པར་ནི། །གནས་པོ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ན། །རེ་ཞིག་གནས་པོ་འགྲོའོ་ཞེས། །ཇི་ལྟར་འཐད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཅེས་འདོན་པ་བསྒྱུར་ཏེ་བཤད་པར་བྱའོ། །ཅི་སྟེ་གནས་པ་ཡོད་དེ། དེ་རྩོམ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། འཇུག་པ་ཡང་ནི་འགྲོ་དང་མཚུངས། །འདིར་གནས་པ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བཀོད་པའི་འཇུག་པ་སྟེ། གནས་པ་རྩོམ་པ་ཡང་ནི། སྔར་འགྲོ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བཀོད་པའི། འགྲོ་བ་རྩོམ་ལ་སུན་འབྱིན་པ། །སོང་ལ་འགྲོ་བ་རྩོམ་མེད་དེ། །ཞེས་སོགས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་བརྗོད་པ་དེ་དང་མཚུངས་ཏེ་འདི་ལྟར། གནས་ལ་གནས་པ་རྩོམ་མེད་དེ། །མི་གནས་པ་ལ་གནས་རྩོམ་མེད། །གནས་བཞིན་པ་ལ་རྩོམ་མེད་ན། །གང་དུ་གནས་པ་རྩོམ་པར་བྱེད། །གནས་པ་རྩོམ་པའི་སྔ་རོལ་ན། །གང་དུ་གནས་པ་རྩོམ་འགྱུར་བ། །གནས་བཞིན་མེད་ཅིང་གནས་པ་མེད། །མི་གནས་གནས་པ་ག་ལ་ཡོད། །གནས་རྩོམ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ། །སྣང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན། །གནས་པ་ཅི་ཞིག་གནས་བཞིན་ཅི། །མི་གནས་ཅི་ཞིག་རྣམ་པར་བརྟག །ཅེས་འདོན་པ་བསྒྱུར་ཏེ་བཤད་དོ། །གལ་ཏེ་གནས་པ་ཡོད་དེ། གནས་པ་ལས་ལྡོག་པ་ན་འགྲོ་བ་རྩོམ་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལྡོག་པ་ཡང་ནི་འགྲོ་དང་མཚུངས། །འདིར་གནས་པ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བཀོད་པའི་ལྡོག་པ་ཡང་ནི་སྔར་འགྲོ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བཀོད་པའི་ལྡོག་པ་ལ་སུན་འབྱིན་པ། འགོམ་ལས་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །སོང་དང་མ་སོང་ལས་ཀྱང་མིན། །ཞེས་པ་དང་མཚུངས་ཏེ། འདི་ལྟར། གནས་བཞིན་ལས་ལྡོག་མི་འགྱུར་ཏེ། །གནས་དང་མི་གནས་ལས་ཀྱང་མིན། །ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། བཞི་པ་གཅིག་དང་ཐ་དད་བརྟག་ལ་དགག་པ་ནི། གཞན་ཡང་འགྲོ་བ་ཡོད་ན་འགྲོ་བ་པོ་དང་གཅིག་གམ་ཐ་དད་ཅེས་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་མི་རིགས་ཏེ་འདི་ལྟར། འགྲོ་བ་དེ་དང་འགྲོ་བ་པོ། །དེ་ཉིད་ཅེས་ཀྱང་བྱར་མི་རུང་། །འགྲོ་བ་དང་ནི་འགྲོ་བ་པོ། །གཞན་ཉིད་ཅེས་ཀྱང་བྱར་མི་རུང་། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་གཅིག་ཏུ་མི་རུང་ཞེ་ན། །གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ཉིད་འགྲོ་པོ་ཡིན་གྱུར་ན། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཉིད་ཀྱང་། །གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན། གཅོད་པའི་བྱ་བ་དང་། གཅོད་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཉིད་ཀྱང་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་བྱ་བའོ། །འདི་ནི་བྱེད་པོའོ་ཞེས་པའི་རྣམ་དབྱེ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཉིད་དུ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། གལ་ཏེ་འགྲོ་དང་འགྲོ་བ་པོ། །གཞན་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་བརྟགས་ནས། །འགྲོ་པོ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་དང་། །འགྲོ་བ་མེད་པའི་འགྲོ་པོར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བ་པོ་གཞན་ཉིད་ཡིན་ན། བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལྟར་འགྲོ་བ་པོ་མེད་པའི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ཡན་གར་བའམ། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་པོ་ཡན་གར་བ་གཟུང་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་ལ་མ་ལྟོས་པའི་བྱ་བའམ། བྱ་བ་ལ་མ་ལྟོས་པའི་བྱེད་པ་པོ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། གང་དག་དངོས་པོ་གཅིག་པ་དང་། །དངོས་པོ་གཞན་པ་ཉིད་དུ་ནི། །གྲུབ་པར་གྱུར་པ་ཡོད་མིན་ན། །དེ་གཉིས་གྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད། །འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བ་པོ་གང་དག་གཅིག་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་གྲུབ་པར་གྱུར་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། དེ་གཉིས་རང་གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་ཡང་འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བ་པོ་མེད་དོ། ། ལྔ་པ་སུན་འབྱིན་གྱི་ལམ་གཞན་བསྟན་པ་ནི། འདི་ན་ལྷས་བྱིན་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོའོ་ཞེས་གྲགས་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་པ་པོ་ཉིད་འགྲོ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་གང་གིས་ལྷས་བྱིན་འགྲོ་བ་པོར་མངོན་པ་དེས་ལྷས་བྱིན་འགྲོ་བར་ཡང་འཇོག་གོ་ཞེ་ན། འདི་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་པོར་མངོན། །འགྲོ་བ་དེ་ནི་དེ་འགྲོ་མིན། །འགྲོ་བ་གང་གིས་ལྷས་བྱིན་འགྲོ་བ་པོར་མངོན་ཅིང་འཇོག་པར་བྱེད་པའི་འགྲོ་བ་དེ་ནི་ལྷས་བྱིན་དེ་འགྲོ་བར་འཇོག་བྱེད་མིན་ཏེ། གང་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་སྔ་རོལ་མེད། །གང་ཞིག་གང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། །ལྷས་བྱིན་གང་ཞིག་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་གྲོང་ངམ་གྲོང་ཁྱེར་གང་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་བར་མཐོང་བ་ཡིན་ན། གང་གི་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་གང་གིས་ལྷས་བྱིན་འགྲོ་བ་པོར་འཇོག་པའི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དེའི་སྔ་རོལ་ཏུ་འགྲོ་བ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར། ལྷས་བྱིན་འགྲོ་བའི་སྔ་རོལ་དུ་འགྲོ་བ་པོར་གྲུབ་ན་འགྲོ་བ་པོར་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ལྷས་བྱིན་འགྲོ་བར་ཡང་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ཞིག་ན། འགྲོ་བའི་སྔ་རོལ་དུ་འགྲོ་བ་མེད་པས་འགྲོ་བ་པོ་མ་གྲུབ་བོ་ཞེས་པའོ། །གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་བ་པོར་མངོན་པ་དེས་མི་འགྲོ་ཡི། དེ་ལས་གཞན་འགྲོའོ་སྙམ་ན། དེ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་པོར་མངོན། །དེ་ལས་གཞན་པ་དེ་འགྲོ་མིན། །གང་ཕྱིར་འགྲོ་པོ་གཅིག་པུ་ལ། །འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་མི་འཐད་དོ། །འགྲོ་བའི་བྱ་བ་གང་གིས་ལྷས་བྱིན་འགྲོ་བ་པོར་མངོན་ཅིང་མཚོན་པར་བྱེད་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་བའི་བྱ་བས་ལྷས་བྱིན་དེ་འགྲོ་བར་མཚོན་པ་མིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡིན་ན་འགྲོ་བ་པོར་མཚོན་པ་དང་། འགྲོ་བར་མཚོན་པའི་བྱ་བ་གཉིས་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་གང་གི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་ལྷས་བྱིན་གཅིག་པུ་ལ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་གཉིས་སུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འགྲོ་བ་པོ་ཡང་གཉིས་སུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་པ་རིགས་པ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་ནི། འགྲོ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི། །འགྲོ་རྣམས་གསུམ་དུ་འགྲོ་མི་བྱེད། །མ་ཡིན་པར་ནི་གྱུར་དེ་ཡང་། །འགྲོ་རྣམ་གསུམ་དུ་འགྲོ་མི་བྱེད། །ཡིན་དང་མ་ཡིན་གྱུར་པ་ཡང་། །འགྲོ་རྣམས་གསུམ་དུ་འགྲོ་མི་བྱེད། །འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་ནི། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་དང་གཉིས་ཀ་ཡིན་པའི་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་དེ་ཡང་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པ་དང་གཉིས་ཀ་ཡིན་པའི་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་དོ། །འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ཡང་། ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པ་དང་གཉིས་ཀ་ཡིན་པའི་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་དོ། །འདི་དག་གི་སྒྲུབ་བྱེད་ནི། ཡིན་པར་གྱུར་ལ་བྱ་བ་མེད། །བྱེད་པོ་མེད་པའི་ལས་སུའང་འགྱུར། །ཞེས་སོགས་སུ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་འགྲོ་བ་པོ་དང་། བགྲོད་པ་དང་། འགྲོ་བ་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ། དེ་ཕྱིར་འགྲོ་དང་འགྲོ་པོ་དང ། །བགྲོད་པར་བྱ་བའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་པ་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །རྟེན་འབྲེལ་འགྲོ་འོང་དང་བྲལ་བ་དེ་ལྟར་ཡང་། འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པ་བསྟན་པ་ལས། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ། འོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྡུ་བའི་ཚིག་གོ །བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ། འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གསལ་བའི་ཚིག་གོ །གང་ལ་བསྡུ་བའི་ཚིག་མེད་པ་དང་གསལ་བའི་ཚིག་མེད་པ་དེ་ལ་འོང་བ་ཡང་མེད། འགྲོ་བ་ཡང་མེད་དོ། །འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འགྲོ་བའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དབུ་མ་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལས་འགྲོ་འོང་བརྟག་པ་སྟེ་རབ་བྱེད་གཉིས་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །། ལེའུ་གསུམ་པའི་རྣམ་བཤད། གསུམ་པ་དབང་པོ་བརྟག་པའི་རབ་བྱེད་ལ། ཕྱོགས་སྔ་མ་བརྗོད་པ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས་ཀྱི། དང་པོ་ནི། གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བ་པོ་དང་བགྲོད་པར
Chinese
ར་字由后面的偈颂来阐述。 非行者不住留，非行者即是住留者。因为对于他来说，住留或安住没有其他意义。如果住留者住留，那就会陷入有两种住留的行为的过失，并且也会陷入有两种住留者的过失。除了行者和非行者之外，还有哪个第三者会住留呢？因为没有这样的人。 如果说非行者不住留，第三者也不住留，然而行者自己住留，那么： 当行走不存在时，行者不可能成立，暂时行者住留，这怎么能成立呢？当行走的行为不存在时，行者不可能成立，并且行走的行为和住留的行为二者同时在一个事物上成立是相违的。因此，暂时行者住留这句话怎么能有意义地成立呢？根本不可能成立。 第三，驳斥存在相违的论证。分为驳斥事物和驳斥存在两种论证。第一种是：如果行走存在，因为从行走中相违就会产生住留。如果从行走中相违存在，行走就会存在，但那是不存在的。因为不会从停止中相违，也不是从已行和未行中相违。因此，行者在停止的道路上不会从行走中相违，因为没有见到停止，并且那里没有行走的行为。从已行和未行的道路上也不会从行走中相违，因为那些地方没有行走。第二种是：如果因为没有住留就没有行走，那么为了证明行走，就应该证明住留。住留是存在的，因为它的对立面行走是存在的。行走和进入，以及返回也和行走相同。行走也和行走相同。这样来组织语句。这里为了证明住留而提出的行走，和之前为了证明行走而作为理由提出的住留是相同的，驳斥如下：暂时行者不住留等等，如同之前所说的两个偈颂一样。就像这样：暂时住留者不行走，住留者
English
The syllable "ra" will be explained by the following verses. A non-goer does not stay; a non-goer is a stayer. Because for him, staying or abiding has no other meaning. If the stayer stays, then there would be the fault of having two acts of staying, and there would also be the fault of having two stayers. Apart from the goer and the non-goer, who is the third one who would stay? Because there is no such person. If it is said that the non-goer does not stay, and the third one also does not stay, but the goer himself stays, then: When going does not exist, the goer cannot be established, temporarily the goer stays, how can this be established? When the act of going does not exist, the existence of the goer cannot be established, and the two acts of going and staying are contradictory to be established simultaneously on one thing. Therefore, how can this statement, "temporarily the goer stays," be meaningfully established? It is simply impossible to establish. Third, refuting the proof that there is opposition. It is divided into two: refuting the proof that there is a thing, and refuting the proof that there is existence. The first is: If going exists, because staying arises from the opposition of going. If there is opposition from going, then going would exist, but that does not exist. Because it does not oppose stopping, nor does it oppose what has been gone and what has not been gone. Therefore, the goer on the path of stopping does not oppose going, because stopping is not seen there, and there is no act of going there. It is also not opposed to going from the path of what has been gone and what has not been gone, because there is no going in those places. The second is: If there is no going because there is no staying, then in order to prove going, staying should be proven. Staying exists, because its opposite, going, exists. Going and entering, and returning are also the same as going. Going is also the same as going. Thus, arrange the words. Here, the going that is put forward to prove staying is the same as the staying that was previously put forward as a reason to prove going, refuting it as follows: "Temporarily the goer does not stay," etc., just as the two verses said before. Like this: "Temporarily the stayer does not go, the stayer"
Chinese
非住非非住，非住者之外的住者，第三者如何能行？当住不存在时，住者不可能合理，暂时住者行，如何能合理？应翻译并讲述此偈颂。如果住存在，因为有住的造作，那么进入也与行相同。此处为了成立住而安立的进入，住的造作也与先前为了成立行而安立的行的造作的破斥相同，对于已行不存在行的造作，如是等三颂所说相同，即如此：对于住不存在住的造作，对于非住不存在住的造作，当正在住时不存在造作，在哪里造作住？在住的造作之前，在哪里住才能被造作？既无正在住，也无住，非住怎么会有住？住的造作在任何情况下，如果显现不存在，那么什么住正在住？什么非住被分别？应翻译并讲述此偈颂。如果住存在，当从住中退转时，因为造作行，那么退转也与行相同。此处为了成立住而安立的退转也与先前为了成立行而安立的退转的破斥相同，不会从已退转中退转，也不是从已行和未行中退转，如是等，应如此说：不会从正在住中退转，也不是从住和非住中退转。第四，观察一与异而破斥：此外，如果行存在，如果观察行者与行是一还是异是不合理的，即如此：行与行者，也不能说是同一，行与行者，也不能说是他异。为什么不能是同一呢？如果凡是行，那就是行者，那么作者和业也成了同一。如果凡是行的行为就是行者，那么砍伐的行为和砍伐者等作者和业也成了同一，因此，这是行为，这是作者的
English
Neither dwelling nor non-dwelling, other than the dweller, how can a third go? When there is no dwelling, the dweller cannot be reasonable, how can it be reasonable to say that the dweller goes for a while? This verse should be translated and explained. If dwelling exists, because there is the creation of dwelling, then entering is also the same as going. Here, the entering established to establish dwelling, the creation of dwelling is also the same as the refutation of the creation of going previously established to establish going, for the gone there is no creation of going, as the three verses say, that is, like this: for dwelling there is no creation of dwelling, for non-dwelling there is no creation of dwelling, when dwelling there is no creation, where to create dwelling? Before the creation of dwelling, where can dwelling be created? There is neither dwelling nor dwelling, how can there be dwelling in non-dwelling? The creation of dwelling in any case, if it appears non-existent, then what dwelling is dwelling? What non-dwelling is distinguished? This verse should be translated and explained. If dwelling exists, when retreating from dwelling, because of creating going, then retreating is also the same as going. Here, the retreating established to establish dwelling is also the same as the refutation of the retreating previously established to establish going, it will not retreat from the retreated, nor will it retreat from the gone and the not gone, like this, it should be said like this: it will not retreat from the dwelling, nor will it retreat from the dwelling and the non-dwelling. Fourth, observing one and different and refuting: Furthermore, if going exists, if observing whether the goer and the going are one or different is unreasonable, that is, like this: going and the goer, it cannot be said to be the same, going and the goer, it cannot be said to be different. Why can't it be the same? If whatever is going, that is the goer, then the agent and the action also become the same. If whatever is the action of going is the goer, then the action of cutting and the cutter, etc., the agent and the action also become the same, therefore, this is the action, this is the agent's