Tibetan
མ་སྨོས་པའོ། །དབུ་མ་པའི་ལུགས་ལ་ཕྱིའི་གཟུང་བར་སྣང་བ་དང་། ནང་འཛིན་པར་སྣང་བ་རྣམས་ནི་གཞན་དབང་། དེ་ལ་རྟོག་པས་ཀུན་བཏགས་པ་རྣམས་ནི་ཀུན་བཏགས། སྣང་བ་དེ་ཉིད་རྟོག་པས་ཀུན་བཏགས་པ་ལྟར་དུ་མ་གྲུབ་པ་ནི་ཡོངས་གྲུབ་བོ། ། བདེན་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་གང་ཞེས་པ་འདི་ལ་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་བཞིའི་འདོད་ལུགས་བཞི་སྟེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ནི། འཇོམས་བྱེད་ཐོ་བ་ལ་སོགས་པས་བཅོམ་པ་ན། དེའི་བློ་མི་འཇུག་པ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྫས་ཀྱི་ཆོས་བློས་སོ་སོར་བསལ་བ་ན་དེའི་བློ་མི་འཇུག་པ་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་དང་། བཅོམ་གཞིག་གི་བློ་མི་འདོར་བ་ཤེས་པ་རང་དབང་དུ་བསྐྱེད་པ་གཟུགས་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་འདོད་དེ། མཛོད་དུ། གང་ལ་བཅོམ་དང་བློ་ཡི་གཞན། །བསལ་ན་དེ་བློ་མི་འཇུག་པ། །བུམ་ཆུ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ། །ཡོད་དེ་དོན་དམ་ཡོད་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བཤད་དོ། །མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ནི། དོན་ལ་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་ནུས་པ་དོན་དམ་པ། བློ་ངོར་དོན་བྱེད་པ་ལྟར་ཡོད་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་འདོད་དེ། རྣམ་འགྲེལ་བས། དོན་དམ་དོན་བྱེད་ནུས་པ་གང་། །དེ་འདིར་དོན་དམ་ཡོད་པ་ཡིན། །གཞན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡོད་པ་སྟེ། །ཞེས་སེམས་ཙམ་པ་དག་ནི། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཀྱི་དོན་དམ་པ་དང་། རིགས་པས་དཔྱད་ན་དོན་དམ་པ་རྫས་སུ་གྲུབ་པས་གཉིས་སུ་འདོད་དེ། དང་པོ་ནི། འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཡོངས་གྲུབ་ཡིན་ཏེ། མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་སུ། རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བའི་དམིགས་པ་ནི་དོན་དམ་པའོ། །ཞེས་དང་། ཅིའི་ཕྱིར་དོན་དམ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དམ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གིས་བསྡུས་པའི་ཤེས་རིག་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོ་ཀུན་ལས་བཏུས་ལས། གཟུང་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བའི། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དོན་དམ་འདོད། །ཅེས་གསུངས་སོ། ། ཀུན་རྫོབ་ལ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་ལ་སྒྲིབ་པའི་ཀུན་རྫོབ་དང་། རིགས་པས་དཔྱད་མི་བཟོད་པའི་ཀུན་རྫོབ་གཉིས་སོ། །དང་པོ་ནི་གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་རྟོག་གིས་བསྡུས་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་རྣམས་ཡིན་ཏེ། ཀུན་ལས་བཏུས་ལས། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པའི་དམིགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དུ་ཡོད་པའོ། །ཞེས་བཤད་དོ། །དེས་ན་གཞན་དབང་ནི་རིགས་པས་དཔྱོད་ན་རྫས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་དང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་ལ་སྒྲིབ་པས་ཀུན་རྫོབ་
Chinese
未言说者。中观宗的观点是，外境的显现和内心的执著显现都是他起有。对此，由分别念所安立的都是遍计所执。显现本身不像分别念所安立的那样成立，就是圆成实。 什么是二谛的体性？对此，有四种宗派的四种观点。 毗婆沙师们认为，被摧毁物如锤子等摧毁时，其心识不接受的瓶子等，以及物质的自性被心识一一破除时，其心识不接受的水等是世俗谛；不舍弃摧毁和破坏的心识，自主产生知识，如色、声等是胜义谛。如《俱舍论》中说：“何为摧毁与心异，破除则心不领受，如瓶水般为世俗，实有即是胜义谛。” 经部师们认为，在意义上能够产生结果的是胜义谛，在心识面前如能起作用般存在的是世俗谛。如《释量论》中说：“胜义是何能起作用，此即此处胜义有，其余皆是世俗有。” 唯识宗的人认为，不分别的智慧的行境是胜义谛，以及通过理智分析，胜义谛成立为实有，所以分为两种。第一种是：不变的圆成实。如《摄大乘论》中说：“完全清净的对境是胜义谛。”又说：“为什么称为胜义？因为是圣者殊胜智慧的行境。”第二种是：包括心和心所的一切知识之法。如《集量论》中说：“离能取和所取的，识即是胜义谛。” 世俗谛也有两种：遮蔽见真实性的世俗谛，和经不起理智分析的世俗谛。第一种是他起的自性，由非真实的遍计所执所摄的心和心所。如《摄大乘论》中说：“完全被烦恼染污的对境是世俗有。”因此，他起有通过理智分析成立为实有，所以是胜义谛，并且遮蔽见真实性，所以是世俗谛。
English
That which is unsaid. According to the Madhyamaka school, the appearance of external objects and the appearance of internal grasping are other-powered. Those that are imputed by conceptual thought are the thoroughly imputed. The appearance itself, not established as it is imputed by conceptual thought, is the thoroughly established. What is the nature of the two truths? There are four views of the four schools of tenets. The Vaibhashikas believe that when destroyed by destroyers such as hammers, the vase and so on, which the mind does not accept, and when the nature of matter is individually removed by the mind, water and so on, which the mind does not accept, are conventional truths; not abandoning the mind of destruction and demolition, independently generating knowledge, such as form and sound, are considered ultimate truths. As stated in the Treasury: "What is destroyed and different from the mind, When removed, the mind does not accept it, Like a vase and water, it is conventional, The ultimate exists as it is." The Sutrantikas believe that the ability to produce results in meaning is the ultimate truth, and that which exists as if functioning in the mind is the conventional truth. As stated in the Commentary on Valid Cognition: "Whatever has the ability to function is the ultimate, That is the ultimate here, The rest is the conventional." The Mind-Only school believes that the object of non-conceptual wisdom is the ultimate truth, and that through rational analysis, the ultimate truth is established as real, so it is divided into two. The first is: the unchanging thoroughly established. As stated in the Summary of the Abhidharma: "The object of complete purification is the ultimate truth." And it is said: "Why is it called ultimate? Because it is the object of the noble and supreme wisdom." The second is: all the phenomena of knowledge included in mind and mental factors. As stated in the Summary of the Essence of Wisdom: "The consciousness that is free from the grasped and the grasper, Is considered the ultimate truth." There are also two types of conventional truths: the conventional truth that obscures the seeing of reality, and the conventional truth that cannot withstand rational analysis. The first is the nature of the other-powered, the mind and mental factors included in the non-true thoroughly imputed. As stated in the Summary: "The object that is completely afflicted is the conventional existence." Therefore, the other-powered is established as real through rational analysis, so it is the ultimate truth, and it obscures the seeing of reality, so it is the conventional truth.
Tibetan
ཀྱང་ཡིན་པས་རྣམ་རིག་པའི་གཞུང་གི་ཆ་འགའ་ཞིག་ཏུ་ཀུན་རྫོབ་ཞེས་བཤད་དོ། ། གཉིས་པ་ནི། སྔར་བཤད་པའི་ཀུན་ཏུ་བཏགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། སུམ་ཅུ་པར། རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་གང་གིས། །དངོས་པོ་གང་གང་རྣམ་བཏགས་པ། །དེ་ཉིད་ཀུན་ཏུ་བཏགས་པ་ཡི། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དེ་མེད་དོ། །ཅེས་བཤད་དོ། །དེ་ལ་གཞན་དབང་ནི་དོན་དམ་མཚན་ཉིད་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་རྣམ་གྲངས་པ་ཡིན་ཏེ། རིགས་པས་དཔྱད་ན། བདེན་པར་རྫས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐེག་བསྡུས་སུ། རྣམ་གྲངས་པའི་ཀུན་རྫོབ་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་བཏགས་ནི་ཀུན་རྫོབ་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་ཏེ། རྫས་སུ་མེད་ཅིང་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དབུས་མཐའི་འགྲེལ་བཤད་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། རྫས་སུ་མེད་ཅིང་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པས། དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཞེས་བཤད་དོ། །དབུ་མ་པ་རྣམས་ནི་སྣང་གྲགས་ཀྱི་དངོས་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ལུགས་འཕགས་པའི་མཉམ་གཞག་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མི་སླུ་བར་གཟིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་། དེ་དག་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་ཞེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་འདོད་དེ། དབུ་མ་འཇུག་པར། དངོས་ཀུན་ཡང་དག་བརྫུན་པ་མཐོང་བ་ཡིས། །དངོས་རྙེད་ངོ་བོ་གཉིས་ནི་འཛིན་པར་འགྱུར། །ཡང་དག་མཐོང་ཡུལ་གང་ཡིན་དོན་དམ་སྟེ། །མཐོང་བ་བརྫུན་པ་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་འདོད། །ཅེས་བཤད་དོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་སླུ་བར་གཟིགས་པའི་དོན་དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ནི་སྤྲོས་པའི་མཐའ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་གཞན་ལ་འདིའོ་ཞེས་ངག་གི་ལམ་གྱིས་བསྟན་དུ་མེད་པ་བསྒོམ་པའི་སྟོབས་སོ་སོ་རང་གིས་རིགས་པར་བྱ་བ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས། སྨྲ་བསམ་བརྗོད་མེད་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །ཞེས་སོགས་དང་། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། གཞན་ལས་ཤེས་མིན་ཞི་བ་དང་། །སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ། །རྣམ་རྟོག་མེད་དོན་ཐ་དད་མིན། །དེ་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཅེས་དང་། འཕགས་པ་ལྷས། ཡོད་མིན་མེད་མིན་ཡོད་མེད་མིན། །གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་མིན་པའང་མིན། །མཐའ་བཞི་ལས་ནི་རྣམ་གྲོལ་བ། །དེ་ཉིད་དབུ་མ་པ་ཡིས་རིག །ཞེས་བཤད་དོ། །སྐྱེ་མེད་འགག་མེད་སྟོང་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྣམ་གྲངས་པའི་དོན་དམ་དུ་འདོད་དོ། ། ཀུན་རྫོབ་ལ་ཡང་། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཙམ་པ་གཉིས་ཏེ། དང་པོ་ནི་གནོད་པ་མེད་པའི་དབང་པོ་དྲུག་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་མཐོང་བར་
Chinese
也因此在唯识宗的某些部分中被称为世俗。第二种是，之前所说的遍计所执的自性。在《三十颂》中说：“由何等分别，于何等事物，施设种种名，即此遍计者，彼自性非有。”这样说的。其中，依他是胜义的体性和世俗的异名，因为以理智分析，是真实存在的实体，并且在《摄大乘论》中，说是异名的世俗。遍计所执是世俗的体性，因为不是实体，只是名言安立，在《中边分别论释》中说：“为什么称为自性呢？因为不是实体，只是名言上存在，因此称为自性。”这样说的。中观派认为，显现和声音的这些事物，圣者的等持智慧毫不欺骗地照见的那样，是胜义谛，而凡夫对这些事物所产生的执着，认为是世俗谛。在《入中论》中说：“见诸法皆是真实假立，则能取事物之二性。何为真实见境，即是胜义谛，所见虚假者，是名世俗谛。”这样说的。圣者们毫不欺骗地照见的那样又是怎样的呢？那就是远离一切戏论边，无法用语言文字向他人指示“就是这个”，只能通过修习的力量各自领悟。如经中所说：“不可说思议，无言般若波罗蜜。”等等。龙树说：“非从他缘得，寂静无戏论，不分别异义，是即彼性相。”还有圣天说：“非有非无，非有非无俱，亦非二者性，从四边解脱，是为中观者。”这样说的。无生无灭空性等等，也被认为是异名的胜义。世俗也分为，世俗谛和唯是世俗两种，第一种是无损的六根所生的识的行境，在没有见到真如之前
English
Therefore, in some parts of the Vijnanavada school, it is called conventional. The second is the nature of the completely imputed, as previously explained. In the "Thirty Verses," it says: "By whatever discriminations, on whatever things, names are variously applied, that very completely imputed, its nature is non-existent." That is what is said. Among these, the dependent is the nature of ultimate truth and a synonym for conventional truth, because when analyzed with reason, it is truly established as a substance, and in the "Compendium of Determinations," it is said to be a conventional truth with different names. The completely imputed is the nature of conventional truth, because it is not a substance and is established only by designation. In the commentary on the "Discrimination of the Middle and the Extremes," it says: "Why is it called nature? Because it is not a substance and exists only in designation, therefore it is called nature." That is what is said. The Madhyamikas believe that the way these phenomena of appearances and sounds are seen without deception by the wisdom of the noble ones' equipoise is the ultimate truth, and the attachment that ordinary people have to these phenomena is considered the conventional truth. In the "Entering the Middle Way," it says: "Seeing all things as truly false, one grasps the two natures of things. Whatever is the object of true seeing is the ultimate truth, and what is seen as false is considered the conventional truth." That is what is said. What is it like that the noble ones see without deception? It is that which is free from all extremes of elaboration, and cannot be pointed out to others with words, saying, "This is it." It must be understood individually through the power of meditation. As it says in the sutra: "Inexpressible, unthinkable, beyond words is the Perfection of Wisdom." and so on. Nagarjuna said: "Not known from others, peaceful and without elaboration, without discrimination and not different in meaning, that is the characteristic of that very thing." Aryadeva also said: "Not existent, not non-existent, not both existent and non-existent, nor the nature of both, liberated from the four extremes, that is what the Madhyamika understands." That is what is said. Unborn, unceasing, emptiness, and so on, are also considered to be ultimate truths with different names. Conventional truth is also divided into conventional truth and mere conventionality. The first is the object of the consciousness arising from the unimpaired six sense faculties, before seeing suchness.