Tibetan
ར་ཐོབ་ནི་མཚམས་ཀྱི་མུན་པ་ལྟར་གསལ་བའི་བྱ་བ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བའི་དུས་ནི། སྐད་ཅིག་དང་། ཐང་ཅིག་དང་། ཡུད་ཙམ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེའོ། །བྱེད་ལས་ནི། སེམས་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་མ་རྟོགས་ན་འཁོར་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་ལ། རྟོགས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་བྱེད་དོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། སྣང་བ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན། །གང་དེ་སྣང་བ་གསུམ་ཐོས་པ། །སེམས་ཅན་ཁམས་ནི་མ་ལུས་པའི། །རང་བཞིན་རྩ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་ནི། རླུང་དང་ཤེས་པ་སྔ་མའི་སྟོབས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་སྟེ། རླུང་རྣམས་ཕྲ་བའི་གཟུགས་ཀྱིས་ནི། །ཤེས་དང་ཡང་དག་འདྲེས་གྱུར་ནས། །དབང་པོའི་ལམ་ནས་བྱུང་བས་ནི། །ཡུལ་རྣམས་ལ་ནི་དམིགས་པར་བྱེད། །ཞེས་དགོངས་པ་ལུང་སྟོན་ལས་གསུངས་ཤིང་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས་ཀྱང་། དེ་ནི་རེ་རེའི་དོན་སྣང་བ། །རླུང་གིས་བླངས་ནས་འཛིན་བྱེད་ལ། །རླུང་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་ཤེས་ནི། །རྟག་ཏུ་འགྲོ་བ་གནས་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །རྟོག་བཅས་རང་བཞིན་སྣང་བ་ནི། རྟོག་མེད་ཀུན་ཏུ་སྣང་བ་དང་། རླུང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་དེའི་རྗེས་སུ་རྒྱུ་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་རྟོགས་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་སྣང་བའི་རང་བཞིན་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ། མཆེད་པའི་རང་བཞིན་བཞི་བཅུ་ཐམ་པ། ཉེར་ཐོབ་ཀྱི་རང་བཞིན་བདུན་ནོ། །དེ་དག་གི་ནང་སེམས་ཀྱི་གྲངས་དང་གོ་རིམ་ངེས་པ་ནི་མེད་ལ། སྤྱི་ཙམ་ལ་རྒྱུ་ཀུན་ཏུ་སྣང་བ་གསུམ་གྱི་གོ་རིམ་ངེས་པས། དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་རྒྱུ་བའི་རང་བཞིན་རྣམས་གོ་རིམ་ངེས་སོ། །རང་བཞིན་རྣམས་ཀུན་ཏུ་སྣང་བ་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་འཆོལ་བར་མི་འབྱུང་བ་ནི། རྒྱུ་ཀུན་ཏུ་སྣང་བ་གསུམ་གསལ་བ་དང་། ཆེས་གསལ་བ་དང་། མི་གསལ་བར་གནས་པས། དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་རང་བཞིན་གསུམ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་གནས་ལ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གྲངས་ངེས་ནི། རྣམ་རྟོག་ཆེ་ལོང་ཙམ་ལ་བརྒྱད་ཅུ་ལ་སོགས་པར་ངེས་ཀྱི། དེ་དག་སོ་སོའི་གསལ་བའི་དབྱེ་བ་མཐའ་མེད་དོ། ། རང་བཞིན་རྣམས་གནས་སྐབས་འདིར་བསྟན་པ་ནི། སེམས་དབེན་མི་རྟོག་པ་བསྒོམ་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་བསྟན་པའོ། །སེམས་ལ་དམིགས་པ་ངེས་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ལྔ་སྟེ། དབྱེ་བ་དང་། བསྒྲུབ་པ་དང་། ཉམས་སུ་བླང་བའི་ཐབས་དང་། མཐར་ཕྱིན་པའི་ཚད་དང་། ཕན་ཡོན་ནོ། །དབྱེ་བ་ལ་གཉིས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཅན་ཀུན་རྫོབ་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཆོས་ཉིད་དོན་དམ་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཆོས་ཅན་ཀུན་རྫོབ་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། གཟུང་འཛིན་གྱིས་དབེན་པའི་སེམས་མྱོང་རིག་གསལ་ཙམ་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དོན་དམ་ཆོས་ཉིད་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དོན་དམ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་རིག་བྱ་རིག་བྱེད་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། དེའང་འོག་ཏུ་འོད་གསལ་གྱི་སྐབས་ནས་སྟོན་ཅིང་། འདིར་སྐབས་སུ་བབ་པ། ཆོས་ཅན་ཀུན་རྫོབ་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྟོན་ཏེ། དེའང་རང་རིག་བདེ་བ་རབ་འབྲིང་གསུམ་སྟེ། ཐོག་མར་གཟུང་འཛིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་། བདེ་བའི་སྣམ་པ་གསལ་བར་སྣང་བ་ནི་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །གཟུང་འཛིན་གྱི་རྟོག་པས་ཆེས་སྟོང་ཞིང་ཤིན་ཏུ་བདེ་བའི་སྐད་ཅིག་ནི་སྣང་བ་མཆེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །གཟུང་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་ཆེས་ཆེར་སྟོང་ཞིང་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སྣང་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་ཉེར་ཐོབ་བོ། །དེ་དག་ལ་ནི་སྟོང་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་དང་། སྟོང་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །ཆོས་ཅན་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་ནི་གཉིས་ཏེ། འབྱོར་པ་ཅན་རྟག་ཏུ་ཕྱག་རྒྱ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། འབྱོར་པ་ཆུང་བ་ལན་ཅིག་ཕྱག་རྒྱ་ལས་མཚོན་ནས། ཕྱིས་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྒོམ་པའོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། སྒྱུ་མ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ལས། །བུད་མེད་སྒྱུ་མ་ཁྱད་པར་འཕགས། ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བ་ནི། །གསལ་བར་འདི་ལས་མཚོན་པར་འགྱུར། །ཞེས་དང་། གལ་ཏེ་ཆུ་སྐྱེས་རྡོ་རྗེ་སྦྱོར། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མེད་གྱུར་ན། །ལན་ཅིག་ཙམ་ཞིག་མྱོང་ནས་ཀྱང་། །བསམ་གཏན་སྟོབས་ཀྱིས་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་རིམ་ལྔ་ལས་གསུངས་སོ། །ཉམས་སུ་བླངས་བའི་ཐབས་ནི། བདེ་བ་བསྡུ་བ་དང་། བདེ་བ་གཟུང་བ་དང་། བདེ་བ་ལོག་པ་དང་། བདེ་བ་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཉམས་སུ་བླང་བར་བྱ་སྟེ། གདམས་ངག་ལས་ཤེས་སོ། །མཐར་ཕྱིན་པའི་ཚད་ནི། མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཚེ་སེམས་བདེ་སྟོང་གཉིས་མེད་དུ་འཆར་བ་བཞིན་དུ། ལངས་པའི་ཚེ་ཡང་ཡུལ་རབ་འབྲིང་ཅི་དང་ཅི་མཐོང་བ་ཐམས་ཅད་གཉིས་མེད་བདེ་བ་ཆེན་པོར་སྣང་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས། དེ་བས་གཉིས་མེད་མཐོང་བ་ཡི། །རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ། །མཐོང་ཕྱིར་དམན་དང་བར་མ་དང་། །དམ་པའི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སེམས་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐར་ཕྱིན་པའི་ཕན་ཡོན་ནི་ལྔ་སྟེ། ལན་ཅིག་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་དུས་སུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་
Chinese
近得是如边地的黑暗般明亮之事圆满。出生的时间是，刹那、须臾、片刻等等时出生。作用是，若不领悟三种心的体性，则生起轮回的一切法，若领悟，则成为寂灭一切法的根本。如是说：具有三种显现的体性，谁听到那三种显现，所有众生界的自性根本就是这个。如是说。成就的因是，由风和先前识的力量产生，即风以微细的形相，与识完全混合后，由根门产生，因此缘取诸境。如是《意趣显说》中所说，金刚鬘中也说：那是各自的义显现，风取而执持，与风相连的识，恒常成为行者。如是说。有分别自性显现是，无分别普现，以及由风的力量随之运行的意的有分别识。那也有显现的自性三十三种，增长的自性四十种，近得的自性七种。其中心的数量和次第是不确定的，大概来说，三因普现的次第是确定的，因此随之运行的自性次第是确定的。自性不混乱地随于三种普现之后的原因是，三因普现安住于明、极明、不明显，因此它们的果，三种自性也同样安住，因为因和果是随顺的。数量确定是，大概的分别念确定为八十等，但那些各自明的分法是无边的。此处显示自性是，为了显示与修习心离戏无分别的相违品。心的所缘决定，具有五种决定的体性：分类、成就、修习之方便、究竟之量、利益。分类有两种：心的法性世俗智，法性胜义智。
English
Attainment is the completion of an action that is as clear as the darkness of the borderlands. The time of birth is: it is born in moments, instants, and short periods of time, etc. The function is: if the nature of the three minds is not understood, then all the dharmas of samsara are generated; if it is understood, then it becomes the root of all the dharmas of nirvana. As it is said: That which has the nature of the three appearances, whoever hears those three appearances, this is the root of the nature of all sentient beings. So it is said. The cause of accomplishment is: it arises from the power of wind and previous consciousness, that is, the winds, with their subtle forms, are completely mixed with consciousness, and arise from the path of the senses, and therefore focus on objects. As it is said in the 'Exposition of Intentions,' and also in the 'Vajra Garland': That is the appearance of each meaning, the wind takes and holds it, and the consciousness associated with the wind, constantly becomes a moving being. So it is said. The appearance of nature with conceptualization is: the non-conceptual all-appearing, and the mental consciousness with conceptualization that follows it by the power of wind. That also has thirty-three natures of appearance, forty natures of proliferation, and seven natures of near attainment. Among these, the number and order of minds are not fixed, but in general, the order of the three causes of all-appearance is fixed, so the order of the natures that follow them is fixed. The reason why the natures do not erratically follow the three all-appearances is that the three causes of all-appearance abide in clarity, extreme clarity, and non-clarity, so their fruits, the three natures, also abide in the same way, because cause and effect are in accordance. The fixed number is: the general conceptualizations are fixed at eighty, etc., but the divisions of clarity of each of those are endless. The natures are shown here in order to show the opposing side to the meditation on mind-isolation and non-conceptualization. Focusing on the mind has five characteristics of certainty: classification, accomplishment, means of practice, measure of completion, and benefit. There are two classifications: the conventional wisdom of the mind's dharma, and the ultimate wisdom of the nature of dharma.
Chinese
如是。世俗谛智慧的法相是：离能取所取的心，体验明觉，如实证悟的智慧。胜义谛法性智慧是：心的法性，胜义谛离戏论，如虚空般，无能知所知二取的体性而显现，此于下文光明时宣说。此处适宜宣说世俗谛智慧的法相，即自证乐，分上中下三等。首先，空离能取所取，乐的觉受明显显现，是显现的智慧。极为空离能取所取的分别念，极其安乐的刹那是显现增上的智慧。极极空离能取所取的分别念，体验大乐的显现是近得。对这些也称为空性，极空性，大空性。修持法性智慧的因有两种：有资具者恒常依凭手印，资具少者一次由手印表示，之后以瑜伽力修持。如是说：幻化之中一切里，女幻尤为胜超绝，三种智慧之差别，从此明示当了知。又，若莲花金刚交合，于世俗中亦不得，仅一次许略微尝，禅定力亦能成就。如是次第五中说。修持之方便是：以乐摄集，乐执持，乐返回，乐舒展之方式修持，从口诀得知。究竟之量是：于入定时，心显现乐空无二，如是起立时，无论见到何种上下等对境，一切皆显现为无二大乐，如金刚鬘中说：因此见无二者，瑜伽士乃三种智，见故下中与殊胜，入于对境是故说。心之所缘智慧究竟之利益有五：一次任运成就之时，如来之意无分别。
English
Thus it is. The characteristic of the wisdom of conventional truth is: the wisdom that realizes the mind, which is free from grasping and clinging, experiencing clarity and awareness, just as it is. The wisdom of ultimate reality, the nature of reality, is: the nature of mind, ultimate truth, free from elaboration, like the sky, manifesting in a state where there is no duality of knower and known. This will be explained below in the context of clear light. Here, it is appropriate to explain the characteristic of the wisdom of conventional truth, which is self-awareness and bliss, divided into three levels: superior, intermediate, and inferior. First, being empty of grasping and clinging, and the sensation of bliss appearing clearly, is the wisdom of appearance. The moment of being extremely empty of the thought of grasping and clinging, and being extremely blissful, is the wisdom of increasing appearance. Being extremely empty of the thought of grasping and clinging, and experiencing the appearance of great bliss, is near attainment. These are also called emptiness, very emptiness, and great emptiness. There are two causes for cultivating the wisdom of the nature of reality: those with resources always rely on the mudra, and those with few resources are shown the mudra once, and later meditate with the power of yoga. As it is said: Among all illusions, the illusion of women is particularly supreme. The distinctions of the three wisdoms will be clearly shown from this. Also, if the lotus and vajra unite, and are not present even in the conventional, even if only experienced once, it will be accomplished by the power of meditation. As it is said in the five stages. The method of practice is: to practice by way of gathering bliss, holding bliss, returning bliss, and expanding bliss, which is known from the instructions. The measure of completion is: just as the mind appears as inseparable bliss and emptiness during meditative equipoise, so too, when rising, whatever superior, intermediate, or inferior objects are seen, all appear as inseparable great bliss. As it is said in the Vajra Garland: Therefore, the yogi who sees non-duality, because he sees the three wisdoms, enters into inferior, intermediate, and supreme objects. The benefits of perfecting the wisdom focused on the mind are five: at the time of spontaneous accomplishment, the mind of the Tathagata is non-conceptual.