Tibetan
ས་འདས་ཏེ། དངོས་པོ་དང་མཚན་མའི་ཆོས་སུ། དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀྱང་མ་གཟིགས། མི་གཟིགས། གཟིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རྐང་ལས། རང་བཞིན་ཟུང་འཇུག་ཆེན་པོ་ཡི། །ངོ་བོ་བརྗོད་བྲལ་བློ་འདས་ཏེ། །དེ་ནི་དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། །མ་གཟིགས་མི་གཟིགས་གཟིགས་ (༡༥༨)མི་འགྱུར། །ཅེས་དང་། བརྟག་གཉིས་ལས། ངོ་བོ་གཟུགས་མེད་མཐོང་བའོ། །སྒྲ་མེད་ཐོས་པ་པོ་ཡང་མེད། །ལ་སོགས་པ་མང་དུ་གསུངས་སོ། །སྤྲོས་མེད་ཀྱི་སེམས། ལྷའི་སྐུ་ཞལ་ཕྱག་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་སྣང་ལ། སྤྲོས་བཅས་གཟུགས་ཅན་གྱི་ལྷ་དེ་ཉིད་སྤྲོས་མེད་དུ་རང་གྲོལ་བ་ཆོས་ཉིད་དེ། བརྟག་གཉིས་ལས། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ། །བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་གྱིས་སྤྲོས་པ་བསྒོམ། །སྤྲོས་པ་སྒྱུ་མ་ལྟར་ཤེས་ནས། །སྤྲོས་པ་ཉིད་ཀྱང་སྤྲོས་མེད་བྱེད། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་ལུས་སེམས་ལྷ་སྐུ་གསལ་སྟོང་དབྱེར་མེད་དུ་ཐག་མ་ཆོད་ཀྱི་བར་དུ་བསྒོམ་དགོས་ལ། ཐག་ཆོད་པའི་སེམས་ཉིད་དེ་ལ། དངོས་གཞི་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རྐང་བཞི་ངོ་སྤྲད་པ་ནི། སེམས་ལྷ་སྐུ་གསལ་སྟོང་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་དེ་ལ། ན་བ་མ་གྲུབ་སྟེ། ན་བར་ (༡༥༩)སྣང་བ་ནི། རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་རྟོག་བློ་བུར་བ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་རང་གྲོལ་བས་སོ། །ཡང་འཆི་བ་མ་གྲུབ་སྟེ། དུས་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་སེམས་ལྷ་སྐུ་གསལ་སྟོང་ལ་གཡོ་བ་མེད། འོ་ན་འཆི་བར་སྣང་བ་ཅི་ཡིན་སྙམ་ན། འཁྲུལ་པའི་བག་ཆགས་མཐུ་བརྟས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུད་ལས། འཆི་བ་ཞེས་བྱ་རྣམ་རྟོག་སྟེ། །མཁའ་སྤྱོད་གནས་སུ་འཁྲིད་པར་བྱེད། །ཅེས་སོ། །མཁས་གྲུབ་ཁྱུང་པོའི་ཞལ་ལས། ལུས་གསུམ་གདམས་ངག་གིས་མ་ཟིན་ན། འཁྲུལ་པ་འབའ་ཞིག་རྗེས་སུ་འབྲེང་། །རྣམ་སྨིན་བག་ཆགས་ཡིད་ཀྱི་ལུས། །གནད་ཀྱིས་ཟིན་ན་རྒྱལ་བའི་སྐུ། །ཇི་སྲིད་འཁོར་བ་མ་སྟོངས་བར། །དེ་སྲིད་འགྲོ་དོན་རྒྱུན་ཆད་མེད། །ལུས་གསུམ་རྒྱལ་བའི་སྐུ་གསུམ་སྟེ། ། (༡༦༠)རང་སེམས་འཆི་མེད་རང་གྲོལ་ལོ། །ཅེས་གསུངས་པ། ཉིན་པར་གྱི་དུས་སུ་རྣམ་སྨིན་གྱི་ལུས་དང་། རྨི་ལམ་བག་ཆགས་ཀྱི་ལུས་དང་། བར་དོ་ཡིད་ཀྱི་ལུས་ཐམས་ཅད་དུ་ལྷ་སྐུ་གསལ་སྟོང་རྒྱུན་ཆད་མེད་པས་འཆི་བ་ཐམས་ཅད་རང་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་། འཁོར་བ་མ་གྲུབ་སྟེ། འཁོར་བའི་རང་གཤིས་ཡེ་གདོད་མ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། བརྟག་གཉིས་ལས། འདི་ཉིད་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། །འདི་ཉིད་མྱ་
Chinese
超越了地，在事物和相的法中，过去、现在、未来的佛陀也没有见到，不见，不会见到。如金刚句中说：自性双运大，本体离言超心识，彼为三世诸佛陀，未见不见亦不见。(158)如《观察二品》中说：本体无色可见，无声亦无听者，等等说了许多。无戏论的心，显现为天尊的身、面、手等有相之形，而有戏论有相之天尊，自性解脱于无戏论，此乃法性。如《观察二品》中说：生起次第瑜伽士，具誓者修习戏论，知戏论如幻化后，戏论亦成无戏论。如是，身心天尊身光明空性无二无别，在未确定之前应当修习，在确定之心性上，宣说真实金刚四句，心天尊身光明空性如虚空般，生病未成立，显现生病是自己的分别念所安立，分别念是忽然而来，在法界中自解脱。又死亡未成立，因为恒常不断，心天尊身光明空性无有动摇。那么显现死亡是什么呢？是由于错觉的习气增长的分别念所生。如经中说：所谓死亡即分别，引导至空行处。堪布琼波说：若未以三身诀窍摄持，唯随错觉而行。异熟习气意生身，若以要点摄持则为胜者身。乃至轮回未空尽，彼时利生无间断。三身即胜者三身，(160)自心不死自解脱。如是说，白天异熟之身，梦中习气之身，中阴意生身一切时，天尊身光明空性不断绝，故一切死亡皆为自解脱。又，轮回未成立，因为轮回的自性，从原始以来就已成立为寂灭，如《观察二品》中说：此即名为轮回，此即
English
Having transcended the ground, in the dharmas of things and characteristics, even the Buddhas of the three times have not seen, do not see, and will not see. As it says in the Vajra Verses: The great co-emergent nature, Its essence is beyond words and beyond mind, That is not seen, not seen, and will not be seen by the Buddhas of the three times. (158) And in the Two Examinations it says: The essence is formless, it is seeing. There is no sound, nor is there a hearer. And so on, many things are said. The mind of non-elaboration. The deity's body, face, hands, appear as forms, but the deity with form and elaboration is self-liberated into non-elaboration, this is the nature of reality. As it says in the Two Examinations: The yogi of the generation stage, The ascetic meditates on elaboration. Knowing elaboration as illusion, Elaboration itself becomes non-elaboration. Thus, body, mind, deity's body, clear emptiness, until there is no separation, one must meditate. On that mind itself that is determined, the actual four lines of the Vajra are introduced. The mind, deity's body, clear emptiness, like the sky, sickness is not established. The appearance of sickness (159) is imputed by one's own conceptual thought. Conceptual thought is sudden, and self-liberates into the realm of dharma. Again, death is not established, because constantly, without interruption, the mind, deity's body, clear emptiness, is without movement. So what is the appearance of death? It arises from conceptual thought, the power of the habit of delusion having increased. As it says in the tantra: What is called death is conceptual thought, It leads to the abode of the Dakinis. The wise and accomplished Khyunpo said: If the three bodies are not grasped by the instructions, One follows only delusion. The ripening habit, the mind-made body, If grasped by the key point, is the body of the Victorious One. As long as samsara is not emptied, So long will the benefit of beings be continuous. The three bodies are the three bodies of the Victorious One, (160) One's own mind is immortal, self-liberated. Thus it is said, during the daytime, the body of ripening, the body of habit in dreams, and the body of mind in the bardo, at all times, the deity's body, clear emptiness, is without interruption, so all deaths are self-liberated. Again, samsara is not established, because the nature of samsara, from the very beginning, is established as nirvana. As it says in the Two Examinations: This is called samsara, This is
Tibetan
ངན་འདས་པ་ཉིད། །འཁོར་བ་སྤངས་པར་གྱུར་པ་ཡི། །མྱ་ངན་འདས་པ་མི་རྙེད་དེ། །འཁོར་བའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ། །དེ་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་པར་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །བཞི་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་གྲུབ་པ་མེད་དེ། འཁོར་བ་ལ་ལྟོས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་པ་ཡིན་ལ། མིང་དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ (༡༦༡)ལས། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་མིང་ཙམ། བརྡའ་ཙམ། བཏགས་པ་ཙམ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མིང་ཙམ། བརྡའ་ཙམ། བཏགས་པ་ཙམ་ལགས་སོ། །ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ། རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ། །ཅེས་སོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ་དང་། ལྷའི་བུས་སྨྲས་པ། ཅི་རབ་འབྱོར། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་ཟེར་རམ། རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། དེ་བས་ལྷག་པའི་ཆོས་གཞན་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་། དེ་ཡང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། །ཞེས་བྱའོ། །དེས་ན་སྣང་སེམས་དབྱེར་མེད་ལྷ་སྐུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དེ་ལ་ན་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། འཁོར་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་གྲུབ་པར་ཇི་སྲིད་ཐག་མ་ཆོད་ཀྱི་བར་དུ་ཐག་བཅད་ཅིང་། ཟུང་ (༡༦༢)འཇུག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུད་ལས། སྒོམ་མེད་སྒོམ་པ་པོ་ཡང་མེད། །ལྷ་མེད་སྔགས་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན། །སྤྲོས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལས། །ལྷ་དང་སྔགས་ནི་ཡང་དག་གནས། །ཅེས་སོ། །རྗེས་ཀྱི་ཆོས་ལ། མདོ་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཞོ་བཞིན་སྲུབས། །ཐང་མར་བདལ་ཀྱང་མཐར་ཐུག་གི་དོན་དེ་ལས་ལྷག་པ་མེད་པར་ཐག་བཅད། རང་གི་ལུས་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ། ཉོན་མོངས་པ། འཁོར་བ་རྣམས་ལྷ་དང་། ཆོས་སྐུ། ཡེ་ཤེས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམས་སུ་བསྲེ་བ་དང་། འཕོ་བས་མཚམས་སྦྱར་ནས། བླ་མ་ལ་སངས་རྒྱས་སུ་ངོ་ཤེས་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་གསོལ་བ་འདེབས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་ཚད་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བསྒོམ་པ་དང་། ལྷ་སྐུ་རླུང་དང་བསྲེ་བའི་ཐབས་ལམ་གྱིས་བོགས་འདོན་ཅིང་། ཡེངས་པ་མེད་པར་རྒྱུན་ (༡༦༣)ཆད་མེད་པར་བསྒོམ་པས། ཉིན་པར་རང་གི་ལུས་ལྷའི་སྐུར་གསལ་ཞིང་། མཚན་མོ་བག་ཆགས་རྨི་ལམ་གྱི་ལུས་ཀྱང་ལྷའི་སྐུར་ནས། བར་དོ་ཡིད་ལུས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུར་ངེས་པར་འགྲུབ་ལ། གཞན་དོན་རྒྱ་ཆེན་པོའང་འགྲུབ་ཅིང་། གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ལ་སོགས་པ་རིམ་གྱིས་བགྲོད་ནས་དཔའ་བོ་དང་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་མཁའ་སྤྱོད་དུ་འགྲོ་བར་འདུག་གསུངས་པ་ངེས་དོན་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྨོན་
Chinese
乃为寂灭性。 舍弃轮回而成者， 不可得寂灭， 轮回自性为何， 彼即名为寂灭。 如是说。 第四，寂灭亦无成， 乃依于轮回而立名寂灭， 然此名亦非胜义谛实成， 如经（161）云： 圆满佛亦唯名， 施设名， 安立名， 寂灭亦唯名， 施设名， 安立名。 真实圆满佛， 如幻如梦。 如是说。 具寿所说与 天子所说： 然则具寿， 真实圆满佛亦如梦如幻耶？ 具寿所说： 纵有较此更殊胜之法， 然亦如梦如幻。 当如是说。 是故，于显现心识无别之幻化本尊身，未断除生老病死轮回寂灭，当恒常决断，且修持双运三摩地。 如续云： 无修亦无修行者， 无本尊亦无咒， 离戏论自性中， 本尊与咒真实住。 如是说。 于后得法时， 当决断一切经续皆如酸奶之凝结， 虽平铺亦无胜于此究竟义。 复将自身、分别念、烦恼、轮回，融入本尊、法身、智慧、寂灭中， 以迁识相连接， 以视师如佛之想而祈请， 修持对有情之无量大悲， 以本尊身与气融合之方便道而策发， 无散乱而恒常（163）修持， 则日间自身明观为本尊身， 夜间串习之梦身亦成本尊身， 中阴意生身亦必成报身， 且成办广大他利， 渐次经历处所与近处所等， 与勇士空行等同分而往生空行刹土， 此乃真实义。 菩提心愿
English
It is the very nature of nirvana. Those who have abandoned samsara and become, Nirvana cannot be found, Whatever is the nature of samsara, That itself is called nirvana. Thus it is said. Fourthly, nirvana is also not established, It is named nirvana in relation to samsara, But that name is also not truly established, As the Sutra (161) says: The perfect Buddha is also just a name, Just a term, Just a designation, Nirvana is also just a name, Just a term, Just a designation. The truly perfect Buddha is Like an illusion, Like a dream. Thus it is said. Spoken by Rabjor and Spoken by the son of the gods: What Rabjor, Is the truly perfect Buddha also like a dream, Like an illusion? Rabjor said: Even if there is another Dharma that is superior to this, That is also like a dream, Like an illusion. It should be said. Therefore, on the deity's illusory body, which is inseparable from appearance and mind, until birth, old age, sickness, death, samsara, and nirvana are not determined, one should constantly determine and practice the samadhi of union. As the Tantra says: There is no meditation and no meditator, There is no deity and no mantra, In the nature of non-elaboration, The deity and mantra truly abide. Thus it is said. In the subsequent Dharma, All Sutras and Tantras are like curdled yogurt. Even if spread out, there is nothing superior to that ultimate meaning. Mixing one's own body, thoughts, afflictions, and samsara into deities, Dharmakaya, wisdom, and nirvana, Connecting with transference, Praying with the perception of recognizing the Lama as a Buddha, Meditating on immeasurable great compassion for sentient beings, Arousing with the means of merging the deity's body with the wind, Meditating without distraction and continuously (163), During the day, one's own body is clear as the deity's body, At night, the habitual dream body also becomes the deity's body, In the bardo, the mind-body will definitely become the Sambhogakaya, And great benefit for others will also be accomplished, Gradually traversing places and nearby places, etc., Sharing the same fortune with heroes and yoginis, one will go to the realm of the sky-goers, This is the definitive meaning. Bodhicitta aspiration