Tibetan
། ཉམས་རྟོགས་མཐར་ཕྱིན་པར་འདུག་ངེས་ཀྱིས་གསུང་། ཉམས་དང་རྟོགས་པའི་འོད་གསལ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གང་། གཉིད་སོང་མ་སོང་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅི། འགྲོ་མགོན་བླ་མའི་ཞལ་སྔ་ནས། རྟོགས་པའི་འོད་གསལ་དེ་རྩ་མདུད་གྲོལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་གསལ་སྟོང་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་ཏེ། དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་བྱོན་ཀྱང་འདི་ཀར་འདུག་སྙམ་ནས་ཁོ་ཐག་ཆོད་ཅིང་ངེས་ཤེས་ལྕགས་སྐྱེས་པ་དེ་ཡིན་ (༧༤༣)ལ། ཉམས་ནི་ཐག་མ་ཆོད་ཅིང་གསལ་བ་ཙམ་མམ། ཡང་ན་གཉིད་དུ་སོང་བྱས་པས། མདུན་གྱིས་བྱ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མཐོང་བ། མ་སོང་བྱས་པས་གཉིད་སད་རྒྱུ་གཅིག་འོང་སྟེ། །ཡལ་ཅིང་ཞིག་ནས་འགྲོ་བས་ཉམས་སོ། །མདོར་ན་ཉམས་རྟོགས་གང་ཡིན་ཡང་གཉིད་དེ་སྟོབས་ཆེ་གསུང་ངོ། །མདུན་དང་རང་ལུས་བར་སྣང་སྤྱི་གཙུག་བཞིར། གང་དུ་བསྒོམ་པས་ལྷ་སྐུ་རང་ཤར་འབྱུང་། །བདེ་སྐྱིད་འབྱུང་གནས་བླ་མའི་ཞལ་སྔ་ནས། །སྤྱི་གང་དུ་གསལ་ཀྱང་མཆོག་སྟེ། ཁྱད་པར་དུ་རང་ལུས་དང་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ལྷར་བསྒོམ་ཞིང་གསལ་བ་ལ་འབྱུང་ངོ། །བསྐྱེད་རིམས་ཐུན་གྲངས་མང་པོར་གསལ་བ་དང་། གཅིག་ལ་གསལ་བ་ཡོན་ཏན་ (༧༤༤)གང་ཆེ་ལགས། བདེ་ཆེན་རྒྱལ་པོ་བླ་མའི་ཞལ་སྔ་ནས། །དཀྱིལ་འཁོར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། །ཐུན་གྲངས་མང་པོར་གསལ་བ་ལ་ཡང་ཡོད། །དེ་བས་གཅིག་ལ་ཉམས་ལེན་བྱས་པས། དེ་མྱུར་དུ་གྲུབ་ནས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་འཆར་ཏེ། །གཅིག་ཤེས་ཀུན་ལ་མཁས་པ་འབྱུང་གསུང་ངོ་། །བསྐྱེད་རིམ་བཟླས་དང་སྦྱིན་བསྲེག་མི་རྟོག་བསྒོམ། །སྡིག་སྒྲིབ་མྱུར་འཛད་ཡི་དམ་གང་གིས་མཐོང་། །འཇིག་རྟེན་གསུམ་མགོན་ཞལ་སྔ་ནས། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཞལ་འཇུག་ཏུ་མཐོང་སྟེ། མྱུར་དུ་མཐོང་བར་བྱེད་ན་ལྷ་སྐུ་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པ་ལ་རྟོག་མེད་དུ་མ་ཡེངས་པར་བཞག་གོ །དེས་སྡིག་སྒྲིབ་མྱུར་དུ་ཟད་ནས་ཡི་དམ་ལོ་ཟླ་ཙམ་གྱིས་མཐོང་བར་འགྱུར་ (༧༤༥)གསུང་ངོ། །ཡི་དམ་ལྷ་ནི་དངོས་ཀྱི་ཞལ་མཐོང་དང་། །ཉམས་སྣང་མཐོང་སྣང་ཁྱད་པར་གང་གིས་འབྱེད། །ཀུན་མཁྱེན་བླ་མའི་ཞལ་སྔ་ནས། །ཡི་དམ་དངོས་དེ་སྣང་སྟོང་ཞེན་བྲལ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་ཞིང་རང་གི་རྒྱུད་ལ། ཡོན་ཏན་དང་ངེས་ཤེས་གཤའ་མར་སྐྱེ་བ་དུས་ཅིག་ལ་འཆར་ལ། དེ་མིན་གཉིས་ནི་གོང་དང་མི་འདྲ་ཁོ་ཐག་མ་ཆོད་ཅིང་གསལ་བ་དེ་ཡང་འོད་གསལ་ཙམ་དུ་འཆར་རོ། །དེ་ཡང་ཡི་དམ་དངོས་ལ་མཐོང་ལུགས་གསུམ་འབྱུང་སྟེ། །ཐ་མས་ཞལ་མཐོང་ཙམ། འབྲིང་གི་གཏམ་འདྲེས་པ། རབ་ལ་མཆོག་ཐུན་མོང་གི་དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་གཏེར་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་བླ་མ་དམ་པ་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པས་མ་ཟིན་ཅིང་། སྒྲོ་ (༧༤༦)འདོགས་མ་ཆོད་པར་ཉམས་ལེན་བྱས་པ་ལ། འདྲེ་དང་ཉམས་སྣང་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡི་དམ་དུ་བྱེད་དེ། ཡི་དམ་མཐོང་ནས་འདུག་སྙམ་པ་རང་ཡང་ལན་བརྒྱར་འཆར་བས། གོང་གི་གནད་དག་གལ་ཆེ་གསུང་ངོ། །ཡི་དམ་ཌཱ་ཀིའི་ལུང་སྟོན་དངོས་གྲུབ་དང་། བདུད་ཀྱི་བར་ཆད་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟར་འབྱུང་། རྐང་གཉིས་གཙོ་བོའི་ཞལ་སྔ་ནས། དངོས་གྲུབ་ལུང་བསྟན་དངོས་ནི་གོང་བཞིན་འབྱུང་ལ། བདུད་ནི་དང་པོ་དགའ་བར་འདུག་ཀྱང་། ཕྱི་ནང་དུ་ཡོན་ཏན་མི་འཆར་ཞིང་རྗེས་ཤེས་སྙིང་མི་དགའ་བ་འབྱུང་གསུང་ངོ། །ཉམས་ལེན་བྱེད་པའི་གང་ཟག་དག་ལ་ནི། །བདུད་ཀྱིས་བར་ཆད་བྱུང་ན་ཇི་ལྟར་གསལ། །བདུད་དཔུང་འཇམས་མཛད་བླ་མའི་ཞལ་སྔ་ནས། བསླུ་ (༧༤༧)ཁྲིད་ལུང་བསྟན་ལ་སོགས་པའི་དགའ་བ་སྣ་ཚོགས་དང་། མི་སྡུག་པའི་མཐོ་མཚམས་ཅི་བྱུང་ཡང་། དེར་འཛིན་མེད་པར་ཐམས་ཅད་བདེན་མེད་དུ་ཁྱེར་བས། བདུད་ཀྱི་བར་ཆད་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཚོགས་སུ་འཆར་རོ། །བདུད་པས་ཡི་དམ་ལྷ་མཐོང་བ་ལ་ཡང་ཆགས་ན་འཆིང་བས། དགའ་ངན་གྱི་བློ་ཐམས་ཅད་སྤོངས་དགོས་གསུང་ངོ་། །ཉོན་མོངས་དུག་ལྔའི་རྟོག་པ་སྐྱེས་ཚད་ལ། །སྨིན་དཀའ་བརྩལ་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་མི་འབྱུང་། །ནང་དུ་ཉམས་དང་རྟོག་པ་གང་སྐྱེས་ཚེ། །ཕྱི་རུ་སྨིན་ཁ་ཚོལ་བའི་དུས་གནད་ལགས། །བླ་མ་རིན་པོ་ཆེའི་ཞལ་ནས། །སྤྱི་གོང་བཞིན་དུ་སྒྱུ་མ་མཐར་ཐུག་མ་གཏོགས་པའི་སྣང་བ་བདེན་མེད་དུ་བུན་ནེ་འོང་བའི་དུས་ (༧༤༨)དེ་ཡིན་ལ། །ཁྱད་པར་དུ་བཟང་ངན་གྱི་རྟོག་པ་མ་བསམ་པར་བཟང་ངན་དུ་ཐོལ་ཐོལ་རང་ཤར་དུ་འབྱུང་བ་དེ་གང་ཤར་བ་དེ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་སོང་བ་གཉིས་ཀྱི་སྟོབས་ལ་སྨིན་ཁ་ཚོལ་བས། དེའི་དུས་སུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་གཏོགས་པ་གང་ཡང་ཡིད་ལ་བྱར་མི་བཏུབ་གསུང་། །རྨི་ལམ་གྱི་ལྷ་སྐུ་རང་ཤར་དང་མཐར་ཐུག་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་བདོག །དཔལ་ལྡན་བླ་མའི་ཞལ་སྔ་ནས། རྨི་ལམ་དུས་ཀྱིས་ལྷ་སྐུ་རང་ཤར་དང་། མཐར་ཐུག་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་གཉིས་ལ་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་ཅིག་ཀྱང་མེད་གསུང་། །ཉམས་མྱོང་བརྗོད་དང་གཞན་དོན་བྱེད་པ་ནི། །དགེ་སྦྱོར་གང་གི་དུས་སུ་བྱས་པས་མཆོག། འགྲོ་མགོན་རིན་ཆེན་ཞལ་སྔ་ནས། ། (༧༤༩)ཉམས་མྱོང་བཤད་ཀྱང་རང་གི་མི་འགྲིབ་ཅིང་གཞན་ལ་ཕན་པའི་དུས་སུ་ནམ་སོང་བ་དང་། གཞན་ལ་བརྗོད་ཀྱིས། དེ་མ་གཏོགས་པ་གསང་བ་གལ་ཆེའོ། །གཞན་དོན་ཡང་རང་གི་དགེ་སྦྱོར་ལ་མི་གནོད་ཅིང་། དེ་ཡར་ལྡན་
Chinese
据说，修行体验达到究竟。体验和证悟的光明有什么区别？睡着与没睡着，功德有什么区别？ འགྲོ་མགོན་བླ་མ （འགྲོ་མགོན་བླ་མ，梵文天城体，梵文罗马拟音，救护众生上师）的尊颜前说道：证悟的光明是依靠解开脉结，证悟到明空无二，即使三世诸佛降临也认为在此处，从而确信无疑，生起如铁般的定解，这就是证悟(743)。体验是不确定，只是稍微光明，或者睡着了。睡着了，前方的一切行为都能看见；没睡着，醒来是同一件事。因为消逝和坏灭而流逝，所以是体验。总之，无论是体验还是证悟，睡眠的力量都很大。前方、自身、虚空、头顶四处，在哪里修习能自然显现本尊身？ བདེ་སྐྱིད་འབྱུང་གནས་བླ་མ （བདེ་སྐྱིད་འབྱུང་གནས་བླ་མ，梵文天城体，梵文罗马拟音，安乐生处上师）的尊颜前说道：无论在哪里显现都是殊胜的，特别是将自身和一切显现观想为本尊并使其显现。生起次第在很多座次中显现和在一个座次中显现，哪种功德更大？ བདེ་ཆེན་རྒྱལ་པོ （བདེ་ཆེན་རྒྱལ་པོ，梵文天城体，梵文罗马拟音，大乐王）上师的尊颜前说道：圆满坛城，在很多座次中显现也有。因此，在一个座次中修习，就能迅速成就，从而生起一切功德，所谓“一通百通”。生起次第、念诵、火供、无分别观修，哪种能迅速消除罪障，见到本尊？ འཇིག་རྟེན་གསུམ་མགོན （འཇིག་རྟེན་གསུམ་མགོན，梵文天城体，梵文罗马拟音，三界怙主）的尊颜前说道：这些都能见到本尊的容颜，如果想迅速见到，就对显现为本尊身但自性不成立的法，不散乱地安住于无分别中。这样就能迅速消除罪障，并在几个月内见到本尊(745)。见到本尊真容，与体验显现、所见显现，有什么区别？ ཀུན་མཁྱེན་བླ་མ （ཀུན་མཁྱེན་བླ་མ，梵文天城体，梵文罗马拟音，全知上师）的尊颜前说道：本尊真容是具有显空无执的智慧，在自己的相续中，功德和定解如精华般生起，同时显现。另外两种与前者不同，不确定，显现也只是光明而已。而且，见到本尊真容有三种方式：下等只能见到容颜，中等能与本尊交谈，上等能获得殊胜和共同的一切悉地。
English
It is said that the experience of practice has reached its ultimate conclusion. What is the difference between the luminosity of experience and realization? What is the difference in merit between falling asleep and not falling asleep? In the presence of Drogön Lama (འགྲོ་མགོན་བླ་མ, IAST: 'gro mgon bla ma, Protector of Beings Lama): The luminosity of realization is based on the dissolution of the root knots, realizing that clarity and emptiness are inseparable. Even if the Buddhas of the three times were to come, one would think that they are right here, and thus one would be convinced and have an ironclad certainty. That is realization (743). Experience is uncertain and only slightly luminous, or one might have fallen asleep. If one falls asleep, one can see all the actions in front of one; if one does not fall asleep, waking up is the same thing. Because it vanishes and decays, it passes away, so it is experience. In short, whether it is experience or realization, sleep is very powerful. In front, one's own body, space, and the crown of the head, in which of these four places does the deity's form naturally arise when meditating? In the presence of Dekyi Jungne Lama (བདེ་སྐྱིད་འབྱུང་གནས་བླ་མ, IAST: bde skyid 'byung gnas bla ma, Bliss-Origin Lama): Wherever it appears, it is supreme, but especially when one visualizes and clarifies one's own body and all appearances as deities. Which is more meritorious: clarifying the generation stage in many sessions or clarifying it in one session? In the presence of Dechen Gyalpo Lama (བདེ་ཆེན་རྒྱལ་པོ, IAST: bde chen rgyal po, Great Bliss King): There is also the completion of the mandala and clarification in many sessions. Therefore, by practicing in one session, one quickly achieves it, and all the qualities arise, as the saying goes, "Knowing one thing, one becomes skilled in all things." Which practice quickly eliminates sins and obscurations and allows one to see the yidam: the generation stage, recitation, fire offering, or non-conceptual meditation? In the presence of Jikten Sumgön (འཇིག་རྟེན་གསུམ་མགོན, IAST: 'jig rten gsum mgon, Protector of the Three Worlds): One sees the face of the yidam in all of these. If one wants to see it quickly, one should remain undistracted in non-conceptuality on the deity's form, which appears but is not inherently established. By doing so, sins and obscurations will quickly be exhausted, and one will be able to see the yidam in just a few months (745). What is the difference between seeing the actual face of the yidam deity and seeing experiential appearances and visual appearances? In the presence of Künkhyen Lama (ཀུན་མཁྱེན་བླ་མ, IAST: kun mkhyen bla ma, Omniscient Lama): The actual face of the yidam is endowed with the wisdom of knowing emptiness and appearance without attachment, and in one's own mind, qualities and certainty arise like essence, appearing simultaneously. The other two are different from the former, uncertain, and the appearance is only luminosity. Moreover, there are three ways of seeing the actual yidam: the lowest is only seeing the face, the middle is conversing with the yidam, and the highest is obtaining all the supreme and common siddhis.
Chinese
对此，如果未被具德的上师摄受，且未断除增益（746），就进行修持，那么所有鬼和体验等都会被当成是本尊。自己认为见到本尊的想法也会出现上百次。因此，上师强调以上要点非常重要。本尊和空行母的预言、成就以及魔的障碍有什么区别？二足尊主的尊前说：真正的成就和预言如前所述出现。魔最初会让人感到高兴，但内外不会显现功德，并且事后内心会不悦。对于修持的人来说，如果出现魔的障碍，如何辨别？降伏魔军的上师尊前说：无论是欺骗性的引导、预言等各种喜悦，还是出现不悦的极端情况，都不要执着，而是将一切视为无实，这样魔的障碍就会显现为功德的积累。即使恶魔看到本尊，如果对其产生执着，也会被束缚。因此，必须舍弃所有好坏的想法。对于生起的五毒烦恼的分别念，如果难以成熟就勉强修行，那么将无法证得一切智智。内心生起任何体验和分别念时，就是向外寻求成熟之时的关键。上师仁波切说：总的来说，除了究竟的幻化之外，所有显现都会自然而然地显现为无实空性的时刻（748）。特别是，不思考好坏，好坏的想法自然而然地涌现，在那涌现之时，凭借对所涌现之物产生强烈渴望这二者的力量来寻求成熟。在那时，除了全知之外，什么也不应该放在心上。梦中的自生本尊和究竟本尊有什么区别？具德上师尊前说：梦中出现的自生本尊和究竟圆满报身，从本体的角度来看，没有任何区别。讲述体验和利益他众，在哪个善行的时机做最好？利益众生的怙主尊前说：（749）讲述体验也不会减少自己的功德，并且在对他人有益的时候才说，除此之外，保密非常重要。利益他众也不能损害自己的善行，并且要增长。
English
In this regard, if one practices without being embraced by a virtuous lama and without severing the imputation (746), then all demons and experiences, etc., are taken as yidams. The thought that one has seen the yidam arises hundreds of times. Therefore, the lama says that the above points are very important. What is the difference between the prophecies and accomplishments of the yidam and dakinis, and the obstacles of the maras? From the presence of the Lord of Two Legs: Actual accomplishments and prophecies arise as before. Maras may seem pleasing at first, but inner and outer qualities do not arise, and the subsequent mind is displeased. For those who practice, how can one discern if obstacles from maras arise? From the presence of the lama who subdues the armies of maras: Whatever happiness arises from deceptive guidance, prophecies, etc., and whatever unpleasant extremes occur, one should not cling to them, but take everything as unreal. Thus, the obstacles of maras will appear as an accumulation of qualities. Even if a mara sees the yidam deity, attachment to it will bind them. Therefore, all thoughts of good and bad must be abandoned. For every thought of the five poisons that arises, if one forces practice when it is difficult to ripen, then omniscience will not arise. Whenever any experience or thought arises within, that is the key time to seek ripening outwardly. The precious lama said: In general, except for ultimate illusion, the time when appearances naturally and spontaneously arise as unreal emptiness is that time (748). In particular, without thinking of good or bad, good and bad thoughts arise spontaneously. At the time of that arising, one should seek ripening by the power of both the strong desire for what arises. At that time, nothing but omniscience should be kept in mind. What is the difference between the self-arisen deity in a dream and the ultimate deity? From the presence of the glorious lama: There is no difference in essence between the self-arisen deity in a dream and the ultimate enjoyment body. When is the best time to speak of experiences and benefit others? From the presence of the protector of beings: (749) Speaking of experiences does not diminish one's own merit, and one should speak only when it benefits others. Otherwise, secrecy is very important. Benefiting others should also not harm one's own virtuous practice, and it should increase.