Tibetan
སློབ་མ་ཤེས་རབ་ (༣༧༢)ཆེ་ནས་རྙེད་པ་མ་ཡིན། གདོད་ནས་རང་ཆས་སུ་གནས་ཤིང་ཡོད་དེ། བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས། ཆོས་རྣམས་ནི་ཅེས་སོ། །དང་པོ་ཉེ་དྲགས་ཅེས་པ། སེམས་དང་ཆོས་སྐུ་གཉིས་པོ་འདི་ངོ་བོ་ལ་བཟང་ངན་མེད། དུས་ལ་སྔ་ཕྱི་མེད། གོ་ས་ལ་མཐོ་དམན་མེད་དེ། སེམས་ཡོད་ན་ཆོས་སྐུ། ཆོས་སྐུ་ཡོད་ན་སེམས་ཡོད་དེ། མ་རིག་པས་སྒྲིབས་ནས་ངོ་མ་ཤེས། གང་ངོ་མ་ཤེས་ན་ཅེས་སོ། །ད་རེས་བླ་མ་ཅེས་པ། གང་ངོ་ཤེས་ན་རིག་རིག་པོ་འདི་གང་གིས་ཤེས་ན་ཁོ་རང་གིས། ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཤེས་ན་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །གཉིས་པ་བླ་དྲགས་ཅེས་པ་བློ་ཆུང་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཅེས་པ་མཚན་དཔེས་བརྒྱན་པའི་བཟང་བཟང་པོ་གཅིག་ཏུ་ཞེན་ནས། །འདི་སངས་རྒྱས་ཡིན་ན་བླ་སྟེ་སྙམ་ན། མཚན་དཔེས་བརྒྱན་པར་སྣང་བ་དེ་ནི་ཆོས་སྐུ་དྲི་བྲལ་གྱི་ལག་རྗེས་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྣལ་མ་འདིའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་ (༣༧༣)པོ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཅེས་རྒྱུ་མཚན་གནད་ཀྱིས་དེད་ནས་གསུངས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། དམ་པས། མཆོད་རྟེན་ཀ་རུའི་ཙ་ན་མར་བྱོན་པས། གླང་པོ་གཅིག་ཉལ་བ་གཟིགས་པ་ཁོའི་རླུང་དབུ་མར་ཚུད་དེ། ཤེས་པ་རྟོག་མེད་དུ་ཧད་དེ་འདུག་ནས་རྩར་བྱོན་ཏེ་ཐལ་མོ་སྦྱར་ནས་ངོ་མཚར་ཆེ་གསུང་། དེའི་རྗེས་སུ་སྙིང་རྗེ་གསུང་། ཀུན་དགས་ངོ་མཚར་ཆེ་རྒྱུ་གཅིག་བདོག་འདི་དུད་འགྲོ་ལགས། དེའི་ནང་ནས་གླང་བུ་བྱ་བ་ཤིན་ཏུ་བླུན་པ་གཅིག་ལགས་ཞུས་པས། འཇམ་དཔལ་སྨྲ་སེང་ལ་ཡང་འདི་ལས་ལྷག་པ་མེད་དེ། ཁོས་མ་ཤེས་གདའ་སྙིང་རྗེ་གསུངས་ཏེ། རང་རེ་ལ་ཆད་པ་ངལ་གསོ་བ་དང་གསུང་། ཅེས་གསུང་། སྐྱོན་བཞི་རང་གྲོལ་ཅེས་པ། འདས་པའི་རྟོག་པ་མ་འགགས། མ་འོངས་པ་སྐྱེ་འཕྲོ་ཆད། ད་ལྟ་བ་རོ་མེད་ཁུངས་སྟོངས་རྩིས་མེད་རང་ཡལ་ལ་སོང་ནས། ཤེས་པ་གསལ་ལ་དྭངས་པ་གཅིག་འཆར། དེ་ (༣༧༤)ལ་བལྟས་པས་མདངས་མ་འགགས་པ། ངོས་བཟུང་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། གསལ་སྟོང་ནམ་མཁའ་སྤྲིན་དང་བྲལ་བ་ལྟ་བུ་རང་རིག་ཏུ་རྗེན་ནེ་འདུག་ནས་དེ་ལྟར་ངོ་ཤེས་ཐག་ཆོད། ངེས་ཤེས་སྐྱེས། ཡེངས་མེད་ཀྱི་བྱ་ར་བ་དང་བྲལ་བས་སྐྱོན་བཞི་ལ་གྲོལ་ལོ། །རིན་པོ་ཆེ་པ་ཚིག་གཞན་བྱིན་དང་མཐུན་པ་མེད། སྐྱོན་བཞི་རང་གྲོལ་འདི་གཞན་པས་ཆུན་ཆེ་ཟབ་པར་ཡོད་གསུང་། ནམ་མཁའི་ངོ་སྤྲོད་ལ། སེམས་རང་ལུགས་སུ་ལྷོད་དེ་བཟོ་མེད་དུ་ཁྲེས་སོ། །འཛིན་མེད་དུ་ཤིག་གེ་བཞག་པས། ཁ་དོག་དབྱིབས། གནས་དུས་ལ་སོགས་གང་དུ་ཡང་མ་གྲུབ་པས་དངོས་པོ་ཀུན་འབྱེད་པ་གཅིག་སང་ངེ་འདུག །སེམས་ཀྱང་ངང་དེ་དབྱེར་མེད་པར་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པར་མ་གྲུབ་པར། གདངས་མ་འགགས་པར་ས་ལེ་འདུག་གེ། ནམ་མཁའ་རིག་མེད་དང་། སེམས་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་ཅེས་གསུང་། སྣང་བ་ཐམས་ཅད་སེམས། སེམས་ (༣༧༥)ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས། འཁོར་འདས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། བརྟག་གཉིས་ལས། ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་དེ། །ནམ་མཁའ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་མེད། །ཅེས་གསུང་། ནམ་མཁའ་སེམས་ཀྱི་དཔེ་དོན་དུ་འཇོག་པ་ནི། རྟོགས་མ་རྟོགས་དེ་རྟོགས་ན་དོན། མ་རྟོགས་ན་དཔེ་ཡིན་གསུང་། དབང་བཞི་པའི་དོན་རང་བྱུང་ལྷན་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་འདི་ནི་ཆེས་ཕྲ་སྟེ་རྟོགས་པར་དཀའ། རྡོ་རྗེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཉོན་མོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བ་མཐར་ཕྱིན་ཏེ་ཆོས་སྐུ། མཚན་མའི་གྲ་ཟུར་ཞི་བ་ཉིད། ཕ་དེ་བདག་ཉིད་དོ། །ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་མཚན་ཉིད་མེད། །ཅེས་ཏེ། མཚན་ཉིད་མེད། རང་བཞིན་མེད། གདགས་བྱ་མེད། སྨྲ་བརྗོད་ཀྱི་ཡུལ་ལས་འདས་ཏེ། སྨྲ་བསམ་བརྗོད་མེད་ཅེས་བརྗོད་དོ། །ངག་ཏུ་སྨྲ་རུ། ཚིག་ཏུ་བརྗོད་དུ། བློ་བསམ་དུ། ཤེས་པའི་ཐ་མ་དང་འབྲིང་མ་སྟེ་ (༣༧༦)རབ། ཉོན་མོངས་བཟུང་རྟོག་འཛིན་གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན། །རྒྱུས་སྟོང་པས་མ་སྐྱེས། རྐྱེན་གྱིས་སྟོང་པས་མི་འགག །ངོ་བོ་མ་གྲུབ་པས་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ནོ། །མེད་པའམ་ཕྱལ་ཆད་མ་ཡིན་ཏེ། སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །རྒྱུ་མེད་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་ཕྱིར། །རྟག་ཏུ་ཡོད་པའམ་མེད་པར་འགྱུར། །ཅེས་པས། རྒྱུ་མེད་ཅིང་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་ན། ཡོད་མེད་གཉིས་སུ་མི་འགྱུར་རམ་སྙམ་ན། མ་འགགས་པར་གསལ་བའི་ཆ་ནས་ཡོང་ལ། རང་བཞིན་སྟོང་པའི་ཆ་ནས་མེད་དོ། །དུས་གསུམ་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ལ། ཅེས་པ། གཙོ་མ་གསེར་གྱི་མདོག་ཅན་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་བཞི་མ་སྟེ། དཔེའི་ཡུམ་ཆེན་མོ་འདི་དོན་གྱི་ཡུམ་ཆེན་མོ་སྟེ། ཤེར་སྙིང་ལས། དུས་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ (༣༧༧)པར་སངས་རྒྱས་སོ། །ཅེས་གསུངས་སོ། །རིག་པ་གསལ་སྟོང་ཅེས་པ། མངོན་པ་བ་སེམས་དང་ཀུན་གཞི་ཐ་དད་དུ་འདོད་པས། སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་རྟོགས། བླ་མ་དབོན་ཤག་ལ་མངོན་པའི་བའི་ཀུན་གཞི་དང་། མདོ་ལས་བཤད་པ་གཉིས་མི་མཐུན་པར་འདུག་པ་དེ་གཉིས་གང་ལགས་ཞུས་པས། མངོན་པ་བ་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་དུ་བྱས་ཏེ། དེ་ཀུན་གཞི་བཏགས་པ་ཡིན། མདོའི་དེ་རྣམས་རྣལ་མ་ཡིན་ཟེར
Chinese
弟子慧从大处非可得，本来即是自性而有。八千颂云：法等是也。第一，太近之说，心与法身二者，本体上无好坏，时间上无先后，位置上无高低。有心即有法身，有法身即有心。因无明遮蔽而不了知。凡是不了知者是也。现在上师之说，凡是了知者，此觉性由谁了知？由其自己。以何种方式了知？以能所二取不二的方式。第二，太上之说，小心量者执著于佛陀之名相庄严之美好。若认为此是佛陀，是为至上。然名相庄严所显现者，乃是法身离垢之手印，此乃真正之佛陀。如来藏（３７３）非他，以理据要点而说。第三，圣者，于噶如之恰纳玛佛塔处，见一卧象，其气入于中脉，识于无念中愣住，遂至其处，合掌称奇。其后说慈悲。衮达云：稀有之物，此乃畜生。其中名曰象崽者，乃极愚笨者。答曰：文殊语狮子亦无胜于此者，彼不了知也，说慈悲。对我等来说，断绝休息等语。如是说。四过自解脱之说，过去之分别念未断绝，未来之生起中断，现在无味、无源、无算、自灭。觉性显现一清明。观彼（３７４），光彩不灭，远离一切执著，如虚空无云般，于自证中赤裸而住，如是认知决定。生起定解。远离无散乱之守护，故从四过中解脱。仁波切巴，与他语不同。此四过自解脱，他人有更深者。虚空之介绍，心于自性中放松，无造作而松缓。无执著而松坦安住。颜色形状，处所时间等皆不成立，故能辨别万物之一物朗然也。
English
Disciple wisdom is not obtained from greatness, it is inherently present in its own nature. The Eight Thousand Verses say: "The dharmas are..." First, the saying of being too close: These two, mind and dharmakaya, have no good or bad in their essence, no before or after in time, and no high or low in position. If there is mind, there is dharmakaya; if there is dharmakaya, there is mind. Due to being obscured by ignorance, one does not know. Whatever one does not know is it. Now, the saying of the lama: Whoever knows, by whom is this knowing awareness known? By itself. How does one know? In the manner of the non-duality of subject and object. Second, the saying of being too high: Those of small minds cling to the beautiful adornments of the marks and signs of the Buddha. If one thinks, "If this is the Buddha, then it is supreme," then what appears as adorned with marks and signs is the handprint of the stainless dharmakaya; this is the real Buddha. The essence of the Tathagata (373) is not other than this, it is said by pursuing the essential reasons. Third, the holy one went to the stupa of Karu Chanamar. He saw an elephant lying down, its prana entering the central channel. Its consciousness was stunned in non-thought. He went to it, put his palms together, and said, "How wonderful!" After that, he said, "Compassion." Kundag said, "This wonderful thing is an animal. Among them, the one called elephant calf is extremely foolish." He replied, "Even Manjushri, the lion of speech, has nothing superior to this. He does not know it," and said, "Compassion." He said, "For us, there are words like cutting off and resting." Thus he said. The saying of the four faults being self-liberated: Past thoughts are not stopped, future arising is cut off, the present is tasteless, without source, uncountable, and vanishes by itself. A clear and pure awareness arises. Looking at it (374), the radiance does not cease, it is free from all grasping, like the sky free from clouds, it dwells naked in self-awareness, and thus recognition is decided. Certainty arises. Being free from the guard of non-distraction, one is liberated from the four faults. Rinpochepa, the words are not in accordance with other gifts. This self-liberation from the four faults, others have something deeper. In the introduction to space, the mind relaxes into its own nature, loosening without fabrication. By placing it loosely without grasping, color and shape, place and time, etc., are not established anywhere, therefore, the one thing that distinguishes all things is clear.
Chinese
心也与彼无别，不成立颜色等，光辉不灭，坦然安住。虚空无知，心如虚空般宣说。一切显现是心，心（375）是虚空之自性，故轮涅一切是虚空之自性。《二观察》中云：一切是虚空之体性，虚空亦无有体性。如是宣说。将虚空作为心之比喻意义在于，证悟与未证悟，证悟则为意义，未证悟则为比喻。四灌顶之义，此乃自生俱生之智慧，极其微细，难以证悟。金刚空性之义，远离烦恼痛苦，达到究竟即是法身。相之边角寂灭即是彼。如虚空般无有体性。即是说，无有体性，无有自性，无有可立之法，超越言说之境，故说为不可说、不可思、不可言。口中可说，言语可表达，心中可思，是知识的最后和中间（376）等。烦恼以能取所取而度越。因空故不生，缘空故不灭。本体不成立故是虚空之自性。非是无或断灭，乃是各自自证之行境。因无有因不观待他，故恒常存在或不存在。如是说，无因且不观待缘，难道不会变成有无二者吗？并非如此，从不灭而明亮之分显现，从自性空之分则为无。三时胜者之母，即是说，主尊是金色之母，一面四臂。比喻之大母是意义之大母。《般若心经》云：三时安住之诸佛亦皆依此甚深般若波罗蜜多，证得无上正等（377）觉。如是宣说。觉性明空，有部宗认为心与阿赖耶识是不同的，故不证悟心之体性。上师问夏嘎瓦，有部宗的阿赖耶识和经部所说的二者不一致，请问哪个正确？有部宗将阿赖耶识作为八识聚，那是假立的阿赖耶识。经部的才是真实的，如是说。
English
The mind, too, is inseparable from that state, not formed into colors, etc., and its radiance is unceasing, remaining serenely. The sky is without awareness, and it is said that the mind is like the sky. All appearances are mind. Mind (375) is the nature of the sky, so all of samsara and nirvana is the nature of the sky. In the Two Examinations, it is said: "All is the nature of the sky, and the sky also has no nature." It is said that the sky is placed as an example of the meaning of mind: realization or non-realization, if realized, it is the meaning; if not realized, it is the example. The meaning of the fourth empowerment, this spontaneously co-emergent wisdom is very subtle and difficult to realize. The meaning of Vajra Emptiness is that the exhaustion of being separated from the suffering of afflictions is the Dharmakaya. The pacification of the edges of characteristics is itself. Like the sky, there is no characteristic. That is, there is no characteristic, no nature, no object to be established, transcending the realm of speech, so it is said to be unspeakable, unthinkable, and inexpressible. It can be spoken in words, expressed in speech, thought in mind, the last and middle of knowledge (376) etc. Afflictions are crossed over by grasping and conceptualizing. Because it is empty of cause, it is not born; because it is empty of conditions, it does not cease. Because the essence is not established, it is the nature of the sky. It is not non-existence or annihilation, but the object of experience of individual self-awareness. Because it is without cause and does not depend on others, it is always existent or non-existent. It is said that if it is without cause and does not depend on conditions, will it not become both existent and non-existent? It is not so, it comes from the part that is clear without ceasing, and it is non-existent from the part that is empty of nature. To the mother of the victors of the three times, that is, the main deity is the golden-colored mother, with one face and four arms. The great mother of example is the great mother of meaning. The Heart Sutra says: "All the Buddhas who abide in the three times also rely on this profound Prajnaparamita to attain unsurpassed perfect (377) enlightenment." So it is said. Awareness is clear and empty, the Vaibhashikas believe that mind and alaya-vijnana are different, so they do not realize the nature of mind. Lama asked Shakawa, the alaya-vijnana of the Vaibhashikas and what is said in the sutras are inconsistent, which one is correct? The Vaibhashikas make the alaya-vijnana into the eight aggregates of consciousness, that is a falsely established alaya-vijnana. The sutras are the real ones, so it is said.