Tibetan
་ཡུལ་དེ་དག་གིས་ཚུར་ཡོང་པའམ། རང་གིས་ཕར་ཕྱིན་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ལ། ཡུལ་མ་གྲུབ་པས། དེ་ལ་ལྟོས་པའི་བདེ་སྡུག་ཅི་ཡང་གྲུབ་པ་མེད་པ་ལྟར། བླ་མའི་གདམས་ངག་གིས་ལྷ་སྐུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟ་བུ་བསྒོམ་པས། རང་ཉིད་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པའི་ཡི་དམ་གྱི་ལྷར་གསལ་སིང་ངེ་བློ་ཡུལ་དུ་འཆར་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་ (༢༠༤)བ་ཡིན་ལ། ལྷ་སྐུ་དེའི་ངོ་བོ་ལ་བལྟས་པའི་ཚེ་ན། གང་དུ་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་རྗེན་པའི་སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་དང་བྲལ་བར་གནས་པ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ། སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཆུ་ཟླའི་དཔེ་ནི། ནམ་མཁའ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་ཟླ་བ་ཡོད་པ། བར་སྣང་སྒྲིབ་གཡོགས་མེད་པ། ཆུ་རྩང་རྙོག་པ་མེད་པ་རྣམས་འཛོམ་པའི་ཚེ། ཟླ་བའི་གཟུགས་ཆུ་ནང་དུ་ཐོགས་མེད་དུ་འཆར་ལ། ཤར་ཙམ་ཉིད་ན་ཁོ་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོད་མ་མྱོང་བ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་ན། ཟླ་བ་དེ་བཟུང་དུ་འདོད་པ་ལྟ་བུ་དགོས་ཀྱང་ལག་པས་རེག་ན་ཞིག་འགྲོ་ལ། མཐར་ཆུ་དེ་ཕོ་བའི་ཚེ། ཟླ་བ་དེ་གང་དུ་སོང་མི་རྙེད་པས། སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་དང་བྲལ་བ། བྲལ་བཞིན་ཏུ་རྒྱུ་རྐྱེན་རྟེན་འབྲེལ་འཚོགས་པའི་ (༢༠༥)དབང་གིས་འགག་མེད་དུ་ཤར་བ་ལྟར། རང་སེམས་ལྷའི་སྐུར་བླ་མའི་མན་ངག་གིས་གསལ་བར་ཤར་ཀྱང་། དེ་ཁའི་ངོ་བོ་གང་དུ་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་སྟོང་ཉིད་སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་དང་བྲལ་བའི་སྟོང་ཉིད་དུ་བཞུགས་པ་ལ་བཞུགས་པར་ངོ་ཤེས་པར་བྱས་ཐག་བཅད། དེའི་རྒྱུན་བསྐྱང་པས། སྣང་སྟོང་དབྱེར་མེད་ལྷ་སྐུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་མངོན་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་པས། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་རྣམ་པ་ལ་བསླབ་པར་ཡན་བྱས་པའི་རྗེས་སུ། དེ་ལྟར་སྣང་བའི་ལྷ་སྐུ་འདི་ཉིད། ང་རང་གི་སེམས་ལྷར་སྣང་བ་མ་གཏོགས། སེམས་ལས་ལོགས་སུ་གྲུབ་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད། སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་བརྗོད་པའི་མཐའ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་སྙམ་དུ། ལྷ་སྐུ་དེ་བཀྲི་པ་ལ་མི་ལྟ་བར། ངོ་བོའི་སྟེང་དུ་འཛིན་པར་མ་ཞུགས་པ་བྱས་ཏེ་འཇོག །ཐ་ (༢༠༦)མལ་གྱི་རྣམ་རྟོག་གང་སྐྱེས་ཀྱང་དེའི་རྗེས་སུ་མི་འབྲང་བར། ཐོལ་སྐྱེས་རྦད་ཆོད་དུ་བྱས་ལ། རང་སེམས་ལྷ་སྐུར་ལྷམ་མེར་གསལ་བ་དེ་ཁའི་སྟེང་དུ་འཛིན་མེད་དུ་ཆམ་ཆམ་འཇོག་པར་བྱེད། །ལྔ་པ་ངོ་བོ་རང་བཞིན་མཚན་ཉིད་ལ་བསླབ་པ་ནི། རང་བཞིན་ཟུང་འཇུག་ཆེན་པོ་ཡིན། །ངོ་བོ་བརྗོད་བྲལ་བློ་འདས་ཏེ། །དེ་ནི་དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་ཀྱི། །མ་གཟིགས་མི་གཟིགས་གཟིགས་མི་འགྱུར། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། ངོ་བོ་བརྗོད་བྲལ་བློ་འདས། རང་བཞིན་དབྱེར་མེད་མཐའ་བྲལ། མཚན་ཉིད་མ་འདྲེས་ཡོངས་རྫོགས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའང་དང་པོ་ནི། དེ་ལྟ་བུའི་ལྷ་སྐུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དེའི་ངོ་བོ་ནི། མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་ནུས་ཏེ་མདངས་འགག་མེད་ལྷ་སྐུ་ཞལ་ཕྱག་གི་རྣམ་པར་གསལ་བའི་ཕྱིར། ཡོད་ཅེས་བརྗོད་མི་ནུས་ཏེ། དེའི་ངོ་བོ་གང་ (༢༠༧)དུ་ཡང་མ་གྲུབ་ཅིང་། སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་གཉིས་ཀ་ཡིན་ཞེས་པའམ། གཉིས་ཀ་མིན་ཞེས་པར་མི་ནུས་པས་ན་བརྗོད་པའི་མཐའ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། དེ་ལྟར་གང་དུ་ཡང་མ་གྲུབ་ལ། ཅིར་ཡང་འཆར་བའི་དོན་གྱིས་བློའི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། དེ་ལྟར་གང་དུ་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཆ་ནས་སྟོང་པ། སྟོང་བཞིན་དུ་མདངས་འགག་མེད་ལྷ་སྐུར་གསལ་བ་མི་སྣང་བ་ཡིན་ལ། དེ་གཉིས་གཞི་ནས་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་མིན་གྱི། སྣང་ཙམ་ནས་ཁོ་རང་གི་ངོ་བོ་འདིའོ་ཞེས་བརྗོད་མ་ཤེས་པ་སྟོང་པ། སྟོང་བཞིན་ཏུ་གསལ་ཆ་འགག་མེད་དུ་འཆར་བ་སྣང་བ། མདོར་ན་གསལ་བ་བཙལ་བས་མ་རྙེད་པ། སྟོང་པ་ཚོལ་མཁན་གསལ་བ། གསལ་ (༢༠༨)བ་དང་སྟོང་པ་མེ་དང་མེའི་ཚ་བ་བཞིན་དུ་འབྱེད་མི་ཤེས་པ་ནི་སྣང་སྟོང་ངམ། གསལ་སྟོང་དབྱེར་མེད་ཡིན་ལ། གསལ་བས་སྟོང་པའི་མཐའ་དང་བྲལ། སྟོང་པའི་གསལ་བའི་མཐའ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་གསུངས། གསུམ་པ་ནི། མ་འདྲེས་པ་ནི། ཡུམ་གྱི་སྐུ་མདོག་བརྒྱན། ཕྱག་མཚན་ནས་བཟུང་སྟེ། སྤྱན་གྱི་དཀར་ནག་དང་། དབུ་སྐྲའི་ཉག་མ་བ་སྤུ་རེ་རེ་ཚུན་ཆད་ནས་མ་འདྲེས་ལ་སོ་སོར་གསལ་བ། དཔེར་ན་འཇའ་ཚོན་ཁ་དོག་ལྔ་མ་འདྲེས་ལ་གསལ་བ་ལྟ་བུ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི། ཕྱིའི་མེ་རི་ཚུན་ཆད་ཀྱི་དབྱིབས། རྒྱན་ཆ་ལུགས་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པའོ། །མདོར་ན་རང་སེམས་ལྷ་སྐུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་དེ་ཀའི་ངང་དུ་གློད་ནས་འཇོག་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་ལྷ་སྐུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའམ། (༢༠༩)གནས་ལུགས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའམ། འཆི་མེད་རང་གྲོལ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་གིས་བཏགས་པའི་གསལ་སྟོང་ཟུང་འཇུག་བརྗོད་པའི་མཐའ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དེའི་ངོ་བོ་ནི་འདས་མ་འོངས་ད་ལྟར་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མ་གཟིགས་མི་གཟིགས་གཟིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཟིགས་བྱ་གཟིགས་བྱེད་གཟིགས་ཚུལ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་མ་མཁྱེན་པར་མ་གཟིགས་པ་མ་ཡིན་གྱི། མཁྱེན་པས་ཆོས་རྣམས་མ་གཟིགས་ཕྱིར། །ཅེས་དང་། མ་མཐོང་བ་ཉིད་དེ་མཐོང་བར། །ཤིན་ཏུ་ཟབ་པའི་མདོ་ལས་གསུངས། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། །གཟིགས་བྱ་གཟིགས་བྱེད་དང་བྲལ་བར་མཁྱེན་ནས་མ་གཟིགས་པ་ཡིན་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་དངོས་ལ། འཆི་མེད་རྡོ་རྗེའི་ཚིགས་རྐང་བཞི་ནི། (༢༡༠)དེ་ལ་ན་རྒྱུ་འཆི་རྒྱུ་དང་། །འཁོར་བ་མྱང་འདས་མ་གྲུབ་ཅིང་། །འཕོ་བྱ་འཕོ་བྱེད་བྲལ་བས་ན། །དེ་ཕྱིར་འཆི་མེད་རང་གྲོལ་ལོ། །ཅེས་པའི་ཤྭ་ལོ་ཀ་གཅིག་པོ་འདི་ཡིན་ལ། །དེའི་ཚིག་རྐང་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་རྒྱས་པར་བཤད། ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱིས་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་གསུང་། དེའང་རང་སེམས་ལྷ་སྐུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྟོགས་པ་དེའི་ངོ་བོར། ན་རྒྱུ་མ་གྲུབ་སྟེ། ལུས་ནའམ། སེམས་ན། ལུས་ནི་བེམ་པོ་རོ་ལྟ་བུ་ན་བྱ་ན་བྱེད་དང་བྲལ། སེམས་ནི་སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། ན་བྱ། ན་བྱེད། ན་མཁན། ན་ཚུལ་ཐམས་ཅད་ཅུང་ཟད་ཀྱང་གྲུབ་པ་མེད་དེ། རྣམ་སྨིན་གདོས་བཅས་ཀྱི་ལུས་ནི་འོད་ཀྱིས་སྦྱངས་ནས་མེད། སེམས་ནི་ལྷ་སྐུ་འཁོར་ལོ་བདེ་མཆོག་ཡབ་ཡུམ་གྱི་རྣམ་པར་ཤར་བ་འདི་ཡིན། སེམས་ལས་ (༢༡༡)མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ནི་གང་ཡང་མ་གྲུབ་པ་མེད་པས། ན་བའི་མཁན་པོ་མ་གྲུབ། དེ་མ་གྲུབ་པས། ན་བར་བྱ་བ་རང་ཉིད་མ་གྲུབ། དེ་ལ་ལྟོས་པས་ན་བར་བྱེད་པོ་མ་གྲུབ། དེས་ན་ན་བའི་ཚུལ་ཟུག་གཟེར་ལ་སོགས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་གྲུབ་པ་མེད་དོ། །དེ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཁོ་ན་འཁྲུལ་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པ་དེ་དང་དེར་ཤར་བ་ཙམ་ཡིན་ལ། འདིར་དེ་ལྟར་འཆར་བ་པོའི་སེམས་འཁོར་ལོ་བདེ་མཆོག་ཡབ་ཡུམ་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་ཏུ། འཆི་རྒྱུ་ཡང་མ་གྲུབ་སྟེ། འཆི་བ་ཞེས་བྱ་བ་སེམས་རྣམ་རྟོག་གི་བསླད་པའི་སྐྱེ་འགག་བྱེད་པར་སྣང་བ་ཙམ་ཡིན་ལ། སེམས་དེ་ཉིད་འཁོར་ལོ་བདེ་མཆོག་ཡབ་ཡུམ་དུ་གསལ་བའི་ཚེ། དེའི་ངོ་བོ་ལ། འཆི་བྱ། འཆི་བྱེད། འཆི་མཁན། འཆི་ཚུལ་རྣམས་རྡུལ་ཙམ་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ (༢༡༢)ཕྱིར། དེ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་། རང་སེམས་ལས་ཉོན་གྱིས་བསླད་པའི་འཁྲུལ་པ་རྒྱ་འབྱམས་ལ་འཁོར་བ་ཞེས་བཏགས་པ་ཙམ་མ་གཏོགས། བདེན་པར་གྲུབ་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར། འཁྱམས་རྒྱུའི་འཁོར་བ་མ་གྲུབ། དེ་མ་གྲུབ་པས་དེ་ལས་ཐར་པའི་ཐོབ་བྱ་མྱང་འདས་ཀྱང་མ་གྲུབ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་རང་སེམས་བརྗོད་བྲལ་གྱི་ངོ་བོ་ལམ་གྱིས་སྦྱངས་པའི་དག་སྣང་ལ་བཏགས་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། དེ་ལས་གཞན་དུ་གྲུབ་པའི་ཚེ་ན། དེའི་ཁོག་པར་འཇུག་པའམ། དེ་དང་བསྲེས་པས་འདྲེས་ཐུབ་པ་ཞིག་མི་ཡོང་བས། སངས་རྒྱས་ཐོབ་པའི་ཐབས་མེད་ལ། སངས་རྒྱས་རང་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སེམས་སྐྱེ
Chinese
那些地方没有过来，自己也没有过去丝毫。因为地方没有成立，所以依赖于它的苦乐也都没有成立。同样，通过上师的教诲修习大手印本尊，自己显现为自性不成立的本尊，清晰地在心中显现，这是体验（204）。观察那个本尊的体性时，它安住于任何地方都没有成立的空性，远离一切言说的对境，赤裸裸地远离生、灭、住三者。同样，显现而自性不成立，如水中月亮的比喻：完全清净的虚空中存在月亮，中间没有遮蔽，水清澈没有浑浊，这些条件聚合时，月亮的影像毫无阻碍地显现在水中。刚一显现，它本身就从未存在过。如果存在，就像想要抓住月亮一样，但用手触摸就会消失。最终，当水干涸时，月亮去了哪里也找不到。因此，它远离生、灭、住三者，在远离的同时，依靠因缘和合（205），无碍地显现。同样，自己的心通过上师的口诀清晰地显现为本尊，但那个体性安住于任何地方都没有成立的空性，安住于远离生、灭、住三者的空性中，要认识到这一点并下定决心。持续这样做，就能现前显空无二的本尊大手印。如前所述，在学习了形象之后，这样显现的本尊，除了是我自己的心显现为本尊之外，没有丝毫独立于心而成立的东西。心的体性远离一切言说的边际，这样想着，不要专注于观想本尊，而是不要执着于体性而安住。无论生起什么庸俗的分别念（206），都不要跟随它，要彻底切断。让自己的心清晰地显现为本尊，就在那个基础上无执着地安住。第五，学习体性、自性、相状：自性是大双运。体性是离言绝思的，那是三世诸佛的，不见、不见、不变。这样说道，体性是离
English
Those places have not come here, nor have I gone there at all. Because the place is not established, the happiness and suffering that depend on it are not established either. Similarly, by meditating on such a Mahamudra deity through the guru's instructions, one's own appearance as a deity of Yidam whose nature is not established, clearly appears in the mind, which is an experience (204). When looking at the essence of that deity, it abides in emptiness where nothing is established, free from all objects of expression, nakedly free from the three states of arising, ceasing, and abiding. Similarly, the example of the moon in water, where appearance lacks inherent existence, is like this: When the sky is completely clear and there is a moon, the space is unobstructed, and the water is clear and unpolluted, the image of the moon appears unhindered in the water. As soon as it appears, it has never had its own essence. If it did, it would be like wanting to grasp the moon, but touching it with your hand would destroy it. Finally, when the water dries up, the moon cannot be found anywhere. Therefore, it is free from the three states of arising, ceasing, and abiding. While being free, it arises unceasingly due to the power of causes, conditions, and interdependent origination (205). Similarly, even though one's own mind clearly appears as the deity through the guru's instructions, one should recognize and be certain that its essence abides in emptiness where nothing is established, in the emptiness that is free from the three states of arising, ceasing, and abiding. By continuing this practice, the Mahamudra deity of indivisible appearance and emptiness will be realized. As mentioned above, after having trained in the form, this deity that appears in this way is nothing other than my own mind appearing as the deity. There is nothing that is established separately from the mind. Thinking that the essence of the mind is free from all extremes of expression, do not focus on visualizing the deity, but rest without clinging to the essence. Whatever ordinary thoughts arise (206), do not follow them, but cut them off completely. Let your own mind clearly appear as the deity, and rest effortlessly without clinging to it. Fifth, training in essence, nature, and characteristics: Nature is the great union. Essence is beyond words and beyond mind. That is the Buddha of the three times. Unseen, unseeing, unchanging. It is said that the essence is beyond
Chinese
离言绝思，自性无别离边，体性不杂圆满，是为（此）。其中第一，如是之本尊大印之体性，说“无”不能，因光明不灭本尊面容手印之相明显之故；说“有”不能，因其体性任何处也不成立，且离生灭住三者之故。因此说既是二者，或既非二者也不能，故离一切言说之边。如是任何处也不成立，却显现任何事物之义，是超越一切心识之境。第二，如是任何处也不成立之分是空性，空性却光明不灭显现为本尊身不隐没，此二者并非从根本上存在一般，仅是显现，却无法说出其自性是此，是空性；空性却无灭显现光明分，是显现。总之，寻找光明却无法找到，寻找空性者是光明，光明（208）和空性如火和火的热性一般无法区分，即是显空或明空无别，光明离空性之边，空性离光明之边，如是说。第三，不杂者，从佛母之身色装饰，手印开始，到眼睛之黑白，头发之发梢毫毛一一不杂且各自明显。譬如彩虹五色不杂且明显一般。圆满者，乃至外面的火焰山之形状，装饰服饰一切圆满。总之，自心本尊大印显现而自性无有，于彼之状态中放松安住即可。如是之本尊大印，或（209）实相大印，或名曰不死自解脱之明空双运，离一切言说之边，彼之体性是过去未来现在之一切佛陀未见、不见、不会见，因离能见所见见法一切之故。然非不了解而未见，而是因了解故未见诸法。如是，以了解故未见诸法。且“不见即见”，如是甚深之经中所说一般。
English
Beyond words and thoughts, the essence is inseparable and free from extremes, the characteristics are unmixed and complete, this is what it is. Among them, the first is that the essence of such a Great Seal deity is that it cannot be said to be "non-existent," because the radiant and unceasing form of the deity's face and hands is clear. It cannot be said to be "existent" because its essence is not established anywhere, and it is free from the three stages of arising, ceasing, and abiding. Therefore, it cannot be said to be both or neither, so it is free from all extremes of expression. Thus, it is not established anywhere, but the meaning of appearing in anything transcends all realms of mind. Secondly, the aspect of not being established anywhere is emptiness. While being empty, the radiant and unceasing deity appears without obscuration. These two are not like something that exists from the beginning, but only appear. Yet, one cannot say, "This is its essence," which is emptiness. While being empty, the radiant aspect appears without cessation, which is appearance. In short, searching for luminosity cannot be found, and the one who seeks emptiness is luminosity. Luminosity (208) and emptiness are like fire and the heat of fire, which cannot be distinguished. This is the inseparability of appearance and emptiness, or luminosity and emptiness. Luminosity is free from the extreme of emptiness, and emptiness is free from the extreme of luminosity, it is said. Thirdly, unmixed means that from the color and adornments of the Mother's body, starting from the hand gestures, to the black and white of the eyes, and each strand of hair and body hair, they are unmixed and clear. For example, the five colors of the rainbow are unmixed and clear. Complete means that even the shape of the outer fire mountain, all the ornaments and attire are complete. In short, the Great Seal deity of one's own mind appears but has no inherent nature. It is enough to relax and abide in that state. Such a Great Seal deity, or (209) the Great Seal of reality, or the union of luminosity and emptiness called "Immortal Self-Liberation," is free from all extremes of expression. Its essence is that all Buddhas of the past, future, and present have not seen, do not see, and will not see, because it is free from all objects of seeing, subjects of seeing, and ways of seeing. However, it is not that they have not seen because they do not understand, but because they have not seen phenomena through understanding. Thus, because of understanding, phenomena are not seen. And, "Not seeing is seeing," as stated in the profound sutras.