Tibetan
་ཡང་སྟོང་གསུམ་འདིའི་ཤར་ཕྱོགས་ན་ཕར་ལ་སྟོང་གསུམ་གྲངས་མེད་གཞལ་དུ་མེད། དཔེར་ན་སྟོང་གསུམ་གཅིག་ཡུངས་འབྲུས་མེར་ཏེ་བཀང་ནས། ཡུངས་འབྲུ་དེ་ལས་གཅིག་བླངས་ཏེ་འདིའི་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་སྟོང་གསུམ་གཅིག་ལ་བཞག །དེ་བཞིན་སྟོང་གསུམ་རེ་རེ་ལ་ཡུངས་འབྲུ་རེ་རེ་བཞག་ན་མཐར་ཡུངས་འབྲུ་དེ་ནི་ཟད་འགྲོ། ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་སྟོང་གསུམ་མི་ཟད་དོ། །ཡང་དེ་ཀ་བཞིན་བྱས་ཀྱང་ཡུངས་འབྲུ་འཛད། སྟོང་གསུམ་མི་ཟད་ཡང་བསྐྱར་ཏེ་བྱས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ། དེ་འདྲ་བ་སྐལ་པ་མཐའ་མེད་དུ་བྱས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལ་ཟད་པ་མེད། །དེ་ (༥༨༨)དག་ཐམས་ཅད་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་གིས་གང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཐམས་ཅད་ལ་མར་ཤེས་པ་ནས་བྱམས་པ་བསྒོམ་པའི་བར་གོང་བཞིན། ད་ནི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་མ་ཟད། ཕྱོགས་བཅུ་རབ་འབྱམས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ཕྱོགས་བཅུའི་ནམ་མཁའ་ལ་མཐའ་གཏན་ནས་མེད། ནམ་མཁས་གར་ཁྱབ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་ཁྱབ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དྲིན་ཆེན་གྱི་ཕ་མ་ཡིན། ཕ་མ་བྱས་པ་ལན་གྲངས་དཔག་ཏུ་མེད། བྱས་རེས་ནས་ཕན་སྣ་ཚོགས་ནི་བཏགས། གནོད་པ་སྣ་ཚོགས་ནི་བསལ། མ་རྒན་སེམས་ཅན་འདི་རྣམས་བདེ་བར་གྱུར་ཅིག །སྐྱིད་པར་གྱུར་ཅིག །བདག་གིས་འདི་རྣམས་བདེ་ (༥༨༩)སྐྱིད་བླ་ན་མེད་པ་ལ་འགོད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསྒོམ། དེ་རྣམས་ལ་ནང་ཚན་དམིགས་སྐོར་ཤིན་ཏུ་མང་བར་འགྱུར་མོད། བློ་རིགས་དང་བསྟུན་ནས་ངེས་མེད་དུ་ཁྲིད་དགོས་པས་ཚད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཅུང་ཟད་དཀའ་བ་དང་། བྱམས་པའི་སེམས་རྒྱ་བསྐྱེད་པར་རིགས་གཅིག་པས་དམིགས་ཆེན་གཅིག་བསྡུས་ཏེ། དམིགས་སྐོར་སོ་བརྒྱད་པའི་ཐ་སྙད་དོ། །སྐབས་འདིར་སྣོད་བཅུད་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཞིག་ཤེས་ན་གནད་ཆེའོ། །དེས་བྱམས་པའི་ཁྲིད་ཚར་བ་ལགས། གཉིས་པ་སྙིང་རྗེ་བསྒོམ་པ་ནི། སྔོན་འགྲོ་དང་རྗེས་སོགས་སྔར་དང་འདྲ་བ་ལས། སེམས་ཅན་འདི་རྣམས་ (༥༩༠)བདེ་ཞིང་སྐྱིད་པ་ལ་འགོད་དགོས་པ་འདུག་པ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ་བལྟས་ན། སེམས་ཅན་འདི་རྣམས་བདེ་བ་དང་བདེ་བའི་རྒྱུ་ལ་མི་གནས། སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ལ་གནས། འདོད་པ་ནི་བདེ་བ་འདོད། སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་ཀྱང་ཡོང་བ་ནི་བདེ་བ་མི་འབྱུང་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ན་འབྱུང་། ཕལ་ཆེར་ནི་སྡུག་བསྔལ་དངོས་ལ་གནས། དམྱལ་བ་ཚ་གྲངས། ཡི་དྭགས་བཀྲེས་སྐོམ། དུད་འགྲོ་ན་གཅིག་ལ་གཅིག་ཟ། མཐོ་རིས་ན་ཡང་ཚེ་ཐུང་བ་དང་། ནད་མང་བ་དང་། དབང་ཆུང་བ་དང་། བཀྲེན་ཅིང་ཕོངས་པ་དང་། ལས་ལ་ཁོལ་བ་དང་ཆད་པས
Chinese
還有，這個三千大千世界的東方，有無數不可測量的三千大千世界。例如，將一個三千大千世界裝滿芥子，然後從中取出一粒芥子，放在這個東方的三千大千世界之一上。像這樣，每個三千大千世界都放一粒芥子，最終芥子會用完，但東方的三千大千世界不會用完。再次像那樣做，芥子也會用完，三千大千世界不會用完，再次重複做也一樣。像這樣做無數劫，世界也不會窮盡。這些（588）都充滿了六道眾生。對所有這些，從視如母親到修慈愛，都如前所述。現在不僅僅是東方，十方一切也都如此。十方的虛空根本沒有邊際。虛空所遍及的地方，器世間也遍及。一切眾生都是恩重的父母。做父母的次數不可估量。每次都給予各種利益，消除各種損害。願這些老母有情快樂！願他們幸福！我將把這些（589）安置在無上的安樂之中，這樣想著修。那些內部目標的種類雖然非常多，但因為要根據智慧來引導，所以數量的劃分有些困難，而且為了擴大慈愛之心，將目標集中為一個大的目標，稱為第三十八個目標。此時，如果能了解器情世界的結構，那就非常重要了。這樣慈愛的引導就結束了。第二是修悲心，前行和後行等都和之前一樣。這些眾生（590）本應被安置在安樂之中，但觀察眾生的狀態，這些眾生不住於安樂和安樂之因，而是住於痛苦和痛苦之因。想要的是安樂，不想要痛苦，但結果卻是不生安樂，只生痛苦。大多數都處於實際的痛苦之中。地獄有寒熱之苦，餓鬼有饑渴之苦，旁生弱肉強食。即使在天界，也有壽命短暫、疾病眾多、權力微小、貧窮困乏、為業所奴役和墮落等痛苦。
English
Furthermore, to the east of this three-thousandfold great thousand world, there are countless immeasurable three-thousandfold great thousand worlds. For example, if one filled a three-thousandfold great thousand world with mustard seeds, and then took one mustard seed from it and placed it on one of the three-thousandfold great thousand worlds to the east of this one, and likewise placed one mustard seed on each three-thousandfold great thousand world, eventually the mustard seeds would be exhausted, but the three-thousandfold great thousand worlds to the east would not be exhausted. Even if one did the same thing again, the mustard seeds would be used up, but the three-thousandfold great thousand worlds would not be exhausted. Even if one repeated it again and again, it would be the same. Even if one did that for countless eons, the realms of the world would not be exhausted. All of those (588) are filled with beings of the six realms. For all of them, from considering them as mothers to cultivating loving-kindness, is as before. Now, it's not just the east, but all the ten directions and the vast expanse are the same. There is absolutely no end to the sky of the ten directions. Wherever the sky pervades, the container world pervades. All sentient beings are kind parents. The number of times they have been parents is immeasurable. Each time, they have bestowed various benefits and removed various harms. May these old mother sentient beings be happy! May they be joyful! I will place these (589) in unsurpassed bliss, so think and meditate. Although there are very many categories of internal objects for those, because it is necessary to guide them according to intelligence, the division of quantity is somewhat difficult, and in order to expand the mind of loving-kindness, the objects are gathered into one great object, which is called the thirty-eighth object category. At this time, it is very important to understand the structure of the container and content world realms. With that, the guidance of loving-kindness is completed. The second is to cultivate compassion. The preliminaries and conclusions are the same as before. These sentient beings (590) should be placed in happiness and joy, but looking at the state of sentient beings, these sentient beings do not abide in happiness and the cause of happiness, but abide in suffering and the cause of suffering. What they want is happiness, and they do not want suffering, but what comes is that happiness does not arise, only suffering arises. Most are actually abiding in suffering. Hell has the suffering of heat and cold, hungry ghosts have the suffering of hunger and thirst, and animals eat each other. Even in the heavens, there is the suffering of short life, many diseases, little power, poverty and destitution, being enslaved by karma, and falling.
Tibetan
་བཅད་པ་སོགས་དངོས་སུ་རང་ཡང་སྡུག་ (༥༩༡)བསྔལ་འདི་མི་མྱོང་བྱ་བ་མེད་པ་དེར་འདུག །འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་སྤྱིར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་ཡིན། སྒོས་སུ་འགའ་ཞིག་ད་ལྟ་རང་མི་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དྲག་པོ་ནི་མེད་དུ་ཆུག་ཀྱང་སྡིག་པའི་ལས་རྔམ་པོ་ཆེ་བསགས་པས་དབུགས་ཁ་གང་པོ་འགགས་པ་དང་མཉམ་དུ་དམྱལ་བར་ཁོང་ཁྲོ་སྐྱེ་དགོས་པ་འདི་རྣམས་དངོས་སུ་ད་ལྟ་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་རྣམས་ལས་ཀྱང་སྙིང་རྗེ་བར་འདུག །སྣང་བ་རེ་འཁྲུལ་ན་ཨ་ཙ་མ་ཅི་རང་དྲག་སྙམ་དུ་བསམ། དཔེར་ན་རང་གི་རྩ་བའི་མ་དེ་མིག་ནི་ལོང་རྐང་པ་ནི་ཆག །ལོང་ཁྲིད་ནི་མེད། འཁར་བ་ནི་བོར། གད་ཁ་གཡང་ཁ་གཅིག་ (༥༩༢)ནས་མར་ལྷུང་ལ་ཁད་ཁད་འདུག་ན། བདག་ཇི་ཙུག་བྱེད། གཞན་གང་ལ་ཡང་མ་བལྟས་པར་ཧབ་རྒྱུགས་སུ་ཕྱིན་ནས་མ་དེ་གཡང་ཁ་ནས་འཛིན་དགོས། དཔེ་དེ་བཞིན་དུ་མ་རྒན་འགྲོ་བ་འདི་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་ནི་ལོང་། ཐབས་ཀྱི་རྐང་པ་ནི་ཆགས། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ནམ་གྲོགས་བཟང་པོའི་ལོང་ཁྲིད་ནི་མེད། བསོད་ནམས་ཀྱི་འཁར་བ་དང་ནི་བྲལ། ཡིད་ལ་དྲན་དུ་ཡང་མི་རུང་བའི་སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ལག་ལེན་དུ་ཡང་ཡང་བཏབ། མཐོ་རིས་ཀྱི་ལམ་ནས་བརྡེག་ཆོས་ཏེ། ངན་སོང་གསུམ་གྱི་གཡང་ལ་ལྷུང་ལ་ཁད་ཁད་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་མི་བཟད་པ་ལ་གནས་པ་འདི་རྣམས་སྙིང་རེ་ (༥༩༣)རྗེ། ད་ནི་འདི་རྣམས་ངས་སྡུག་བསྔལ་ལས་དངོས་སུ་མ་སྐྱབས་པའི་ཐབས་མེད། དེས་ན་ངན་སོང་གསུམ་ན་ནི་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་དངོས་ལ་སྤྱོད། བདེ་འགྲོ་གསུམ་ན་ནི་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ལ་གཙོ་བོར་སྤྱོད། དེ་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེས་བུ་ཆུ་འབྲིང་གི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་ལྟར་དྲན་པར་བྱ། སྡུག་བསྔལ་དེ་བདག་གི་ཐོག་བབས་ན་ཆ་ཤས་ཙམ་ཡང་བཟོད་པའི་གླགས་མི་འདུག །བདག་གིས་མི་བཟོད་པ་ཞིག་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ག་ལ་བཟོད། དེ་འདྲ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དངོས་སུ་ཡང་མ་མྱོང་ཞིང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཟད་མི་ཤེས་པ་ལ་རིམ་གྱིས་རིམ་གྱིས་ (༥༩༤)སྤྱད་པས། སྡུག་བསྔལ་ནས་སྡུག་བསྔལ་བརྒྱུད་མར་འབྱུང་བར་འདི་རྣམས་སྙིང་རེ་རྗེ། འདི་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ཅིག །སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ཅིག །མ་རྒན་འགྲོ་དྲུག་གི་སེམས་ཅན་འདི་རྣམས་སྡིག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་བདག་གིས་བསྐྱབ་པར་བྱ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་འཁོར་བ་ལས་འདྲེན་པར་བྱ་སྙམ་དུ་ཡང་ཡང་བསམ། དམིགས་སྐོར་སོ་དགུ་
Chinese
像被砍伐等，實際上自己也無法不經歷這些痛苦。(591)一切眾生總的來說都在承受無量無邊的痛苦之因。特別是，有些人雖然現在沒有遭受強烈的痛苦，但由於積累了巨大的罪業，當呼吸完全停止時，必須在地獄中產生憤怒，這些實際上比現在正在遭受痛苦的人更值得同情。如果出現任何錯覺，我會想，哎呀，什麼才是最好的呢？例如，如果自己的根本母親眼睛瞎了，腿也斷了，沒有人引導，拐杖也丟了，從一個(592)懸崖邊緣即將墜落，我該怎麼辦？不顧一切，衝過去抓住母親，不讓她從懸崖上掉下去。同樣，這些老母有情眾生，智慧的眼睛是瞎的，方便的腿是斷的，沒有善知識或好朋友引導，也失去了功德的拐杖，做了所有連想都不敢想的罪惡，遠離了通往善趣的道路，即將墜入三惡道的懸崖，處於無法忍受的痛苦之因中，這些眾生真是(593)可憐。現在我沒有辦法真正從痛苦中拯救他們。因此，三惡道中的眾生主要感受直接的痛苦，三善道中的眾生主要感受痛苦之因。應當像中士道中所說的那樣憶念他們的痛苦。如果那種痛苦降臨到我身上，我連一小部分都無法忍受。我無法忍受的痛苦，這些眾生又怎麼能忍受呢？他們實際上沒有經歷過那樣的痛苦，卻漸漸地(594)承受著無盡的痛苦之因，從一個痛苦到另一個痛苦接連不斷地產生，這些眾生真是可憐。願這些眾生脫離一切痛苦！願他們脫離一切痛苦之因——業和煩惱！願我從一切罪惡和痛苦中拯救這些老母六道眾生。我反覆思索，要將他們從痛苦的輪迴中解脫出來。第三十九個修心次第。
English
Like being cut down, etc., in reality, one cannot avoid experiencing these sufferings oneself. (591) All beings, in general, are engaged in countless causes of suffering. In particular, some may not be experiencing intense suffering right now, but because they have accumulated immense negative karma, they will have to generate anger in hell as soon as their breath completely stops. These beings are even more pitiable than those who are currently experiencing suffering. If any illusion arises, I think, "Oh, what is best?" For example, if one's own root mother is blind, her legs are broken, there is no one to guide her, and her walking stick is lost, and she is about to fall from a (592) cliff edge, what should I do? Without looking at anything else, I would rush over and grab my mother to prevent her from falling off the cliff. Similarly, these old mother beings, their eyes of wisdom are blind, their legs of skillful means are broken, there is no virtuous friend or good companion to guide them, they are separated from the walking stick of merit, and they have repeatedly engaged in all kinds of unthinkable sins, deviating from the path to higher realms, and are about to fall into the abyss of the three lower realms, dwelling in unbearable causes of suffering. These beings are truly (593) pitiable. Now, there is no way for me to actually save them from suffering. Therefore, beings in the three lower realms mainly experience direct suffering, while beings in the three higher realms mainly experience the causes of suffering. Their suffering should be remembered as described in the context of the intermediate being. If that suffering were to befall me, I would not be able to endure even a small part of it. How could these beings endure what I cannot endure? They have not actually experienced such suffering, yet they gradually (594) engage in endless causes of suffering, causing suffering to arise continuously from one suffering to another. These beings are truly pitiable. May these beings be free from all suffering! May they be free from all causes of suffering—karma and afflictions! May I save these old mother six realms beings from all sins and suffering. I repeatedly think that I must liberate them from the suffering of samsara. Thirty-ninth mind training section.