Tibetan
་མ་མེད་པར་གནས་པ་ལ་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྤངས་པ་སླར་མི་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལན་གཅིག་ཐར་པ་ཐོབ་ནས་སླར་གོ་འཕང་ཉམས་པ་མི་སྲིད་པ་ཡིན། ཐར་པ་དེ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་བྲག་མེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་གྱིས་བདག་མེད་ལ་སོགས་པའི་གནས་ལུགས་རྟོགས་ཤིང་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པས་ཐོབ་པ་ཡིན། དེའི་རྒྱུར་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དགོས། སེམས་རྩེ་གཅིག་ཐོབ་པ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་དགོས། ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ཡང་ངེས་འབྱུང་གི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། བདག་ (༥༦༥)མེད་ཀྱི་ལྟ་བས་ཟིན་ན་ཐར་པའི་རྒྱུ་གྲུང་པོ་ཡིན། ད་ནི་འཁོར་བ་ལས་ཐར་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བར་བྱ། ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པར་བྱ། སྒོམ་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་ནས། མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་སྟོང་པ་བདག་མེད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པར་བྱའོ་སྙམས་དུ་ཡང་ཡང་བསམ། དམིགས་སྐོར་སོ་གསུམ་པའོ།། །།སྐབས་འདིར་འབྲས་བུ་ཞི་བ་མྱང་འདས་ཐུན་མོང་པའི་རྣམ་གཞག་དང་། བསླབ་པ་གསུམ་པོ་སོ་སོའི་རྣམ་གཞག་རགས་པ་ཙམ་བཤད་ན་ལེགས་སོ། །ཞི་གནས་ཀྱི་ཁྲིད་དང་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་སྒོམ་པའང་སྐབས་འདིའི་ཐོབ་ཐང་ཡིན་མོད་ཀྱང་ཉམས་ལེན་གྱི་མཐིལ་སྐྱེས་བུ་འབྲིང་ (༥༦༦)གི་ཉམས་ལ་མི་བྱེད་ཅིང་། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་བསམ་པ་ལ་བསྒྲིལ་བ་ཡིན་པས། སྐབས་འདིར་ཐར་པའི་ལམ་ལ་སློབ་འདོད་ཀྱི་དམིགས་པ་སྦྱོང་བའི་རིམ་པ་ཙམ་ལ་ལག་ལེན་མཛད་དོ། །དེ་ཡན་ཆད་སྐྱེས་བུ་འབྲིང་གི་ཉམས་ལེན་ཚར་བ་ལགས། ད་ནི་གསུམ་པ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བསམ་པ་ལ་བསླབ་པ་དང་། བསམ་པའི་འཇུག་སྒོ་ལ་བསླབ་པ་དང་། དེ་ཉིད་མཐའ་རྒྱས་སུ་བྱེད་པའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །དང་པོ་ནི་སྔ་མ་དང་སྤྲེལ་ཏེ་འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་ལ་བསམ་ཙ་ན་འཁོར་བ་སྤངས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞིག་ཐོབ་དགོས་པ་འདུག །དེ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བདག་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་ (༥༦༧)སློབ་དགོས་ན། ཐོབ་བྱ་མྱང་འདས་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་གསུམ་དུ་དབྱེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ། རལ་རྒྱལ་གྱི་བྱང་ཆུབ། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ཡིན། དེ་གསུམ་ལས་ཉན་རང་གི་བྱང་ཆུབ་གཉིས་པོ་དེ་རང་དོན་སྤངས་རྟོགས་མ་རྫོགས། གཞན་དོན་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་བྲལ། སྤངས་པ་མ་རྫོགས་ཏེ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཁོ་ན་སྤངས་ཀྱི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མ་སྤངས། རྟོགས་པ་མ་རྫོགས་ཏེ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་དང་གནས་སྐབས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་ཉི་ཚེ་ཙམ་རྟོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་དང་རྟེན་འབྲེལ་མཐར་ཐུག་མ་རྟོགས། ཡོན་ཏན་གྱི་ (
Chinese
无有障碍安住叫做解脱。所谓断除不再返回，是指一旦获得解脱，就不可能再退失果位。获得解脱的原因是依靠无碍的智慧，证悟无我等实相，并且断除障碍而获得的。获得解脱的因是需要心一境性的等持。获得心一境性需要清净的戒律。而戒律如果被清净的出离心和无我见所摄持，就是获得解脱的强有力的因。现在为了从轮回中解脱，应当守护戒律，应当修习等持，生起由修习而生的智慧，反复思维修习无常、痛苦、空性、无我的意义。这是第三十三种所缘。此处如果能简略讲述寂静涅槃共同的体性和三种学说的体性，那就太好了。修习止观和观修人无我虽然也是此时应修的，但是修行的核心并非是按照中士夫的修行方式，而是要结合大士夫的发心。因此，此时只是将修习解脱道的次第作为修习的目标。以上是中士夫的修行完毕。现在是第三，修习大士夫不共的发心，以及修习发心的入门，以及将此发心广大圆满的各种方法。第一，与前面相联系，思维修习轮回的过患时，就必须获得脱离轮回的涅槃。为了获得涅槃，就必须修习三种学说（567），那么，所要获得的涅槃可以分为三种菩提：声闻菩提、缘觉菩提、圆满菩提。这三种菩提中，声闻和缘觉的两种菩提，在自利方面，断证没有圆满，在利他方面，缺乏利益众生的广大心。断除方面没有圆满，只是断除了烦恼障，没有断除所知障。证悟方面没有圆满，只是证悟了人无我和暂时的缘起，没有证悟法无我和究竟的缘起。功德方面（
English
Remaining without obstruction is called liberation. The so-called abandoning without returning means that once liberation is attained, it is impossible to fall back from that state. The cause for attaining liberation is realizing the nature of selflessness and other realities through unimpeded wisdom, and attaining it by abandoning obscurations. The cause for that is single-pointed concentration, which requires pure morality. That morality, if grasped by a pure mind of renunciation and the view of selflessness, is a strong cause for liberation. Now, in order to be liberated from samsara, one should maintain morality, meditate on concentration, generate wisdom arising from meditation, and repeatedly contemplate the meaning of impermanence, suffering, emptiness, and selflessness. This is the thirty-third object of focus. Here, it would be good to briefly explain the common characteristics of peaceful nirvana and the individual characteristics of the three trainings. Although the instruction on calm abiding and meditating on the selflessness of the individual are also appropriate here, the core of the practice is not done in the manner of the middling person's practice, but is integrated with the intention of the great person. Therefore, at this point, only the steps of training the aim of wanting to learn the path to liberation are practiced. Up to this point, the practice of the middling person is complete. Now, the third is to train in the uncommon intention of the great person, to train in the entrance to that intention, and the various methods of making it extensive. First, connecting with the previous, when contemplating the faults of samsara, one must attain a nirvana that abandons samsara. In order to attain that, one must train in the three trainings (567). Then, the nirvana to be attained is divided into three bodhis: the bodhis of the Hearers, the bodhis of the Solitary Realizers, and the Complete Bodhi. Among these three, the two bodhis of the Hearers and Solitary Realizers are not complete in their abandonment and realization for their own benefit. In terms of benefiting others, they lack the vast mind to benefit sentient beings. Their abandonment is incomplete, as they only abandon the obscurations of afflictions and not the obscurations of knowledge. Their realization is incomplete, as they only realize the selflessness of the individual and temporary dependent arising, but not the selflessness of phenomena and ultimate dependent arising. In terms of qualities (
Tibetan
༥༦༨)ཁྱད་པར་ཡང་ཐོར་བུ་ཐོར་བུ་མ་གཏོགས་མཐའ་མེད་འཕེལ་བ་མེད། དྲིན་ཅན་གྱི་འགྲོ་བ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་ལས་མི་འདྲེན་པར་རང་གཅིག་པུ་གྲོལ་བའི་ཐབས་སྒྲུབ་པ་དེ་ཁྲེལ་མེད་གདོང་ཆུང་ཕྱི་ཐག་མེད་པ་གཞན་དོན་སྤངས་པའི་ཐར་པར་འདུག་པ། འཕགས་པ་དེ་དག་འཁོར་བར་མི་ལྡོག་ཅིང་སྤྲོས་མེད་ལ་སེམས་ངང་གིས་གནས་པ། ཡོན་ཏན་ཡང་དུ་མ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པས། རང་ཅག་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ལ་ལྟོས་ན་ཏེ་བློས་མི་འཁྱུད་པའི་རྔམ་ཆེན་ཡིན་མོད་ཀྱི། སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤངས་ཚུལ་དང་། ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྒྱས་ཚུལ་དང་། ཡོན་ཏན་མུ་ (༥༦༩)མཐའ་མེད་པ་མངའ་ཚུལ་དང་། ཐུགས་རྗེའི་ཤུགས་དང་ནུས་མཐུའི་རྩལ་རྟོགས་པ་དཀའ་བ་བཞུགས་ཚུལ་དང་། ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྤྱོད་པའི་ཕྲིན་ལས་འཇུག་ཚུལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་རྣམས་དང་བསྒྲན་ན། ཉན་རང་གི་རྣམ་གྲོལ་དེ་ཆེས་ཆུང་བར་འདུག་སྟེ། དཔེར་ན་རི་རབ་དང་ཡུངས་ཀར་གྱི་ཁྱེད་ལས་ཀྱང་ཁྱད་པར་ཆེ། དེས་ན་རང་དོན་སྤངས་རྟོགས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་གཞན་དོན་ཕྲིན་ལས་ཟད་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཐར་པའི་ཚོགས་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ། ཇི་ལྟར་བྱས་ན་བདག་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་ (༥༧༠)འགྱུར་ཞིག་གུ་སྙམ་དུ་ཡང་ཡང་བསམ། དམིགས་སྐོར་སོ་བཞི་པའོ།། །།གཉིས་པ་དེ་ཉིད་མཐའ་རྒྱས་སུ་བྱེད་པའི་རྣམ་གྲངས་ལ། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་བསམ་པ་དང་། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་དོན་བསམ་པ་གཉིས་སོ། །དེ་ཡང་འདི་ལྟར་དམིགས་པ་སྔ་མ་དང་སྦྲེལ་ནས་སྒོམ་སྟེ། བདག་སངས་རྒྱས་ཐོབ་དགོས་པ་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དགོས་པར་འདུག །དེའི་རྒྱུར་སྙིང་རྗེ་དགོས་པར་འདུག །དེའི་རྒྱུར་བྱམས་པ་དགོས་པར་འདུག །དེའི་རྒྱུར་བྱས་པ་ཤེས་ཤིང་དྲིན་དུ་གཟོ་བ་དགོས་པར་འདུག །དེའི་རྒྱུར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཕ་མར་ཤེས་པ་དགོས་པར་འདུག ། (༥༧༡)འདི་རྣམས་བདག་གིས་རིམ་ཅན་དུ་བསྒོམ་དགོས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཕ་མ་ཡིན་དྲིན་རེ་ཆེ། འདི་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་ན་ཅི་མ་རུང་། བདེ་ཞིང་སྐྱིད་ན་ཅི་མ་རུང་། འདི་རྣམས་བདེ་བ་ལ་འགོད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཐོབ་ནས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་བཞག་པར་བྱ་སྙམ་དུ་ཡང་ཡང་བསྒོམ། དམིགས་སྐོར་སོ་ལྔ་པའོ།། །།འདིར་བཤེས་གཉེན་ཤར་བའི་སློབ་མ་དགེ་བཤེས་གཏུམ་སྟོན་པ་བློ་གྲོས་གྲགས་ནས་བརྒྱུད་པའི་མན་
Chinese
（568）而且，即使有差别，也只是零星的差别，不会无限增长。不从痛苦中解救有恩的众生，只为自己获得解脱之法，那是无耻、脸皮薄、没有远见，是舍弃利他的解脱。那些圣者不会退转轮回，心自然安住于无戏论中，而且具有众多功德。对于我们这些凡夫来说，虽然是难以想象的伟大，但与诸佛菩萨断除二障的方式，以及如实知和尽所有知增长的智慧，以及（569）拥有无边功德的方式，以及难以衡量的大悲力量和神通能力，以及在一切时间和一切方向利益众生的事业，这些不可思议的行持相比，声闻缘觉的解脱就显得非常渺小了。比如，就像须弥山和芥子的差别一样巨大。因此，要舍弃自利，圆满一切证悟，获得具有无尽利他事业自性的圆满菩提，成就解脱之聚。要反复思考：怎样才能使我获得成佛（570）呢？这是第三十四个修心法。第二，详细阐述它的方法有：思维因果关系和思维因果的意义两种。也就是这样，与之前的修心法联系起来修习：我必须成佛，而成佛的因是菩提心。菩提心的因是慈悲。慈悲的因是慈爱。慈爱的因是知恩报恩。知恩报恩的因是视一切众生为父母。（571）这些我必须按顺序修习。一切众生都是父母，恩情深重。如果他们能脱离痛苦该多好啊！如果他们能幸福快乐该多好啊！为了将他们安置于安乐，我必须成佛。成佛之后，也要将一切众生安置于佛的果位上，要反复这样修习。这是第三十五个修心法。这是从格西敦敦巴洛珠扎处，由霞巴尊者的弟子格西敦敦巴处传下来的口诀。
English
(568) Moreover, even if there are differences, they are only sporadic and do not increase infinitely. To seek liberation for oneself alone without delivering sentient beings from suffering is shameless, petty, and short-sighted, a liberation that abandons the benefit of others. Those noble beings do not regress in samsara, and their minds naturally abide in non-elaboration, possessing numerous qualities. Although they are unimaginably great compared to us ordinary beings, when compared to the way Buddhas and Bodhisattvas eliminate the two obscurations, the way their wisdom of knowing reality as it is and knowing the extent of all things increases, the way they possess (569) limitless qualities, the way they possess immeasurable power of compassion and miraculous abilities, and the way they engage in inconceivable activities of benefiting sentient beings at all times and in all directions, the liberation of Hearers and Solitary Realizers seems very small. For example, the difference is as great as that between Mount Meru and a mustard seed. Therefore, abandon self-interest, perfect all realizations, and attain perfect enlightenment, the collection of liberation, which has the nature of inexhaustible benefit for others. Repeatedly think: How can I attain Buddhahood (570)? This is the thirty-fourth mind-training practice. Second, the methods for elaborating on it are: contemplating the relationship of cause and effect, and contemplating the meaning of cause and effect. That is, meditate in this way, connecting it with the previous mind-training practice: I must attain Buddhahood, and the cause of Buddhahood is the mind of enlightenment. The cause of that is compassion. The cause of that is loving-kindness. The cause of that is knowing and repaying kindness. The cause of that is seeing all sentient beings as parents. (571) I must cultivate these in order. All sentient beings are parents, and their kindness is immense. How wonderful it would be if they could be free from suffering! How wonderful it would be if they could be happy and joyful! In order to place them in happiness, I must attain Buddhahood. After attaining Buddhahood, I will also place all sentient beings on the level of Buddhahood, repeatedly meditate in this way. This is the thirty-fifth mind-training practice. This is the instruction passed down from Geshe Tumtonpa Lodrö Drak, a disciple of Geshe Sharwa's student Geshe Tumtonpa.