Tibetan
་དགེ་བ་བཅུར་མ་ཟད་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་སུ་གཏོགས་པ་ཆེ་ཆུང་ཐམས་ཅད་རང་ཡང་མི་བྱེད། གཞན་ཡང་བྱེད་དུ་མི་འཇུག་སྡིག་པ་ལ་ཡི་རང་བའམ་དགའ་བར་མི་བྱ། བསྟོད་ཅིང་བསྔགས་པར་ཡང་མི་བྱ་སྙམ་དུ་བསྒོམ། དཀར་པོ་དགེ་བའི་ལས་ནི་ལས་ལམ་བཅུ་པོ་དེར་མ་ཟད་གཞན་གྱི་སྲོག་སྐྱབས་པ་དང་། འཚོ་བ་སྟེར་བ་དང་། ཡོ་བྱད་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ (༥༢༧)སྲུང་བ་དང་། དཀོན་མཆོག་མཆོད་པ་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བར་གཏོགས་སོ་ཅོག་རང་གིས་ཀྱང་ཅི་ལྕོགས་སུ་སྒྲུབ་གཞན་ཡང་བྱེད་དུ་འཇུག །རང་གཞན་གྱི་དགེ་བ་བྱས་པ་ལ་ཡི་རང་ཡང་བསྒོམ། བསྔགས་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམ། ཡང་དགེ་སྡིག་གཉིས་མ་ཡིན་པའི་ལས་ལུང་མ་བསྟན། ཅེས་བྱ་བ་འགྲོ་འཆག་ཉལ་འདུག་སོགས་ངེས་མེད་སྣ་ཚོགས་པ་ཞིག་འདུག་པ། དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་མེད་ཀྱང་དོན་མེད་དུ་དུས་འདའ་བར་འདུག །ལེ་ལོ་དང་རྣམ་གཡེང་གི་དབང་དུ་མི་བཏང་། ལས་ལུང་མ་བསྟན་འབྱུང་བའི་དོད་དུ་ཡང་དགེ་བ་འབའ་ཞིག་ལ་ (༥༢༨)བློ་དང་བྱ་སྤྱོད་བསྒྱུར་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསྒོམ། ཞར་བྱུང་ཐུན་མཚམས་སུ་འདི་ལྟར་ཡང་བསམ་དགོས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ནས་སྐྱེ་བར་ཚོགས་ཁྱད་པར་ཅན་བསོགས་པའི་རྒྱུར་མཐོ་རིས་ཀྱི་ལུས་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་ལྡན་བསྒྲུབ་དགོས་པས། འཚེ་བའི་བསམ་པ་སྤངས་པས་ཚེ་རིང་བ་དང་། མར་མེ་དང་གོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་སོགས་བྱས་པས་གཟུགས་བཟང་བ་དང་། བླ་མ་དང་གྲོགས་ཚངས་པར་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ང་རྒྱལ་མེད་ཅིང་གུས་པར་བྱས་པས་རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཕན་ཐོགས་ཀྱི་ཞིང་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཞིང་དང་། ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་ལ་སོགས་པ་དང་། གཞན་ཡང་སློང་བ་པོ་ལ་འདོད་དགུ་སྦྱིན་ (༥༢༩)བས་དབང་ཕྱུག་སྟེ་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ངག་གི་དགེ་བ་ཁོ་ན་བྱས་པས་ཚིག་བཙུན་པ་དང་། བླ་མ་དང་དཀོན་མཆོག་དང་ཕ་མ་སོགས་མཆོད་ཅིང་། ཡོན་ཏན་སྣ་ཚོགས་སྒྲུབ་པར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པས་དབང་ཐང་ཆེ་བ་དང་། སྐྱེས་པའི་དངོས་པོ་ལ་དགའ་ཞིང་། ཕོ་དབང་གཅོད་པ་ལས་བསྐྱབས་པས་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། སྐྱེ་བོ་གཞན་གྱི་བྱ་བ་ཆོས་ལྡན་ལ་རེ་བ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ཕན་པའི་གྲོགས་བྱས་པས། སྟོབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་སྐོར་ཉེར་གཅིག་པའོ།། །།དེ་ཡན་ཆད་ (༥༣༠)ཀྱིས་སྐྱེས་བུ་ཆུང་ངུའི་རིམ་པ་ཚར་རོ།། །།གཉིས་པ་སྐྱེས་བུ་འབྲིང་དང་ཐུན་མོང་གི་བསམ་པ་སྦྱོང་བ་ལ། འཁོར་བའི་རྒྱུ་འབྲས་བསམ་པ་དང་། ཐར་པའི་རྒྱུ་འབྲས་བསམ་པའོ། །དང་པོ་ལ་འབྲས་བུ་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་བསམ་པ་དང་། རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་གི་རབ་དབྱེ་བསམ་པའོ། །དང་པོ་ལ་མཐོ་རིས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བསམ་པ་དང་། འཁོར་བ་སྤྱིའི་སྡུག་བསྔལ་བསམ་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཕྱག་མཆོད་བཤགས་པ་གསུམ་ཅུང་ཟད་རྒྱས་པ་རེ་བྱས་ནས། ཡན་ལག་བདུན་པ་དང་སྐྱབས་འགྲོ་རྣམས་སྔོན་དུ་བཏང་། བདག་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ལེན་པར་འགྱུར་ (༥༣༡)བ་ལས་ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྐྱེས་ན་སྡུག་བསྔལ་ནི་དེ་འདྲ། མིར་སྐྱེས་ན་སྐྱིད་དོ་སྙམ་ནའང་མི་སྐྱིད་ཏེ་མི་ཕལ་ཆེར་མངལ་སྐྱེས་ཡིན། མངལ་དུ་ཟླ་བ་དགུའམ་བཅུའི་བར་དུ་གནས་དགོས་ན། མངལ་གནས་དེ་ལ་དོག་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། མུན་གནག་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། དྲི་མི་ཞིམ་པའི་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་རྟག་ཏུ་ཡོད། མ་དེ་བཀྲེས་པའི་ཚེ་གཡང་ཟ་བའི་རྣམ་པ་དང་། འགྲངས་པའི་ཚེ་རིས་གནོན་པ་ལྟ་བུ་དང་། བཟའ་བཏུང་དྲོན་མོ་ཟོས་འཐུངས་བྱས་ན་ཆུ་ཚན་དུ་བཙོས་པ་ལྟ་བུ་དང་། གྲང་མོ་ཟོས་འཐུངས་ན་འཁྱགས་རུམ་དུ་བསྐྱུར་ (༥༣༢)བ་ལྟ་བུའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་། མངལ་ནས་ཕྱི་རུ་བཙའ་བའི་ཚེ་ཡང་ཏིལ་མར་འཚིར་བའི་ཤིང་གི་བར་དུ་གཅེར་བ་ལྟ་བུ་དང་། ཚིགས་ཐམས་ཅད་བྱེ་ཞིང་ཞིག་པ་ལྟ་བུའི་སྡུག་བསྔལ་ཡོད། བཙས་མ་ཐག་གང་ལ་རེག་ཀྱང་རྩུབ་སྟེ། དར་འཇམ་པོས་དཀྲིས་ཀྱང་ཚེར་མའི་དོང་དུ་བསྐྱུར་བ་ལྟ་བུ་དང་། གཞན་གྱི་ལག་ཏུ་བླངས་པ་ན། བྱེའུ་ཁྲས་ཁྱེར་བ་ལྟ་བུའི་སྡུག་བསྔལ་ཡོད། ད་ལྟ་རང་རེས་མ་དྲན་པར་མ་ཟད། དྲན་ན་གཞན་མི་དགོས། སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གཅིག་པུ་ལ་བསམ་ཀྱང་མིར་སྐྱེས་པ་ལ་གྲོགས་ཅི་ཡང་མི་འདུག །བདག་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་འཁོར་བ་ན་སྐྱེ་བ་མི་ལེན་པའི་ཆོས་གཅིག་ (༥༣༣)བྱ་དགོས། མིའི་འགྲོ་བ་མངལ་སྐྱེས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ན་དེ་ལྟ་བུར་འདུག །སྤྱིར་ཁམས་གསུམ་གང་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ། འགྲོ་བ་གང་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ། སྐྱེ་གནས་ཇི་ལྟ་བུར་སྐྱེས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཚོར་བ་དྲག་པོ་དང་བཅས་ཏེ་སྐྱེ་དགོས། སྐྱེ་བ་གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པ་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེད་འཕེལ་གྱི་ས་བོན་དང་ལྡན་པར་སྐྱེ་དགོས། སྐྱེ་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་སུ་གྱུར་པ་བྱ་བ། སྐྱེས་པ་ལས་རྒ་ནད་འཆི་བ་སོགས་སྡུག་བསྔལ་གཞན་འབྱུང་བ་ཡིན། (༥༣༤)སྐྱེ་བ་ཉོན་མོངས་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུ
Chinese
不仅不做十种善业的相反面——所有属于罪恶的不善业，无论大小，自己不做，也不让别人做，不对罪恶感到高兴或喜欢，也不赞美或称赞，这样去修习。白色的善业，不仅是那十种业道，还有救护其他众生的生命，给予生活所需，布施物品，守护（527）戒律，供养三宝，以及信仰等等所有属于善业的事情，自己也尽力去做，也让别人去做。对于自己和他人所做的善业，也要随喜，也要说赞美的话，这样去想。还有既非善也非恶的业，叫做无记业。所谓行住坐卧等不定之种种，那些虽然没有成熟的果报，但却在无意义中度过时间。不要被懒惰和散乱所控制，为了代替产生无记业，也要将心思和行为转变到仅仅是（528）善业上，这样去修习。顺便在座间休息时也需要这样想：为了生生世世积累殊胜的资粮，必须成办具有八功德的高贵身体。断除损害之心而长寿，做了供灯和布施衣服等善事而相貌端庄，对于上师和同修梵行者等人，没有傲慢且恭敬，因此而具有高贵的种姓，对于有益的福田，痛苦的福田，功德的福田等等，以及对于其他乞讨者给予所欲之物（529）而拥有财富，即受用圆满，仅仅行语之善而语言诚实，供养上师和三宝以及父母等，并发愿成办各种功德而具有大权势，喜欢男性的事物，并且救护免于阉割，因此转生为男性，对于其他众生的如法之事，不求回报地帮助，因此获得圆满的力量。那些也要尽力去成办。第二十一个修心次第。到此（530）为止，小士道的次第结束。第二，修习与中士夫共同的意乐，轮回……
English
Not only does one not engage in the opposite of the ten virtues—all sinful non-virtuous actions, whether large or small, one does not do oneself, nor does one allow others to do them, nor does one rejoice or delight in sin, nor does one praise or commend it, thus one should meditate. White virtuous actions, not only those ten paths of action, but also saving the lives of other beings, giving them what they need to live, giving them possessions, keeping (527) vows, making offerings to the Three Jewels, and all things that pertain to virtue such as faith, one should do oneself as much as one can, and also allow others to do them. One should also rejoice in the virtuous actions done by oneself and others, and one should also speak words of praise, thus one should think. Furthermore, there are actions that are neither virtuous nor non-virtuous, called unspecified actions. These include things like walking, standing, sitting, and lying down, which are various and uncertain. Although they do not have ripening results, time is spent in them meaninglessly. One should not be controlled by laziness and distraction, but in order to replace the occurrence of unspecified actions, one should transform one's mind and actions to only (528) virtuous actions, thus one should meditate. Incidentally, during breaks between sessions, one should also think like this: in order to accumulate special collections from life to life, one must accomplish a noble body with eight qualities. By abandoning the thought of harming, one has a long life; by making offerings of lamps and giving clothes, one has a beautiful form; towards the lama and fellow practitioners of pure conduct, one is without arrogance and is respectful, therefore one has a noble lineage; towards fields of benefit, fields of suffering, fields of merit, and so on; and by giving beggars what they desire (529), one has wealth, that is, perfect enjoyment; by only speaking virtuous words, one's speech is truthful; by making offerings to the lama, the Three Jewels, and parents, etc., and by making prayers to accomplish various merits, one has great power; one delights in male things, and by protecting from castration, one is reborn as a male; by helping others in their righteous activities without expecting anything in return, one obtains perfect strength. One should accomplish those as much as possible. The twenty-first contemplation. Up to here (530), the stage of the small person is complete. Second, to train the mind in common with the middling person, samsara...
Chinese
轮回的因果思维和解脱的因果思维。首先是思惟果，即轮回的痛苦，以及思惟因，即集谛的分类。首先是思惟天界的痛苦，以及思惟轮回总体的痛苦。首先是，做一些稍微详细的顶礼、供养和忏悔，然后先行七支供和皈依。由于我的业力，我将在六道中受生（531），如果生于三恶道，痛苦就是那样。如果生为人，虽然觉得快乐，但并不快乐，因为大多数人是胎生。需要在子宫中待九或十个月。在子宫中，总是存在狭窄的痛苦、黑暗的痛苦和气味难闻的痛苦这三种痛苦。母亲饥饿时，就像被秃鹫吞噬一样；饱腹时，就像被碾压一样；吃了热的食物，就像在温泉中煮一样；吃了冷的食物，就像被扔进冰窖（532）一样痛苦。从子宫中分娩出来时，也像被夹在榨油的木头中间一样赤裸，所有的关节都分离破碎一样痛苦。刚出生时，接触到任何东西都粗糙，即使用柔软的丝绸包裹，也像被扔进荆棘丛中一样。被别人抱起时，就像小鸟被老鹰抓走一样痛苦。现在我们自己不记得了，如果记得，就不需要其他了。仅仅思惟出生的痛苦，就知道生为人也没有什么好处。由于我的业力，必须做一件在轮回中不再受生的事（533）。人类的胎生痛苦就是如此。总的来说，无论生于三界中的哪一界都是痛苦的。无论生于哪一道都是痛苦的。无论以何种方式出生都是痛苦的，即具有五种痛苦。也就是说，出生被称为与痛苦相伴随，必须伴随着强烈的感受而出生。出生被称为与恶趣相伴随，必须伴随着增长烦恼的种子而出生。出生被称为成为痛苦之所，因为从出生开始，就会产生衰老、疾病、死亡等其他痛苦。（534）出生被称为成为烦恼之所
English
Thinking about the cause and effect of samsara and the cause and effect of liberation. First, think about the result, which is the suffering of samsara, and think about the cause, which is the classification of the origin of suffering. First, think about the suffering of the heavenly realms, and think about the overall suffering of samsara. First, do slightly detailed prostrations, offerings, and confessions, and then precede them with the seven-branch offering and refuge. Due to my karma, I will take birth in the six realms (531), and if I am born in the three lower realms, the suffering is like that. If I am born as a human, although it seems happy, it is not happy, because most humans are born from the womb. It is necessary to stay in the womb for nine or ten months. In the womb, there are always three sufferings: the suffering of narrowness, the suffering of darkness, and the suffering of unpleasant smells. When the mother is hungry, it is like being swallowed by a vulture; when she is full, it is like being crushed; if she eats hot food, it is like being boiled in a hot spring; if she eats cold food, it is as painful as being thrown into an ice cellar (532). When giving birth from the womb, it is also as naked as being clamped between the wood of pressing sesame oil, and all the joints are separated and broken. As soon as you are born, everything you touch is rough, even if you are wrapped in soft silk, it is like being thrown into a thorn bush. When someone else picks you up, it is as painful as a bird being carried away by an eagle. Now we ourselves do not remember it, and if we remember it, we do not need anything else. Just thinking about the suffering of birth, we know that there is no benefit to being born as a human. Due to my karma, I must do one thing that will prevent me from being born again in samsara (533). The suffering of human womb birth is like that. In general, no matter which realm of the three realms you are born in, it is suffering. No matter which realm you are born in, it is suffering. No matter how you are born, it is suffering, that is, it has five kinds of suffering. That is to say, birth is called being accompanied by suffering, and you must be born with strong feelings. Birth is called being accompanied by bad destinies, and you must be born with the seeds of increasing afflictions. Birth is called becoming a place of suffering, because from birth, other sufferings such as old age, sickness, and death arise. (534) Birth is called becoming a place of affliction.