Tibetan
ས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ངན་སོང་གི་འགྲོ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་མང་། དཔེར་ན་ས་ཆེན་པོའི་རྡུལ་ཙམ། མཐོ་རིས་ཀྱི་འགྲོ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཉུང་། དཔེར་ན་སེན་མོའི་སྟེང་གི་རྡུལ་ཙམ་ཡིན། ཡང་ (༤༥༤)དམྱལ་བ་ནི། ས་གཞི་ཆེན་པོའི་རྡུལ་ཕྲན་ཙམ། ཡི་དྭགས་ནི་ཁ་བ་བུ་ཡུག་འཚུབས་པ་ཙམ། དུད་འགྲོ་བྱིང་ས་ནི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་ཆང་གར་མའི་སྦང་མ་ཙམ། དུད་འགྲོ་ཁ་འཐོར་བ་ནི། ས་གཞི་རི་ཀླུང་བར་སྣང་ཐམས་ཅད་ཁེངས་པ་ཙམ། ལྷ་དང་མིའི་འགྲོ་བ་ནི། དེ་རྣམས་ལ་ལྟོས་ན་སྲིད་མཐའ་ཙམ་ཡིན་པར་འདུག །དེ་ལས་ཀྱང་སྤྱིར་མིའི་འགྲོ་བ་ཉུང་། དགོས་སུ་འཛམ་བུ་གླིང་པའི་མི་ཉུང་། ཡང་དགོས་སུ་ཆོས་བྱེད་པའི་མི་ལུས་ནི་སྲིད་མཐའ་ཙམ་དུ་འདུག་སྟེ། ད་རེས་ཅིས་ཀྱང་ཆོས་ལ་འབད་དགོས་སྙམ་པ་དང་། དེ་ལྟར་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་ནང་ན་སྡིག་པའི་ལས་བྱེད་པ་ནི་ (༤༥༥)ཆེས་མང་སྟེ་མཐའ་མེད། དགེ་བའི་ལས་བྱེད་པ་ནི་སྤྱི་ཙམ་ནས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ཉུང་། དགེ་བའི་ནང་ནས་ཀྱང་མི་ལུས་འཕེན་ཐུབ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་བ་ནི་ཆེས་ཤིན་ཏུ་དཀོན་པས། དེའི་ཕྱིར་མི་ལུས་རྙེད་དཀའ་བ་ཡིན། དེའི་སྟེང་དུ་ཡང་འབྱོར་པ་བཅུ་ཚང་ཞིང་ཆོས་དང་མཇལ་བ་ལ་བསོད་ནམས་མང་པོ་གསོག་དགོས་པས་འདི་འདྲ་ཤིན་ཏུ་རྙེད་དཀའ་བ་ཡིན་ཡང་སྔོན་སྟེས་དབང་གིས་དགེ་བ་ཆེ་རབ་ཅིག་ལན་གཅིག་བསགས་ཡོད་འདུག་པས་ད་རེས་དལ་འབྱོར་གྱི་ལུས་འདི་ཐོབ་འདུག །སྐབས་འདིར་ཆོས་ལ་འབད་པར་བྱ་སྙམ་དུ་བསྒོམ། དམིགས་སྐོར་གསུམ་པའོ། །འདིར་ཁ་ (༤༥༦)ཅིག་དཔེའི་སྒོ་ནས་རྙེད་དཀའ་བ་ཞེས་ཟེར་ཞིང་དེ་ལྟར་གྲགས་པ་ནི་དཀོན་པའི་དཔེ་བསྟན་པ་ཙམ་ཡིན་པས་དམིགས་སྐོར་ལོགས་པ་མི་དགོས་སོ། །ཡང་སྔོན་འགྲོ་དང་རྗེས་སྔར་ལྟར་ལས་གོང་དུ་བཤད་པའི་རྒྱུ་མཚན་རྣམས་དྲན་པར་བྱས་ནས། དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་རྙེད་དཀའ་བའི་མི་ལུས་འདི་ལན་གཅིག་ཐོབ་པའི་སྐབས་འདིར་དོན་ཆེན་པོ་ཞིག་སྒྲུབ་དགོས་པར་འདུག །སྐྱེ་བ་ནས་སྐྱེ་བར་འཁོར་བའི་བདེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འདོད་ན་ཡང་མི་ལུས་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་འབད་མེད་དུ་སྒྲུབ་ནུས། འཁོར་བ་ལས་ཐར་པའི་ཉན་རང་གི་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་ན་ཡང་ད་རེས་དཀའ་ཚེགས་ཙམ་མེད། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པར་ (༤༥༧)འདོད་ཀྱང་ད་རེས་ཀྱི་སྐབས་འདིར་བྱེད་སླ་བསྒྲུབ་སླ་བ་ཡིན་ལ། མི་ལུས་འདི་འདྲ་བ་ཞིག་མ་ཐོབ་ན། ཐར་པ་དང་སངས་རྒྱས་ལྟ་ཅི་སྨོས། འཁོར་བའི་བདེ་སྐྱིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཅིག་ཀྱང་སྒྲུབ་མི་ཤེས་པས་ད་རེས་རང་མི་ལུས་ལ་སྙིང་པོ་ལེན་དགོས་སྙམ་དུ་བསྒོམ། དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་མི་ལུས་ལེན་གཅིག་ཐོབ་པ་འདི་དོན་མེད་དུ་སོང་ན་ཤིན་ཏུ་འགོད་ཀ་ཆེ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། འདི་འདྲའི་དལ་བ་རྙེད་ནས་ནི། །བདག་གིས་དགེ་གོམས་མ་བྱས་ན། །འདི་ལས་བསླུས་པ་གཞན་མེད་དེ། །འདི་ལས་རྨོངས་པའང་གཞན་མེད་དོ། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་རང་གི་རང་ (༤༥༨)ཉིད་ལ་བསླུས་ཚབས་ཆེ། རིན་པོ་ཆེའི་གླིང་དུ་ཕྱིན་ནས་སྟོང་ལོག་བྱས་པ་དང་འདྲ། འདོད་ཡོན་ཁྱད་པར་ཅན་གང་བསྒྲུབ་ཀྱང་འགྲུབ་ཏུ་རུང་བའི་རྟེན་ཁྱད་པར་ཅན་ལན་གཅིག་ཐོབ་པ་ལ་བྱ་བ་གང་ཡང་མ་བྱས་པར་དོན་མེད་དུ་ཐལ་འགྲོ་བ་འདི་རང་སྐྱོན་ཆེ་བར་འདུག །སྔར་དེ་ཙམ་ཞིག་དོན་མེད་དུ་སོང་། ད་ནི་ཉི་མ་དེ་རིང་ནས་བརྩམས་ཏེ་དོན་མེད་དུ་མ་ལུས་པར་ཆོས་ལ་འབད་དགོས་སྙམ་དུ་ཡང་ཡང་བསམ་པའོ། །ཡང་ཚེ་འདིའི་བདེ་སྐྱིད་དང་བྱ་བྱེད་རྣམས་བློས་མི་ཐོངས་སྙམ་ན། འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་ཕུག་སྐྱིད་ཡུན་རིང་བ་གཅིག་ཡོད་ན། འཕྲལ་ཞག་འགའ་ཟླ་ཤས་སོས་དལ་བའི་བདེ་བ་ལ་མི་ལྟ་བར་ཕུགས་ཀྱི་དེ་སྒྲུབ་ (༤༥༩)པ་ལ་འབད་རྩོལ་བྱེད་དགོས་པ་ལྟར་སྐྱེ་བ་གཏན་གྱི་བདེ་སྐྱིད་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཚེ་འདིའི་བྱ་བ་ལ་མ་ཆགས་པར་ཆོས་ཀྱི་བྱ་བ་ལ་འབད་དགོས་སྙམ་དུ་བསམ་པའོ། །དེ་དག་གིས་ནི། དལ་འབྱོར་འདི་ནི་རྙེད་པ་ཤིན་ཏུ་དཀའ། །སྐྱེས་བུའི་དོན་གྲུབ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ལ། །གལ་ཏེ་འདི་ལ་ཕན་པ་མ་བསྒྲུབས་ན། །ཕྱིས་སུ་ཡང་དག་འབྱོར་པར་ག་ལ་འགྱུར། །ཅེས་པ་ལྟར་མི་ལུས་རྙེད་དཀའ་ཞིང་རྙེད་པ་དོན་དང་ལྡན་པར་བསམ་པ་སྟེ། དམིགས་སྐོར་བཞི་པའོ། །གཉིས་པ་འཆི་བ་མི་རྟག་པ་བསམ་པ་ལ་གསུམ་གྱི་དང་པོ། ངེས་པར་མྱུར་དུ་འཆི་བ་བསམ་པ་ནི། མདོ་ལས། (༤༦༠)བྱུང་དང་འབྱུང་བར་གྱུར་པ་ཇི་སྙེད་པ། །ཀུན་གྱིས་ལུས་འདི་བཏང་ནས་འགྲོ་བ་དང་། །དེ་ཀུན་འཇིག་པར་མཁས་པས་རྟོགས་བགྱི་སྟེ། །ཆོས་ལ་གནས་བགྱི་ངེས་པར་སྤྱད་བྱ་སྤྱོད། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་གནས་གང་དུ་གནས་ཀྱང་འཆི་བ་ལས་མ་འདས། གྲོགས་སུ་དང་གྲོགས་ཀྱང་འཆི་བ་ལས་མ་འདས། ས་སྟེང་གི་འགྲོ་བ་སྔར་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤི། ད་གཟོད་འབྱུང་འགྱུར་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འཆི། ད་ལྟ་དངོས་སུ་ཡོད་པ་འདི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འཆི་བ་ལས་གྲོལ་བ་སུ་ཡང་མེད། རང་རེ་བཙས་ནས་ཉི་མ་དེ་རིང་ཡན་ཆན་དུ་རང་དང་ཉེ་བ་ཡང་ཇི་ཙམ་ཞིག་ཤི། བར་མ་དང་དགྲ་ཡང་ཇི་ཙམ་ཞིག་ཤི། དེ་རྣམས་ (༤༦༡)ཤི་སྟེ་བདག་ལ་སྡོད་པའི་གདིང་ཡོད་པའང་མིན། སྤྱིར་འཆི་བ་ལས་འོ
Chinese
有情众生之中，堕恶趣者甚多，譬如大地之尘；生善趣者甚少，譬如指甲上的尘土。又（454）地狱众生，如大地之微尘；饿鬼众生，如暴风雪般密集；旁生沉溺处，如大海中浓酒之糟；旁生散布者，如大地山河虚空皆充满。天人二道众生，与彼等相比，犹如白昼星辰。其中，总的来说，人类众生少；尤其赡部洲人少；尤其修法之人身，犹如白昼星辰。故今务必精进修法。如是产生之理由是，众生之中造罪业者（455）极多，无边无际；行善业者，总体而言亦甚少。善业之中，能得人身之持戒者，尤为稀少。是故人身难得。于此之上，还需具足十圆满，且值遇佛法，需积聚众多福德，故此等尤为难得。然往昔因缘际会，曾一次性积累极大善根，故今得此暇满人身。此时当思维精进修法。第三观察修竟。此处有人（456）以比喻方式说“难得”，如此称谓仅为显示稀有之比喻，故无需另立观察修。又前行与后行如前，忆念以上所说之理由后，如是于此一次获得如此难得之人身之际，必须成办一件大事。若欲生生世世获得轮回圆满安乐，亦可依此人身毫不费力地成办。若欲成就脱离轮回之小乘菩提，亦无任何困难。若欲成就无上菩提（457），于此时机亦易行易成。若未得如此人身，莫说解脱与成佛，就连轮回之圆满安乐亦无法成办，故今我等
English
Among sentient beings, those who fall into the lower realms are extremely numerous, like the dust of the great earth. Those who are born in the higher realms are very few, like the dust on a fingernail. Furthermore, (454) hell beings are like specks of dust on the great earth; hungry ghosts are as dense as a blizzard; the place where animals are submerged is like the dregs of strong alcohol in the great ocean; scattered animals are as numerous as to fill all the earth, mountains, rivers, and sky. The beings of gods and humans, compared to them, are like stars in the daytime. Among them, generally speaking, human beings are few; especially the people of Jambudvipa are few; and especially those who practice Dharma with a human body are like stars in the daytime. Therefore, now it is imperative to strive in Dharma practice. The reason for this is that among sentient beings, those who commit sinful deeds are (455) extremely numerous, without limit; those who perform virtuous deeds are, in general, very few. Among virtuous deeds, those who uphold morality that can lead to obtaining a human body are extremely rare. Therefore, a human body is difficult to obtain. On top of that, one must also possess the ten endowments and encounter the Dharma, and accumulate much merit, so such things are extremely difficult to obtain. However, due to past circumstances, one has accumulated great merit once, so now one has obtained this leisure and endowment body. At this time, one should contemplate striving to practice Dharma. The third contemplation is complete. Here, some (456) say "difficult to obtain" in a metaphorical way, and such a statement is only to show a metaphor of rarity, so there is no need for a separate contemplation. Again, the preliminary and subsequent practices are as before, and after remembering the reasons mentioned above, at this time when one has obtained such a rare human body once, one must accomplish a great task. If one wishes to obtain the perfect happiness of samsara in life after life, one can also accomplish it effortlessly by relying on this human body. If one wishes to achieve the Hearer's or Solitary Realizer's enlightenment that liberates from samsara, there is no difficulty at all now. If one wishes to achieve unsurpassed enlightenment (457), it is easy to do and easy to accomplish at this time. If one does not obtain such a human body, not to mention liberation and Buddhahood, one cannot even accomplish the perfect happiness of samsara, so now we
Chinese
应当思维，务必要从此时此刻起精进修行。同样，如果获得一次人身却毫无意义地度过，那将非常可惜。正如《入行论》中所说：“获得如此闲暇后，我若不修善，则无有比此更自欺，亦无有比此更愚蠢。”如是说，欺骗自己莫过于此。犹如前往珍宝岛却空手而归。获得一次能成办任何殊胜愿望的珍宝人身，却毫无作为地虚度，这实在太可惜了。过去已经虚度了那么多时光，从今天起，务必精进修法，不要再虚度光阴，应当反复这样思维。如果仍然不舍今生的安乐和所作所为，那么，世间尚且有长远的幸福，不应只顾眼前的短暂安乐，而应努力追求长远的幸福。同样，为了获得生生世世的安乐，不应贪恋今生的琐事，而应努力修行佛法。如是思维。正如经中所说：“此闲暇极难得，既已成就人生，若不于此行利益，后亦难得正圆满。”如是思维人身难得且有意义，这是第四个修心法。第二，思维死亡无常，分为三点，首先，思维必定迅速死亡。经中说：（４６０）过去和未来的一切众生，都将舍弃此身而离去，智者应了知一切皆会坏灭，务必安住于佛法，精进修行。如是说，无论身处何处，都无法逃脱死亡。亲朋好友也无法逃脱死亡。世间过去的一切众生都已死去，未来的一切众生也将死去，现在的一切众生也无人能免于死亡。从出生到今天，有多少亲人已经离世？有多少中立者和敌人也已离世？他们（４６１）的离世，难道是因为我能长久存活吗？总的来说，死亡是
English
One should contemplate, thinking that it is necessary to take the essence from this moment onwards. Similarly, if obtaining a human body once is spent meaninglessly, it would be very regrettable. As it is said in the Bodhisattvacaryāvatāra: "Having obtained such leisure, if I do not cultivate virtue, there is no greater deception than this, and there is no greater foolishness than this." As it is said, deceiving oneself is no greater than this. It is like going to a treasure island and returning empty-handed. Having obtained a precious human body once, which can accomplish any special wish, but doing nothing and letting it go to waste, this seems to be a great fault of one's own. So much time has been wasted in the past. From today onwards, one should repeatedly think that one must strive in the Dharma without wasting time. Furthermore, if one thinks that one cannot give up the happiness and activities of this life, then even in this world, if there is a long-term happiness, one should not look at the temporary happiness of a few days or months of leisure, but strive to achieve that long-term happiness. Similarly, in order to achieve the happiness of lifetime after lifetime, one should not be attached to the activities of this life, but strive in the activities of the Dharma. One should think like this. As it says: "This leisure is very difficult to obtain. Having achieved the purpose of human life, if one does not accomplish benefit in this, how can one obtain perfect abundance later?" Thus, one should think that it is difficult to obtain a human body and that obtaining it is meaningful. This is the fourth point of mind training. Second, contemplating the impermanence of death is divided into three points. First, contemplating that death is certain and swift. As it says in the Sutra: (460) "As many as have come and will come, all will leave this body and go, and the wise should realize that all will perish. One should abide in the Dharma and practice diligently." As it is said, wherever one abides, one cannot escape death. Friends and companions also cannot escape death. All beings on earth who have come before have died. All who will come in the future will also die. All who are actually present now, none are liberated from death. From the day we were born until today, how many of our relatives have died? How many neutrals and enemies have died? Their (461) death does not mean that I have the assurance of living long. In general, death is