Tibetan
། །འགྲོ་ཀུན་སྡུག་བསྔལ་གཟིར་གྱུར་རྣམས། །སྒྱུ་མའི་ལམ་ལ་རབ་སྦྱངས་ནས། ། (༧༣༣)འོད་གསལ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་ཤོག །སྒྱུ་མ་ལམ་གྱི་རིམ་པ་དྲི་མེད་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཁའ་འགྲོ་མ་ནི་གུ་མས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཁའ་འགྲོ་མ་དེ་ཉིད་དང་། །ལོ་ཙཱ་བ་གླན་དར་མ་བློ་གྲོས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བའོ། །སླད་ནས་ཁྱུང་པོ་རྣལ་འབྱོར་པས་ཞུས་ཏེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བགྱིས་པའོ།། །།མངྒ་ལཾ།། །། (༧༣༤) (༧༣༥)སྒྱུ་མ་ལམ་གྱི་རིམ་པའི་འགྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། ། (༧༣༦)རྒྱ་གར་སྐད་དུ། །མ་ཡ་དྷ་ན་ཀྲ་མ་བྲིད་ཏི་ནཱ་མ། །བོད་སྐད་དུ། །སྒྱུ་མ་ལམ་གྱི་རིམ་པའི་འགྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ། །སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །རྒྱལ་བ་རྒྱ་མཚོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་། ཁྱོད་ཞབས་བདག་ནི་གུས་བཏུད་ནས། །སྒྱུ་མ་ལམ་རིམ་གསལ་བྱེད་དོན། །མདོ་དང་རྒྱུད་ལས་གསུངས་བཞིན་བྲི། །དེང་འདིར་རྒྱལ་བའི་བཀའ་ཡང་དག་པའི་དོན་ཉེ་བར་མངོན་སུམ་དུ་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་གང་ཞེ་ན། །གང་གིས་གང་ལ་བརྟེན་གང་བརྩམས་དེའི་རྒྱུ་དགོས་པ་དོན་རབ་ཏུ་གསལ་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་དང་པོ་གང་གིས་ན། །དག་པའི་ས་གསུམ་ལ་ (༧༣༧)གནས་ཤིང་། །རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་རྗེས་གནང་ཐོབ་པ་བདག་གིས་སོ། །གང་ལ་བརྟེན་ན། །ཉམས་མྱོང་མདོ་རྒྱུད་དུ་མ་ལས་སོ། །གང་བརྩམས་ན། །སྒྱུ་མ་ལམ་གྱི་རིམ་པའོ། །རྒྱུ་ནི་འགྲོ་བ་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དེ་ལ་སྤྲོ་བའོ། །དགོས་པ་ནི། །འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་འཛིན་པའི་བདུད་ཀྱིས་བཅིངས་པ་ལས་གྲོལ་བར་བྱེད་པའོ། །དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། །བར་ཆད་ལས་གྲོལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱག་དང་། །མཐར་ཕྱིན་པའི་དམ་བཅའ་དང་། །དོན་གསལ་བར་བྱེད་པའི་གཞུང་ངོ་། །དེ་ལ་ཐོག་མར་སེམས་ཉིད་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་འདི་ལ། །ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་བྱི་དོར་བྱས་པས། །དགོས་འདོད་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བས་ན་ཕྱག་བགྱི་ (༧༣༨)འོས་ཏེ། །བྲམ་ཟེ་ཆེན་པོས། །རང་གི་སེམས་ནི་ཀུན་གྱི་ས་བོན་ཏེ། །གང་ལ་སྲིད་དང་མྱ་ངན་འདས་འཕྲོ་བ། །འདོད་པའི་འབྲས་བུ་སྟེར་བར་བྱེད་པ་ཡི། །ཡིད་བཞིན་ནོར་འདྲའི་སེམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཡང་ན་སེམས་ལྟ་བའི་དྲ་བ་འཛིན་བྱེད་ཐམས་ཅད་བྲལ་བའི་གསལ་སྟོང་འཛིན་མེད་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལ་བཞག་པ་ནི་ཕྱག་རྣམས་ཀྱིས་ནང་ནས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་སྟེ། །རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས། །ཇི་ལྟར་ཆུ་ལ་ཆུ་བཞག་དང་། །ཇི་ལྟར་མར་ལ་མར་བཞག་ལྟར། །རང་གིས་རང་གི་ཡེ་ཤེས་ནི། །ལེགས་མཐོང་གང་ཡིན་འདིར་ཕྱག་འཚལ། །ཞེས་སོ། །དམ་བཅའ་ནི། །དྲང་སྲོང་རྣམས་ཁ་འོག་ཏུ་ལུས་ཚུད་པའང་། །རྒྱལ་པོའི་བྱ་བ་ཁས་བླངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དོན་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་གཞུང་ནི། །ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་འབྱུང་བའི་རྒྱུད་རྒྱས་པ་ལས། །སྒྱུ་མ་ཆོས་དབྱིངས་ཀུན་གཞི་སྟེ། །སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཆོས་རྣམས་ལ། །སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་བསྒོམས་བྱས་ན། །སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་མངོན་སངས་རྒྱ། །ལམ་ལྔ་ས་ནི་བཅུ་གཉིས་ཏེ། །འདི་ནི་གཞན་གྱིས་རྟོགས་པ་མིན། །གཞི་དང་རང་བཞིན་འབྲས་བུའི་དོན། །ཟབ་དང་རྒྱ་ཆེར་དབྱེར་མེད་པའོ། །ཞེས་སོ། །དེའི་དོན་གང་ཞེ་ན། །ཇི་ལྟར་གནས་པའི་གཞི་ཟུང་འཇུག་གཏན་ལ་དབབ། །ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལམ་ཟུང་འཇུག་ཉམས་སུ་བླངས། །འབྲས་ (༧༣༩)བུ་ཟུང་འཇུག་མངོན་གྱུར་རང་ཤར། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་གཞི་ཟུང་འཇུག་ཀུན་གཞི་དང་། །དབང་བཞི་ལས། །ཇི་ལྟར་གནས་པའི་གཞི་གང་ཞེ་ན། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། །སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དབྱེ་ན། །ཀུན་གཞིའི་རིག་པ་ལུང་མ་བསྟན་དང་། །ཀུན་གཞི་ཀུན་གྱི་ས་བོན་དང་། །ཀུན་གཞི་ལས་བག་ཆགས་སུ་སྨིན་པ་དང་། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་སུ་ཇི་ལྟར་བཞག་པའོ། །དང་པོ་ནི་རིག་པ་གསལ་སྟོང་ལུང་མ་བསྟན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཏེ། །སྙིང་པོ་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་མདོ་ལས། །རིག་པ་གསལ་སྟོང་ཀུན་གཞི་སྟེ། །ལུང་མ་བསྟན་དུ་གྲགས་པའོ། །ཞེས་སོ། །ཀུན་གཞི་གསལ་སྟོང་དེ་གཅིག་དང་ཐ་དད་མ་ཡིན་པའི་ཟུང་འཇུག་སྟེ། །དེ་མེད་སྙིང་པོའི་མདོ་ལས། །ཀུན་གཞི་གསལ་སྟོང་ལུང་མ་བསྟན། །གཅིག་དང་ཐ་དད་མ་ཡིན་ཞིང་། །སྟོང་དང་སྟོང་མིན་ཟུང་དུ་འཇུག །དེ་ཚེ་ཆོས་རྣམས་ས་བོན་ནོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལས་རིག་པ་གསལ་སྟོང་དེ་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱིས་གཡོགས་པས་ཟླ་བ་འགྲིབ་པ་དང་། །འགྲིབ་མེད་ཀྱི་དཔེ་ལྟར། །ཀུན་གཞི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན་འཁོར་ཡང་སྐྱེ་འགྲིབ་མེད་པས་རང་ (༧༤༠)བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་ཏེ། །རྒྱན་སྟུག་པོ་བཀོད་པ་ལས། །ལུས་ཅན་ཀུན་གྱི་གཞི་འདི་ནི། །ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་རྣམས་ཀྱིས་གཡོགས། །དབང་པོ་ཚེས་པའི་ཟླ་འོད་ལྟར། །བྱེ་བའི་ཞིང་དུ་སྣང་བ་སྟེ། །རི་རབ་གནས་ཤིང་འཁོར་བ་ཡང་། །དངོས་པོའི་འཇིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་སེམས་དང་རྣམ་ཤེས་ཡིད། །སེམས་ཅན་ཁམས་ན་འཁོར་མོད་ཀྱི། །རྟག་ཏུ་རང་བཞིན་འོད་སྣང་བའོ། །ཅེས་གསུངས་
Chinese
愿众生为痛苦所折磨，于幻化之道善修习，（733）获得广大的光明。名为《幻化道次第无垢精髓》。是智慧空行母尼古玛所造，圆满。智慧空行母彼者，由译师格朗达玛洛哲翻译。其后琼波瑜伽者校阅并修习。吉祥！ （734）（735）名为《幻化道次第释》的论著在此。（736）印度语：玛雅达纳克拉玛布日底底纳玛。藏语：名为《幻化道次第释》。顶礼一切佛陀和菩萨。胜者嘉措多吉羌，我恭敬顶礼您的莲足，为了阐明幻化道次第的意义，如经续所说而书写。如今，为了明确地确定胜者佛陀教言的真实含义，什么是毫无错误的论典呢？以何者，依靠何者，造了何者，其原因、必要和意义都应清楚地说明。首先，以何者呢？我，安住于清净的三地，（737）获得了金刚持的加持。依靠何者呢？依靠经验、众多经续。造了何者呢？幻化道次第。原因是利益众生，对此感到欢喜。必要是：从束缚于对轮回和涅槃一切法的执着之魔中解脱出来。什么是阐明意义呢？从障碍中解脱出来的顶礼，以及最终的誓言，和阐明意义的正文。首先，对于这个心性如意宝，通过积累二资粮来净化，因为一切所需所愿都会由此产生，所以应该顶礼。（738）大梵天说：自己的心是一切的种子，从哪里生出轮回和涅槃，赐予所欲之果，向如意宝般的心顶礼。或者，将心安住于远离一切执着于见解之网的明空无执大乐之中，这是所有顶礼中最殊胜的。金刚鬘中说：如水注入水中，如油注入油中，自己以自己的
English
May all beings tormented by suffering, thoroughly train on the path of illusion, (733) and attain great luminosity. This is called "The Stainless Essence of the Stages of the Path of Illusion." Completed by the wisdom dakini Niguma. This very wisdom dakini, translated by the translator Gya Darma Lodrö. Later, Khyunpo Naljorpa reviewed and practiced it. Mangalam! (734) (735) Herein lies the commentary called "Explanation of the Stages of the Path of Illusion." (736) In the Indian language: Maya Dhana Krama Bridti Nama. In Tibetan: Called "Explanation of the Stages of the Path of Illusion." Homage to all Buddhas and Bodhisattvas. Victorious Gyatso Dorje Chang, I respectfully bow to your feet, to clarify the meaning of the stages of the path of illusion, I write as said in the sutras and tantras. Now, to clearly establish the true meaning of the Victorious Buddha's teachings, what is the unerring treatise? By whom, relying on what, what was created, its cause, necessity, and meaning should be clearly explained. First, by whom? I, abiding in the three pure grounds, (737) having received the empowerment of Vajradhara. Relying on what? Relying on experience, numerous sutras and tantras. What was created? The stages of the path of illusion. The cause is to benefit beings, being delighted in this. The necessity is: to liberate from the bondage of the demon of clinging to all phenomena of samsara and nirvana. What is clarifying the meaning? The homage that liberates from obstacles, and the ultimate vow, and the text that clarifies the meaning. First, for this mind itself, the wish-fulfilling jewel, by purifying it through accumulating the two accumulations, because all needs and desires arise from it, it is proper to pay homage. (738) The great Brahmin said: One's own mind is the seed of all, from where samsara and nirvana arise, bestowing the desired fruit, I bow to the mind like a wish-fulfilling jewel. Or, placing the mind in the clear emptiness, ungrasping great bliss, free from all clinging to the net of views, this is the most supreme of all homages. In the Vajra Garland it says: Just as water is placed in water, just as oil is placed in oil, oneself with one's own.
Chinese
智慧是，对善见者在此敬礼。如此说。誓言是，如同正直者们身处困境，也像是承担了国王的职责。使意义极度明晰的论典是，出自《智慧显现续广本》中：幻化是法界阿赖耶，对于如幻的诸法，如果如幻地修习，就会如幻地显现成佛。五道是十二地，这是他人无法理解的。基、自性、果的意义，是深奥与广大无别的。如此说。那意义是什么呢？如何安住之基双运确定，以方便之自性道双运修持，果双运显现自生。其中，如何安住之基双运是阿赖耶，以及四灌顶。如何安住之基是什么呢？阿赖耶识，染污意，意之识，以及五根识。其中，阿赖耶识可分为：阿赖耶的明，无记，阿赖耶是万有的种子，阿赖耶由业成熟为习气，以及阿赖耶识如何安立。第一是明空无记的阿赖耶识，出自《心髓极明经》中：明空是阿赖耶，被称为无记。如此说。阿赖耶明空是不可分的一与异之双运，出自《无彼心髓经》中：阿赖耶明空无记，非一非异，空与非空双运，那时诸法是种子。如此说。其中，明空被业的习气所覆盖，如月亮盈亏的比喻，阿赖耶在有情界中流转，但无生灭，因此自性光明，出自《宝严经》中：此乃一切有情之基，被业的习气所覆盖，如成熟之月的清辉，显现在无数刹土中，须弥山安住且轮回，但非实物之怖畏。同样，心、识、意，在有情界中流转，但恒常自性光明。如是说。
English
Wisdom is, I prostrate here to the one with good vision. Thus it is said. The vow is, even when righteous ones are in dire straits, it is like undertaking the duties of a king. The treatise that makes the meaning extremely clear is from the extensive tantra of the 'Manifestation of Wisdom': Illusion is the Dharmadhatu Alaya, for phenomena that are like illusion, if practiced as illusion, one will manifest enlightenment as illusion. The five paths are the twelve bhumis, this is not understood by others. The meaning of the base, nature, and fruit, is the inseparability of the profound and the vast. Thus it is said. What is that meaning? How the base of abiding, the union of two truths, is ascertained, the nature of skillful means, the path of the union of two truths, is practiced, the fruit, the union of two truths, is manifested spontaneously. Among these, how the base of abiding, the union of two truths, is the Alaya, and the four empowerments. What is the base of how it abides? The Alaya consciousness, the afflicted mind, the consciousness of mind, and the five sense consciousnesses. Among these, the Alaya consciousness can be divided into: the clarity of Alaya, the neutral, Alaya is the seed of all, Alaya matures from karma into habit, and how the Alaya consciousness is established. The first is the Alaya consciousness of clear light, neutral, from the 'Essence of Utter Clarity Sutra': Clear light is the Alaya, known as neutral. Thus it is said. The Alaya clear light is the union of indivisible one and different, from the 'Sutra of the Essence Without That': Alaya clear light is neutral, neither one nor different, the union of emptiness and non-emptiness, at that time all phenomena are seeds. Thus it is said. Among these, the clear light is covered by the habits of karma, like the example of the waxing and waning moon, the Alaya revolves in the realm of sentient beings, but without birth and death, therefore it is naturally luminous, from the 'Dense Array Ornament': This is the basis of all embodied beings, covered by the habits of karma, like the clear light of the waxing moon, appearing in countless realms, Mount Meru abides and also revolves, but it is not a fear of real things. Similarly, mind, consciousness, and intellect, revolve in the realm of sentient beings, but are always naturally luminous. Thus it is said.