Tibetan
ཞེས་སྨྲ་ཞིང་། མཛོད་རང་ལུགས། མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་རྟེན་བཅས། མིག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་དེའི་ཚེ་མཐོང་གི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་འགྲེལ་པར་གསུངས་སོ། །དེ་བས་ན། བྱེ་སྨྲ་མིག་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ལ་རིགས་མི་འདྲ་བ་དང་། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྣམ་པ་མེད་ཅིང་དབང་པོས་རང་མཚན་མཐོང་ནས་ཤེས་པས་འཛིན་པ་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་གཟུགས་འཛིན་དུས་མཉམ་པ་སྟེ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པས་རྣམ་ཤེས་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། 1-723 རྒྱུ་རྣམས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་དུས་སུ་རྒྱུ་ཉིད་ལ་ཡོད་པའི་ཆོས་དང་། རྒྱུ་དེས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་ལ་གྲོགས་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་རྒྱུའི་རྐྱེན་དང་། བདག་པོའི་དང་། དམིགས་པའི་དང་། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནོ། །དེ་ལ་རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི། དཔེར་ན་མིག་དང་ཡུལ་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་བསྐྱེད་པའི་དུས་ལྟ་བུས་མཚོན་ན། རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་རང་ལ་ཡོད་པའི་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་འགྱུར་རྣམས་ཏེ། དེས་རྒྱུ་བྱས་ནས་མིག་གི་དབང་ཤེས་ཚང་ཞིང་རྫོགས་པར་བསྐྱེད་པས་སོ། །བདག་པོའི་རྐྱེན་མིག་གི་དབང་པོ་ཁོ་ན་ཏེ་དེའི་བདག་རྐྱེན་ནི་གཟུགས་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་ཡུལ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་སུ་སྣང་བའི་གཟུགས་ཉིད་དེ་ལ་དམིགས་པས་སོ། །མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ནི་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་མའི་ཤེས་པ་སྟེ། དེའི་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་གཞན་གྱིས་བར་མ་ཆད་པར་སྐྱེ་བས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་རྐྱེན་བཞི་པོ་དེས་མ་བསྐྱེད་པའི་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ། །དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་ཡུལ་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པ་ནི་མེད་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པོ་དེའི་རྟེན་དང་དམིགས་པ་ནི་བསགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། 1-724 མིག་དང་ཡིད་དང་རྣ་བ་གསུམ་ཡུལ་དང་མ་ཕྲད་པར་རྣམ་ཤེས་བསྐྱེད། ལྷག་མ་གསུམ་དབང་པོའི་རྡུལ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་དང་ཕྲད་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་དོ། །ཞེས་ཟེར་ལ། རྒྱུ་ཞེས་པ་ཡང་། བྱེད་རྒྱུ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུ། སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ། མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱུ། ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ། རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་སྟེ་དྲུག །རང་ལས་གཞན་པའི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་དེའི་བྱེད་རྒྱུ། ཆོས་གང་དག་ཕན་ཚུན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུ། དེ་ཡང་འབྱུང་བ་བཞིའམ། སེམས་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་སམ་འདུས་བྱས་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་རྣམས་ནི། མཚན་གཞིའི་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་མཚན་ཉིད་དེའི་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆོས་འདྲ་བ་རྣམས་
Chinese
如是说，依《俱舍论》自宗，眼以能见之方式见诸色，然非眼之全体皆能见。当与识相应之时，则见，否则便不能见。《俱舍论释》中如是说。因此，有部宗认为，由眼等所生之识，其种类各不相同，且无微尘之相，由根识以自相见而执取，且于执取色时，是同时的，即过去与未来不作生识之业。 诸因于生果之时，因自身所具之法，及彼因生果之助伴诸法，名为缘。即因缘、增上缘、所缘缘、等无间缘。其中，因缘譬如眼与境色为缘而生眼识之时，因缘即眼根自身所具之四大种及四大种所造之色，彼等作为因，使眼识得以圆满具足而生起。增上缘即眼根自身，其增上缘为能见色故。所缘缘即显现为颜色与形状之境色本身，因其为识之所缘故。等无间缘即眼识生起之刹那识，因其第二刹那识生起时，无有他法间隔故。如是，无此四缘所生之果法，则任何事物皆不可能生起。根之极微不能以境之一个极微而生识，因五识之所依与所缘皆为积聚故。 眼、意、耳三者，不与境相触而生识；其余三者，则与根之极微数量相等之境之极微相触而生识。如是说。又，因有六种，即能作因、俱有因、同类因、相应因、遍行因、异熟因。所有自之外的他之有为法，皆为彼之能作因。诸法互为果者，彼等为俱有因。即四大种，或随心之诸法，或有为法之自相，为体性之所依，彼等亦为彼体性之自体。诸法相同者
English
Thus it is said, according to the self-system of the *Kosa*, the eye sees forms in a way that it can see, but it is not the case that the entire eye sees. When it is associated with consciousness, then it sees, otherwise it cannot see. The commentary says so. Therefore, the Vaibhashika school believes that the consciousness arising from the eye and so on, their types are different, and there is no aspect of subtle particles, the root consciousness grasps by seeing its own characteristics, and when grasping form, it is simultaneous, that is, the past and the future do not do the work of generating consciousness. When the causes produce the results, the dharmas that exist in the cause itself, and the dharmas that help the cause to produce the results, are called conditions. That is, the causal condition, the dominant condition, the objective condition, and the immediate condition. Among them, the causal condition is like when the eye and the object form rely on each other to generate eye consciousness, the causal condition is the four great elements and the derived elements inherent in the eye organ itself, which act as the cause, so that the eye consciousness can be fully and completely generated. The dominant condition is the eye organ itself, and its dominant condition is for seeing form. The objective condition is the form itself that appears as color and shape, because it is the object of consciousness. The immediate condition is the momentary consciousness of the arising of eye consciousness, because its second moment arises without interruption by other dharmas. Thus, there is no object of result that is not generated by these four conditions. The subtle particles of the organ cannot generate consciousness with one subtle particle of the object, because the basis and object of the five consciousnesses are accumulations. The three, eye, mind, and ear, generate consciousness without touching the object; the remaining three generate consciousness by touching the subtle particles of the object, which are equal to the number of subtle particles of the organ. So it is said. Also, there are six causes, namely: efficient cause, co-occurring cause, similar cause, corresponding cause, pervasive cause, and ripening cause. All conditioned phenomena other than oneself are the efficient cause of it. Those dharmas that are mutually the result are the co-occurring cause. That is, the four great elements, or the dharmas that follow the mind, or the characteristics of conditioned phenomena, are the basis of the nature, and they are also the self of that nature. Those dharmas that are similar --------------------------------------------------------------------------------
Tibetan
ནི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་སྟེ། རང་རིགས་ཀྱི་དགེ་བ་རྣམས་ཕན་ཚུན་དུ་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །རྟེན་མཚུངས་ཡོད་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་རྣམས་ནི་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱུའོ། །ལྔ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའོ། །དྲུག་པ་ནི་མི་དགེ་བ་དང་། དགེ་བ་ཟག་བཅས་རྣམས་ཁོ་ནའོ། །དེ་བས་ན་དང་པོ་གཉིས་འདུས་བྱས་དང་ཁྱབ་མཉམ་མོ། །འབྲས་བུ་ཡང་། རྣམ་སྨིན། བདག་པོ། རྒྱུ་མཐུན། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ། བྲལ་འབྲས་ལྔ་བཤད་པའི་ཕྱི་མ་འབྲས་བུ་བཏགས་པ་བ། 1-725 དང་པོ་གཉིས་རྒྱུ་མཐའ་མའི་འབྲས་བུ། གཉིས་པ་རྒྱུ་དང་པོའི། གསུམ་པ་སྐལ་མཉམ་དང་ཀུན་འགྲོའི། བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱུའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་བས་ན་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དང་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་གཉིས་འདུས་བྱས་དང་ཁྱབ་མཉམ། རྐྱེན་བཞིའི་དང་པོ་བྱེད་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ལ། དགྲ་བཅོམ་པའི་མཐའ་མའི་ཡིད་མ་གཏོགས་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་ཐམས་ཅད་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན། དམིགས་རྐྱེན་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་དེ་ཡིན་ནོ། །བྱེད་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཞེས་འཆད་དོ། །དོན་སྨྲ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། མཛོད་འགྲེལ་དུ། མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ན་རེ། ནམ་མཁའ་བསྡད་པ་འདིས་ཅི་བྱ་མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པ་དེ་ལ་ལྟ་བ་པོ་ནི་སུ། ལྟ་བ་ནི་སུ་ཞིག་ཡིན། །འདི་ནི་བྱེད་པ་པོ་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཙམ་དང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཙམ་དུ་ཟད་ལ། དེ་ལ་ཡང་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་དོན་དུ་འདུན་པའི་སྒོ་ནས་མིག་གིས་མཐོང་ངོ་། །རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་འདོགས་པར་བྱེད་པས། འདི་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མི་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་བས་དེ་དག་གི་རང་ལུགས། མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་གཟུང་བ་ཡིན་གྱིས། 1-726 མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ནི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་བཅས་པར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། དབང་པོ་ལ་དོན་སྣང་དུ་མི་རུང་སྟེ་བེམ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཤེལ་དག་ལ་ཚོན་གྱིས་ཁ་དོག་བསྒྱུར་བ་ལ་སྐྱེས་བུས་བལྟ་བའི་ཚེ་ཤེལ་དང་ཚོན་གང་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་དེའི་མིག་གི་གཟུང་བ་ན་ཤེལ་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱིས་འཛིན་པ་ཡིན་ལ། ཚོན་ཉིད་གཟུགས་བརྙན་གྱིས་གཟུང་བ་ཡིན་པས་སྐྱེས་བུས་གཟུང་བ་གཉིས་གཟུང་བ་ལྟར་མངོན་སུམ་གྱི་སྣང་བ་འདི་ནི་ཤེས་པ་ཁོ་ནའི་སྣང་བ་ཡིན་ལ། ཤེས་པ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་སུ་སྣང་བའི་གཞི་ནི་ལོགས་ཉིད་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཚོགས་བར་མེད་པ་མ་རེག་པའི་ངོ་བོ་འདོད་པས་གཟུང་བ་གཉིས་སུ་སྨྲའོ། །དེ་ཡང་ཨཱརྻ་དེ་བས། མཐོང་བ་དབང་པོའི་ཡུལ་མིན་
Chinese
是等流因，自类的善法相互之间是善法，烦恼法也是如此。具有相同所依的心和心所是俱有因。第五是烦恼法的因。第六是不善和有漏善法。因此，前两个与有为法和遍行相等同。关于果，解释了异熟果、士用果、等流果、增上果、离系果五种果，最后一种是假立的果。 前两种是等流果。第二种是因的第一个果。第三种是等流因和遍行因的果。第四种是俱生因和俱有因的果。因此，士用果和增上果与有为法相等同。四缘中的第一个，除了能作因之外，一切能作因都是。除了阿罗汉的最后心识之外，一切心和心所都是等无间缘。一切法都是所缘缘，即使不是有为法也是如此。一切能作因都被称为增上缘。 关于义论派和经部派的区别，《俱舍论释》中说：‘经部师说，虚空存在有什么用呢？依靠眼和色产生眼识，谁是观看者？谁是观看的行为？’这只是没有作者，只是法和因果而已。为了安立名言，通过意乐而说眼见。识也了别，所以不要执着于此。’因此，他们的自宗是：显现见到的色等由识所取。 眼等根不是行境，为什么呢？因为眼等识是与境的行相一起产生的，根不能作为所缘，因为是无情法。如此，当人们观看用颜色改变的玻璃时，玻璃和颜色都是眼睛所取的，玻璃是现量所取，颜色是影像所取，因此人们所取的两种显现，现量的显现只是识的显现，识显现为颜色和形状的基础是独立的，由极微组成，没有间隔，是不可触的自性，因此说是二取。正如圣天所说：‘所见非是根之境。’
English
are the causes of equal flow. Virtuous dharmas of the same kind are virtuous to each other, and so are afflicted dharmas. Minds and mental factors that have the same basis are coexistent causes. The fifth is the cause of afflicted dharmas. The sixth is only non-virtuous and contaminated virtuous dharmas. Therefore, the first two are coextensive with conditioned phenomena. Regarding the results, the five results of maturation, dominance, similar cause, agent, and separation are explained, and the last one is a nominal result. The first two are the results of similar causes. The second is the first result of the cause. The third is the result of equal causes and pervasive causes. The fourth is the result of co-occurring causes and coexistent causes. Therefore, the result of dominance and the result of agency are coextensive with conditioned phenomena. The first of the four conditions, except for the efficient cause, is all efficient causes. Except for the final mind of an Arhat, all minds and mental factors are immediate conditions. All dharmas are objective conditions, even if they are not conditioned. All efficient causes are called dominant conditions. Regarding the difference between the Realist and Sautrāntika schools, the Commentary on the Abhidharmakośa says: 'The Sautrāntikas say, what is the use of space existing? Relying on the eye and form to generate eye consciousness, who is the viewer? What is the act of viewing?' This is just without an agent, just dharma and cause and effect. In order to establish terminology, it is said that the eye sees through intention. Consciousness also cognizes, so do not be attached to this.' Therefore, their own tenet is: the directly seen forms, etc., are apprehended by consciousness. The eye and other faculties are not the objects of experience. Why? Because the eye and other consciousnesses arise together with the aspects of the object, and the faculties cannot be objects because they are inanimate. Thus, when people look at glass that has been changed in color by paint, both the glass and the color are taken by the eye. The glass is taken directly, and the color is taken as an image. Therefore, the two appearances taken by people, the direct appearance, is only the appearance of consciousness. The basis of consciousness appearing as color and shape is independent, composed of atoms, without gaps, and is of an intangible nature, therefore it is said to be dualistic apprehension. As Āryadeva said: 'What is seen is not the object of the senses.' --------------------------------------------------------------------------------