Tibetan
འཁྱིལ་བ། ཐུགས་རྗེ་རིག་པ་དབུས་ཀྱི་ཕྲུག་གུའི་ཤེས་པ་ལྟ་བུར་མཚོན་ཏེ། དུར་ཁྲོད་ཕུང་པོ་འབར་བ་ལས། །ངོ་བོ་རང་བཞིན་ཐུགས་རྗེ་སྟེ། །དཔེར་ན་རྨ་བྱའི་སྒོ་ང་ (༡༡༢)བཞིན། །དབྱིབས་སུ་གྲུབ་པ་ཆོས་སྐུ་སྟེ། །ཆུ་རིགས་འོད་ལྔར་འབར་བ་ཉིད། །ལོངས་སྐུ་མཚོན་པའི་དཔེ་རུ་བསྟན། །རྨ་བྱའི་ཕྲུག་གུར་བྱུང་བའི་ཚེ། །སྤྲུལ་པ་སྐུ་ཡི་དཔེ་རུ་བསྟན། །ཞེས་སོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལམ་ནི་སྙིང་ནས་མིག་ཏུ་རྩ་དར་དཀར་གྱི་སྐུད་པ་ལྟ་བུ་ཁྲག་དང་ཆུ་སེར་མེད་པ་ལ་བརྒྱུད་དེ། ཀུན་གསལ་ལས། རིན་ཆེན་རྒྱ་མཚོར་འབྲེལ་པ་ནི། །དཀར་འཇམ་ཁོག་པ་སྟོང་པའི་རྩ། །ཐིག་ལེ་ཁྲག་གིས་མ་གོས་པར། །ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ། །དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལམ་དུ་བཤད། །ཅེས་སོ། །སྒོ་རྒྱང་ཞགས་ཆུའི་སྒྲོན་མ་ནས་ཕྱི་ནང་སྣོད་བཅུད་ཐམས་ཅད་རང་གདངས་འོད་དུ་གསལ་ལོ། །འབྲས་བུ་སྐུ་གསུམ་རང་ལ་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་རྫོགས་པའོ། །སེམས་ཀྱི་གནས་ནི་སྙིང་ནས་གློ་བར་རྩ་གྲོ་སོག་གི་སྦུ་གུ་ཙམ་གྱིས་འབྲེལ་བར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་གདངས་རླུང་དང་འབྲེལ་ཡོད་པ་སྟེ་གློ་བའི་རྩའོ། །ལམ་ནི་གློ་བ་ནས་སྒོ་ལྔའི་དབང་ཤེས་འཆར་བའི་རྩ་འདབ་སོ་སོའོ། །སྒོ་ནི་ཁ་སྣ་དང་སྒོ་ལྔའི་འདོད་ཡོན་སྣང་བའི་དབང་རྟེན་དངས་མ་རྣམས་སོ། །བྱེད་ལས་གཟུང་འཛིན་ལས་དང་བག་ཆགས་གསོག་པར་བྱེད། འབྲས་བུ་འཁོར་བ་གྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། ། (༡༡༣)སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་གདངས་རླུང་དང་འབྲེལ་བས་རྣམ་རྟོག་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་གདངས་མི་འཕྱེ་བོ་མིག་ཅན་ལྟ་བུའོ། །རླུང་གི་རྒྱུ་བ་རྟ་ལོང་བ་རྐང་ཅན་ལྟ་བུས་ཁུར་བ་ལས། ཕྱི་ནང་ཚོགས་དྲུག་གི་ཡུལ་གྱི་ཤེས་པ་སེམས་བྱུང་གི་རྣམ་པར་བྱུང་སྟེ། རིག་པའི་རང་གདངས་ཡིན་པས། མི་བཀྲ་དགུ་བཀྲར་བྱུང་། རླུང་གིས་བསྐྱོད་པས་མི་འགྱུ་དགུ་འགྱུ་བྱུང་བའོ། །ཀུན་གསལ་ལས། སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་གཉིས། གཅིག་མིན་ཐ་དད་མ་ཡིན་ཏེ། །དབྱེ་ན་རབ་ཏུ་དཀའ་བའི་ཆོས། །སེམས་ནི་ཡེ་ཤེས་རྩལ་ཡིན་ཏེ། །སེམས་ཀྱི་གཞི་མ་ཡེ་ཤེས་ཡིན། །གཅིག་པ་དང་ནི་ཐ་དད་ལས། །གྲོལ་བའི་མ་གྲོལ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་པ་དང་། དུར་ཁྲོད་ཕུང་པོ་འབར་བ་ལས་ཀྱང་། སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡེ་ཤེས་ཏེ། །དེ་ལས་གཟུང་འཛིན་རྩལ་དུ་ཤར། །དབུགས་ལ་རྟ་བྱས་རྐྱེན་དང་འཕྲད། །གཟུང་འཛིན་རྟོག་པ་ཆེས་སོང་ངོ། །གནས་ནི་རླུང་ཅན་གྲོང་ན་གནས། །ལམ་ནི་མགྲིན་པ་དག་ཏུ་རྒྱུ། །སྒོ་ནི་འདོད་པའི་སྒོ་ལྔར་ཤར། །རྐྱེན་ནི་རྟོག་པ་སྣ་ཚོགས་བསྐྱེད། །ལས་ནི་གཟུང་འཛིན་ངར་འཛིན་བྱེད། ། (༡༡༤)ཅེས་པ་དང་། དགའ་རབ་རྡོ་རྗེའི་གསེར་ཕྲེང་ལས། རིན་ཆེན་སྒྲོན་མར་འབྲེལ་ཏེ་དར་སྐུད་ཙམ་དེ་དཀར། །རིན་ཆེན་རླུང་ཅན་འབྲེལ་ཏེ་སོག་སྦུག་ཙམ་དེ་དམར། །རླུང་ཅན་སྒོ་དང་འབྲེལ་ཏེ་གཉུག་ལྡོམ་ཙམ། །ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་སྙིང་ནས་མིག་ཏུ་འབྲེལ་བའི་རྩ་གཉིས་ལས་ལྷུན་གྲུབ་རང་བཞིན་གྱི་གདངས་ཡེ་ཤེས་འཆར། སྙིང་ནས་གློ་བར་འབྲེལ་བའི་རྩ་གཉིས་ལ་ཐུགས་རྗེའི་རང་གདངས་འཆར་བ་རླུང་དང་འབྲེལ་བས་སེམས་སུ་ཤར་བའོ། །གདམས་པ་ངོ་སྤྲོད་ཀྱིས་མཚོན་ཚུལ་ལ་གསུམ་སྟེ། རྡེ་སྐོར་ས་ལ་བཀོད་པ། །བརྡ་སྐོར་མཁའ་ལ་བསྟན་པ། དོན་སྐོར་རང་ལ་གནས་པའོ། །དང་པོ་ནི་གནས་ཀྱི་ཚོད་དང་སྦྱར་བའི་མཎྜལ་ལ་ཚངས་ཟུར་གྱི་ཐིག་གདབ། མུ་ཁྱུད་རིམ་པ་གསུམ་འོད་ལྔ་ལྡན་དུ་བཀོད་པའི་ལྟེ་བ་མཐིང་ཀ །མུ་ཁྱུད་ནང་དམར། པདྨ་བཅུ་གཉིས་ཤར་དཀར། ལྷོ་སེར། ནུབ་དམར། བྱང་ལྗང་། མཚམས་བཞི་མཐིང་། མུ་ཁྱུད་ཕྱི་མ་པདྨ་བཅུ་དྲུག་མཛེས་མཚོན་དུ་བྱས་པ་ལ། གཞིའི་རྡེའུ་ཉེར་བརྒྱད་བཀྲམ་པ་ནི། གཞི་རྫོགས་ཀྱི་ལྷའི་དག་པའོ། །བརྡའ་སྐོར་མཁའ་ལ་བཀྲམ་པ་ནི། དེ་ཡང་བརྡ་མིག་ལ་བསྟན། ངག་ (༡༡༥)རྣ་བར་བླུགས། །ཞེས་པ་དང་། སྡུད་པའི་རྒྱུད་ལས། འཁོར་གྱི་རིག་པ་འཛིན་པ་རྣམས། །ང་ཡི་རྗེས་སུ་འཇུག་རྣམས་ལ། །བརྡ་རྣམས་ཕྱོགས་མཐུན་དངོས་སྟོན་ལ། །ངག་གི་དེས་དོན་གཏན་ལ་ཕབ། །ཅེས་པས། བླ་མའི་གཡོན་ངོས་སུ་སྟན་འཚམས་པའི་སྟེང་དུ་སློབ་མ་རེ་བཞག་ལ། མན་ཤེལ་བཟུང་སྟེ་འདི་སྐད་བརྗོད་དོ། །དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ཞལ་ནས། ང་ལ་མ་དྲི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་མེ་ལོང་ལ་དྲིས་གསུངས་པ་དང་། འཁོར་བ་དོང་སྤྲུག་གི་རྒྱུད་ལས། ཆོས་ལས་འདས་པའི་སྐུ་ངོ་མ་ཤེས་རང་གི་རིག་པ་ལྟོས་ཤིག །དེ་ཉིད་མཚོན་པའི་དཔེ་ངོ་མ་ཤེས་ན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་མེ་ལོང་ལ་ལྟོས་ཤིག །དེ་ཉིད་རང་ལ་གནས་པའི་རྟགས་ངོ་མ་ཤེས་ན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྒྲོན་མ་ལ་དྲིས་ཤིག །ཅེས་པ་དང་། གཞི་སྦགས་ལས། དེ་ཡང་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཐུགས་ཀ་ནས། རིན་པོ་ཆེ་ཤེལ་གྱི་མཆོད་རྟེན་ཁྲི་འཕང་ལྔ་པ། ཁྲི་འཕང་རེ་རེ་ལ་རིགས་ལྔ་འཁོར་དང་བཅས་པ་རྫོགས་པ། སངས་རྒྱས་དང་དབྱེར་མེད་པའི་སྐུ་གདུང་ཆེན་པོ་བབས་ཏེ། དེ་ནི་དངོས་སུ་ཕྱག་གཡོན་དུ་བབས་སོ། །དེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་ལོང་དུ་གྱུར་ནས་མཐོང་ (༡༡༦)བ་དང་། རྟོགས་པ་དང་གྲོལ་བ་དུས་གཅིག་ལ་ཤར་ཏེ་ཤེས་བྱའི་མེ་ལོང་དུ་གྱུར་ཏོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ནས་སློབ་མའི་མིག་གིས་རྡེ་སྐོར་ཤེལ་གྱི་ནམ་མཁར་བཏེག་ལ་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་དུ་བཀྲ་ལམ་གྱི་བསྟན་ནས། ཀྱཻ་སྐལ་ལྡན་རང་གི་སྙིང་གི་དཀྱིལ་ན། རིག་པ་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ངོ་བོ་སྟོང་པ། རང་བཞིན་གསལ་བ། ཐུགས་རྗེས་གཉིས་སུ་མེད་པ་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་གདངས་སུ་གསལ་བ་ལ། གཞི་རྫོགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་མུ་ཁྱུད་གསུམ་པ་སྐུ་གསུམ་ལྷུན་གྲུབ་ཆེན་པོར་གནས་པའི་བརྡ་མིག་གིས་མཐོང་བས། །ངོ་ཤེས་ཤིང་རིག་པས་གོ་བས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་ཐག་ཆོད་ཅིག །ཀུན་གསལ་ལས། སྐུ་གསུམ་རང་བྱུང་དཀྱིལ་འཁོར་ན། །དབུས་ན་སྐུ་གཉིས་འོད་དཔག་མེད། །ཀུན་བཟང་ཡབ་ཡུམ་ཆོས་སྐུར་གནས། །བར་ན་འཇའ་ཚོན་འབར་བའི་སྐུ། །རིགས་ལྔ་ཡབ་ཡུམ་ལོངས་སྐུར་གནས། །ཕྱི་རིམ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ཡིན་ཏེ། །སེམས་དཔའ་བཅུ་དྲུག་སྤྲུལ་སྐུར་གནས། །བཅུ་དྲུག་ཕྱེད་ཕྱེད་ཐིག་ལེ་ཙམ། །ཡན་ལག་མེད་པ་རྩིས་ལས་འདས། །ཞེས་སོ། །དོན་སྐོར་རང་ལ་གནས་པས་ངོ་སྤྲད་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། དཔེ། རྟགས་། (༡༡༧)དོན་ངོ་སྤྲད་པའོ། །དཔེ་ལ་བཞི་སྟེ། ཆོས་སྐུ་མན་ཤེལ། ལོངས་སྐུ་འདྲ་འབག །སྤྲུལ་སྐུ་འོད་ཁྱིམ། འདུ་འབྲལ་མེད་པ་ཉི་མའི་སྙིང་པོ་ལ་ངོ་སྤྲད་པའོ། །དང་པོ་ནི་སྐྱེས་བུ་ལས་དག་པའི་སྤྱན་གཡོན་མའི་སྟེང་དུ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་མེ་ལོང་བསྟན་ལ། ཀྱཻ་སྐལ་བར་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུ་ཀུན། །སྣོད་ལྡན་ཐུགས་ཀྱི་མེ་ལོང་འདི། །ཆོས་སྐུ་དངོས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། །དཔེ་ནི་འདི་འདྲར་ཤེས་པར་བྱ། དཔེ་འདི་ལ་ཕྱི་ནང་མེད་པ་ལྟར། ཆོས་སྐུ་ལ་ཕྱི་ནང་མེད་པར་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག །དཔེ་འདི་ལ་མདུན་རྒྱབ་མེད་པ་ལྟར། །ཆོས་སྐུ་ལ་མདུན་རྒྱབ་མེད་པར་ངོ་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག །དཔེ་འདི་ལ་ཟང་ཐལ་བ་ལྟར། ཆོས་སྐུ་དྲི་མེད་ཟང་ཐལ་དུ་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག །འདི་ལ་ནང་མེད་པས་ན་རྐྱེན་མེད་པའི་འོད་ལྔ་གསལ་བ་ལྟར། ཆོས་སྐུ་ཟང་ཐལ་གྱི་ནང་ན། གཟུགས་སྐུ་ནང་གསལ་ལྷུན་གྲུབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཅན་དུ་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག །ནང་མེད་པའི་ནང་ནས་འོད་ལྔ་ཕྱིར་འཆར་ནུས་པ་ལྟར། ཆོས་སྐུ་ལས་གཟུགས་སྐུ་གཉིས་གདུལ་བྱ་ལ་སྣང་ནུས་པར་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག །ཅེས་གསུངས་པས། རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་སྐུར་ངོ་སྤྲད་དེ། ཞལ་ཆེམས་ (༡༡༨)ལས། མན་ཤེལ་ལྟ་བུའི་དཔེ་བསྟན་ཚེ། །མཐོང་བ་དེ་ཉིད་དོན་ཞེས་བྱ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི་རང་སྣང་ལོངས་སྐུ་གཞོན་ནུ་བུམ་པ་སྐུའི་འཆར་ཚུལ་ངོ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། བླ་མའི་སྐུ་ལ་རུས་རྒྱན་
Chinese
盘旋。譬如以慈悲觉性中脉的胎儿之识来象征，从尸陀林焚烧的尸体中产生。 本体自性即慈悲，譬如孔雀蛋（112）一般。 形状上成就的是法身，水类的五光燃烧。 显示为报身的譬喻。 孔雀生出雏鸟之时，显示为化身的譬喻。 如是说。智慧之路是从心到眼，通过如白绢丝般的脉，没有血和脓水。 《普明》中说：与珍宝海相连的是， 白色柔软空心的脉，没有精血沾染， 大智慧周遍运行，这被说是智慧之路。 如是说。门是远射之索，从水之灯中，内外器情一切皆于自声光中显现。 果是三身于自身任运成就圆满。 心的处所是从心到肺，以如草茎般细小的脉相连，智慧的自声与风相连，即肺脉。 路是从肺到五根识产生的各个脉瓣。 门是口鼻和五根所欲显现的清净所依。 作用是积聚能取所取之业和习气，果是成就轮回。（113）心的本体是智慧的自声与风相连，因此分别念才缘于对境。 智慧的自声犹如不盲的有眼之人。 风的运行如盲跛之马负载，由此内外六聚之境的识，以心所之相产生，因为是觉性的自声，所以从一明到九明，由风所动，所以从一动到九动。 《普明》中说：心与智慧二者， 非一非异，难以区分之法。 心是智慧之作用，心的根本是智慧。 从一与异中，说为解脱与未解脱。 如是说。又如《尸陀林焚烧的尸体》中所说： 心的本体是智慧，从中生起能取所取之作用。 以气息为马，与因缘相遇，能取所取之分别念就更加强烈。 处所是位于有风之城，路是在喉咙中运行，门是显现于所欲之五门。
English
Circling. It is symbolized by the wisdom of a fetus in the central channel of compassion and awareness, arising from the burning corpses in the charnel ground. The essence, the nature, is compassion, like a peacock's egg (112). What is formed in shape is the Dharmakaya, the water element blazing with five lights. It is shown as an example representing the Sambhogakaya. When a peacock chick is born, it is shown as an example of the Nirmanakaya. Thus it is said. The path of wisdom is from the heart to the eye, passing through a vein like a white silk thread, without blood or pus. In 'Kunsel' it says: What is connected to the precious ocean, is a white, smooth, empty vein, not stained by seminal fluid or blood, great wisdom pervades everywhere. This is said to be the path of wisdom. Thus it is said. The door is the far-reaching lasso, from the water lamp, all inner and outer contents manifest as self-sound and light. The fruit is the spontaneous accomplishment of the three kayas within oneself. The location of the mind is from the heart to the lungs, connected by a vein as thin as a grass stalk, the self-sound of wisdom is connected to the wind, which is the lung vein. The path is from the lungs to the individual vein petals where the five sense consciousnesses arise. The door is the pure supports where the desirable objects of the mouth, nose, and five senses appear. The function is to accumulate the karma of grasping and the habitual tendencies. The result is the accomplishment of samsara. (113) The essence of the mind is the self-sound of wisdom connected to the wind, therefore conceptual thoughts engage with objects. The self-sound of wisdom is like a sighted person with eyes. The movement of the wind is like a blind, lame horse carrying a load, from which the consciousnesses of the six inner and outer aggregates arise in the form of mental events, because it is the self-sound of awareness, so one brightness becomes nine brightnesses. Moved by the wind, one movement becomes nine movements. In 'Kunsel' it says: Mind and wisdom are two aspects, not one, not different, a dharma that is very difficult to distinguish. Mind is the activity of wisdom, the basis of mind is wisdom. From one and different, it is called liberation and non-liberation. Thus it is said. Also, as it says in 'The Burning Corpse in the Charnel Ground': The essence of mind is wisdom, from which the activity of grasping arises. With breath as the horse, meeting with conditions, the conceptual thought of grasping becomes very strong. The location is in the windy city, the path runs through the throat, the door appears in the five doors of desire.
Chinese
念产生种种分别，业则生起能取所取和我执。（114）如是，从噶饶多吉的《金鬘》中说：与珍宝灯相连，如丝线般洁白；与珍宝风相连，如毛细管般赤红；与风门相连，则如本初混沌。如是，从心到眼相连的两脉中，自生任运的音声智慧显现。从心到肺相连的两脉中，慈悲的自音声显现，与风相连而于心中生起。以窍诀开示来表示的方式有三种：石子围绕布置于地上，手势围绕指示于空中，意义围绕安住于自身。第一种是将处所的量与坛城相结合，在坛城上画出四角的线条，三重圆圈布置成具足五光，中央为蓝色，内圈为红色，十二瓣莲花，东方白色，南方黄色，西方红色，北方绿色，四隅蓝色，外圈用十六瓣莲花作为装饰，陈列二十八个基础石子，这是基础圆满之神的清净。手势围绕指示于空中，即手势指示于眼，语（115）灌入耳中。如《总集续》中说：眷属的持明者们，追随我的人们，手势以顺应的方式真实指示，以语言确定其意义。如是，在喇嘛的左侧，在合适的垫子上放置一个学生，手持曼扎，说如下之语：吉祥金刚萨埵之口中说：不要问我，去问金刚萨埵的镜子。如《轮回顿除续》中说：如果不了知超越法的身相，就去看自己的觉性。如果不了知表示此的例子，就去看金刚萨埵的镜子。如果不了知此安住于自身的征相，就去问菩提之灯。如《基续》中说：又是从无量光佛的心间，降下五层千辐的珍宝水晶塔，每一层千辐都圆满了五部及其眷属，与佛无别的巨大身相降临，那是真实地降临于左手。它变成智慧之镜，见（116）与证悟和解脱同时显现，成为所知之镜。
English
Nowness generates various thoughts. Action creates grasping, clinging, and ego-grasping. (114) As it is said in the Golden Garland of Garab Dorje: "Connected to the precious lamp, it is white like a silk thread. Connected to the precious wind, it is red like a capillary tube. Connected to the wind door, it is like primordial chaos." Thus, from the two channels connecting the heart to the eyes, the spontaneously accomplished sound of wisdom arises. From the two channels connecting the heart to the lungs, the self-sound of compassion arises, and connected with the wind, it arises in the mind. There are three ways to represent the introduction of the instructions: arranging pebbles in a circle on the ground, pointing out symbols in a circle in the sky, and abiding in the meaning in oneself. The first is to combine the measure of the place with the mandala, drawing lines at the four corners of the mandala. The three circles are arranged with five lights, the center being blue, the inner circle red, twelve lotus petals, east white, south yellow, west red, north green, four corners blue. The outer circle is decorated with sixteen lotus petals. Arranging twenty-eight base pebbles is the purity of the deity of the complete base. Pointing out symbols in a circle in the sky means pointing out symbols to the eyes, and words (115) pouring into the ears. As it is said in the Compendium Tantra: "Those who hold the knowledge of the retinue, those who follow me, the symbols truly indicate in a harmonious way, and the words determine the meaning." Thus, on the left side of the lama, place one student on a suitable cushion, holding a mandala, and say the following words: The glorious Vajrasattva said from his mouth: "Do not ask me, ask the mirror of Vajrasattva." As it is said in the Tantra of Uprooting Samsara: "If you do not know the form of the body that transcends the Dharma, look at your own awareness. If you do not know the example that represents this, look at the mirror of Vajrasattva. If you do not know the sign of this abiding in yourself, ask the lamp of Bodhi." As it is said in the Base Tantra: "Again, from the heart of Amitabha, a precious crystal stupa with five tiers of thousands of spokes descends. Each tier of thousands of spokes is complete with the five families and their retinues. The great body, inseparable from the Buddha, descends. It actually descends into the left hand. It becomes a mirror of wisdom, and seeing (116), realization, and liberation arise simultaneously, becoming a mirror of knowledge."