Tibetan
་བུའི་མན་ངག །འཆི་ཁའི་བར་དོར་མི་གསལ་བ་གསལ་གདབ་པ་སྒེག་མོ་མེ་ལོང་ལ་ལྟ་བ་ལྟ་བུའི་མན་ངག །ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བར་དོར་རང་སྣང་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་མ་པང་དུ་བུ་འཇུག་པ་ལྟ་བུའི་མན་ངག །ཞར་ལ་ (༢༣༤)སྲིད་པའི་བར་དོར་ལས་ཀྱི་འཕྲོ་འཐུད་པ་ཡུར་བ་རྐང་ཆད་ལ་ཝ་འཛུགས་པ་ལྟ་བུའི་མན་ངག་གོ། །དང་པོ་ནི། སྐྱེས་ནས་འཆི་ཁ་ལ་ཕྱོགས་པའི་བར་དུ་རང་བཞིན་གྱི་བར་དོ་ལ། ཕྱི་བླ་མའི་མན་ངག་དང་རྒྱུད་ལུང་ཟབ་མོ་ལ་ཐོས་པས་བློ་སྦྱངས། ནང་དེའི་དོན་ལ་བསམ་པས་ཚིག་དོན་གྱི་སྒྲོ་འདོགས་བཅད། གསང་བ་དོན་གྱི་རང་ཐོག་ཏུ་བསྒོམས་པས་ཀ་དག་ཆོས་ཟད་ཀྱི་ངང་དུ་ལ་བཟླ་བ་ནི། དཔེར་ན་ཐི་བྱ་ཚད་དུ་འཇུག་པའི་སྔོན་དུ་རྒྱང་རིང་པོ་ནས་ཕན་གནོད་ཀྱི་སྒྲོ་འདོགས་བཅད་ནས། དེ་ནས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་རང་གི་ཚད་དུ་འཇུག་པ་ལྟར། དང་པོ་ཐོས་པས་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་ལ་ཡིད་ཆེས། བར་དུ་བསམ་པས་ཐེ་ཚོམ་གྱི་སྒྲོ་འདོགས་ལེགས་པར་ཆོད། ཐ་མ་མངོན་སུམ་དབང་པོའི་ཡུལ་དུ་བསྒོམས་པས་དབྱིངས་རིག་འདུ་འབྲལ་མེད་པའི་ངང་དུ་ལ་བཟླ་བའོ། །གཉིས་པ་འཆི་ཁའི་བར་དོར་གསལ་གདབ་པ་ནི། ཕྱི་ནང་གསང་བའི་འཆི་ལྟས་བརྟགས་ལ། བྱུང་ན་བཟློག་པའི་ཆོ་ག་བྱ། མི་བཟློག་པར་འབྱུང་བའི་ཐིམ་ཚུལ་བྱུང་བའི་ཚེ། རང་ལ་གསལ་པོ་ཡོད་ན་དེས་ཆོག །མེད་ན་བླ་མའམ་གྲོགས་དམ་ཚིག་གཙང་བས་ (༢༣༥)གདམས་པའི་གསལ་གདབ། འདེབས་འཕྲོ་ལ་ཕྱི་དབུགས་ཆད་ན་ནད་པ་དང་རང་གི་ཁ་སྣ་སྤྲད་དེ། རླུང་ཨོཾཱ་གྱིས་འཕངས། ཨཱས་དྲངས། ཧཱུྃ་གིས་གནས་པ་ལ་ལན་ལྔ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པས་མིག་ཧྲིག་གིས་བྱུང་བ་དང་། དབྱིངས་རིག་གི་སྣང་བ་བལྟར་བཅུག་ལ། འདི་ལ་མ་འགྱུར་པར་ལྟོས་ལ་བདེ་བར་གཤེགས་ཤིག །ཆོས་ཉིད་བར་དོར་རང་སྣང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྣང་བ་རང་ངོ་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག །བདེ་བར་གཤེགས་ཤིག །མིག་ལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་གསང་ལམ་ཐུགས་རྗེ་རྒྱུན་གྱི་ཐག་པ་ཤར་བ་ལ་མ་ཡེངས་པར་ལྟོས་ཤིག །བདེ་བར་གཤེགས་ཤིག །ཅེས་ལན་གསུམ་དུ་ངེས་ཤེས་བསྐྱེད་ལ་བརྗོད་དོ། །དེ་ཡང་དཔེར་ན་སྒེག་མོས་མེ་ལོང་དུ་རང་གི་བྱད་ལ་བལྟས་པས་དྲི་མ་ཡོད་མེད་དང་། རྒྱན་གྱི་བྱེ་བྲག་གསལ་བ་ལྟར། འཆི་ཁར་གདམས་པའི་དོན་གསལ་བར་ཡིད་ལ་བྱའོ། །དེའང་ས་ས་ལ་ཐིམ་པའི་རྟགས་སུ་ལུས་ཀྱི་པག་གཞི་ས་ལ་ལྷུང་། ལྡང་འདུག་མི་ནུས། ནང་དུ་ཤེས་པ་བན་བུན་དུ་སོང་། ཆུ་ཆུ་ལ་ཐིམ་པའི་རྟགས་སུ། ཁ་སྣ་དང་མིག་ནས་ཆུ་དར་ (༢༣༦)ཅིག་བྱུང་ནས་སྐམ། སོ་དྲེག་དང་སོ་དད་ཆགས། ནང་དུ་ཤེས་པ་ལང་ལོང་དུ་སོང་། མེ་མེ་ལ་ཐིམ་པའི་རྟགས་སུ། རྐང་ལག་མཐིལ་བཞི་ནས་དྲོད་སྡུད། སྨིན་ཕྲག་གི་བཀྲག་འཆོར། ནང་དུ་ཤེས་པ་ཉོག་ཐིབས་ཀྱིས་འགྲོ། རླུང་རླུང་ལ་ཐིམ་པའི་རྟགས་སུ། ཕྱི་དབུགས་རྒོད་ཅིང་བརྩེགས་མ་མང་། ནང་དུ་ཤེས་པ་མི་གསལ་བར་འགྱུར་རླུང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཐིམ་པའི་རྟགས་སུ། ཕྱི་དབུགས་ཧ་ཞེས་ཕར་སོང་། ཧུ་ཞེས་ཚུར་འདྲེན། ཉམས་ཇེ་ཆུང་ལས་ཀྲོག་གིས་འཆད། ནང་དུ་ཤེས་པ་ཐིབས་ཀྱིས་སོང་། རྣམ་ཤེས་ནམ་མཁར་ཐིམ་པའི་རྟགས་སུ། ནང་དུ་དབུགས་སྙིང་གར་འདུས། །དངས་མ་དཀར་དམར་འདུས། རླུང་གིས་དྭངས་མ་བསྐྱོད་པ་སྲོག་རྩར་འདུས་པས། དངངས་ཡེད་ལ་བྱུང་ཡང་ཕྱིར་མི་མངོན། དེའི་ཚེ་སྒོ་གསུམ་འབྲེལ་གྱེས་ཏེ། ལུས་གདོས་བཅས་བེམ་པོར་སོང་། རླུང་བར་སྣང་ལ་ཞ། རིག་པ་མེ་སྟག་ཡར་བའི་རྣམ་པ་ལྟར་མི་གནས་ཕྱིར་ཐོན་དུས། རྣམ་ཤེས་འོད་གསལ་ལ་འཇུག་ཏུ་ཉེ་བས། རྣམ་ཤེས་ནམ་མཁར་ཐིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཀ་དག་གི་སྣང་བ་སྤྲིན་མེད་པའི་ནམ་ (༢༣༧)མཁའ་འདྲ་བ་དར་ཅིག་སྣང་དུས། དབྱིངས་རིག་གདོད་མའི་ཟད་ས་ངོ་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་ཡར་གྱི་ཟང་ཐལ་དུ་གྲོལ་ཏེ། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། དབྱིངས་དང་རིག་པ་མ་འགྱུར་ན། །མི་དེ་བར་དོ་མེད་པར་ནི། །སངས་རྒྱ་བ་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །གསུམ་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བར་དོར་རང་སྣང་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་མ་པང་དུ་བུ་འཇུག་པ་ལྟ་བུའི་མན་ངག་ནི། རིག་པ་རྒྱ་དང་བྲལ་བས་རང་གདངས་གཞི་སྣང་དུ་ཤར་བ་ཤེལ་འོད་ཕྱིར་གསལ་བའམ། བུམ་པ་ཆགས་པས་མར་མེ་གསལ་བ་ལྟར་གསལ་བ་རང་སྣང་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེའང་ནམ་མཁའ་འོད་གསལ་ལ་ཐིམ་པའི་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ། རང་གི་མིག་གཉིས་ནས་འོད་ཟེར་དཀར་དམར་སྐས་བཙུགས་པའམ་ཐག་པ་བརྐྱངས་པ་ལྟར་སྣང་བ་སྟེ། དེ་རང་གི་རིག་པའི་གདངས་སུ་ངོ་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་ཡར་གྱི་ཟང་ཐལ་དུ་གྲོལ་ཏེ། ངོ་སྤྲོད་སྤྲས་པ་ལས། དེའི་ཚེ་རང་གི་མིག་གཉིས་ནས་འོད་སྐས་བཙུགས་པའམ་ཐག་པ་བརྐྱངས་པ་ལྟར་སྣང་སྟེ། དེ་ངོ་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་སྐད་ཅིག་མ་ལ་ཡར་གྱི་ཟང་ཐལ་དུ་གྲོལ་ལོ། །ཞེས་གསུངས་ (༢༣༨)སོ། །དེར་ངོ་མ་ཤེས་ན་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བར་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་འོད་ལྔའི་རང་བཞིན་སོས་ཀའི་སྨིག་རྒྱུ་འགྱུ་བ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་བཀྲ་ལ་ཉམ་ང་བ་འཆར་ཏེ། འོད་ཀྱི་ནང་ནས་ཟེར་མཚོན་ཆའི་ཆར་འབབ་པ་ལྟར་ཁྲོ་བོའི་སྣང་བས་ནམ་མཁའ་གང་བ་ལ། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་སྒྲ་འབྲུག་སྟོང་ལྡིར་བ་ཙམ་བསྒྲགས་ཏེ། རང་སྣང་དུ་ངོ་ཤེས་པས་རང་རིག་ཁྲོ་བོའི་སྐུ་དང
Chinese
子之口诀。临终中阴时，不清楚之处令其清楚，如美女照镜子般的口诀。法性中阴时，相信自现，如母亲怀抱孩子般的口诀。顺便（234），有中阴时，延续业力，如在断裂的水渠上筑坝般的口诀。第一，从出生到临终之间，于自性中阴时，外以喇嘛的口诀和甚深续部教言来调伏心智。内以思维其义来断除词义的增益。秘密于意义的自性中修习，于本来清净法尽之状态中稳固，譬如鸟儿进入射程之前，从远处断除利害的增益，之后毫无犹豫地进入自己的射程一样。首先，以听闻来相信显现之义。中间，以思维来很好地断除怀疑的增益。最后，于显现感官之境中修习，于空智无离之状态中稳固。第二，临终中阴时令其清楚，观察外内秘密的死亡征兆，如果出现就做遣除的仪轨。如果无法遣除而出现融入之相时，自己清楚就可以。如果不清楚，就由喇嘛或具清净誓言的道友（235）给予口诀令其清楚。在给予口诀的过程中，如果外气已断，就将病人和自己的口鼻相对，以嗡（藏文：ཨོཾ，梵文天城体：ओम्，梵文罗马拟音：oṃ，汉语字面意思：嗡）气推动，以啊（藏文：ཨཱ，梵文天城体：आ，梵文罗马拟音：ā，汉语字面意思：啊）气引导，以吽（藏文：ཧཱུྃ，梵文天城体：हुं，梵文罗马拟音：hūṃ，汉语字面意思：吽）气安住，做五次等，出现眼睛闪烁的情况，让其观看空智的显现，对此不要改变而观看，安乐逝去吧！法性中阴时，认识自现法性的显现为自性吧！安乐逝去吧！眼睛不要迷失于金刚萨埵的密道慈悲之流的绳索显现，观看吧！安乐逝去吧！如此三次生起定解而说。这就像美女在镜子里看到自己的容貌，清楚有没有污垢和装饰的差别一样。临终时要清楚忆念口诀的意义。地融入地的征兆是身体的骨架倒在地上，无法站立。内识变得模糊。水融入水的征兆是，口鼻和眼睛流出水（236）然后干涸。牙齿和牙垢脱落。内识变得昏沉。
English
Instructions for the son. In the bardo of dying, to clarify what is unclear is like a beautiful woman looking in a mirror. In the bardo of dharmata, trusting in self-appearance is like a mother putting a child in her lap. Incidentally (234), in the bardo of existence, continuing the karma is like building a dam on a broken canal. First, from birth to the approach of death, in the natural bardo, externally, the mind is trained by hearing the instructions of the lama and the profound tantras and agamas. Internally, by thinking about its meaning, the imputations of words and meanings are cut off. Secretly, by meditating on the self-nature of the meaning, one stabilizes in the state of primordial purity and exhaustion of phenomena. For example, before a bird enters its range, it cuts off the imputations of benefit and harm from afar, and then enters its range without hesitation. First, by hearing, one believes in the meaning of the manifest. In the middle, by thinking, one cuts off the imputations of doubt well. Finally, by meditating in the realm of manifest senses, one stabilizes in the state of indivisibility of space and wisdom. Second, to clarify in the bardo of dying, examine the external, internal, and secret signs of death. If they appear, perform the ritual of reversal. If the signs of absorption appear without being reversed, it is enough if one is clear oneself. If one is not clear, then the lama or a friend with pure samaya (235) gives instructions to clarify. In the process of giving instructions, if the external breath has ceased, bring the patient's and one's own mouth and nose together, and propel the air with Oṃ (藏文：ཨོཾ，梵文天城体：ओम्，梵文罗马拟音：oṃ，汉语字面意思：嗡), guide with Ā (藏文：ཨཱ，梵文天城体：आ，梵文罗马拟音：ā，汉语字面意思：啊), and stabilize with Hūṃ (藏文：ཧཱུྃ，梵文天城体：हुं，梵文罗马拟音：hūṃ，汉语字面意思：吽), doing this five times or so, and when the eyes flicker, let them look at the appearance of space and wisdom, and without changing from this, look and pass away in peace! In the bardo of dharmata, recognize the appearance of self-appearance dharmata as your own nature! Pass away in peace! Do not be distracted by the appearance of the vajra-being's secret path, the rope of the stream of compassion, in the eyes, look! Pass away in peace! Thus, generate certainty three times and speak. This is like a beautiful woman looking at her face in a mirror, clearly seeing whether there are blemishes or differences in ornaments. At the time of death, one should clearly remember the meaning of the instructions. The sign of earth dissolving into earth is that the body's frame falls to the ground, and one cannot stand up. Internally, consciousness becomes blurred. The sign of water dissolving into water is that water flows from the mouth, nose, and eyes (236) and then dries up. Teeth and tartar fall off. Internally, consciousness becomes faint.
Chinese
灭尽。火融入火的征象是：手足四肢的脚底吸收热量，眉毛的光泽消失，内在的觉知变得混乱模糊。风融入风的征象是：外呼吸粗重且累积增多，内在的觉知变得不清晰，风融入了分别识的征象是：外呼吸哈地一声呼出，呼地一声吸入，呼吸越来越微弱直至断绝，内在的觉知变得模糊。分别识融入虚空的征象是：内在的呼吸聚集在心间，精华的白分和红分聚集，风推动精华运行，聚集在命脉中，虽然出现惊恐和害怕，但不会显现出来。那时，身语意三门分离，身体变成有形的僵硬之物，风消融于虚空之中，觉性如火星般向上升腾，不驻留而向外散发时，分别识接近融入光明，因此，分别识融入虚空被称为根本清净的显现，就像无云的晴空一般，当刹那间显现时，仅仅是认识到本初法界智慧的尽头，就能向上彻底解脱。如《日月和合经》所说：“如果法界和觉性没有改变，那么这个人就不会经历中阴，证得佛果是毫无疑问的。”第三，在法性中阴中，像孩子投入母亲怀抱一样，相信自己的显现的口诀是：觉性与局限分离，自生的光芒显现为基础显现，就像水晶的光芒向外显现，或者像瓶子破碎后蜡烛的光芒显现一样，要认识到这是自生的显现。也就是说，在虚空融入光明的第一个刹那，从自己的双眼中显现出像白色和红色的光芒，像架设的梯子或拉直的绳索一样，仅仅是认识到这是自己觉性的光芒，就能向上彻底解脱。如《自生智引导文》所说：“那时，从自己的双眼中显现出像架设的梯子或拉直的绳索一样的光芒，仅仅是认识到这一点，就能在刹那间向上彻底解脱。”（238）如果不能认识到这一点，那么被称为法性中阴，所有的显现都是五种光芒的自性，像夏季海市蜃楼般摇曳，自性光明而又令人恐惧地显现。从光芒中，像降下光芒利刃之雨一样，忿怒尊的显现充满虚空，法性的自声发出像千雷齐鸣般的巨响，如果认识到这是自己的显现，那么自生的觉性就是忿怒尊的身
English
ceases. The sign of fire dissolving into fire is: heat is absorbed from the soles of the four limbs, the radiance of the eyebrows fades, and inwardly, awareness becomes confused and obscured. The sign of wind dissolving into wind is: the outer breath becomes coarse and accumulates, and inwardly, awareness becomes unclear. The sign of wind dissolving into consciousness is: the outer breath goes out with a "ha" sound, and comes in with a "hu" sound, the breath becomes weaker and weaker until it ceases. Inwardly, awareness becomes obscured. The sign of consciousness dissolving into space is: inwardly, the breath gathers at the heart. The white and red essences gather. When the wind moves the essence and gathers in the life force, although fear and dread arise, they do not manifest outwardly. At that time, the three doors of body, speech, and mind separate, and the body becomes a tangible, inanimate object. The wind dissolves into space. When awareness, like a spark rising upwards, does not remain but goes out, consciousness is close to entering the clear light. Therefore, the dissolution of consciousness into space is called the manifestation of primordial purity, like a cloudless sky. When it appears for a moment, merely recognizing the exhaustion of primordial wisdom of the expanse and awareness, one is liberated upwards and completely. As it says in the "Union of Sun and Moon Sutra": "If the expanse and awareness do not change, then that person will not experience the bardo, and there is no doubt that they will attain Buddhahood." Third, in the bardo of dharmata, the instruction on trusting one's own appearances like a child entering its mother's lap is: awareness is separated from limitations, and one's own radiance arises as the ground appearance, like the clarity of crystal light shining outwards, or like the clarity of a lamp when a vase is broken. One should recognize that this is one's own appearance. That is, in the first instant of the dissolution of space into clear light, white and red rays of light appear from one's own two eyes, like a ladder erected or a rope stretched out. Merely recognizing that this is the radiance of one's own awareness, one is liberated upwards and completely. As it says in the "Introduction to Self-Arisen Wisdom": "At that time, rays of light like a ladder erected or a rope stretched out appear from one's own two eyes. Merely recognizing this, one is liberated upwards and completely in an instant." (238) If one does not recognize this, then what is called the bardo of dharmata arises, all appearances are the nature of the five lights, shimmering like a mirage in summer, naturally bright and terrifying. From within the light, like a rain of rays and weapon-like light, the appearances of wrathful deities fill the sky. The self-sound of dharmata resounds like a thousand thunders roaring. If one recognizes this as one's own appearance, then one's own awareness is the body of the wrathful deities.