Tibetan
པར་བརྟུལ་བར་ནི་ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་བསྣུབས་པས་སྲོག་ཡལ་ས་ངོ་ཤེས་ལ། དེ་ཉིད་རྟོགས་ཤིང་ངོ་ཤེས་པས་ཁམས་གསུམ་དུ་སླར་ལྡོག་པ་མེད་པའོ། །ཞེས་ནང་དོན་གཉིས་པ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་ལ་སྤང་བླང་གང་ཡང་མེད་པར་བསྟན་ནས། ད་ནི་ནང་དོན་གསུམ་པ་སེམས་ (༡༩༢)ཀྱི་རྟོག་པ་གདར་ཤ་བཅད་པ་གཏན་ཚིགས་རིགས་པས་གྲུབ་པ་སུན་དབྱུང་བར་བསྟན་པ་ནི། གྲུབ་པས་ནི་དྲན་རིག་སྣ་ཚོགས་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་ན། དྲན་རིག་ནི་འཁྲུལ་པའི་སེམས་སུ་འདུག་པས་བརྟགས་པ་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱིས་དེ་ལས་བདེ་བར་འབྱུང་བར་འདོད་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་ནི་དྲན་རྟོག་འཁྲུལ་པར་བྱུང་བས་གལ་ཏེ་དྲན་རྟོག་གློ་བུར་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱང་ཡོད་ན་དྲན་རྟོག་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་དམ་བདེ་བར་འདོད་པར་རིགས་ཏེ། དེ་མི་འཐད་དེ། དྲན་རྟོག་གི་འགྱུ་བ་རང་ཡལ་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཡལ་ན། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བ་ཡང་ཡལ་ནས་འགྲོ་ལ་དྲན་རྟོག་མི་ཡལ་ན་སེམས་ལས་བདེ་བ་འབྱུང་བར་མི་རིགས་སོ། །དྲན་རྟོག་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ལོག་ནས་མི་རྙེད་ལ། རྙེད་ན་སེམས་དངོས་པོར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་སྤང་བར་མི་ནུས་སོ། །སེམས་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལས་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་ལ་སེམས་རང་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དྲན་རིག་ཡལ་བས་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྟོངས་པས་སེམས་ཀྱི་མིང་ཙམ་དུ་ཡང་ཤེས་བྱ་འཁྲུལ་ (༡༩༣)པ་མེད་པས། སེམས་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཞེས་ཅི་ལ་བྱ། དེ་ལྟར་ན་ཐེག་པ་སོ་སོའི་འདོད་པ་སེམས་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ན། སེམས་ཡུལ་ཐ་དད་པ་ལ་འཇུག་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། འཇུག་ན་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པ་ལ་ཁོང་མེད་དེ། མི་འཇུག་ན་སེམས་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཞེས་རང་གི་ཚིག་གི་དམ་བཅའ་ཉམས་སོ། །གལ་ཏེ་སེམས་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ཆོས་ཉིད་དུ་འགྲོ་ཞེ་ན། སེམས་ཡུལ་ཐ་དད་པ་ལ་འཕྲོ་ཞིང་སྒོ་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཀུན་ལ་མཆེད་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་མཆེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡུལ་དེ་རང་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན་ཅིའི་ཕྱིར། ཡུལ་ལ་རང་བཞིན་མེད་པས་ཞེ་ན། མངོན་སུམ་དུ་གསལ་བས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཉིད་དང་ཡུལ་གང་དུ་སེམས་དང་ཆོས་ཉིད་གཉིས་སུ་འདུ་བར་འོས་པ་མིན་ཏེ། དེ་ལྟར་གཉིས་སུ་བྱུང་ན་རང་གི་སེམས་ཀྱང་གཞན་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། གཞན་ལས་གཞན་འབྱུང་བ་ཐུག་མེད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་མིན་ཏེ་རླུང་ལས་སེམས་བྱུང་ལ་སེམས་ (༡༩༤)ལས་རྟོག་པ་བྱུང་། རྟོག་པ
Chinese
彻底断除就是后来不再产生。像这样了知，就能摧毁心中所想的法，从而认识到生命消逝的地方。如果证悟并认识到这一点，就不会再返回三界。以上是第二个要点，即大圆满远离作为，没有任何需要舍弃或接受的。现在是第三个要点，驳斥以理证成立的心（192）的分别念，就像切割肉一样。因为成立是因为显现为各种各样的记忆和觉知。记忆和觉知存在于迷惑的心中，为什么要认为通过考察各种各样的法，可以从中获得快乐呢？心是因记忆和分别念而产生的迷惑，如果心像记忆和分别念一样是突发的，那么也应该认为记忆和分别念是法性或快乐。这是不合理的。如果像记忆和分别念的流动自行消失一样，心也消失，那么从心中产生的快乐也会消失。如果记忆和分别念不消失，那么快乐也不可能从心中产生。找不到不是记忆和分别念的心。如果找到了，就无法避免心变成实体的过失。如果说心没有生起，那么从没有生起中产生快乐是不合理的。如果说心本身就是法性，那么因为记忆和觉知的消失，心的体性就空了，即使只是心的名称，也没有迷惑的所知（193）。为什么要说心是法性呢？这样一来，如果各个宗派都认为心是法性，那么就像心进入不同的对境一样，法性也会进入。如果进入，那么法性就没有实质。如果不进入，那么说心是法性，就是违背了自己的誓言。如果说因为心没有生起，所以成为法性，那么就像心散布到不同的对境，并遍及五根等所有对境一样，法性也会遍及。如果说对境本身就是法性，那么为什么呢？如果说因为对境没有自性，所以是法性，那么这是显而易见的。这样一来，无论在法性还是对境中，都不应该将心和法性视为二元。如果这样二元对立，那么自己的心也会从他者产生。从他者产生他者，就会变成无穷无尽。事实并非如此，而是从风产生心，从心（194）产生分别念。分别念
English
To completely cut off means not to arise again later. Knowing this way, one can destroy the dharmas that are thought of in the mind, and thus recognize the place where life vanishes. If one realizes and recognizes this, there will be no return to the three realms. This is the second key point, that Dzogchen is free from action, with nothing to be abandoned or accepted. Now, the third key point is to refute, with logical reasoning, the arising of conceptual thoughts of the mind (192), like cutting meat. Because it is established that it appears as various memories and awarenesses. Memory and awareness reside in the deluded mind, so why would one think that by examining various dharmas, one can obtain happiness from it? The mind is a delusion arising from memory and conceptual thought. If the mind, like memory and conceptual thought, is sudden, then it should also be thought that memory and conceptual thought are dharmata or happiness. This is unreasonable. If the mind vanishes like the flow of memory and conceptual thought vanishes by itself, then the happiness arising from the mind will also vanish. If memory and conceptual thought do not vanish, then happiness cannot arise from the mind. One cannot find a mind that is not memory and conceptual thought. If one finds it, one cannot avoid the fault of the mind becoming a substance. If one says that the mind has no arising, then it is unreasonable for happiness to arise from no arising. If one says that the mind itself is dharmata, then because of the vanishing of memory and awareness, the nature of the mind is empty. Even if it is just the name of the mind, there is no deluded object of knowledge (193). Why say that the mind is dharmata? In this way, if each school believes that the mind is dharmata, then just as the mind enters different objects, dharmata will also enter. If it enters, then dharmata has no essence. If it does not enter, then saying that the mind is dharmata violates one's own vow. If one says that because the mind has no arising, it becomes dharmata, then just as the mind scatters to different objects and pervades all objects such as the five senses, dharmata will also pervade. If one says that the object itself is dharmata, then why? If one says that because the object has no self-nature, it is dharmata, then this is obvious. In this way, whether in dharmata or in the object, it is not appropriate to regard the mind and dharmata as dual. If such duality arises, then one's own mind will also arise from another. The arising of another from another will become endless. It is not like that, but the mind arises from wind, and conceptual thought arises from the mind (194). Conceptual thought
Tibetan
ས་འཁོར་བའི་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་བྱུང་བ་ཅིས་ཏེ་མི་རིགས་ཏེ། ཐོག་མའི་ཡང་རླུང་གི་འཕེན་པའི་ལས་མ་དག་པ་ལས་ཁམས་གསུམ་དུ་འཕངས་ལ། ད་ལྟ་ཡང་ལུས་སེམས་ཀྱི་འབྲེལ་རླུང་གིས་བྱེད་ལ་ཐ་མ་ཡང་ངན་སོང་ལ་སོགས་པར་རླུང་ལ་རྟོག་པ་ཞོན་ནས་འགྱུས་པས་འཁོར་བའི་ལས་སྣ་ཚོགས་བྱེད་ལ། རླུང་ཟད་པས་འདས་པའི་ལས་གང་ཡིན་ཡང་ཆོས་ཉིད་དུ་བྱེད་པའོ། །དྲན་པ་རང་དག་པར་ཤེས་པ་དེས་ན་རླུང་ནི་འགྱུ་བ་ཙམ་ལ་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་ཉིད་དུ་གྲོལ་བའོ། །དེ་ཉིད་འགྱུ་བ་རང་ཡལ་དུ་མ་ཤེས་པ་ལས། གནད་མེད་པའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་པའི་བདག་ཉིད་ལས་མ་གཏོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྤྱི་དོན་གསུམ་པ་ཁྱད་པར་མཆོག་གི་ཚིག་ལ་བརྟེན་ནས་ཐེག་པ་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་ལུགས་བསྟན་པ་ལ་ནང་དོན་གསུམ་དུ་བྱས་ནས་བསྟན་ཏོ།། །།ད་ནི་སྤྱི་དོན་བཞི་པ་ལྟ་སྒོམ་གྱིས་བདག་ཏུ་བཅིངས་པ་ལས་གྲོལ་བར་བསྟན་པ་ལ་ཡན་ལག་གི་དོན་བཞིས་བསྟན་པའི་དང་པོ་ལྟ་སྒོམ་ (༡༩༥)འབད་པ་མེད་པའི་ཚད་བསྟན་པ་ནི། བལྟས་པས་ཕྱི་ནང་གང་ལ་ཡང་གནད་མཐོང་བའི་གཞི་རང་གི་སེམས་ཀྱིས་རྙེད་པ་ནི། ལྟ་བ་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །འཁོར་བ་རིང་དུ་ལ་སོགས་པ་གཞུང་ན་གསལ་ལོ། །ནང་དོན་དང་པོའོ། །ད་ནི་ནང་དོན་གཉིས་པ་བསྒོམ་དུ་མེད་པའི་སེམས་ཉིད་གློད་པས་གྲོལ་བར་བསྟན་པ་ནི། བློའི་བྱ་བ་དང་བྱེད་པས་བློས་བརྟགས་སུ་མ་བསྒོམས་པར་བཞག་ན་དེ་ཉིད་གྲོལ་བ་སེམས་ཡིན་ལ། རང་གི་ལྟ་སྒོམ་གྱི་འདོད་པས་སེམས་དེ་འཆིང་བ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་བྱ་བས་ཀྱང་ཁམས་གསུམ་དུ་འཁྲིད་པར་བྱེད་ལ། འཁོར་བའི་བྱ་བས་ཀྱང་ཁམས་གསུམ་དུ་འཁྲིད་པ་ལས་མི་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་ཐག་སྒྲོག་དང་གསེར་སྒྲོག་གཉིས་འཆིང་བྱེད་དུ་ངོ་མཉམ་པ་དང་འདྲ་བས་སོ། །དེས་ན་སེམས་ལ་བྱ་བ་དང་བྱེད་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བས་བྱས་བཅོས་གང་བྱུང་ཡང་འཆིང་བས་ན། ཉག་གཅིག་དུ་མའི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཉིད་ནི། གློད་ན་ལ་སོགས་པ་གཞུང་ (༡༩༦)ན་གསལ་ལོ། །ནང་དོན་གཉིས་པའོ།། །།ད་ནི་ནང་དོན་གསུམ་པ་གཅིག་ཤེས་པས་ཐམས་ཅད་གྲོལ་བར་ལྡོག་པ་དང་བཅས་པར་བསྟན་པ་ནི། གཅིག་དྲན་བསམ་གློ་བུར་དུ་ཡལ་བར་ཤེས་པས་འཁོར་འདས་ཀུན་ཆོས་ཉིད་དུ་གྲོལ་བ་ནི། བླ་མ་དམ་པའི་གསུང་གི་གནད་ཆ་བྱད་བཟང་པོས་གྲོལ་བའོ། །དེ་ཡང་ཐེག་པ་ ཐུན་མོང་བས་འཁོར་འདས་ཀུན་དེད་པས་གཅིག་དྲན་པ་གློ་བུར་དུ་ཡལ་ས་ངོ་མ་ཤེས་པས་འཁོར་འདས་གང་ཡང་མ་ཟིན་པའོ། །སེམས་ཀྱིས་གང་མཐོང་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་བཞི་གཞུང་ན་གསལ
Chinese
为何说此有情众生皆有轮回之果？皆因最初之气，其推动之业未清净，故流转于三界。如今，身心之联系亦由气而维系，最终亦是于恶趣等处，心识依附于气而流转，故作种种轮回之业。气尽之时，无论过去之业为何，皆归于法性。若能了知觉性本自清净，则气不过是流动而已，最终解脱于法性之中。若不了知此流动本自消逝，则因无有要点，除迷乱之自性外，别无他物。如是，第三总义，依殊胜之语，显示胜于其他乘之理，分为三部分而宣说。现在宣说第四总义，即以见修行解脱系缚之我执，以四支之义宣说，首先是见修（195），宣说无勤之量：观视之时，无论内外，能以自心寻得见要点之基础，即是超越见地之法性。轮回久远等，经文中已详述。此为第一内义。现在宣说第二内义，即以放松无需修持之心性而得解脱：若不以心之作用和行为了知，不以分别念修持而安住，则此即是解脱之心。为何以自我的见修之欲念束缚此心？因为，佛法的行为亦能将人引入三界，轮回的行为亦只能将人引入三界。譬如绳索之枷锁与黄金之枷锁，二者在束缚方面并无差别。因此，心若远离作为与行动之边，则无论做什么样的造作，皆是束缚。因此，唯一远离多重戏论之心性，放松等，经文（196）中已详述。此为第二内义。现在宣说第三内义，即了知一法，则一切皆得解脱，并包含回遮：若能了知一念倏然消逝，则轮回与涅槃皆于法性中解脱。此乃上师殊胜之语之要点，以善巧方便而得解脱。然而，共同乘以轮回与涅槃追逐，因不了知一念倏然消逝之真正处所，故轮回与涅槃皆未把握。心之所见皆止息等四句，经文中已详述。
English
Why is it said that all sentient beings have the fruit of samsara? It is because the initial air, its propelling karma is not purified, therefore it transmigrates in the three realms. Now, the connection of body and mind is also maintained by air, and ultimately, in the evil realms and so on, consciousness relies on air and transmigrates, thus performing various karmas of samsara. When the air is exhausted, whatever past karma there may be, it all returns to the nature of reality. If one can realize that awareness is inherently pure, then air is merely a movement, and ultimately liberated into the nature of reality. If one does not realize that this movement inherently vanishes, then because there is no essential point, there is nothing other than the nature of delusion. Thus, the third general meaning, relying on the words of supreme distinction, shows the reason for being superior to other vehicles, and is explained in three parts. Now, the fourth general meaning is explained, which is to liberate from the self-grasping bound by view and meditation, and is explained with four branch meanings. First, view and meditation (195), explaining the measure of effortless: When looking, the basis for seeing the essential point in both inner and outer is found by one's own mind, which is the nature of reality beyond view. Samsara is long, etc., is explained in detail in the text. This is the first inner meaning. Now, the second inner meaning is explained, which is to liberate by relaxing the mind itself, which cannot be meditated upon: If one does not meditate with conceptual thoughts and actions of the mind, but abides without fabrication, then that itself is the liberated mind. Why bind this mind with one's own desires for view and meditation? Because, the actions of Dharma can also lead one into the three realms, and the actions of samsara can only lead one into the three realms. For example, the shackles of rope and the shackles of gold are the same in terms of binding. Therefore, if the mind is free from the extremes of action and non-action, then whatever fabrication arises is a binding. Therefore, the mind itself, which is the single one, free from the proliferation of many, relaxing, etc., is explained in detail in the text (196). This is the second inner meaning. Now, the third inner meaning is explained, which is that knowing one thing, everything is liberated, including refutation: If one can realize that a single thought suddenly vanishes, then samsara and nirvana are both liberated into the nature of reality. This is the essential point of the supreme guru's words, liberated by skillful means. However, the common vehicle chases after samsara and nirvana, because it does not know the true place where a single thought suddenly vanishes, therefore neither samsara nor nirvana is grasped. Whatever the mind sees ceases, etc., the four sentences are explained in detail in the text.