Tibetan
ཡལ་གཅིག་སྣང་བས་རང་ངོ་འབྲེལ་མེད་ཕྱེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཕྱེད་པས་གདིང་གྲོལ་བ་བཞིའི་ཐོག་ཏུ་བཅད་ཅིང་བཙལ་དུ་མེད་པར་བཅས་པས། ད་འཁོར་བ་རང་ཐོག་ཏུ་ལྡོག་པ་མེད་པའི་རྩད་རང་སེམས་ཡལ་བའི་དུས་སུ་ཆོད་པས། ད་ཁམས་གསུམ་དུ་ལྡོག་པའི་རྟེན་མེད་པའོ། །ཞེས་དེ་དག་གིས་སེམས་ཀྱི་དམིགས་གསུམ་པའི་བསྡུས་པའི་དོན་དང་པོ་གནད་ལ་བརྟེན་ནས་ཁྱད་པར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་བསྟན་པ་ལ་ཡན་ལག་གི་དོན་དགུར་བྱས་ནས་བསྟན་ཏོ།། །།ད་ནི་སྤྱི་དོན་ (༡༦༣)ཐ་མ་སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཚིག་དང་བཅས་ཏེ་བསྟན་པ་ལ། ཡན་ལག་གི་དོན་གཉིས་ཀྱི་ས་བསྟན་པའི་དང་པོ་དབྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ན་ཡེ་ཤེས་རང་གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ནི། ཨེ་མ་ཧོ་ཞེས་ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་ཚིག་ཁྱད་པར་ཡེ་ཤེས་དངོས་བསྟན་ཞེས་པའི། དེ་ཡང་སེམས་ཞེས་ངོ་བོ་མེད་པས་མཚན་ཉིད་གང་དུ་ཡང་མ་གྲུབ། དེ་ལྟར་མ་གྲུབ་ཀྱང་འགྱུ་བ་སྣ་ཚོགས་པ་ལ་རྟོག་པས། དེ་ཡང་ཡལ་སར་ཡལ་པས་རྒྱུ་རྐྱེན་གང་གིས་ཀྱང་མ་བསྐྱེད། ཟད་སར་ཟད་པས་འབྲས་བུ་ངེས་པ་གང་དུ་ཡང་གྲུབ་པ་མེད་པས་ན། སྟོང་པ་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་མ་བསྐྱེད་པ་དང་། ངོ་བོ་དེ་རྒྱུ་དང་མཚན་ཉིད་གང་ནས་ཀྱང་བཙལ་དུ་མི་རྙེད་པ་དང་། ངོ་བོ་དེ་ལ་གཞི་མེད་པས་རྟོག་པའི་ཁུངས་སྒོ་འགགས་པ་དང་། རྩ་བ་མེད་པས་ལྡོག་པའི་རྐྱེན་གང་ལ་ཡང་རག་མ་ལུས་པའོ། །དེ་རྣམས་ལ་མཁས་པས་ནི། ཐོག་མ་བྱུང་ས་མེད་པས་དངོས་པོ་སྟོང་པར་ཤེས་པ་དང་། བར་དུ་གནས་ས་མེད་པས་ཡལ་བའི་དུས་ཚོད་ཟིན་པ་དང་། ཐ་མ་འགྲོ་ས་མེད་པས་ལྡོག་པའི་གཞི་སྟོངས་ (༡༦༤)བ་ནི། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འགྱུར་རྟོག་པ་གློ་བུར་བར་ཆད་ཟིན་པས། ཅིར་སྣང་ཤེས་བཞིན་གྱི་བྱ་རས་ངོ་ཤེས་པས། རྟོག་པ་ཅི་བྱུང་ཡེ་ཤེས་སུ་གྲོལ་བས། སེམས་ཀྱི་རྟོག་ཚོགས་ཀྱི་མིང་མེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། ནམ་མཁའ་རྟོག་པ་སྐྱེ་མེད་ཅིང་། །རྟོག་པ་དེ་ཉིད་ནམ་མཁའ་འདྲ། །ཞེས་པས་སོ། །སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་དྲན་པ་སྣ་ཚོགས་པས་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་གནས་པས་སྟོང་ལ། སྟོང་པས་ཡལ་བ་ནི་མཁས་པས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་འགྱུ་བ་སྟོང་དག །དྲན་པ་རང་ཡལ། འགྱུ་བས་རྗེས་མེད་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་སྟེ། དེའི་ཚད་ནི་དྲན་རྟོག་སྣ་ཚོགས་སུ་ཤར་བ། ཤར་སར་ནུབ་པ། ནུབ་ས་ནས་སྟོངས་པའོ། །དེ་བྱར་མེད་རང་དག་ཏུ་ཟིན་པ་ནི། སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་ལ་མི་གནས་པས། ལུས་སེམས་ལ་འབྲེལ་མེད་པར་ངོ་ཤེས་པའོ། །ཡང་སེམས་ཀྱི་འགྱུ་དུས་ནི་རྟོག་པ་ཕྲ་རགས་བར་པ་ལས། འཇུག་པ་
Chinese
一念之显现，使自性与关联分离。如此分离，则在四种解脱之基础上断绝，并被视为不可寻觅。现在，轮回不再自行逆转，其根源在于心念消逝之时已断绝。现在，已无于三界中逆转之所依。如是等等，以心之第三种所缘之总摄，第一个要点是依凭要诀而显示特殊智慧之显现，分为九个支分要点而显示。 现在，总义（163）之最后，以词语一并显示心与智慧之差别。在显示支分二义之地的第一个，依凭差别而显示智慧自性，即：唉玛吙（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思），意为奇哉，此为殊胜智慧之真实显现。所谓心，因无自性，故任何体性皆不成立。虽不成立，然以念头而生起种种动摇。此亦于消逝之处消逝，故不为任何因缘所生。于耗尽之处耗尽，故任何决定之果皆不成立。因此，空性不为因缘所生，且其体性从任何因与体性皆不可寻觅，且其体性无有基础，故念头之源头被阻断，且因无根，故不依赖于任何逆转之缘。对于这些，智者知晓：因无初始生起之处，故知事物为空性；因无中间住留之处，故把握消逝之时机；因无最终去处，故逆转之基础空虚（164）。智慧之动摇，念头之突发中断已结束。无论显现为何，皆已认识觉知之作用。无论生起何种念头，皆已解脱为智慧。心之念头集合已无名称。如是亦云：虚空念头无生，念头即如虚空。如是说。心之自性，以种种念头而进入一切境，此亦因住留而为空，因空性而消逝，此乃智者所为。如是，则动摇应为空。念头自灭。动摇无痕迹，此乃智慧之境。其尺度为：种种念头生起，于生起之处消逝，从消逝之处空无。此无为自净已完成，因不住于前后生，故认识到与身心无关。又，心之动摇之时，从细、粗、中等念头生起，进入
English
The appearance of a single thought separates self-nature from connection. Thus separated, it is cut off on the basis of the four liberations and is considered unsearchable. Now, the root of samsara, which does not reverse on its own, is severed when the mind vanishes. Now, there is no basis for reversing in the three realms. Thus, the first point of the summary of the mind's third object of focus is to rely on the key point to show the appearance of special wisdom, which is shown in nine branch points. Now, the last of the general meanings (163), the difference between mind and wisdom is shown together with words. The first of the two branch meanings is to show the nature of wisdom itself based on the difference: Emaho (藏文,梵文天城体,梵文罗马拟音,汉语字面意思), which means wonderful, is the actual manifestation of special wisdom. That is, the mind, because it has no essence, no characteristic is established anywhere. Even though it is not established, it thinks of various movements. It also vanishes in the place where it vanishes, so it is not produced by any cause or condition. Because it is exhausted in the place where it is exhausted, no definite result is established anywhere. Therefore, emptiness is not produced by causes and conditions, and its essence cannot be found from any cause or characteristic, and its essence has no basis, so the source of thought is blocked, and because it has no root, it does not depend on any cause of reversal. For these, the wise know: because there is no place where it first arises, they know that things are empty; because there is no place to stay in the middle, they seize the time of vanishing; because there is no place to go in the end, the basis of reversal is empty (164). The movement of wisdom, the sudden interruption of thought has ended. No matter what appears, the function of knowing awareness is recognized. Whatever thought arises, it is liberated into wisdom. The collection of thoughts of the mind has no name. It is also said: The sky is unborn of thought, and thought is like the sky. So it is said. The nature of the mind is that various memories enter all objects. It is empty because it stays, and it vanishes because of emptiness, which is done by the wise. In this way, movement should be empty. Memory vanishes by itself. The absence of traces of movement is the realm of wisdom. Its measure is: various thoughts arise, disappear where they arise, and are empty from where they disappear. This effortless self-purification is completed because it does not dwell in the past and future lives, so it recognizes that it is unrelated to body and mind. Also, the time of the mind's movement arises from subtle, coarse, and intermediate thoughts, and enters
Tibetan
ལས་ཀྱི་རླུང་གིས་བྱས། དྲན་པ་ཡུལ་ཐ་དད་པས་བླང་། ཤར་བ་གཏད་མེད་རང་གྲོལ་བར་ཤར། གནས་པ་བསམ་ངོ་རང་དག་པར་ (༡༦༥)གནས་པ་ལ་མཁས་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྐྱེན་ནི། དྲན་བསམ་ཡལ་བའི་ཚད་བྲིན་པས་རླུང་སེམས་ལ་དབང་ཐོབ་པས། འཁོར་འདས་འབྲེལ་ཆད་པས། སྣང་རྟོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གྲོལ་བར་གཏན་ལ་ཕེབས་པ་ནི། ཕྱི་སྣང་བའི་དམིགས་པ་དག་པས་རྐྱེན་མེད་ན་ཡེ་ཤེས་འཆར་བའི་ཡུལ་སྟོངས་ལ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ན་ཡེ་ཤེས་རང་ཡིན་པར་གཏན་ལ་མི་ཕེབས་པས་སོ། །ཡང་སེམས་ཀྱི་ཡལ་ས་ནི་བློ་སྔ་ཕྱིའི་བར་ཡལ་བས། རྒྱུ་མཚན་གོང་འོག་གི་སྡེབས་མེད་ལ། དྲན་པ་སྔ་ཕྱིའི་བར་དུ་ཡལ་བས། བློ་མ་བུའི་འཆུག་མེད། སྣང་ཤེས་སྔ་ཕྱིའི་བར་དུ་ཡལ་བས་འཇུག་པ་ཐ་དད་པ་ལ་ལྟོས་མི་འཆའོ། །དེ་དག་འགྱུ་མེད་རང་དག་ལ་མཁས་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་ངོ་སྟོང་པ་མཚན་ཉིད་གང་དུ་ཡང་མ་གྲུབ་པས་གནས་པ་ལ་མི་འཕྲོ་བས་རང་སར་བརྟན་པར་བྱས་པའོ། །སེམས་ཀྱི་མེད་པ་ནི། ཐོག་མ་རྒྱུ་ཡིས་མ་བསྐྱེད་པས་རང་ངོ་ལ་མ་རིག་པ་མེད། ཐ་མ་རྐྱེན་གྱིས་མ་བཤིགས་པས་དྲན་བསམ་ (༡༦༦)ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ས་ནི་ཕྱི་སྣང་བ་ཡིན་པས། རྐྱེན་ཆོས་ཉིད་དུ་གྲོལ། ནང་འགྱུ་བ་ཡིན་པས་རྣམ་རྟོག་ཉིད་ལས་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཡེ་ཤེས་རྣམས་ཀྱི་ཚད་ནི། དྲན་པ་བློས་མ་དཔྱད། དྲན་མེད་དུ་ཡིད་ཀྱིས་མ་བརྟག། སྐྱེ་མེད་དུ་ཤེས་བྱས་མ་ཕྱེ། བློ་འདས་སུ་ལུང་གིས་མ་བསལ་བ་ནི་རང་གསལ་དངོས་མེད་ལ་མཁས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་ནང་དོན་དང་པོ་དབྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡེ་ཤེས་རང་གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ནས་ད་ནི་ནང་དོན་གཉིས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་གནད་དེ་ཡང་ལུང་རིག་གིས་འབད་པས་གྲུབ་པར་བསྟན་པ་ནི། སྟོང་པའི་སེམས་ནི་མི་སྣང་ཕྱིར། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་སེམས་ངོ་བོས་སྟོང་པས་རྒྱུ་མཚན་དུ་མ་གྲུབ་པས། སེམས་ནི་དངོས་པོ་གཟུགས་ཅན་དུ་མི་སྣང་བས། སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་མི་བདེན་ཏེ། སེམས་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་ཉེ་བར་ལེན་ན། ལུས་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་སེམས་མིག་གིས་མཐོང་བར་འགྱུར་ཏེ། ལུས་ལས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་ན། ལུས་བོར་ནས་ (༡༦༧)འགྲོ་བས་སེམས་ལ་ལྟོས་པ་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་གང་ཟག་སུ་ཡིས་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་ཡོད་པར་འཛིན་ན། སྔ་མ་འགགས་ནས་ད་ལྟའི་ལུས་མེད་པར་ཡིད་ཆེས་ཏེ། ཡིན་ནོ་རེ་ཤེ་ན་ལུས་གཞན་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་ལུས་གཞན་པ་ལས་སེམས་ཀྱང་གཞན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྔ་མ་ལ་སྐྱེ་བ་ཡོད་མི་སྲིད་ལ། གལ་ཏེ
Chinese
由业之风所作，念头被不同的境所取。显现无执著而自解脱地显现，安住于觉知自清净地（165）安住，精通于此乃是智慧之缘。念头消逝的程度，凭借于此而获得对风心的掌控，轮回与涅槃的关联断绝。显现与觉悟的一切法都最终确定为自解脱，这是因为外在显现的目标清净，无有因缘则智慧显现的处所空无。没有业和烦恼，则智慧即是自性，无法最终确定。此外，心的消逝之处在于前后念之间的消逝，因果上下之间没有关联。念头在前后之间消逝，则智慧不会母子相混。显现与觉知在前后之间消逝，则不会依赖于不同的进入方式。精通于这些无动摇的自清净，智慧的自性空性，任何特征都未成立，因此不会散乱于安住，从而稳固于自处。心的不存在是，最初不是由因而产生，因此自性中没有无明。最终不是由缘而破坏，因此念想（166）没有生起之处，这是因为外在显现是，因缘在法性中解脱。内在是动摇，因此智慧源于分别念本身。一切智慧的尺度是，念头不由智慧衡量，无念不由意识判断，无生不由知识区分，超越智慧不由经典消除，这就是精通于自明无实的瑜伽士。如是，第一个内涵是依靠区分来显示智慧的自性，现在第二个内涵是，如此的要点也通过经教和理证的努力而成立，即“空性的心不显现之故”。等等所显示的是，心的自性是空性，因此无法成立为理由，心不是物质性的事物，因此不显现，所以前后世不真实。如果心的业力接近，就像看到身体一样，心也会被眼睛看到，因为身体与业力有关。如果身体接近，身体抛弃（167）后离去，则不依赖于心。因此，如果有人认为有前后世，则相信前世已灭，而现在的身体不存在。如果是这样，就像其他身体产生一样，心也会从其他身体产生，因为前世不可能存在。如果
English
Done by the wind of karma. Memory is taken by different places. Appearing, it appears in self-liberation without attachment. Abiding, it abides in the self-purification of thought (165). Being skilled in abiding is the condition for wisdom. Because the measure of the disappearance of memory and thought is sold, one gains control over the wind-mind. Because the connection between samsara and nirvana is severed. All the dharmas of appearance and realization are definitively established as self-liberation. This is because if the object of external appearance is pure and there is no condition, the place where wisdom arises is empty. If there is no karma and affliction, wisdom is itself, and it cannot be definitively established. Furthermore, the place where the mind disappears is the disappearance between the previous and subsequent thoughts. There is no connection between the upper and lower causes. Because memory disappears between the previous and subsequent thoughts, there is no confusion between the wisdom and the mother. Because appearance and consciousness disappear between the previous and subsequent thoughts, one does not rely on different ways of entering. Being skilled in these unwavering self-purifications, the self-nature of wisdom is emptiness, and no characteristic is established anywhere, so it does not scatter in abiding, and thus it is stabilized in its own place. The non-existence of the mind is that it is not produced by cause in the beginning, so there is no ignorance in its own nature. It is not destroyed by conditions in the end, so there is no birth in memory and thought (166). This is because external appearance is that conditions are liberated in the nature of dharma. The inner is wavering, so wisdom arises from conceptual thought itself. The measure of all wisdoms is that memory is not measured by wisdom, non-memory is not judged by consciousness, non-birth is not distinguished by knowledge, and transcendence of wisdom is not eliminated by scriptures. This is called a yogi who is skilled in self-luminous non-existence. Thus, the first meaning is to show the self-nature of wisdom by relying on distinction. Now the second meaning is that such a key point is also established by the effort of scripture and reasoning, that is, "Because the empty mind does not appear." What is shown by etc. is that the self-nature of the mind is emptiness, so it cannot be established as a reason. The mind is not a material thing, so it does not appear, so the previous and subsequent lives are not true. If the karma of the mind is close, just as seeing the body, the mind will also be seen by the eyes, because the body is related to karma. If the body is close, the body is abandoned (167) and leaves, then it does not depend on the mind. Therefore, if someone believes that there are previous and subsequent lives, then they believe that the previous life has ceased and the present body does not exist. If so, just as other bodies are produced, the mind will also be produced from other bodies, because the previous life cannot exist. If