Tibetan
ད་མེད་ཀྱི་སེམས་ཉིད་གཏད་མེད་དུ་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་གནད་དེ་ལ་སྦར་འདྲིས་ཀྱི་མི་ཕྱིས་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་ཤེས་པ་དང་འདྲ་སྟེ། ད་བསྐྱར་ནས་འདྲིས་པ་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ། ཡེ་གྲོལ་ལ་བསྐྱར་གཞི་མེད་པའི་གནད་དེ། དེ་ལ་མིང་དུ་བཏགས་ན། རྟེན་མེད་ཀྱི་རིག་པ་ཙེན་མིན་དུ་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཤེས་པ་ཙམ་ལས་དེ་གྲོལ་མི་དགོས་པའི་གནད་ཡིན་པས་ན། དེ་ཉིད་ལ་གོམས་པས་ནི་མཐོང་བས་བདེ་ལ་ཤེས་པས་སྟོང་པས་སྟོང་པ་ན། དེ་ཉིད་ལ་མིང་དུ་བཏགས་ན་གདིང་དང་ལྡན་ཞིང་ཁམས་གསུམ་དུ་མི་ལྡོག་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གོམས་མི་དགོས་པས་སེམས་ཉིད་མེད་པས་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་རང་གི་རིག་པ་ལས་གྲོལ་ས་མེད་དོ། །ཞེས་དེ་དག་གིས་བསྡུས་པའི་དོན་ལྔ་པ་ཐབས་ཀྱི་འཇུག་པ་ཁྱད་པར་ཅན་བླ་མ་དྲིན་ཅན་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བར་བསྟན་པ་ལ་ནང་དོན་ (༡༡༤)གསུམ་དུ་བྱས་ནས་བསྟན་ནས། ད་ནི་སེམས་ཀྱི་དམིགས་དང་པོའི་སྤྱི་དོན་དྲུག་པ་ཡལ་ས། དུས་གནད་ལ་བརྟེན་ནས་ལྟ་སྒོམ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་འདས་པར་བསྟན་པ་ལ་ནང་དོན་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་དང་པོ་གནད་མཐོང་བའི་འགྲོ་བ་རྣམས་སླར་ཁམས་གསུམ་དུ་མི་ལྡོག་པའི་དཔེ་དང་བཅས་པ་ནི། གང་ལས་བྱུང་བ་གང་བྱུང་ནུབ། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ། གང་ལས་བྱུང་ན་གནད་ཤེས་པ་ལས་བྱུང་བས། རྣམ་པར་རྟོག་པ་གློ་བུར་བ་གང་བྱུང་བ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཀློང་དུ་ནུབ་པའོ། །དེ་ཡང་ཆོས་ཉིད་དེ་གང་ལས་སྐྱེས་པ་རྟོག་པ་ཐ་དད་པ་འགགས་པས་མི་ཤེས་སོ། །དེ་ཅིས་མི་ཤེས་ཞེ་ན། དུས་ཕྱིས་རྟོག་པ་གློ་བུར་བ་རྣམས་འགགས་པ་ནི་རྒྱུ་རང་དག །ཡལ་རྐྱེན་རང་འགགས། ཡལ་ས་ལ་ལྟོས་ཟད་པ་དམིགས་མེད་གཞི་མེད་པའི་སེམས་དེས་རིག་པ་ནི་རྩ་མེད་རིས་མེད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་དག་གོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་པས་ཁམས་གསུམ་དུ་ལྡོག་པ་མེད་ཅིང་དམིགས་གཏད་རྗེས་མེད་པའི་སེམས་ཉིད་རང་སར་ཡལ་བ་ནི། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་སྒྱུ་རྩལ་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ (༡༡༥)གིས་གནམ་དུ་མདའ་འཕངས་པས་སླར་ལྡོག་པ་མེད་ཅིང་། དམིགས་པའི་འབེན་མེད་ལ། རྗེས་དང་གཏད་ས་མེད་པ་དང་། ཡུལ་མེད་པར་ཟང་ཐལ་བ་བཞིན་དུ་རིག་པ་ཉིད་གཞི་ལ་ཐིམ་པས་འཕྲལ་རྐྱེན་གློ་བུར་གྱི་རྟོག་པ་རྣམས་འདིར་སོང་གི་གཏད་མེད་ལ། སེམས་ཉིད་ཕྱོགས་དང་རིས་མེད་པར་ཡལ་བའོ། །དེ་ཡང་དངོས་པོ་ལ་ལྡོག་པ་མེད་པས་སྟོང་པ་རིས་མེད། དེ་ཉིད་གནས་སྐབས་སུ་ནམ་མཁའ་ལས་གར་ཡང་སོང་བ་མེད་པས་དངོས་མེད་ཟང་ཐལ། དེ་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལ་ཡང་གནས་པ་མེ
Chinese
这被称为无有的心性解脱于无所依。像这样的要点，就像不常交往的人突然见到后就认识一样。现在还需要再次熟悉什么呢？对于本来解脱没有再次建立基础的要点，如果给它命名，就称为无所依的觉性解脱于岑敏。因为仅仅是知道它，就不需要从中解脱的要点，所以，如果习惯于它，就是以见而安乐，以知而空，空性之中空性。如果给它命名，就称为具有把握且不退转于三界的瑜伽士。因为不需要习惯于它，所以心性是无有的，仅仅是见到，就从自己的觉性中没有解脱之处。如是等等所概括的第五个意义，依靠恩德具足的上师而生起，在开示此理时，分为三个内涵（114）来开示。现在，心的第一个所缘的总义，第六个是消融之处。依靠时机要点，开示超越观修作意，以两个内涵来开示，第一个是见到要点的行者们不再退转于三界的比喻：从何处生起，何处生起而消逝。等等这样开示。从何处生起呢？从了知要点而生起，所以，无论生起什么暂时的分别念，都会在法性的虚空中消逝。而且，那个法性是从何处产生的呢？因为各种不同的分别念止息了，所以无法知道。为什么无法知道呢？因为之后暂时的分别念止息，是因自解脱，消融的助缘自止息，在消融之处耗尽了期待，那个无所缘、无基础的心，使觉性成为无根无边的清净心。像这样了知，就不会退转于三界，而且无所依、无踪迹的心性在自身消融，比如一个具有最高技艺的人（115）向天空射箭，不会再返回，没有瞄准的目标，没有踪迹和落点，像无处可去的空虚一样，觉性融入于基础，所以暂时的、突发的分别念没有去处，心性消融于无偏无执。而且，因为事物没有退转，所以空性是无边的。它在当下没有去往虚空之外的任何地方，所以无有事物是空虚的。它也没有停留在虚空中。
English
This is called the mind-essence of non-being liberated into non-reliance. Such a key point is like recognizing someone you don't often associate with when you suddenly see them. What need is there to become familiar again? For the key point of original liberation, which has no basis for re-establishment, if it is given a name, it is called the awareness of non-reliance liberated into Tsem-min. Because merely knowing it is the key point of not needing to be liberated from it, therefore, if one becomes accustomed to it, it is ease through seeing, and emptiness through knowing, emptiness within emptiness. If it is given a name, it is called a yogi who possesses certainty and does not regress in the three realms. Because there is no need to become accustomed to it, the mind-essence is non-being, and merely seeing it, there is no place to be liberated from one's own awareness. Thus, the fifth meaning, summarized by these, is that the special entry of means arises by relying on the kind lama. In explaining this, it is explained in three inner meanings (114). Now, the general meaning of the first object of the mind, the sixth is the place of dissolution. Relying on the key point of time, it is shown to transcend contemplation and mental activity, and it is shown in two inner meanings. The first is the analogy of those who see the key point not regressing to the three realms: From where it arises, where it arises, it disappears. And so on, it is shown. From where does it arise? It arises from knowing the key point, therefore, whatever temporary conceptual thoughts arise, they disappear into the expanse of the nature of reality. Moreover, from where does that nature of reality arise? Because various different conceptual thoughts have ceased, it cannot be known. Why cannot it be known? Because the cessation of temporary conceptual thoughts afterwards is the cause of self-liberation, the dissolving conditions cease by themselves, and at the place of dissolution, expectations are exhausted. That objectless, baseless mind makes awareness into a rootless, boundless pure mind. Knowing in this way, there is no regression to the three realms, and the mind-essence of non-reliance and tracelessness dissolves in itself. For example, a person with supreme skill (115) shoots an arrow into the sky, it does not return, there is no target to aim at, no trace or landing place, like emptiness with nowhere to go, awareness itself dissolves into the ground, so temporary, sudden conceptual thoughts have nowhere to go, and the mind-essence dissolves without bias or attachment. Moreover, because things do not regress, emptiness is boundless. At that moment, it has not gone anywhere beyond the sky, so the absence of things is emptiness. It does not even remain in the sky.
Tibetan
ད་ལས་ལ་ཡང་ལྟུང་བ་མེད། སིངྒ་ལའི་མདའ་བར་སྣང་ལ་རླུང་གིས་བཏེག་ནས་འབབ་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །གྲོལ་བ་ཡལ་བའི་ཚད་ཤེས་པའི་སེམས་འདི་དེ་ལའང་ནི་སྐྱེས་བུ་སྒྱུ་རྩལ་དང་ལྡན་པས་སིངྒ་ལའི་མདའ་གནམ་དུ་འཕངས་པ་དེ་དང་མཚུངས་སོ། །ཞེས་ནང་དོན་དང་པོ་གནད་མཐོང་བའི་འགྲོ་བ་རྣམས་ཁམས་གསུམ་དུ་མི་ལྡོག་པའི་དཔེ་དང་བཅས་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ནང་དོན་གཉིས་པ་དེ་ལྟར་གནད་མཐོང་ཞིང་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་ལྟ་སྒོམ་འབད་པ་ལ་མ་ (༡༡༦)བརྟེན་པར་རང་གྲོལ་བར་བསྟན་པ་ནི། དེ་ཡང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡེ་ནས་སྟོང་པར་གནས་པས་གང་ཤར་ཅིར་སྣང་ཡང་རང་གནས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལས་མ་འདས་པའོ། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཕྱི་སྣང་རྐྱེན་ཐ་དད་པ་དེ་ཉིད་ལ་གཏད་པ་ཙམ་གྱིས་རང་སར་ཡལ་བས། འགག་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་ཡིད་ཆེས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འཁོར་འདས་གཉིས་རང་སར་གྲོལ་བས་མཐོང་སྣང་དུས་གཅིག་ལ་འགག་པའོ། །དེ་ལ་མིང་དུ་བཏགས་ན་འཁོར་འདས་གཉིས་དུས་གཅིག་ལ་ཁྱེར་བས་འཁྲུལ་པའི་སྣང་བ་དུས་གཅིག་ལ་ཆོད་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གོམས་པ་མི་དགོས་པས། གནད་དེ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་ཤེས་ལ། ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་གྲོལ་བས་ན། སྒོམ་པ་བཞག་སར་གནས་ལ། གནས་སར་སྟོངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་གང་ལས་བྱུང་ན་ཐོག་མ་ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་བརྟགས་པས། སེམས་ཀྱི་འཇུག་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེ་བས་ན། དེ་ལ་རྒྱུན་དུ་སྤྱོད་པས་ན་སྤྱོད་པའོ། །དེ་དག་གིས་ནི་སྤྱི་དོན་ཐ་མ་ལ་གཉིས་སུ་བྱས་ནས་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ངེས་ཚིག་དབྱེ་བ་གོང་ (༡༡༧)དུ་བསྟན་ཏེ། །དམིགས་ནི་བསལ་བར་བྱེད་པའོ། །དང་པོ་ནི་གྲངས་ཀྱི་གནས་ཏེ་ཐོག་མའོ། །བསྡུས་པ་ནི་སྤྱི་དོན་དྲུག་གིས་བསྟན་པའོ། །བསམ་པ་ནི་འདས་མ་འོངས་ད་ལྟའི་འོ། །གང་ནས་བྱུང་རྒྱུ་མེད་པས་སྟོང་དག །འབྲས་བུ་མེད་པས་བསྐྱར་མེད་ཡེ་གྲོལ་ལོ། །དེ་ཡང་སྣང་ཤེས་སྔ་ཕྱིའི་བར་དུ་ངོས་བཟུང་བས་བློ་མ་བུའི་སྟོབས་མེད་ལ། རྟོག་པ་སྔ་ཕྱིའི་བར་དུ་ངོས་བཟུང་བས་ལས་དང་བག་ཆགས་ཀྱི་གཞི་སྟོངས། ཆོས་ཉིད་སྔ་ཕྱིའི་བར་དུ་ངོས་བཟུང་བས། འཁོར་འདས་གཉིས་ཀྱི་ལྟོས་ཟད། རྒྱུ་རྐྱེན་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ངོས་བཟུང་བས། ལྟ་སྒོམ་སྤྱོད་པ་འབྲས་བུ་ལ་རག་མ་ལུས། བློ་སྔ་ཕྱིའི་བར་དུ་ངོས་བཟུང་བས་བྱ་བྲལ་སོ་མའི་ལམ་བསལ། འཁྲུལ་པ་སྔ་ཕྱིའི་བར་དུ་ངོས་བཟུང་བས་སྣང་རྐྱེན་ཐ་དད་པ་ཆོས་ཉིད་ལས་འགྲོ་ས་མེད་པའོ། །དེ་ལྟར་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ལ་བལྟས་པས་འཁོར་འ
Chinese
从此以后也不会再堕落了。犹如辛嘎拉的箭被风吹到空中不会掉下来一样。知道解脱消失的程度的这个心，也像是具有艺术的人将辛嘎拉的箭射向天空一样。如是，第一个内容，开悟的众生不会再轮回三界，用比喻的方式阐述了。现在是第二个内容，像这样开悟并且仅仅是知道，不依赖观修的努力而自然解脱的阐述是：心的本体本来就安住在空性中，所以无论显现什么，都不会超出自身安住的大乐。因为心没有本体，仅仅是专注于外在显现的各种因缘，就会自然消失，因此要相信寂灭的法性。因此，轮回和涅槃这两种心的果，在自身解脱，所以显现会在同一时间停止。如果给它命名，就是轮回和涅槃同时被带走，因此称为在同一时间切断迷惑显现的见解。因为不需要习惯，仅仅是看到那个要点就知道了，仅仅是知道就解脱了，所以安住在放下观修的地方，安住在空性中。如果问这是从哪里来的，首先是观察身语意的因缘，会产生特殊的心之作用，因此经常使用它，所以是使用。这些就是将最后的总义分为两部分来阐述的。心的自性、定义、分类已经在前面（117）阐述了。所缘是遣除的。第一是数字的位置，是最初。总摄是用六个总义来阐述的。思考是过去、未来、现在的。从哪里来都没有本体，所以必须是空性。没有结果，所以没有重复，本来就解脱了。也就是说，在显现和觉知的先后之间进行识别，就没有母子智慧的力量。在念头的先后之间进行识别，业和习气的根基就空了。在法性的先后之间进行识别，轮回和涅槃的依赖就结束了。在因和缘的先后之间进行识别，观修、修行和结果就不再需要依赖。在智慧的先后之间进行识别，就清除了无为自成的道路。在迷惑的先后之间进行识别，各种显现的因缘就没有超出法性的去处。像这样，观察自性空性，轮回
English
From now on, there will be no more falling. It is like the arrow of Sinhala being carried by the wind in the sky and not falling down. This mind that knows the extent of liberation and disappearance is also like a skilled person shooting the arrow of Sinhala into the sky. Thus, the first content, that enlightened beings will not return to the three realms, is explained with metaphors. Now, the second content, which explains that simply seeing and knowing in this way, without relying on the effort of contemplation, is naturally liberated, is: The essence of the mind abides in emptiness from the beginning, so whatever arises or appears does not go beyond the great bliss of its own state. Because the mind has no essence, merely focusing on the various external appearances and conditions, it naturally disappears into its own place, therefore, one should have faith in the nature of cessation. Therefore, the two fruits of the mind, samsara and nirvana, are liberated in their own place, so appearances cease at the same time. If it is given a name, it is called the view that cuts off the illusion of appearance at the same time by taking samsara and nirvana at the same time. Because there is no need to become accustomed to it, one knows it simply by seeing that point, and because one is liberated simply by knowing it, one abides in the place where contemplation is abandoned, and it is called emptiness in the place of abiding. If one asks where this comes from, it is because the causes and conditions of body, speech, and mind are first examined, and a special function of the mind arises, therefore, it is constantly used, so it is use. These are the explanations that divide the final general meaning into two parts. The nature, definition, and classification of the mind have already been explained above (117). The object of focus is what is eliminated. The first is the position of numbers, which is the beginning. The summary is explained by six general meanings. Thinking is about the past, future, and present. Because there is no essence from where it comes, it must be emptiness. Because there is no result, there is no repetition, and it is liberated from the beginning. That is to say, by identifying between the before and after of appearance and awareness, there is no power of mother-child wisdom. By identifying between the before and after of thoughts, the basis of karma and habitual tendencies is emptied. By identifying between the before and after of the nature of phenomena, the dependence of samsara and nirvana ends. By identifying between the before and after of cause and condition, contemplation, practice, and result no longer need to be relied upon. By identifying between the before and after of wisdom, the path of effortless self-perfection is cleared. By identifying between the before and after of delusion, the conditions of various appearances have nowhere to go beyond the nature of phenomena. Like this, by looking at the emptiness of self-nature, samsara