Tibetan
་མོངས་པ་ (༢༡༠)གཅོད་པར་བྱེད་པའོ༔ དེ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་པ་ནི་ཚིག་ཡིན་ཏེ༔ ཚིག་གཅིག་མ་བྱུང་ན་མ་བྱུང་༔ བྱུང་ཕན་ཆད་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་ཚིག་ཡིན་པས༔ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཚིག་གིས་ཆོས་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཚིག་དང་བློ་ལས་འདས་པ་ཡིན་པས། ཞེན་པའི་སྤྲོས་པ་གཅོད་པའི་དུས་ན་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ༔ ཤེས་རབ་ཡང་དག་པ་ཡིན་ནོ༔ དེ་ལ་བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནང་གི། འཁྲུལ་པ་ཟློག་པར་བྱེད་པ་ནི༔ འདི་ལྟར་སྣང་བའི་འཁྲུལ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི། མངོན་ཞེན་ཐམས་ཅད་ནམ་ཆོད་ཙན་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཡིན་ནོ༔ ཉོན་མོངས་པ་གཅོད་སྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་གསང་བ། པར་བྱེད་པ་ནི༔ རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེས་པའམ༔ སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་ཙམ་ཡང་མེད་ཙ་ན་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཡིན་ནོ༔ དེ་ཡང་ཡང་དག་པའི། ཤེས་རབ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ༔ མ་ཡིན་པ་ནི་ཡིད་ཀྱིས་དཔྱད་པ་མ་ཡིན་ཏེ༔ དེ་ལྟར་ཀ་དག་ཆེན་པོ་རིམ་གྱིས། མ་ཡིན་པར་ཅིས་ཤེས་ན་ཤེས་རབ་ལ་བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་མི་དགོས༔ ཤེས་རབ་ (༢༡༡)ཆེན་པོས་སྐད་ཅིག་ལ༔ ཆོས་ཀུན་གནས་ལུགས་ཏེ། ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཐོག་བབས་སུ། ཏེ༔ དེ་ལྟར་ཆུད་པས་མངོན་པར་རྟོག་པ་ཤར་ནས༔ ཚིག་གི་མཐའ་ཐམས་ཅད་ཆོད་པའོ༔ ཐེ་ཚོམ་དང་ཡིད་གཉིས་དང་སོམ་ཉི་དང་སྙེམ་བྱེད་ཀྱི་སྒྲོ་འདོགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ལོག་པས་ན་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རབ་ཡིན་པས་ན་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱའོ༔ ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀུན་གྱི་ནང་ནས་འདི་ནི་ཐོག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་བོ༔ དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་མེད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་འདུས་སོ། ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འགྲོ་བའི་ལུས་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་ཡིན་ནོ༔ ཡང་འབྱེད་ན༔ འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་རབ་དང་༔ འདས་པའི་ཤེས་རབ་བོ༔འཇིག་རྟེན་པ་ནི༔ བློ་དང་བཅས་པའི་ཤེས་རབ་དང་༔ གཏན་ཚིགས་རྗེས་སུ་སྟོན་པ་རྣམས་དང་༔ ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཤེས་པ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་རྣམས་སོ༔ འདས་པ་ནི་དེ་དག་རྣམས་ལས་ལོག་པ་ཡིན་ན༔ དེ་ཡང་འདས་པའི་ (༢༡༢)ཤེས་རབ་ལ་བསྡུས་ན༔ ཐོས་པ༔ བསམ་པ༔ སྒོམ་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ༔ ཤེས་རབ་དང་པོ་གང་ཟག་གི་སྒོམ་གྱིས་ལ་ལ་ཐོས་པའི་ཚིག་ལ་ཤེས་རབ་ཆེ་བ་དང་། ལ་ལ་བསམ་པའི་ཚིག་དོན་འགྲོལ་བ་ལ་ཤེས་རབ་ཆེ་བ་དང་། ལ་ལ་སྒོམ་པའི་ཚིག་དོན་ལ་ཤེས་རབ་ཆེ་བ་ཡང་ཡོད་དོ། ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི༔ ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི༔ མང་དུ་ཕྱོགས་རིས་མེད་པར། ཐོས་ཤིང་ཚིག་ལ་ཆད་ལྷག་མེད་
Chinese
是断除烦恼（210）的。其中，断除增益是词句，如果一个词句没有出现，那就没有出现；一旦出现，增益就是词句。因此，以智慧的词句，佛陀的意旨超越了词句和思维。在断除执着的戏论之时，称为增益，这是真正的智慧。其中，以思惟的智慧来遣除内在的错乱，就像显现的错乱之心以及由心所生的所有显现执着，何时断除，何时就是真正的智慧。断除烦恼的禅修智慧的秘密，在于自己的相续中，烦恼生起或者仅仅是生起的因，都没有的时候，就是真正的智慧。而且，对于不是真正的智慧等等，不是指用意识去分析。如果这样，如何知道本来清净的自性不是逐渐形成的呢？不需要对智慧进行考察和分析。伟大的智慧（211）在一瞬间，就能领悟一切法的实相，当下就能领悟。这样领悟之后，证悟生起，一切词句的边际都断除了。由于对怀疑、犹豫、犹豫不决和傲慢的增益等进行颠倒，因此是所有智慧中最殊胜的，所以称为智慧。在所有智慧的分类中，这是无始的智慧。也就是，证悟一切法无生空性，这本身就是总集。以对一切法平等性的智慧来执持众生的身体，称为一切法合一。如果再进行区分，就是世间智慧和出世间智慧。世间智慧是指具有分别念的智慧，以及随顺推理的智慧，还有引入颠倒知见的智慧。出世间智慧与这些相反。如果将出世间（212）智慧进行归纳，就是闻、思、修三种。最初的智慧，由于不同根器的人的禅修，有些人对听闻的词句有很大的智慧，有些人对思惟的词句意义解释有很大的智慧，有些人对禅修的词句意义有很大的智慧。其特征是：听闻的智慧的特征是：广泛地、不带偏颇地听闻，并且词句没有错漏。
English
It is to cut off afflictions (210). Among them, cutting off superimposition is words; if a single word does not arise, then it does not arise; once it arises, superimposition is words. Therefore, with the words of wisdom, the Buddha's intention transcends words and thoughts. At the time of cutting off the proliferation of attachment, it is called superimposition, which is true wisdom. Among them, using the wisdom of contemplation to dispel inner confusion, just like the mind of apparent confusion and all the manifestations of attachment arising from the mind, when they are cut off, that is true wisdom. The secret of the wisdom of meditating on cutting off afflictions is that in one's own continuum, when afflictions arise or even just the cause of arising is absent, that is true wisdom. Moreover, regarding what is not true wisdom, etc., it does not refer to analyzing with the mind. If so, how do we know that the great primordial purity is not gradually formed? There is no need to examine and analyze wisdom. Great wisdom (211) in an instant, can comprehend the reality of all phenomena, and comprehends it immediately. Having comprehended in this way, realization arises, and all the limits of words are cut off. Because of reversing doubt, hesitation, indecision, and the superimposition of arrogance, etc., it is the most excellent of all wisdoms, therefore it is called wisdom. Among all the categories of wisdom, this is the beginningless wisdom. That is, realizing that all phenomena are unborn emptiness, that itself is the collection. Holding the body of beings with the wisdom of equality towards all phenomena is called the unification of all phenomena. If we further distinguish, there are worldly wisdom and transcendent wisdom. Worldly wisdom refers to wisdom with discrimination, as well as wisdom that follows reasoning, and wisdom that introduces inverted views. Transcendent wisdom is the opposite of these. If we summarize transcendent (212) wisdom, there are three: hearing, thinking, and meditating. The initial wisdom, due to the meditation of different individuals, some have great wisdom in the words of hearing, some have great wisdom in interpreting the meaning of the words of thinking, and some have great wisdom in the meaning of the words of meditating. Its characteristics are: The characteristic of the wisdom of hearing is: hearing extensively and without bias, and the words are without omissions.
Tibetan
པར་ཤེས་པའོ༔ ས་ཕྱི་ནང་གི་སྤྲོས་པ་ཆོད། བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི༔ སེམས་ཀྱི་ཚིག་དང་དོན་དུ་བཅས་པ་ལ་བརྟགས་ཤིང་བཤད་པར་བྱའོ༔ སྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྒྱུད་ལ་ཤར་བའོ༔ ཉིད་ནི༔ སྒོམ་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཉམས་རྣམས་རྫོགས་ཏེ་དགོངས་པ་རྒྱུད་ལ་ཤར་བའོ། རྣམས་ལས་རིང་དུ་སྤང་པའོ༔ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡུལ་ནི༔ ཚིག་དོན་ཕྱེད་མ་གཅིག་བསྟན་པ་ནི༔ ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡུལ་ནི་ཚིག་ཡིན༔ བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡུལ་ནི་ཚིག་དོན་ཕྱེད་མ་ཡིན༔ གཙོ་ཆེ། སྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡུལ་ནི་ཚིག་ (༢༡༣)དོན་གང་ལ་ཡང་མི་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ༔ ཤེས་རབ་ཀྱི་བྱེད་པའི་ལམ་བསྟན་པ་ནི༔ ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྤྲོས་པའི་ཚིག་གི་སྤྲོས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་ཤེས་པའི་སྤྲོས་པ་དང་ཕྱི་ནང་གི་ཚིག་གོ། །མཐའ་བཅད་པ་ནས་ཐ་མ་བློ་གང་ལ་ཡང་མི་འཇུག་པར་བྱེད་པའོ༔ བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཚིག་དོན་ཕྱེ་སྟེ༔ ཚིག་གི་ཞེན་པ་དང་བྲལ་བར་བྱེད་དོ༔ སྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཁྲུལ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་༔ ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཅད་ནས༔ རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ༔ ཤེས་རབ་ཏུ་འདོགས་པར་བསྟན་པའོ། ཀྱི་འཐད་པ་ནི༔ ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་ཏུ་འདོགས་པ་ནི༔ འཐད་པ་དཔེར་ན་རབ་ཏུ་སྙན་པའི་གཏམ་རྒྱུད་ངོ་མཚར་ཅན་ཐོས་པས་སྐྱེས་བུའི་སེམས་རངས་པ་དང་འདྲ༔ ཟབ་མོའི་ཆོས་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་དད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེས་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་དེའི་སེམས་རངས་ཤིང་ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པ་ཞི་ནས་རྒྱ་ཆེ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྐྱེ་བ་དང་༔ གྲུབ་མཐའི་ཕྱི་ནང་གི། མཚན་ཉིད་ཤེས་ (༢༡༤)ཤིང་རྟོགས་པ་ནི་ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་བོ༔ བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཏུ་འདོགས་པ་ནི༔ བློ་སྒྲིན་པོས་རྟོགས་པ་འཕེལ་བས་ཚིག་འཕེལ། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་འདོད་པའི་ཅན། ཕྱིར་བསམ་ན་འདོད་པ་འཕེལ་བས། བསམ་པ་ལ་ཐུག་པ་མེད་པ་དང་འདྲ་བར༔ ཚིག་ལ་བསམས་པས་ཚིག་ལ་ཐུག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ༔ ཡིད་དཔྱོད་ཚིག་གིས་མཐའ་བརྟོལ་བ་ནི༔ ཡང་དག་པའི་བསམ་ཚིག་ཕྱིར་དོན་འབྲེངས། པའི་ཤེས་རབ་མ་ཡིན་ནོ༔ ཆོས་ཉིད་གདོད་ནས་བྱས་པ་མེད་པའི་སེམས་ཉིད་ལ། །དྲན་རྟོག་བློ་ཡི་དོན་ལ་སྙིང་པོའི་ཆོས། །དོན་དམ་ཚིག་དང་བཅས་པ་རང་བདེན་བསླུས། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་བསམ་པས་དོན་གྱི་ཚད་ཟིན༔ ཚིག་གི་སྤྲོས་པ་ཆོད་ཙམ་ཚིག་གི་དོན་རྙེད་ཡིད་གཉིས་ཐེ་ཚོམ་ཆོད། ན་ཡང་དག་པ་མ་ཡེངས་པའི་ངང་ལས། བསམ་པའི་ཤེས་རབ་བོ༔ སྒོམ་པའི
Chinese
是为智慧。断除内外戏论。思维智慧的体性是：应当考察并讲述心中所包含的词与义。修习智慧的体性是：意义不颠倒地在相续中生起。自身是：通过修习，烦恼衰损，证悟在相续中生起。远离一切。智慧的对境是：词义各半的指示是：听闻智慧的对境是词。思维智慧的对境是词义各半。主要的是，修习智慧的对境是不缘词（213）义任何一者的。指示智慧的作用途径是：听闻智慧以戏论的词的戏论是什么，以及知识的戏论和内外的词。从确定到最后，使任何心识都不介入。思维智慧区分词义，从而脱离对词的执着。修习智慧断除错乱的分别念和烦恼的分别念，从而安住于无分别的智慧中。指示如何系属于智慧。的合理性是：系属于听闻智慧是：合理性的例子是，听到极其悦耳的奇妙故事，如同使人的心欢喜一样；仅仅听闻甚深之法，就生起特殊的信心；那人的心欢喜，我慢等寂灭，从而生起广大的菩提心；以及宗派内外。了解（214）并证悟体性是听闻智慧。系属于思维智慧是：聪慧者通过增长证悟而增长词。例如，有欲望的人，向外思考则欲望增长，如同思考没有止境一样；通过思考词，词也没有止境。以心智的衡量突破词的边际是：正确的思考之词随后是意义。不是智慧。法性本来没有造作的心性中，忆念分别念的智慧之义是心要之法。胜义谛与词一起欺骗自性。如是，以思维真如之义而把握意义的尺度；词的戏论一断除，就获得词的意义，断除二心犹豫。在不散乱的如实状态中，是思维智慧。修习的
English
This is wisdom. Cut off the elaboration of inner and outer phenomena. The characteristic of thought wisdom is: one should examine and explain the words and meanings contained in the mind. The characteristic of meditation wisdom is: the meaning arises in the continuum without being reversed. The self is: through meditation, afflictions diminish, and realization arises in the continuum. Far away from all. The object of wisdom is: the indication of half word and half meaning is: the object of hearing wisdom is word. The object of thinking wisdom is half word and half meaning. The main thing is that the object of meditation wisdom is not to think about any word (213) meaning. The way to show the function of wisdom is: hearing wisdom uses the elaboration of words, what is the elaboration of words, and the elaboration of knowledge and the inner and outer words. From determination to the end, it makes no consciousness intervene. Thinking wisdom distinguishes words and meanings, thus freeing itself from attachment to words. Meditation wisdom cuts off the confused discrimination and the afflicted discrimination, thus abiding in non-discriminating wisdom. It shows how to belong to wisdom. The rationality of is: belonging to hearing wisdom is: the example of rationality is that hearing an extremely pleasant and wonderful story is like making people's hearts happy; just hearing the profound Dharma gives rise to special faith; that person's heart is happy, arrogance and so on are extinguished, thus giving rise to the vast Bodhicitta; and the inner and outer sects. Understanding (214) and realizing the nature is hearing wisdom. Belonging to thinking wisdom is: the wise increase words by increasing realization. For example, a person with desires, if he thinks outwards, his desires increase, just as thinking has no end; by thinking about words, words have no end. To break through the boundaries of words with the mind is: the correct thinking word is followed by meaning. It is not wisdom. In the nature of mind that has not been created from the beginning, the meaning of the wisdom of remembering discrimination is the Dharma of the heart. Ultimate truth and words deceive self-nature together. Thus, by thinking about the meaning of suchness, one grasps the measure of meaning; once the elaboration of words is cut off, the meaning of words is obtained, and the doubt of two minds is cut off. In the real state of non-distraction, it is thinking wisdom. Meditation