Tibetan
སོག་གི་སྦུ་གུ་ཙམ་དང་འབྲེལ་བ་ལས་རླུང་གཡོ་ (༣༩༢)བས། རིག་པའི་གདངས་ཁུར་བ་སྒོ་སོ་སོ་ལ་ཤར་དུས་རྟོག་དཔྱོད་དུ་སྐྱེས་པས་གློ་བའོ། །རླུང་ནི་རྟ་ལོང་བ་རྐང་ཅན་དང་འདྲ་བ་ལ། རིག་པའི་གདངས་མི་འཕྱེ་བོ་མིག་ཅན་ལྟ་བུས་ཞོན་ནས་འདྲེས་པས་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་ལ་འཕྲོ་བའོ། །ལམ་ནི་སྙིང་ནས་གློ་བར་འབྲེལ། གློ་བ་ནས་སྒོ་སོ་སོ་ལ་འབྲེལ་བའི་རྩའོ། །སྒོ་ནི་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བའི་སྒོ་ཁ་སྣ། ཡུལ་ལ་འཆར་བའི་སྒོ་མིག་རྣ་བ་སྣ་ལྕེ་ལུས་རྣམས་སོ། །ཡུལ་ནི་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་གོ །བྱེད་ལས་ནི་ཉོན་མོངས་སུ་ཤར་བས་འཁོར་བའི་འཁྲུལ་སྣང་རྒྱུ་འབྲས་བསྐྱེད་དོ། །སེམས་ཀྱི་འཆར་གཞིའི་ངོ་བོ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཡང་རྩལ་གྱི་ངོ་བོ་གཟུང་འཛིན་དུ་ཤར་བས་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་འགགས་དུས་ཡེ་ཤེས་རང་ངོ་གསལ་བས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འདིའི་ངོ་བོ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉིད། །དུར་ཁྲོད་ཕུང་པོ་འབར་བ་ལས། །སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡེ་ཤེས་ཏེ། །དེ་ལ་གཟུང་འཛིན་རྩལ་དུ་ཤར། །དབུགས་ལ་རྟ་བྱས་རྐྱེན་དང་འཕྲད། །གནས་ནི་རླུང་ཅན་གྲོང་ན་གནས། །ལམ་ནི་མགྲིན་པ་དག་ཏུ་རྒྱུ། །སྒོ་ནི་འདོད་པའི་སྒོ་ལྔར་ཤར། །རྐྱེན་ནི་རྟོག་ (༣༩༣)པ་སྣ་ཚོགས་སྐྱེ། །ལས་ནི་གཟུང་འཛིན་འཁོར་བ་བྱེད། །ཅེས་སོ། །དེ་ཡང་སེམས་ཀྱི་རྩ་བ་བཅད་ན་ཡེ་ཤེས་ལ་ཐུག་པས། སྟོང་གསལ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བར་འཆར་བའི་གནད་དེ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་ལ་འཆར་དུས་ཀྱི་གདངས་དེའི་འགྱུ་ཆ་ནི་སེམས་ཡིན་ལ། རིག་ཆ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ། རིག་ཆ་དེ་དང་ཡེ་ཤེས་གཉིས་དབྱེར་མེད་པས་གཅིག་དང་ཐ་དད་མེད་པ་སྟེ། ཀུན་གསལ་ལས། སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་གཉིས། །གཅིག་མིན་ཐ་དད་མ་ཡིན་ཏེ། །དབྱེ་ན་རབ་ཏུ་དཀའ་བའི་ཆོས། །སེམས་ནི་ཡེ་ཤེས་རྩལ་ཡིན་ཏེ། །སེམས་ཀྱི་གཞི་མ་ཡེ་ཤེས་ཡིན། །དེས་ན་སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་གཉིས། །གཅིག་པ་དང་ནི་ཐ་དད་ལས། །གྲོལ་དང་མ་གྲོལ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་སོ། །མདོར་ན་སེམས་ཀྱི་གནས་གློ་བ། སྒོ་རྩ་དང་དབང་པོ་ལྔ། ཁ་སྣ་དང་བཅས་པ། ལམ་རྩ། ཡུལ་ཚོགས་དྲུག །བྱེད་ལས་འཁྲུལ་སྣང་ངོ་། །སྙིང་ནང་གི་རིག་གདངས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རླུང་གིས་བསྐྱོད་པས་འོད་གསལ་དུ་ཤར་བ། རང་རིག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དུ་ཤར་བ་དང་། སྙིང་ནང་གི་རིག་གདངས་ལས་ཀྱི་རླུང་གིས་བསྐྱོད་པའི་རྟ་བྱས་པའི་རྩལ་རྟོག་པར་ (༣༩༤)ཤར་བ། མ་རིག་པས་འཁོར་བར་འཁྲུལ་བའི་ལམ་དུ་ཤར་རོ། །བདེན་གཉིས་ལས། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཁམས་གསུམ་པ། །སྒྲོ་བཏགས་རྣམ་པ་ཅན་རྟོག་ཡིན། །ཞེས་པ་དང་། ཁ་ཅིག་ལས་སེམས་འགགས་དགོས་པར་འཇུག་པ་ལས། སེམས་འགགས་པ་དེ་སྐུ་ཡིས་མངོན་སུམ་མཛད། ཅེས་འབྱུང་སྟེ། གནས་སྐབས་སུ་མི་རྟོག་པ་རང་རིག་གི་སྐུས་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པས། ལམ་འོད་གསལ་དུ་ཤར་ལ། མཐར་ཐུག་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་འདུ་འབྲལ་མེད་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཕྱེད་པ་གལ་ཆེའོ།། ༈ །།དོན་གཉིས་པ་ལམ་ཉམས་སུ་བླང་བ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཚེ་འདིར་ཉམས་སུ་བླང་བ་སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་། བར་དོར་འཆར་བ་ལྷུན་གྲུབ་འོད་གསལ་གྱི་རིམ་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ཏེ། སེམས་རང་གསལ་འཛིན་མེད་དུ་ཉམས་སུ་བླང་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་འོད་གསལ་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་ཉམས་སུ་བླང་བའོ། །དང་པོ་ནི། ཚོགས་དྲུག་ཡུལ་ལ་འཆར་བའི་རིག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྟེང་དུ་ཅེར་གྱིས་བལྟས་ལ། ཐུགས་ཕྲད་ (༣༩༥)འཛིན་མེད་དུ་ཕྱམ་གྱིས་ལྷོད་ནས་བཞག་པས། རིག་རྩལ་འཕྲོ་བ་རང་སར་གྲོལ་ནས། བདེ་གསལ་མི་རྟོག་པའི་ཉམས་དང་བཅས་པ་ཁོང་ནས་འཆར་བའོ། །དེ་ཡང་འཕྲོ་ཐོག་ཏུ་བཞག་པས་རྟོག་མེད་དུ་གནས་དུས་རིག་གདངས་རླུང་དང་ཕྲལ་ཏེ། སྙིང་གའི་འོད་གསལ་དུ་རང་གནས་ལ་སོང་བས། སེམས་ཡེ་ཤེས་སུ་གྲོལ་བས་སེམས་ཉིད་གདོད་མར་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་གོམས་པས་ཉོན་མོངས་ཡེ་ཤེས་སུ་གྲོལ་ནས་འོད་གསལ་གདོད་མར་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉམས་ཀྱང་བདེ་བ། གསལ་བ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ངར་དང་བཅས་པ་དུ་མ་འཆར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། མུན་ཁང་ངམ། སྣང་བ་ལ་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་ངམ། ཙོག་པུར་འདུག་སྟེ། མིག་བར་སྣང་ལ་ཁྲུ་གང་ཙམ་ལ་སེམས་གཟུང་ལ། རླུང་རབ་ཏུ་དལ་བས་རྒྱུ་བ་མི་ཚོལ་བར་བྱས་ཏེ། ཡིད་བར་སྣང་ལ་གཏད་ནས་ཅི་ཡང་མི་བསམ་པར་ཁྲིས་སེ་གཉུག་མའི་ཡིད་རྫོགས་པ་ཆེན་པོར་གློད་ལ་བསྒོམ་མོ། །དེ་ཡང་མུན་ཁང་ཡིན་ན། དུ་བ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། འཇའ་ཚོན་དང་། གློག་དང་། ཐིག་ལེ་དང་། ལྷ་སྐུར་སྣང་བ་མཐོང་ལ། སྣང་བ་ཡིན་ན་འཇའ་དང་། ཐིག་ལེ་དང་། དྲ་བ་དང་། དྲ་བ་ (༣༩༦)ཕྱེད་པ་དང་། པདྨ་དང་། མཆོད་རྟེན་དང་། སྐུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཆར་བའོ། །འདི་དག་ཤར་དུས་མིག་མི་འགུལ་བས། སེམས་དེ་ཉིད་ལ་གཏད་དེ་མ་ཡེངས་པར་བསྒོམས་པས། སྟོང་གསལ་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སྤྲོས་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བ་ཁོང་ནས་འཆར་རོ། །དེ་དུས་བདེ་གསལ་མི་རྟོག་པའི་ཉམས་ཀྱང་ཚད་མེད་པ་འབྱུང་སྟེ། དགའ་བའི་ཞེན་འཛིན་མི
Chinese
由于与细小的毛孔相连而产生风的流动（392），当智慧的音声承载着在各个门显现时，便产生了思虑，这就是肺。风就像是瞎眼的瘸腿马，智慧的音声就像有眼睛的人骑在上面，混合在一起，散布到各种境域。道路是从心脏连接到肺，从肺连接到各个门的脉。门是气息内外流动的门，即口鼻；境显现的门是眼、耳、鼻、舌、身。境是色、声、香、味、触。作用是显现为烦恼，从而产生轮回的错觉，产生因果。心的显现基础的自性是智慧，但作用的自性显现为能取所取，因此称为心。心停止时，智慧自性显现，因此称为无分别的智慧。应当了知此之自性。从尸陀林燃烧的尸体中，心的自性是智慧，于此，能取所取显现为作用。以气息为马，与因缘相遇。处所住在有风的城市中。道路在喉咙中运行。门显现为欲望的五门。因缘产生各种念头（393）。作用是能取所取，造作轮回。如是说。又，如果切断心的根本，就会到达智慧，因此，这就是显现为空明离戏的关键。境显现时的音声的流动部分是心，觉知部分是智慧，觉知部分和智慧二者无别，因此无一和异，如《俱舍论》所说：心和智慧两种，非一非异，是难以区分的法。心是智慧的作用，心的基础是智慧。因此，心和智慧二者，从一和异中，解脱和未解脱这样说。总之，心的处所是肺，门是脉和五根，包括口鼻，道路是脉，境是六聚，作用是错觉。心脏内的觉知音声被智慧的风推动而显现为光明，自知自明显现为从轮回中解脱的道路；心脏内的觉知音声被业的风推动，以马为作用而显现为念头（394），由于无明而显现为在轮回中迷惑的道路。在《二谛论》中说：心和心
English
Due to the connection with tiny pores, the movement of wind arises (392). When the sound of wisdom, bearing the burden, appears at each gate, thoughts arise, and this is the lung. The wind is like a blind, lame horse, and the sound of wisdom is like a person with eyes riding on it, mixing together and scattering to various realms. The path is the vein connecting from the heart to the lung, and from the lung connecting to each gate. The gates are the mouth and nose, the gates through which breath flows in and out; the gates through which objects appear are the eyes, ears, nose, tongue, and body. The objects are form, sound, smell, taste, and touch. The function is to manifest as afflictions, thereby creating the illusion of samsara, generating cause and effect. The nature of the basis of the mind's manifestation is wisdom, but the nature of its function manifests as grasping and being grasped, therefore it is called mind. When the mind ceases, the nature of wisdom becomes clear, therefore it is called non-conceptual wisdom. One should know this nature. From the burning corpse in the charnel ground, the nature of mind is wisdom, and in it, grasping and being grasped manifest as function. With breath as the horse, encountering conditions. The place resides in a windy city. The path runs through the throat. The gates manifest as the five gates of desire. Conditions give rise to various thoughts (393). The function is grasping and being grasped, creating samsara. Thus it is said. Furthermore, if the root of the mind is cut, it will reach wisdom, therefore, this is the key to manifesting as empty, clear, and free from elaboration. The moving part of the sound when objects appear is the mind, and the knowing part is wisdom, and the knowing part and wisdom are inseparable, therefore there is no one and other. As it is said in the Kunsel: Mind and wisdom are two aspects, neither one nor different, they are dharmas that are difficult to distinguish. Mind is the function of wisdom, the basis of mind is wisdom. Therefore, mind and wisdom, from one and other, are called liberation and non-liberation. In short, the place of the mind is the lung, the gates are the veins and the five senses, including the mouth and nose, the path is the veins, the objects are the six aggregates, and the function is illusion. The knowing sound within the heart is moved by the wind of wisdom and manifests as luminosity, self-awareness manifests as the path to liberation from suffering; the knowing sound within the heart is moved by the wind of karma, with the horse as the function, it manifests as thoughts (394), and due to ignorance, it manifests as the path to delusion in samsara. In the Two Truths it says: Mind and mind
Chinese
第三蕴：是遍计所执相的分别。如是说，有些人认为必须断灭心识，但心识的断灭由身来显现。这是说，暂时以不分别的自明之身来显现，道路便显现为光明。最终，身与智慧无二无别，显现为法身，从而圆满了超越痛苦的功德。因此，区分心与智慧至关重要。 第二，修持道有二：此生修持心与智慧的区分，以及中阴显现的任运光明次第。首先，有二：修持心为自明无执，以及修持智慧为光明任运。首先是：对于六聚显现于境上的觉性本身，专注凝视，将心（３９５）无执地放松放下，觉性光芒自然解脱，伴随着乐明无念的体验从内心生起。进一步，安住于光芒之上，将觉性与风分离，处于无念状态。融入心间的光明中，心识解脱为智慧，这被称为心性本初安住。习惯之后，烦恼解脱为智慧，这被称为光明本初圆满。体验也会生起诸多乐、明、无分别的觉受。 其次是：在暗室或光明中，结跏趺坐或蹲坐，眼睛凝视前方一箭之遥的虚空，气息缓慢流动，不刻意寻觅，心专注于虚空，什么也不想，放松地安住于本来的心性大圆满中禅修。如果是暗室，会看到烟雾、阳焰、彩虹、闪电、明点和天神形象。如果是光明中，会显现彩虹、明点、网、半张网（３９６）、莲花、佛塔和佛像等。当这些显现时，眼睛不要动，专注于心性本身，不散乱地禅修，空明自生的智慧，远离戏论边际，便会从内心生起。那时，也会生起无量乐明无念的体验，不要执着于喜
English
The third aggregate: It is the conceptualization of the imputed nature. As it is said, some people think that the mind must be stopped, but the cessation of the mind is manifested by the body. This means that temporarily manifesting with the non-discriminating self-aware body, the path appears as luminosity. Ultimately, the body and wisdom are inseparable, manifesting as the Dharmakaya, thereby perfecting the qualities of transcending suffering. Therefore, it is crucial to distinguish between mind and wisdom. Secondly, there are two aspects to practicing the path: practicing the distinction between mind and wisdom in this life, and the stages of spontaneously accomplished luminosity that appear in the bardo. First, there are two: practicing the mind as self-luminous and without grasping, and practicing wisdom as luminous and spontaneously accomplished. The first is: Stare intently at the very awareness of the six aggregates appearing in the objects, and relax and release the mind (395) without grasping. The radiance of awareness will naturally dissolve, and experiences of bliss, clarity, and non-thought will arise from within. Furthermore, by resting on the radiance, separate awareness from the winds, and remain in a state of non-thought. By going to its own place in the luminosity of the heart, the mind dissolves into wisdom, which is called the primordial abiding of the mind itself. By becoming accustomed to this, afflictions dissolve into wisdom, which is called the primordial perfection of luminosity. Many experiences of bliss, clarity, and non-discrimination will also arise. Secondly: In a dark room or in the light, sit in the lotus position or squat, fix your eyes on the space about an arm's length in front of you, let the breath flow gently without deliberately seeking it, focus the mind on space, and without thinking anything, relax and meditate in the great perfection of the original mind. If it is a dark room, you will see appearances of smoke, mirages, rainbows, lightning, bindus, and deities. If it is in the light, rainbows, bindus, nets, half nets (396), lotuses, stupas, and Buddha images will appear. When these appear, do not move your eyes, focus on the mind itself, and meditate without distraction. The empty-clear, self-arisen wisdom, free from the limits of elaboration, will arise from within. At that time, immeasurable experiences of bliss, clarity, and non-thought will also arise; do not cling to the joy.