Tibetan
ཕྱིར། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཀུན། །མི་རྟག་མི་བདེན་གསོག་གསོབ་ཡ་མ་བརླ། །སྒྱུ་མ་སྨིག་རྒྱུ་ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་དང་། །སྒྲ་བརྙན་སྤྲུལ་པ་དྲི་ཟའི་གྲོང་དང་ནི། །བྲག་ཆ་རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་མེད། །རབ་རིབ་ཅན་ལ་སྐྲ་ཤད་སྣང་བ་བཞིན། །མེད་ལ་གསལ་སྣང་རྟེན་འབྱུང་རྒྱུ་འབྲས་ཉིད། །སྣང་དུས་ཉིད་ནས་རང་བཞིན་འགགས་མེད་པས། །འཁོར་བའི་ཆོས་ཀུན་ཡེ་ནས་མ་སྐྱེས་སོ། །ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་སྒྱུ་མའི་སྐྱེ་འགགས་ལྟར། །སྐྱེ་བར་སྣང་ཡང་མ་སྐྱེས་སྟོང་པའི་ངང་། །གནས་པར་སྣང་ཡང་མི་གནས་སྟོང་པའི་ངང་། །འགགས་པར་སྣང་ཡང་མི་འགག་འགག་རྒྱུ་མེད། །ཡེ་ནས་མེད་པས་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་ཅིང་། །མ་སྐྱེས་པ་ལས་གནས་པ་ག་ལ་སྲིད། །མི་གནས་པ་དེ་ནམ་ཡང་འགག་ཏུ་མེད། །ཇི་ལྟར་མོ་གཤམ་བུ་ཡི་སྐྱེ་འགགས་བཞིན། །མིང་ཙམ་བརྡ་ཙམ་སྣང་ངོར་བཏགས་པ་ཙམ། །དཔྱད་ན་གཟུགས་ནི་ཆ་ཤས་དངོས་མེད་པས། །མོ་གཤམ་བུ་འདྲ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད། །སྒྲ་དང་དྲི་རོ་རེག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཆོས། །དོན་གྱི་འཛིན་པ་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ཡང་། ཁ་དོག་ངོས་གཟུང་དུས་ (༩༧)གསུམ་དཔྱད་པས་ན། །ཆ་ཤས་དངས་མེད་མོ་གཤམ་བུ་འདྲ་བར། །གཅིག་དང་དུ་མའི་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པས། །མཁའ་འདྲ་མ་སྐྱེས་གདོད་ནས་དག་པ་ཉིད། །དེ་ལྟར་དཔྱད་ན་གང་འཁོར་གང་ཞིག་འཁོར། །འཁོར་དང་འཁོར་ས་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ། །དངོས་པོ་བདག་ཏུ་འཛིན་པས་ཅི་ཞིག་བྱ། །སེམས་སྣང་ཆོས་འདི་གཞི་མེད་སྟོང་པ་སྟེ། །བདག་མེད་སྤྲོས་དང་བྲལ་ཞིང་མཚན་མ་མེད། །གདོད་ནས་མ་སྐྱེས་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག །རྣམ་ཀུན་སྟོང་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་སྣང་བ་ཙམ། །ཕྱི་རོལ་སྣང་འདི་གཟུང་བའི་ཡུལ་མེད་དེ། །ཆ་ཤས་དངོས་མེད་རང་བཞིན་ཀུན་དང་བྲལ། །དེ་ཉིད་འཛིན་པའི་སེམས་འདི་དངོས་མེད་དེ། ཁ་དོག་དབྱིབས་མེད་ངོ་བོ་ངོས་གཟུང་མེད། །དེ་ཕྱིར་ཆོས་ཀུན་མ་སྐྱེས་སྟོང་པའི་ངང་། །གཟུང་དང་འཛིན་པ་གཉིས་མེད་ཟུང་འཇུག་མེད། །གཅིག་དང་ཐ་དད་བྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །འཁོར་བ་མེད་པས་སེམས་ངོར་སྣང་བ་ཡི། །མྱ་ངན་འདས་མེད་རྟེན་མེད་ཆོས་ཅན་བཞིན། །ལྟོས་པ་ལོག་པས་ལྟོས་ཆོས་ལྡོག་པ་ཉིད། །མྱ་ངན་མེད་པས་མྱ་ངན་འདས་པ་མེད། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་བདེ་སྡུག་འཁྲུལ་བ་ཡང་། ། (༩༨)རང་བཞིན་འགགས་མེད་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན། །རྣམ་ཀུན་མེད་སྣང་སྟོང་པར་ལ་བཟླའོ། །མདོར་ན་འཁོར་བས་བསྡུས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །ཀུན་བརྟགས་ཉིད་ཕྱིར་སྟོང་དང་མཚན་མ་མེད། །རང་བཞིན་ཆད་ཕྱིར་སྤྲུལ་པ་སྒྱུ་མ་བཞིན། །དོན་ལ་མེད་པར་ཡང་དག་མཁྱེན་པར་མཛོད། །དེ་ལྟར་འཁྲུལ་བ་མི་བདེན་སླུ་བའི་ཕྱིར། །མ་འཁྲུལ་བསླུ་མེད་སྙིང་པོའི་དོན་ལ་འཇུག །དེ་ཡང་སྣང་སྲིད་དངོས་དང་དངོས་མེད་ཀུན། །རང་བཞིན་སྟོང་པའི་ངང་དུ་ཐག་ཆོད་ནས། །ཕྱི་ནང་ཡུལ་སེམས་གང་ཡང་མི་བསམ་པར། །རང་གསལ་སྤྲོས་དང་བྲལ་བའི་ངང་དེར་སྒོམས། །འབྱུང་འཇུག་རེ་དོགས་ཆད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས། །གཏད་བཞག་འགྲོ་འོང་མེད་པའི་དོན་མཐོང་འགྱུར། །འདི་ནི་ངེས་དོན་མདོ་རྒྱུད་ཀུན་ལས་གསུངས། །སྤྲོས་ཀུན་ཞི་བས་ཁྲེགས་ཆོད་ཅེས་སུ་བཏགས། ༈ །དེ་ནས་ཐོད་རྒལ་དོན་གྱི་གནས་ལུགས་ནི། །སྙིང་པོའི་ཁམས་དེ་དངོས་སུ་ལམ་དུ་བྱེད། །དེ་ཡང་རང་རིག་གདོད་མའི་དབྱིངས་དེ་ཉིད། །ངོ་བོ་སྟོང་པས་མཚན་མར་མེད་ན་ཡང་། །རང་བཞིན་གསལ་པས་འོད་གསལ་ཁ་དོག་ལྡན། །ཐུགས་རྗེ་རིག་པའི་གནད་ (༩༩)དེ་གོམས་བྱ་བ། །བུམ་ནང་མར་མེ་བུམ་པའི་ཁར་གསལ་ལྟར། །ཆུ་ཡི་སྒྲོན་མས་ཤེལ་གྱི་རྩ་ནང་ནས། །ངང་གདངས་འོད་ལྔ་ཐིག་ལེའི་གདངས་གསལ་བ། །སྤྲིན་བྲལ་མཁའ་དབྱིངས་དག་པའི་ཀློང་དུ་ཤར། །དེ་ཉིད་མཐོང་བས་རིག་གདངས་མཐོང་བའི་ཕྱིར། །ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་སྣང་བ་མཐོང་ཞེས་བརྗོད། །དེ་ཡང་འབྲས་མིང་རྒྱུ་ལ་བཏགས་པ་སྟེ། །ཉི་མའི་ཟེར་ལ་ཉི་མར་བཏགས་པ་བཞིན། །གཞལ་བྱའི་དོན་ལ་རབ་ཏུ་མི་བསླུ་བར། །འཁྲུལ་སྣང་མཐོང་ལས་ཁྱད་པར་ཕྱེ་བ་ནི། །ནོར་བུ་སྒྲོན་མེའི་འོད་ལ་དེར་ཞེན་པས། །ལྡོག་པར་འདྲ་ཡང་དོན་བྱེད་ཁྱད་ཞུགས་བཞིན། །སྒོམ་དུས་འོད་གསལ་སྣང་བ་མཆོག་ཏུ་བཤད། །ཐ་མལ་སྣང་འདི་འཁྲུལ་པ་ཉིད་ཡིན་པས། །དེ་ལ་སོར་བཞག་འཁྲུལ་སྣང་ཕྱི་ཕྱིར་འཕེལ། །དེ་བཞིན་འཁྲུལ་རྟོག་ལམ་དུ་སུས་བྱེད་པ། །འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་འབྲས་ཉིད་ལས་ཐར་དུས་མེད། །དེ་བས་མ་འཁྲུལ་འོད་གསལ་སྣང་བ་དང་། །སེམས་འགགས་ཡེ་ཤེས་ལམ་དུ་བྱེད་པ་གཅེས། །དེ་ཡང་མི་གཡོ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཚེ། །འོད་གསལ་དམིགས་གཏད་རིག་པ་དྲངས་ཕྱེད་པས། །གནས་ལུགས་གཅིག་ལ་ (༡༠༠)སྣང་ལུགས་ཉམས་གསུམ་སྐྱེ། །ངོ་བོའི་གདངས་ལས་མི་རྟོག་སྤྲོས་དང་བྲལ། །རང་བཞིན་གདངས་ལས་རང་གསལ་གསལ་དྭངས་ཕྱེད། །ཐུགས་རྗེའི་གདངས་ལས་རིག་བདེ་རྒྱུན་མི་ཆད། །སྐུ་གསུམ་ཉམས་ནི་ནམ་མཁའི་མཐའ་དང་མཉམ། །དེ་ཉིད་གོམས་པས་སྣང་བ་རྣམ་བཞི་ལས། །དང་པོ་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུས་ཉིད་དུ། །ཚོགས་ལམ་དང་ནི་ཉམས་རྟོགས་མཚུངས་པ་སྟེ། །ལུས་ཚོར་སེམས་ཆོས་ཞེན་པ་ངང་གིས་བྲལ། །དགེ་འཕེལ་གནད་ཀྱི
Chinese
复次，心与心所及心的显现诸法，皆为无常无实、虚假不真。如幻术、阳焰、水中月，如声响、影像、化身、乾闼婆城，如山谷回音、梦境一般，了无自性。犹如眼翳者所见毛发乱舞，本无而显现，乃是缘起因果。显现之时即无自性，无有阻碍，故轮回诸法，本自不生。如梦境幻术之生灭，虽显现生，然于不生空性之中；虽显现住，然不住于空性之中；虽显现灭，然不灭亦无灭因。本初即无，故无生之可能；既无生，何来住？不住者，亦无有灭。如石女儿之生灭，唯是名称施设，于显现上安立而已。若加以分析，色法并无实有之分，如石女儿般，了无自性。声、香、味、触及意之法，以及对境之执着，皆是分别之自性。若分析颜色、形状及过去、现在、未来三时，则如石女儿般，无有实有之分。既无一亦无多之自性可寻，故如虚空般，本自清净。如是分析，何者轮回？何者流转？于无有轮回与轮回处之诸法，执着实有又有何用？心之显现诸法，乃是无基之空性，无我、离戏、无相。本初不生，自性清净。乃是周遍空性之幻化显现而已。外境之显现，并无所取之境，无有实有之分，远离一切自性。能取彼境之心，亦是无实有，无有颜色形状，亦无自性可寻。是故诸法皆于不生空性之中，能取与所取二取不存，无有双运。乃是远离一与异之法性。既无轮回，故于心前所显现之涅槃亦不存在，如无有根之有法。因所待之法已灭，故能待之法亦灭。既无有痛苦，故亦无有涅槃。业与烦恼、苦乐之迷惑，亦如虚空之花般，本性无有阻碍。一切皆是无有之显现，于空性中反复思量。总而言之，一切为轮回所摄之诸法，皆是遍计所执，故为空性且无有相状。自性断灭之故，
English
Furthermore, all appearances of mind, mental factors, and the mind itself are impermanent, unreal, deceptive, and unreliable. Like illusions, mirages, and reflections of the moon in water, like echoes, images, emanations, and cities of gandharvas, they are without essence, like reverberations in rocks and dreams. Like seeing hairs floating in the vision of someone with cataracts, apparent yet nonexistent, they are merely interdependent causes and conditions. Since they are without inherent existence from the very moment they appear, all phenomena of samsara are unborn from the very beginning. Just as the arising and ceasing of dreams and illusions, although they appear to arise, they are unborn and abide in emptiness. Although they appear to remain, they do not remain and are empty. Although they appear to cease, they do not cease and have no cause for cessation. Since they are nonexistent from the beginning, arising is impossible. And if there is no arising, how can there be abiding? That which does not abide can never cease. Like the arising and ceasing of a barren woman's child, they are mere names, mere conventions, merely labeled in appearance. If analyzed, form has no real parts, like a barren woman's child, it is without inherent existence. Sound, smell, taste, touch, and the objects of mind, as well as the nature of conceptual grasping of objects, if analyzed in terms of color, shape, and the three times (97), are like a barren woman's child, without real parts. Since neither one nor many can be found, they are like space, unborn and primordially pure. Thus, if analyzed, what revolves and what is revolved? What is the use of clinging to phenomena as real when there are no phenomena that revolve or places of revolution? These phenomena that appear to the mind are empty and without basis, selfless, free from elaboration, and without characteristics. Unborn from the beginning, their nature is completely pure. They are merely magical displays of all-pervading emptiness. This outer appearance has no object to be grasped, it has no real parts and is free from all inherent existence. This mind that grasps it is also unreal, without color or shape, and without any identifiable essence. Therefore, all phenomena are in the state of unborn emptiness. There is no duality of grasper and grasped, no union of the two. It is the nature of phenomena that is free from one and many. Since there is no samsara, the nirvana that appears to the mind does not exist, like a phenomenon without a basis. When the dependent is reversed, the dependent phenomenon is also reversed. Since there is no suffering, there is no nirvana. Actions, afflictions, happiness, and suffering are also delusions, like flowers in the sky, their nature is unimpeded. All are nonexistent appearances, contemplate emptiness repeatedly. In short, all phenomena included in samsara are completely imputed, therefore they are empty and without characteristics. Because their inherent existence is cut off,
Chinese
如幻化一般。 了知实无自性。 如是错觉不真具欺骗性之故。 趣入无错无欺心要之义。 彼亦轮涅万有诸法。 于自性空性之中定解后。 内外境心任何皆不作意。 于自明离戏之状态中修持。 断绝生起希忧之菩提心。 可见无有安置来去之义。 此乃决定义经续一切所说。 名曰息灭一切戏论之顿超。 之后顿超义之实相乃是， 心要之界如实作为道用。 彼亦自明原始之界性， 本体虽空然无有相， 自性光明具足明亮光色。 修习大悲觉性之要诀(99)， 如瓶内灯火于瓶口显现一般。 如水灯于琉璃脉络之中， 自性光芒五光点之光芒明亮。 于无云晴空清净之界中显现。 见彼即为见觉性光芒之故， 说是现量得见法性。 彼亦果名安立于因上， 如太阳光芒安立为太阳一般。 于所量之义不虚妄。 区分错觉所见之差别乃是， 如执著宝珠灯之光芒。 虽似颠倒然具成办之差别。 修持之时光明显现说为殊胜。 庸常之显现即是错觉之故， 若安住于彼错觉显现将日渐增上。 如是何人以错觉分别作为道用， 彼无从错觉之因果中解脱之时。 是故不迷之光明显现与， 心寂灭智慧作为道用至为重要。 彼亦于不摇动等住之时， 光明专注觉性稍作牵引， 一法界中(100)生起三相。 本体光芒无有分别戏论。 自性光芒自明澄澈明亮。 大悲光芒觉乐相续不断。 三身之体验与虚空边际等同。 若能串习彼则于四相之中， 初于法性现量之时， 资粮道与证悟等同， 身受心法之执着自然解脱。 增上善妙之要
English
Like an illusion. Know that it is truly without essence. Since such delusion is untrue and deceptive, Enter into the meaning of the unerring, non-deceptive essence. Moreover, all phenomena of samsara and nirvana, both existent and nonexistent, Having ascertained their nature to be emptiness, Without thinking of anything, whether external or internal objects or mind, Meditate in that state of self-clarity, free from elaboration. The bodhicitta that cuts off hopes and fears of arising and ceasing, The meaning of being without attachment, coming, or going, will be seen. This is what is taught in all definitive sutras and tantras. It is called "cutting through all elaborations by pacifying them." Then, the reality of the meaning of Tögal is: The essence of the heart is actually made the path. That is, the very expanse of primordial self-awareness, Although its essence is empty and without characteristics, Its nature is clear, possessing bright light and color. Practice the key point of compassionate awareness (99), Like a lamp inside a vase, clear at the mouth of the vase. Like a water lamp, from within the crystal veins, The natural radiance of five lights, the radiance of bindus, is clear. It dawns in the space of pure, cloudless sky. Seeing that is seeing the radiance of awareness, Therefore, it is said to see the manifestation of reality directly. This is also naming the result after the cause, Like calling the sun's rays the sun. Without being deceived about the object to be measured, The distinction between seeing illusory appearances is: Like being attached to the light of a jewel lamp. Although it seems reversed, it has the difference of accomplishing purpose. During meditation, the appearance of clear light is said to be supreme. Ordinary appearances are delusion itself, So remaining with that, illusory appearances increase more and more. Likewise, whoever makes illusory thoughts the path, There is no time to be liberated from the cause and effect of delusion. Therefore, it is important to make the undeluded clear light appearance and The cessation of mind, wisdom, the path. Also, when remaining unwavering in equanimity, Directing the target of clear light, slightly drawing awareness, In one state of reality (100), three experiences of appearance arise. From the radiance of essence, there is no thought, free from elaboration. From the radiance of nature, self-clarity is clear and pure. From the radiance of compassion, awareness and bliss are continuous. The experience of the three kayas is equal to the limit of the sky. By becoming accustomed to that, from the four visions, First, at the time of the direct manifestation of reality, The path of accumulation is the same as realization, The attachment to body, feeling, mind, and phenomena is naturally freed. The key to increasing virtue