Tibetan
ང་ཤིལ་སྦུག་ཅན་ནི་འོད་རྩ་ཡིན་ལ། དབང་པོ་དྭངས་བྱེད་ནི་མིག་གི་དབང་རྟེན་ཟར་མའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུའི་རྩ་ཡིན་ནོ། །མིག་གི་ནང་རིག་པ་དངོས་ཕྱིར་ལྟ་བ་དང་། ཕྱི་སྣང་བ་གཟུགས་རྣམས་ཀྱི་སྣང་བ་ནང་དུ་ལྟ་བའི་བར་གྱི་སྒོ་མེ་ཤེལ་དྲི་མ་མེད་པས་ཆོད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ནང་གི་འོད་གདངས་ཕྱིར་གསལ་བ་དང་། ཕྱིའི་གཟུགས་བརྙན་ནང་དུ་ཤར་བ་གཉིས་མི་བསྒྲིབ་པར་གསལ་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རིག་པ་དངོས་ཀྱི་གདངས་འཆར་བའི་རྩ་སྒོ་བཞི་སྟེ། མིག་གཉིས་ནས་འོད་སྣང་དངོས་སུ་འཆར་བ་དང་། སྙིང་ནས་དབུ་ (༤༣༨)མའི་དབུས་སུ་སྙིང་པོ་འོད་གསལ་གྱི་རྩ་ལས་དུང་ཁང་གི་ཁྲོ་བོ་དང་། དེའི་གདངས་རྩ་རྣམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་དང་། དབུ་མའི་འོད་རྩ་ལས་འཁོར་ལོ་བཞིའི་དབུས་ཀྱི་འོད་གསལ་ཐིག་ལེ་ཆེན་པོ་དང་། སྤྱི་བོ་ནས་རྟོག་པ་མེད་པའི་སྐུ་ཚངས་བུག་ལ་འཆར་ཏེ། ཚད་ཕེབས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ལྔ་བརྩེགས་སམ་དགུ་བརྩེགས་སུ་འཆར་བའི་རྟེན་ཅན་འཕོ་བའི་རྩ་སྒོ་དམ་པ་དེ་དང་། སྙིང་ནས་གློ་བར་རིག་གདངས་སེམས་སུ་འཆར་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་མིག་གཉིས་དབུ་མའི་འོད་རྩ་གློ་བའི་གདངས་རྩ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཏེ། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། ལམ་ནི་རྩ་བཞི་འགྱུ་བྱེད་རླུང་། །འཆར་བྱེད་སྒོ་ནི་མིག་སོགས་སོ། །ཞེས་སོ། །ཕལ་གྱི་མིག་གི་རྩ་གཉིས་ལམ་དུ་ངོས་གཟུང་བ་ནི། །རྒྱ་ཆུང་བས་མ་གོ་བར་ཟད་དེ། །གདངས་བཞི་འཆར་བའི་རྩ་བཞི་ངོས་བཟུང་ལ། ཉམས་ལེན་གྱི་ཚེ་མིག་ནས་རིག་པ་ཐོན་ཅིང་། དེའང་མིག་གཉིས་ནས་རིག་པའི་རང་བཞིན་འོད་གདངས་འཆར་ལ། དབུ་མའི་འོད་རྩ་ལས་ངོ་བོ་སྟོང་གདངས་འཆར་ཞིང་གློ་བའི་རྩ་ནས་ཐུགས་རྗེ་རིག་གདངས་འཆར་བ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་གང་ལ་འཆར་ན་ཕྱིའི་དབྱིངས་ནམ་མཁའ་ལ། ནང་གི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་སྒྲོན་མ་འོད་ལྔར་སྣང་བའི་ནང་དུ་འཆར་ཏེ། སྒྲོན་མ་འབར་བ་ལས། དབྱིངས་ནི་ཕྱི་ (༤༣༩)དང་ནང་དུ་སྟེ། །ཕྱི་དབྱིངས་ནམ་མཁའ་སྤྲིན་བྲལ་ལ། །ནང་དབྱིངས་སྒྲོན་མ་དག་ཏུའོ། །ཞེས་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ཐུགས་ཀྱི་མེ་ལོང་ལས། ཀུན་ལ་ཡོད་པའི་མེ་ལོང་འོད་པོ་ཆེ། །དཔེར་ན་མེ་ལོང་དཀྱིལ་འཁོར་དག་པ་ལ། །གང་བསྟན་གཟུགས་བསྙན་དེ་བཞིན་འོང་བ་ལྟར། །དེ་བཞིན་རྣམ་དག་སྟོང་པའི་ནམ་མཁའ་ལ། །དོན་གྱི་སྙིང་པོ་མ་འདྲེས་ཚོམ་བུ་ལྔ། །མ་བསྐྱེད་རྫོགས་པའི་ཚོམ་བུ་རང་ལ་གནས། །ཞེས་པ་དང་། སེང་གེ་རྩལ་རྫོགས་ལས། འཛིན་ཆགས་མེད་པའི་རང་སྣང་ནམ་མཁའ་ལ། །ཞེ་འདོད་མེད་པའི་སྒྲོན་མ་རྣམ་གཉིས་གསལ། །སྤང་ཐོབ
Chinese
具有空隙的，是光脉。使诸根清净的，是眼睛的根基，如红花般的脉。眼睛的内部，是智慧真实向外看；外部显现的色相，其显现向内看之间的门，犹如无垢的明镜所隔断一般。为了使内部的光芒向外显现，外部的影像向内映现，二者不被遮蔽而清晰可见。智慧真实的明点显现的脉门有四个：从双眼直接显现光芒；从心脏到中脉（４３８）的中央，从心髓光明脉中显现海螺室的忿怒尊，以及其明点脉中的明点；从中脉的光脉中显现四个脉轮中央的光明大明点；从顶轮显现无分别的梵穴道，显现达到极限的五层或九层明点的具有所依的迁识脉门，即殊胜的那个。从心脏到肺部，智慧明点显现为心识。如是，双眼、中脉的光脉、肺部的明点脉等。如《牟帝花鬘》中所说：“道是四脉运行风，显现之门是眼等。”一般认为眼睛的两条脉是道，这是因为见识狭隘而未理解。应当认识显现四种明点的四脉。在修习时，从眼睛中生出智慧。而且，从双眼中显现智慧的自性光芒，从中脉的光脉中显现本体空性明点，从肺部的脉中显现大悲智慧明点。在何处显现呢？在外在的虚空中，在内在的虚空中，显现在清净的灯中，显现为五光。如《灯焰》中所说：“界分外（４３９）与内，外境虚空无云翳，内境灯焰极清净。”又如《普贤王如来心镜》中所说：“一切皆具之明镜大光明，譬如明镜坛城清净中，无论显现何像皆如实映现，如是清净空性之虚空中，不杂意义精要五种光，无生圆满光蕴自性住。”又如《狮子奋迅》中所说：“于无执著之自显虚空中，于无贪求之明点二者明，断证
English
The one with gaps is the light channel. What purifies the senses is the root of the eyes, a channel like a saffron flower. The inside of the eye is where wisdom truly looks outward; the appearance of external phenomena, its appearance looking inward, the door between them, is like being separated by a spotless mirror. It is so that the inner radiance shines outward, and the external image reflects inward, both appearing clearly without being obscured. There are four channel-doors through which the radiance of true wisdom manifests: from the two eyes, light actually manifests; from the heart to the center of the central channel (438), from the heart-essence light channel manifests the wrathful deity of the conch chamber, and the bindus in its radiance channels; from the central channel's light channel manifests the great clear light bindu in the center of the four chakras; from the crown of the head manifests the non-conceptual Brahma-hole, manifesting the support-having transference channel-door where the bindus of the limit of attainment manifest in five or nine layers, that is, the supreme one. From the heart to the lungs, the wisdom-bindu manifests as mind. Thus, the two eyes, the central channel's light channel, the lungs' radiance channels, and so on. As it says in the *Muktika Garland*: "The path is the four channels, the wind that moves, the manifesting door is the eyes, and so on." Generally, the two channels of the eyes are identified as the path, but this is because of narrow-mindedness and lack of understanding. One should recognize the four channels through which the four radiances manifest. During practice, wisdom arises from the eyes. Moreover, from the two eyes manifests the radiance of the nature of wisdom, from the central channel's light channel manifests the essence-emptiness bindu, and from the channels of the lungs manifests the compassion-wisdom bindu. Where does it manifest? In the external space, in the internal space, it manifests in the pure lamp, manifesting as five lights. As it says in *Lamp Flame*: "The realm is external (439) and internal, the external realm is cloudless space, the internal realm is the lamp flame, utterly pure." Also, as it says in *Samantabhadra's Mirror of the Heart*: "The mirror of great light that everyone possesses, like a pure mandala in a mirror, whatever image is shown, it appears just like that. Likewise, in the pure empty space, the essence of meaning, the five unmixed clusters, the uncreated, perfected clusters abide in themselves." Also, as it says in *Lion's Strength Accomplished*: "In the self-appearing space without grasping or attachment, in the two clear lamps without desire or craving, cutting off attainment.
Tibetan
་མེད་པའི་ཆོས་སྐུའི་སྣང་བ་མཐོང་། །ཕྱོགས་དང་བྲལ་བའི་འོད་ཀྱི་མུ་ཁྱུད་ཟིན། །བདག་དང་བྲལ་བ་སྒྱུ་མའི་སྐུ་ལྔར་སྣང་། །ཞེས་སོ། །རིག་པའི་རྩལ་ནི། ནང་གསལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་། ཕྱི་གསལ་ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་པའི་རྣམ་པར་ཤར་རོ། །བྱེད་ལས་ནི། འཁོར་བའི་འཁྲུལ་སྣང་འཁྲུལ་འཛིན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བར་བྱས་ཏེ། དབྱིངས་གདོད་མའི་ངང་ལ་སྦྱོར་བའོ། །འབྲས་བུ་ནི་ཁམས་ལ་སྒྲིབ་པའི་དྲི་མ་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་པའི་ཀུན་གཞི་ལ་བརྟེན་པའི་ཆ་དང་བཅས་པ་ (༤༤༠)དག་ནས་ཉི་མ་སྤྲིན་དང་བྲལ་བ་ལྟར། ཤེས་རབ་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་དྲི་མ་མེད་པས་རང་རིག་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱས་ནས་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དགོངས་པ་ལ་རྟག་ཏུ་བཞུགས་པའོ། །དེའང་ངོ་སྤྲོད་སྤྲས་པ་ལས། གཞི་ཉིད་འབྲས་བུ་སྨིན་བྱེད་ཤེས་རབ་སྟེ། །ཤེས་རབ་སྐུ་རུ་སྨིན་པ་ཡི། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སྐུ་དེ། །ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རུ་སྨིན། །ཞེས་སོ། །ཁམས་ཡེའི་སངས་རྒྱས་ཡིན་ཀྱང་། །ལམ་དུས་རིག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བླང་དོར་མ་བྱས་ན། དྲི་བཅས་ལས་གྲོལ་དུས་མེད་པས། གདམས་པ་ཟབ་མོ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་གཅེས་ཏེ། གཞིའི་ཆོས་སྐུ་དེ་འབྲས་བུ་མངོན་གྱུར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨིན་པར་བྱ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་འཕྲད་པའི་དུས་ནི་གཉིས་ཏེ། ཕྱི་འཕྲད་དང་། ནང་འཕྲད་དོ། །ཕྱི་འཕྲད་ནི། རྣམ་རྟོག་དུ་མར་འཕྲོ་དུས་སྙིང་གི་རིག་གདངས་རླུང་དང་འདྲེས་པས། བར་གྱི་རྩ་ལམ་ནས་འབྲེལ་བའི་དུས་སུ་སེམས་ལ་རིག་པ་འཕྲད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ནང་འཕྲད་ནི། བློ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཚེ། སེམས་ཀྱི་ཆའི་རིག་གདངས་སྙིང་གར་ཐིམ་པས། ནང་རིག་ཐོག་ཏུ་སེམས་འཕྲད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་དག་རིག་པ་ལས་ཐ་ (༤༤༡)དད་པའི་སེམས་དང་འཕྲད་པ་མེད་ཀྱང་། རིག་གདངས་རླུང་ལ་ཕར་འདྲེས་པ་དང་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཆ་ནས་བཏགས་པའོ། །གྱེས་ཚུལ་ལ་གཉིས་ལས། གནས་སྐབས་ལྟ་སྟངས་ལ་བཞག་པས་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་དུས་སེམས་ཞེས་བཏགས་པའི་རླུང་རིག་གི་གྱ་གྱུ་དེ་རང་ཞི་སྟེ། གདངས་རིག་པར་ཐིམ་ནས་རླུང་རང་སོར་གནས་པས། རྣམ་རྟོག་ཕྱི་མ་མ་ལང་གི་བར་ལ་གྱེས་སོ། །དེ་ཉིད་སེམས་རིག་ཐོག་ཏུ་འཕྲད་པ་དང་དོན་གཅིག་གོ། །བུ་མ་ཐོག་ཏུ་གྲོལ་བས་ཡེ་ཤེས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པའི་འོད་གསལ་ལ་མ་བུ་འདྲེས་པ་ཞེས་བཤད་དོ། །མཐར་ཐུག་གྱེས་ཚུལ་ནི། ཤི་དུས་རླུང་རང་ཞི་ལ་སོང་བས་རིག་གདངས་
Chinese
無有之法身顯現， 脫離方隅之光環繞， 遠離我執幻化五身顯。 如是。覺性之作用：內明了知一切之五種智慧，外明了知如所有性與盡所有性之相狀顯現。 事業：使遠離輪迴之錯覺與執著，與原始本初之界融合。 果：自清淨諸蘊之垢染，及依於阿賴耶識之多種習氣，如日脫雲翳，以無垢之智慧覺性，使自覺圓滿成佛，恆常安住於身與智慧之意境中。 彼亦如《認識莊嚴》云： 「基即果熟慧， 慧成熟為身， 自性之法身， 成熟為智法身。」 如是。本初即是佛，然於道位時，若未以覺性智慧取捨，則無從脫離垢染，故應珍重修持甚深口訣，是為使基位法身成熟為果位現證之智慧身佛陀。 彼等智慧之差別已述竟。 心與智慧相遇之時有二：外遇與內遇。 外遇者：於多種分別念散亂之時，心之覺性光芒與氣混合，於中脈相連之時，名為心與覺性相遇。 內遇者：於心離戲論之時，心之覺性光芒融入心間，名為內覺性上心相遇。 此等雖無與覺性相異之心相遇，然由覺性光芒與氣相互混合及內聚之分而假立名相。 分離之方式有二，就暫時之觀點而言，於離戲論之時，名為心之氣覺之動搖自息，光芒融入覺性，氣亦安住於自位，於未生起後續分別念前分離。 彼即是心於覺性上相遇，意義相同。 於中脈解脫，融入智慧界之光明，名為母子光明會。 究竟分離之方式：死亡之時，氣融入自息，覺性光芒
English
The appearance of the Dharmakāya without existence is seen. The halo of light, free from directions, is seized. Free from self, the five illusory bodies appear. Thus it is. The activity of rigpa is: the inner clarity, the five wisdoms that know all, and the outer clarity, the aspects of knowing what is and how many, arise. The function is: to be free from all the illusions and attachments of samsara, and to unite with the state of primordial space. The result is: the impurities that obscure the elements, and all the habitual tendencies that rely on the ālaya, are purified, like the sun free from clouds. By the stainless wisdom of rigpa, self-awareness is perfected into enlightenment, and one always abides in the intention of body and wisdom. As it is said in "Introduction Adorned": "The ground itself is the wisdom that ripens the fruit. Wisdom ripens into the body. That Dharmakāya of essence ripens into the wisdom Dharmakāya." Thus it is. Although the elements are already Buddha, if one does not adopt or reject with the wisdom of rigpa during the path, there will be no time to be liberated from impurities. Therefore, it is important to practice the profound instructions, because the Dharmakāya of the ground must be ripened into the wisdom body of enlightenment, the Buddha of manifest result. The distinctions of those wisdoms have been explained. There are two times when mind and wisdom meet: outer meeting and inner meeting. Outer meeting: when various thoughts scatter, the radiance of the heart's rigpa mixes with the wind, and when it connects through the central channel, it is called mind meeting with rigpa. Inner meeting: when the mind is free from elaboration, the radiance of the mind's element dissolves into the heart, and it is called mind meeting on top of inner rigpa. Although these do not meet with a mind that is different from rigpa, they are named based on the aspect of the radiance of rigpa mixing with the wind and gathering inward. There are two ways of separating. From a temporary point of view, when one is free from elaboration, the movement of wind-rigpa, which is called mind, subsides on its own, the radiance dissolves into rigpa, and the wind remains in its own place. It separates until the next thought arises. That is the same as mind meeting on top of rigpa. It is said that the clear light that dissolves into the wisdom realm through liberation in the central channel is the union of mother and child clear light. The ultimate way of separating is: at the time of death, the wind goes to self-pacification, and the radiance of rigpa