Tibetan
མེད་དུ་འདུག་པས་འཛིན་མེད་དུ་གྲོལ། ཡེ་གྲོལ་དུ་འདུག་པས་གཞི་ (༣༦༠)བྲལ་དུ་གྲོལ། ཐོག་བབས་སུ་འདུག་པས་ཅར་ཕོག་ཏུ་གྲོལ། ཤར་གྲོལ་དུ་འདུག་པས་སྣང་སྟོང་དུ་གྲོལ་བའོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། རང་བཞིན་ཡེ་ནས་གྲོལ་བའི་སེམས་ཉིད་འདི། །གར་བྱུང་གང་བདེར་བཞག་པས་གྲོལ་བ་མཚར། །མ་སྐྱེས་གདོད་ནས་དག་པའི་ཆོས་ཉིད་འདི། །མ་བཙལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡ་མཚན་ཆེ། །དུས་གསུམ་རྩ་བ་བྲལ་བའི་སེམས་ཉིད་འདི། །མ་བསྒོམ་མངོན་དུ་སྣང་བས་བློ་རེ་བདེ། །ཐོག་མ་ཐ་མ་རང་བཞིན་དག་པའི་ཆོས། ཡེ་གྲོལ་ཡོངས་གྲོལ་འབད་རྩོལ་ཞིག་པ་མཚར། །རྟོགས་པར་སླ་ལ་མཐོང་བས་བློ་བདེ་བ། །ཐ་མ་ལ་རང་ལུགས་གཟོ་མེད་ལྷུག་པ་འདི། །ཡེ་གྲོལ་སོར་གཞག་རང་བབ་ཆོས་ཉིད་དང་། །རྒྱལ་བའི་དགོངས་པ་མཐའ་གྲོལ་ཀློང་ཡངས་ཡིན། །ཇི་སྲིད་སེམས་ཀྱིས་བསྒོམ་ཞིང་འབད་པའི་བར། སེམས་ཉིད་གནས་ལུགས་གཉུག་མ་མཐོང་མི་འགྱུར། །མ་བསམ་མ་དཔྱད་ཐ་མལ་ཆོས་ཉིད་ལ། །སྒོམ་དང་མི་བསྒོམ་ཡེངས་དང་མི་ཡེངས་མེད། །འདི་ལྟར་བསྒོམས་པས་རྟོག་པ་མི་འགགས་ཤིང་། །མ་སྒོམ་ལྷུག་པས་མང་དུ་འགྲོ་བ་མིན། །གྲོལ་དང་མ་གྲོལ་དེ་བཞིན་གཉིས་སུ་མེད། །གནས་ལུགས་ཤེས་ན་རྩོལ་མེད་བློ་བདེའོ། །ཞེས་པ་ནི་བར་སྐབས་ (༣༦༡)ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །གསུམ་པ་རང་གྲོལ་གསུམ་གྱིས་རྐྱེན་དང་བསྲེས་ཏེ་རྩལ་སྦྱང་བ་ལ་གསུམ་ལས། དུག་གསུམ་རང་གྲོལ་ནི་འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་གང་སྐྱེས་ཀྱང་དེ་ཉིད་རང་བབས་ཆེན་པོར་བཞག་པས། །འཛིན་མེད་ཡེ་གྲོལ་ཆེན་པོར་ཕྱ་མ་གདལ་ལོ། །གཉིས་པ་སྒོ་ལྔ་རང་གྲོལ་ནི། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་ཀྱི་འཛིན་པ་གང་སྐྱེས་ཀྱང་དེའི་སྟེང་དུ་རང་བབས་ཆེན་པོར་བསྲེས་ལ་བཞག་པས་ཀ་དག་ཏུ་རང་གྲོལ་ལོ། །གསུམ་པ་ཚོགས་དྲུག་རང་གྲོལ་ནི་སྒོ་ལྔ་ཡིད་དང་བཅས་པའི་ཡུལ་དྲུག་ལ་དགག་སྒྲུབ་ཅི་བྱུང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ངང་ལ་རང་བབས་ཆེན་པོར་གློད་པས་གཞི་གྲོལ་དུ་འགྲོའོ། །དུག་གསུམ་སྒོ་ལྔ་ཚོགས་དྲུག་ཡུལ་རྣམས་ལ། གང་བབས་གཞི་བྲལ་ཡེ་གྲོལ་རང་བབས་བཞག །མ་སྤངས་མི་གནས་ཆོས་ཉིད་ངང་དུ་གྲོལ། གཏད་མེད་རྒྱལ་པོ་འཛིན་མེད་ཤར་བ་ཡིན། །ཞེས་པའོ། །མདོར་ན། གནས་ན་གདོད་མའི་གཞི་ལ་གནས། རང་བྱུང་ཀ་དག་ཆེན་པོའོ། །འཕྲོ་ན་ཡེ་ཤེས་རོལ་པ་སྟེ། །རྩིས་མེད་གཟའ་གཏད་ཀུན་དང་བྲལ། །འཕྲོ་གནས་གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་ནི། །གཞི་རྫོགས་ལྷུན་གྲུབ་རོལ་པ་ཉིད། །སྣང་ན་ཆོས་ཉིད་བརྡལ་བར་སྣང་། ། (༣༦༢)སྟོང་ན་ཁམས་གསུམ་འཁོར་བ་སྟོང་། །ཡོད་ན་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཡོད། །མེད་ན་ལས་དང་བག་ཆགས་མེད། །ཡོད་མེད་ཡིན་མིན་བཏགས་པ་ཙམ། །འཁོར་འདས་བཟང་ངན་རྨི་ལམ་ཙམ། །བླང་དོར་ངེ་དོགས་འཛིན་པ་ཙམ། །སྣང་སྟོང་ཆོས་ཉིད་རོལ་པ་ཙམ། །སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་གཟུགས་བརྙན་ཙམ། །ཐམས་ཅད་ཡེ་ནས་ཡོད་མེད་མེད། །ཡིན་མིན་ངོས་གཟུང་ཅུང་ཟད་མེད། །འདི་ལྟར་འགྲོ་ཀུན་འཁོར་བའི་གྲོང་ཁྱེར་ན། །བདེ་སྡུག་ལས་ཀྱི་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་ཀུན། །དྲི་ཟའི་གྲོང་ན་སྒྱུ་མའི་སྐྱེ་བོ་ལྟར། །མེད་བཞིན་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་བོ། །དེ་ལྟར་མཐོང་ནས་སྣང་སྲིད་གཟུགས་བརྙན་ཙམ། །རང་བཞིན་བདེན་པ་མེད་ཅེས་གོམས་པར་མཛོད། །ཆོས་ཀུན་མ་སྐྱེས་སྟོང་པའི་མེ་ལོང་ལ། །སྣ་ཚོགས་རྐྱེན་གྱིས་གཟུགས་བརྙན་ཅི་ཤར་ཡང་། །དེ་ཉིད་ངོ་བོ་མེད་ཅེས་བདག་གིས་མཐོང་། །རྨི་ལམ་སྒྱུ་མ་འཁྲུལ་ཞེས་རྟོག་པ་ཙམ། །བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས། འཁྲུལ་དང་འཁྲུལ་གཞི་གཉིས་མེད་གདོད་མའི་ངང་། །རང་བཞིན་གཞི་ནས་དག་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ། །པདྨ་ལས་འབྲེལ་རྩལ་གྱིས་དེ་རིང་མཐོང་། །སྣ་ཚོགས་མི་གཉིས་ཕོ་བྲང་ལྷུན་མཐོ་བ། །དྲི་མེད་འོད་ཟེར་བདག་གིས་བསྟན་ནས་ (༣༦༣)སོང་། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གིས་རྟོགས་པའི་དུས་ངེས་པ་ཕྱི་རབས་ཀྱི་དོན་དུ་སྨྲས་པའོ། །གཉིས་པ་དངོས་གཞི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་རྒྱུད་ལ་བསྐྱེད་པའི་ཚུལ་ལ། སྔོན་འགྲོ་ཟག་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྒྱུད་ལ་བསྐྱེད་པའི་ཚུལ་དངོས་གཞི་དེ་ཉིད་ངོ་སྤྲད་པའི་ཚུལ། རྗེས་རྣལ་འབྱོར་བཞིས་ཉམས་སུ་བླང་བའི་ཚུལ་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་བྱ་བ་གཏང་ཚུལ། སྒོ་གསུམ་གྱི་གནད་གཟིར་ཚུལ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་གསང་ལམ་མཚོན་ཚུལ་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་འདས་རྗེས་ལས། །གནས་བརྟན་གྲོལ་བའི་གདིང་ཐོབ་ནས། །ཕྱི་ནང་བྱ་བ་ཀུན་བཏང་སྟེ། །ཞེས་པ་དང་། ཀློང་གསལ་ལས། མངོན་སུམ་གནད་དུ་དབབ་པའི་ཕྱིར། །ཕྱི་ནང་གསང་བའི་བྱ་བ་ནི། །ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱིས་དགུ་ཕྲུགས་གཏོང་། ཞེས་སོ། ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་དགུ་ཞེ་ན། །དེ་ཉིད་ལས། ལུས་ཀྱི་བྱ་བ་གཏང་བའི་ཕྱིར། །ཆོས་དང་འཇིག་རྟེན་བྱ་བ་གཏོང་། །གྲོགས་མེད་གཅིག་པུར་གནས་པར་བྱ། །ངག་ནི་འཁྲུལ་གཏམ་ཆོས་སྤྱོད་སྤང་། །ལྐུགས་པ་ལྟ་བུ་ཉིད་ལ་བསླབ། །སེམས་ནི་ལོ་ཀ་འདས་པ་ཡི། །འགྱུ་བ་བཅད་ལ་གནས་པར་བྱ། །ཞེས་པས། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་བྱ་བ་མ་བཏང་ (༣༦༤)ན། ཉམས་ལེན་ལ་མི་གནས་པས་དགུ་ཕྲུགས་སུ་བཏང་སྟེ། དང་པོ་ལུ
Chinese
安住于无有，故于无执中解脱。安住于本初解脱，故于离基中解脱。（360）安住于当下，故于当下击中解脱。显现解脱，故于显空之中解脱。 此处为偈颂： 自性本初解脱之心性， 无论何处生起，安住于舒适处，解脱甚奇妙。 未生，本初清净之法性， 无需寻觅，自然成就，甚为稀有。 离三时之根本之心性， 无需修持，显现于前，内心甚为安乐。 初始终结，自性清净之法， 本初解脱，彻底解脱，努力止息，甚奇妙。 易于领悟，见之内心安乐， 最终，自宗无作，自然舒展， 本初解脱，保持原样，自然状态之法性， 乃诸佛之密意，无边解脱之广阔虚空。 如若心以修持而努力， 则心性本然之状态，终不可见。 不思不虑，于平凡之法性中， 无修与不修，散乱与不散乱。 如是修持，分别念不停止， 不修，任其自然，亦非增多。 解脱与不解脱，如是无有二者。 若知晓实相，则无勤而内心安乐。 如是乃中间（361）之偈颂。 三、以三种自解脱与因缘相混合而修习，其中有三：三毒自解脱，即贪嗔痴无论生起任何一种，皆安住于其自身之自然大状态中，于无执本初大解脱中坦然舒展。 二、五根自解脱，即眼、耳、鼻、舌、身之执着无论生起任何一种，皆于其上混合自身之自然大状态而安住，则于本初清净中自解脱。 三、六识自解脱，即五根与意根所及之六境，无论生起任何取舍，皆于其自身之状态中，以自然大状态而放松，则趋于基解脱。 于三毒、五根、六识诸境中， 无论何者生起，皆安住于离基、本初解脱之自然状态。 不舍弃，不住留，于法性之状态中解脱， 无有系缚之国王，无执而显现。 如是说。 总而言之，安住则安住于原始之基中，乃自生本初清净之大状态。散发则乃智慧之嬉戏，远离一切算计与执着。散发与安住无二之智慧，乃基圆满，任运成就之嬉戏。显现则显现为法性之开展。（362）
English
Remaining in non-existence, one is liberated into non-grasping. Remaining in primordial liberation, one is liberated into freedom from the ground. Remaining in the immediate present, one is liberated into instant impact. Appearing as liberation, one is liberated into appearance-emptiness. Here are the verses: This mind-essence, naturally liberated from the beginning, Wherever it arises, it's amazing to be liberated by resting in whatever is comfortable. This Dharma-nature, unborn and pure from the beginning, It's wonderful that it is spontaneously accomplished without searching. This mind-essence, free from the root of the three times, It's so comforting to see it manifest without meditation. The Dharma, pure in nature from beginning to end, Primordial liberation, complete liberation, the cessation of effort is wonderful. Easy to understand and comforting to see, In the end, this natural, unadorned freedom of one's own system, Is the Dharma-nature of primordial liberation, remaining as it is, in its natural state, And the intention of the Victorious Ones is the vast expanse of ultimate liberation. As long as the mind meditates and strives, The natural state of mind-essence will never be seen. Without thinking or analyzing, in the ordinary Dharma-nature, There is no meditation or non-meditation, distraction or non-distraction. Meditating in this way does not stop conceptualization, And not meditating freely does not increase it. Liberation and non-liberation are not two in the same way. Knowing the true nature is effortless and comforting. This is the intermediate (361) verse. Third, training in skill by mixing the three self-liberations with circumstances, there are three: The self-liberation of the three poisons is that whatever arises, whether it is desire, hatred, or ignorance, is placed in its own great natural state. It is spread out in the great non-grasping primordial liberation. Second, the self-liberation of the five senses: Whatever grasping arises from the eyes, ears, nose, tongue, and body, mix it with your own great natural state and leave it on top of it, and it will be self-liberated into primordial purity. Third, the self-liberation of the six aggregates is that whatever acceptance or rejection arises in the six objects of the five senses together with the mind, releasing it in its own state with a great natural state will lead to ground liberation. In the three poisons, five senses, six aggregates, and all objects, Whatever arises, rest in the natural state of freedom from the ground and primordial liberation. Without abandoning or dwelling, it is liberated in the state of Dharma-nature. The unbound king is the ungrasping arising. That's what it says. In short, if it abides, it abides in the original ground. It is the great self-born primordial purity. If it radiates, it is the play of wisdom. It is free from all calculations and fixations. The non-dual wisdom of radiating and abiding is the play of the ground's perfection and spontaneous accomplishment. If it appears, it appears as the unfolding of Dharma-nature. (362)
Chinese
若有，三界轮回皆空。若有，则有身与智慧。若无，则无业与习气。有无、是与非，皆是假立之名。轮回涅槃、善与恶，皆如梦幻。取舍、犹豫、执着，皆是虚妄。显现空性、法性，皆是游戏。种种显现，皆如影像。一切本初即无有无。是与非，皆无丝毫可执。如是，一切众生于轮回之城中，苦乐业力之种种显现，如乾闼婆城中幻化之人，虽显现而无自性。如是见后，当习惯于视一切显现如影像，无有真实自性。一切法皆未生，如虚空之镜，虽因种种因缘而显现影像，然我见其本性空无。梦幻、幻化、错觉，皆是分别念。凡夫众生皆执着于此。错觉与错觉之基，二者无别，于本初之状态中，自性本净之法性。我莲花生，以业力之缘，今日得见。种种非二之高耸宫殿，无垢光明，我已示现（363）而去。此乃自证之时，为后世利益所说之语。第二，正行于相续中生起无漏智慧之方式，分为前行于相续中生起无漏智慧之方式，正行即是认识其自性之方式，后行以四瑜伽修持之方式三种。初、舍弃身语意三门之行，摄持三门之要，表示三智慧之密道三种。初、于《逝后》中云：“获得稳固之解脱地，舍弃内外一切行。”又《虚空光明》中云：“为将显现摄持于要处，内外秘密之行，身语意三各舍九种。”何为九种方式？即彼经云：“为舍弃身之行，舍弃佛法与世间之行，独自一人安住。语则舍弃绮语与佛法之行，学习如哑巴一般。心则断除过去世间之念，安住于此。”因此，若不舍弃身语意三门之行（364），则无法安住于修行，故当舍弃九种。初、身
English
If there is, the three realms of samsara are empty. If there is, there is body and wisdom. If there is not, there is no karma and habitual tendencies. Existence and non-existence, being and non-being, are merely labels. Samsara and nirvana, good and bad, are like dreams. Acceptance and rejection, doubt and hesitation, clinging are all illusions. Appearance and emptiness, the nature of reality, are merely play. All kinds of appearances are like reflections. Everything is primordially without existence or non-existence. Being and non-being are without any grasp. Thus, all beings in the city of samsara, all kinds of appearances of happiness and suffering due to karma, are like illusory beings in the city of gandharvas, appearing but without inherent existence. Having seen this, become accustomed to seeing all appearances as reflections, without any true nature. All dharmas are unborn, like a mirror of emptiness, although images appear due to various causes, I see that their essence is empty. Dreams, illusions, delusions, are merely conceptualizations. Ordinary beings cling to them. Delusion and the basis of delusion are non-dual, in the primordial state, the nature of reality is primordially pure. I, Padmasambhava, through the power of karmic connection, see it today. Various non-dual towering palaces, stainless light, I have shown (363) and gone. This is what was said at the time of self-realization, for the benefit of future generations. Secondly, the actual way to generate uncontaminated wisdom in the continuum is divided into three: the preliminary way to generate uncontaminated wisdom in the continuum, the actual way to introduce its own nature, and the subsequent way to practice with the four yogas. First, the way to abandon the actions of the three doors of body, speech, and mind, the way to seize the essence of the three doors, and the way to represent the secret path of the three wisdoms. First, in the "After Death" it says: "Having obtained the firm ground of liberation, abandon all internal and external actions." Also, in "Vast Clarity" it says: "In order to bring the manifest into the essential point, the internal and external secret actions, abandon ninefold with body, speech, and mind." What are the nine ways? That sutra says: "In order to abandon the actions of the body, abandon the actions of Dharma and the world, abide alone without companions. Speech abandons idle talk and Dharma practice, learn to be like a mute. Mind cuts off the thoughts of the past world, abide in this." Therefore, if the actions of the three doors of body, speech, and mind are not abandoned (364), one cannot abide in practice, so one should abandon ninefold. First, body