Tibetan
འི་ཕྱི་མོར་གནས་པའོ། །དེའང་མཁྱེན་པ་གཉིས་སུ་འཕྲོ་ཚུལ་ནི། ནང་གསལ་གྱི་ངང་ལས་ཕྱིར་གསལ་དུ་ཡེ་ཤེས་ཡུལ་གྱི་རྣམ་ (༨༠)པ་ལ་འཇུག་པ་ན། ཡུལ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་ཡང་དེ་གདོད་མ་ནས་གཞིའི་ངོ་བོ་ལས་མ་གཡོས་པར་སྟོང་པ་ཆེན་པོར་གཟིགས་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དོན་དམ་དཔེ་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཉིད་མཁྱེན་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཆོས་སྟོན་ཏོ། །ཡུལ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་དེའི་རང་བཞིན་དག་པ་དང་མ་དག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཅན་མ་འདྲེས་པར་སྣང་བ་ཆེན་པོར་གཟིགས་པ་ནི་ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཅན་མཁྱེན་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ་འཁྲུལ་པ་དང་མ་འཁྲུལ་པ་དང་འཁྲུལ་པ་བཟློག་པའི་ཐབས་གྱི་བྱེ་བྲག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཐེག་པ་ཐ་དད་པ་རྣམས་གསུངས་སོ། །དེས་ན་གཞི་གདོད་མའི་ཡེ་ཤེས་ཐུགས་རྗེའི་འཆར་གཞི་ནང་གསལ་དུ་གནས་པ་དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་འདི་གཉིས་འཆར་གཞིར་ཡོད་ལ། རང་བཞིན་དུ་ནང་གསལ་མཉམ་པ་ཆེན་པོ་དེ་ལ་གང་དུ་ཡང་སྣང་བ་དང་གྲུབ་པ་མེད་དེ། །ཐལ་འགྱུར་ལས། ཐུགས་རྗེ་ཀུན་ཁྱབ་ཡེ་ཤེས་ལས། །མི་མཛད་སྣ་ཚོགས་འཆར་བའི་སྒོ། །མཛད་པ་ལྟར་སྣང་ངོ་བོར་རྫོགས། །ཆོས་སྐུ་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་ལས། །ཡེ་ཤེས་མཁྱེན་པ་ (༨༡)རྫོགས་པའི་ཆ། །ཤུགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འཆར། །འདི་མེད་འཁོར་འདས་ལྟེ་ཆད་པས། །མཁྱེན་པས་རིག་ཅིང་གསལ་བའོ། །ཞེས་སོ། །འོ་ན་གཞིའི་དུས་ཀྱི་ནང་གསལ་གྱི་རིག་པ་དེ་རིག་ཙམ་ལས་གང་དུ་ཡང་མ་གྲུབ་པ་རྟོག་པ་ལྟ་བུར་ཡོད་དམ། རྟག་པ་ཐེར་ཟུག་ཏུ་ཡོད་དམ། མེད་པ་ཕྱང་ཆད་དུ་ཡོད་དམ། དེ་ལས་གཞན་དུ་ཡོད་སྙམ་ན། ཀློང་གསལ་ལས། ཐུགས་རྗེ་ཀུན་ཁྱབ་ཡེ་ཤེས་ནི། །འགགས་མེད་སྣང་སྟོང་ཉིད་དུ་སྣང་། །ཞེས་པས། རང་བཞིན་དུ་རིག་པ་འོད་ཀྱི་ཁང་པ་ན། འོད་མཐའ་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་རྨ་བྱའི་སྒོ་ང་ལྟ་བུའི་ནང་ན་རིག་པ་གསལ་སྟོང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་རིག་ཆར་གནས་ལ། རྟོག་ཆར་མ་འཕྲོས་པ་ནམ་མཁའ་རྣམ་པར་དག་པའི་དཀྱིལ་ལམ། འོད་གསལ་གྱི་ངང་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་དུས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཤེས་པ་ལྟ་བུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ངོ་བོ་སྟོང་ལ་རང་བཞིན་གསལ་ཞིང་ཐུགས་རྗེ་འཆར་གཞི་མི་འགགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བཞུགས་ཏེ། ཐོག་མཐའ་བཅད་པ་ལས་ཐོག་མའི་ངོ་བོ་རང་བཞིན་ཐུགས་རྗེ་གསུམ་གྱི་དཔེ་རྨ་བྱའི་སྒོ་ང་ལྟར་གནས་སོ། །ཞེས་པ་དང་། (༨༢)ཐལ་འགྱུར་ལས། ཡེ་ཤེས་རང་ངོར་གནས་པ་ལ། །གསུམ་གྱི་ཚུལ་དུ་དབྱེར་མེད་དོ། །ཞེས་པ་དང་། དེ་ཉིད་མདངས་ཀྱི་གོ་ནས་ཕྱེ་ན་དོན་གསལ་མེ་ལོང་ལས་སྟོང་པའི་རིག་པ་གསལ་བར་གནས་སོ། །གསལ་བའི་རིག་པ་སྐུ་རུ་གནས་སོ། །སྐུའི་རིག་པ་སྣང་སྟོང་དུ་གནས་སོ། །ཡང་གཞིའི་རིག་པ་ཀ་དག་ཆེན་པོ་ཡིན། ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་རིག་པ་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཡིན། ཐུགས་རྗེའི་རིག་པ་མ་འགགས་ལུ་གུ་རྒྱུད་དོ། །ཞེས་བཤད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐོག་མའི་ཐུགས་རྗེ་ནང་གསལ་གྱི་རིག་པ་དེ་ཡང་། ངོ་བོ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སྤྲིན་མེད་པའི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཆོས་སྐུ། རང་བཞིན་མེ་ལོང་གཡའ་དག་པ་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ངང་ལས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་འཆར་གཞི་མ་འགགས་པར་འོད་གསལ་བ་ལོངས་སྐུ། ཐུགས་རྗེ་ནང་གསལ་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་རང་རིག་བའི་རྒྱལ་པོར་བཞུགས་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་རིག་སྟོང་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཆོས་ཉིད་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པ་ལྟ་བུར་བཞུགས་སོ། །གསུམ་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ཐུགས་ཀྱི་མེ་ལོང་ལས། ཆོས་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་བསམ་འདས་ (༨༣)བརྗོད་མེད་ངང་། །ལོངས་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་ཁ་དོག་མ་འདྲེས་གསལ། །སྤྲུལ་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་ཅིར་ཡང་བསྒྱུར་དུ་བཏུབ། །ཅེས་པ་དང་། ནོར་བུ་ཕྲ་བཀོད་ལས། ངོ་བོ་དུས་གསུམ་འགྱུར་བ་མེད། །རང་བཞིན་རྟག་ཏུ་འགགས་པ་མེད། །ཐུགས་རྗེ་ཀུན་ལ་རབ་སྣང་ཞིང་། །ཞེས་པ་དང་། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། གནས་ལུགས་རྣམ་པ་མང་བཤད་ཀྱང་། །ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པས། མདོར་བསྡུ་ན་གདོད་མའི་གཞི་སྟོང་ལ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཀློང་ན། གསལ་ལ་ངོས་གཟུང་མད་པའི་འོད་ལྔ་ཐུགས་རྗེ་རིག་པའི་སྙིང་པོར་དུས་གསུམ་འདུ་འབྲལ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས། འཁོར་འདས་གང་དུའང་མ་གྲུབ་པའི་སྔོན་རོལ་ན། གདོད་མའི་མགོན་པོ་འོད་མི་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པ་འོད་ཀྱི་ཁང་པ་ཅན། ཚོན་ལྔའི་དྲུ་བུ་བསྡོགས་པ་ལྟར་ནང་གསལ་དུ་བཞུགས་ཏེ། བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་གསེར་གྱི་ཡི་གེ་ཅན་ལས། མ་བྱུང་མ་སྐྱེས་སྔོན་རོལ་ན། །ཐོག་མའི་མགོན་པོ་འོད་མི་འགྱུར། །རང་བཞིན་ལྷུན་གྲུབ་སངས་རྒྱས་ཏེ། །ཀུན་གྱི་འབྱུང་གནས་ཆེན་པོར་གནས། །ནམ་མཁའ་རྒྱ་མཚོ་རིནཆེན་བཞིན། །ཆད་པ་མ་ (༨༤)ཡིན་འོད་གསལ་སྐུ། །རྟག་པ་མ་ཡིན་དངོས་པོ་མེད། །མཁའ་དང་འཇའ་ཚོན་ཚུལ་དུ་གནས། །ཀུན་གྱི་འབྱུང་གནས་ཆེན་པོ་སྟེ། །ཀུན་གྱི་དངོས་གཞིར་གྱུར་པ་ལ། རྒྱ་ཆད་ཕྱོགས་ལྷུང་ཀུན་དང་བྲལ། །དབྱེར་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་གནས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་འཁོར་འདས་ཀྱི་
Chinese
存在于母体之中。关于这两种智慧如何显现的方式是：当从内在的明朗状态向外在的明朗状态，智慧进入对境的显现时，虽然显现为各种各样的对境，但它们从一开始就没有离开基的自性，而是以大空性的方式显现，这就是如所有智的智慧。它证悟了超越概念的胜义法性，并向众生的界宣说自性本空的法。对于显现的各种对境，以不混杂的方式显现其自性清净与不清净等法，这就是如量智的智慧。它证悟了如水中月般的法，并向众生的界宣说迷惑与不迷惑，以及遣除迷惑之方便的无量差别，即各种不同的乘。因此，这两种智慧存在于基的原始智慧，即慈悲的蓝图，内在的明朗之中。在自性上，内在的明朗大平等之中，没有任何显现和成立。如《超越思维》中所说：从慈悲周遍的智慧中，不造作而显现各种各样的门，看似造作实则圆满于自性之中。从法身空性的自性中，智慧证悟圆满的部分，自然而然地向众生显现。没有这个，轮回涅槃的中心就会断裂，因此，通过证悟来认知和明了。如是说。那么，基位时的内在明朗的觉性，仅仅是觉性，除此之外没有任何成立，就像分别念一样存在吗？是恒常不变地存在吗？还是彻底不存在呢？或者认为它以其他方式存在呢？如《虚空明朗》中所说：慈悲周遍的智慧，显现为无碍的显现空性。因此，自性上，在觉性光明的宫殿中，在具有无边光芒的对境，如孔雀蛋一般的内部，觉性明空无二的智慧觉性安住其中。在没有分别念显现时，如同虚空完全清净的中心，或者安住于光明状态时的等持之识，以不分别的方式，大智慧的体性是空性，自性是光明，慈悲的蓝图以不间断的方式存在。从断除初始和终结的角度来看，初始的体性、自性、慈悲三者的比喻，就像孔雀蛋一样存在。
English
It resides within the primordial ground. The way in which these two knowledges manifest is as follows: When, from the state of inner clarity, wisdom engages with the appearances of objects in outer clarity, although various objects appear, they do not deviate from the nature of the ground from the very beginning, but are seen as the great emptiness. This is the wisdom of knowing reality as it is. It knows the suchness of reality that transcends conceptualization and teaches the dharma of self-emptiness to the realms of sentient beings. The great appearance of the nature of those various objects, without mixing the characteristics of purity and impurity, is the wisdom of knowing reality as it appears. It knows the characteristics of things like reflections in water and teaches the immeasurable distinctions of various vehicles to the realms of sentient beings, such as delusion and non-delusion, and the means of reversing delusion. Therefore, these two knowledges exist as the blueprint within the primordial wisdom of the ground, the inner clarity of compassion. In the nature of inner clarity, the great equality, there is no appearance or establishment anywhere. As it says in the *Thal 'Gyur*: "From the all-pervading wisdom of compassion, the doors of various appearances arise without action. It appears as action, but is complete in its essence. From the nature of the empty essence of the dharmakaya, the part of wisdom that knows is spontaneously manifest to sentient beings. Without this, the center of samsara and nirvana would be severed. Therefore, it is known and clear through knowledge." So it is said. Now, is the awareness of inner clarity at the time of the ground merely awareness, without any establishment, like a thought? Does it exist permanently and unchangingly? Or does it exist completely non-existent? Or do you think it exists in some other way? As it says in the *Klong gSal*: "The all-pervading wisdom of compassion appears as unceasing appearance and emptiness." Therefore, in the nature of the palace of light of awareness, within the object of limitless light, like a peacock's egg, the wisdom of awareness, inseparable from clarity and emptiness, abides. When thoughts have not arisen, like the center of a completely pure sky, or like the consciousness of samadhi at the time of equipoise in the state of clear light, the great non-conceptual wisdom, whose essence is emptiness, whose nature is clarity, and whose blueprint of compassion is unceasing, abides. From the perspective of cutting off beginning and end, the example of the three—essence, nature, and compassion—of the beginning is like a peacock's egg. As it says in the *Thal 'Gyur*:, "When wisdom abides in its own face, the three...
Chinese
的方式无别。 如是，若从彼光明的角度分析，则在义明镜中，空性的觉性明亮地安住。明亮的觉性安住于身。身的觉性安住于显空。又，基的觉性是大圆满。任运成就的觉性是身与智慧。大悲的觉性是不间断的连绵不断。如是宣说。 因此，最初的大悲内明的觉性，其自性是不分别的，如无云的虚空般是法身。自性如明镜般清净，在遍知的状态中，显现一切遍知的计划不间断地光明是报身。大悲内明中，安住于遍知智慧自证的国王是化身，觉性空明不变，如安住于法性中般安住。 第三，总结意义是：从普贤王如来心之明镜中，法身的智慧是不可思议(83)不可言说的状态。报身的智慧是颜色不混杂的明亮。化身的智慧可以随意转变。如是说。诺布匝果中说：本体三时不变。自性恒常不间断。大悲普照一切。如是说。牟提串珠中说：安住的方式虽然宣说了许多，但智慧的种类是三种。如是说。总之，在原始的基空无有戏论的界中，明亮而无有执着的五光，以大悲觉性的精华，三时无有聚散的方式，在轮回涅槃任何处也未成立之前，原始怙主名为不变光中，觉性具有光的房屋。如五彩丝线汇聚般在内明中安住。教法宝藏金字书中说：未生未现之前，最初的怙主是不变光。自性任运成就成佛，作为一切的伟大根源而安住。如虚空、大海、珍宝般，不是断灭(84)，是光明身。不是常有，没有事物。如虚空和彩虹般安住。是一切的伟大根源，成为一切的事物，远离广狭偏袒一切，无别任运成就而安住。如是说。第二，轮回涅槃的
English
are inseparable. Thus, if analyzed from the perspective of that radiance, in the Mirror of Meaning Clarity, the emptiness of awareness dwells clearly. The clear awareness dwells as the body. The body's awareness dwells in appearance and emptiness. Furthermore, the ground awareness is the Great Primordial Purity. The spontaneously accomplished awareness is the body and wisdom. The awareness of compassion is the uninterrupted continuum. Thus it is taught. Therefore, that initial compassion, the inner clarity of awareness, its essence is non-conceptual, like a cloudless sky, the Dharmakaya. Its nature is like a mirror, clear of tarnish, in the state of omniscience, the unobstructed manifestation of all-knowing plans, radiant, is the Sambhogakaya. In the inner clarity of compassion, dwelling as the king of self-aware wisdom of all-knowing is the Nirmanakaya, awareness empty and unchanging, dwelling as if abiding in the nature of reality. Third, the summary of the meaning is: From the mirror of the mind of Samantabhadra, the wisdom of the Dharmakaya is inconceivable (83), inexpressible state. The wisdom of the Sambhogakaya is clear, with colors unmixed. The wisdom of the Nirmanakaya can be transformed into anything. Thus it is said. In the Jeweled Array it says: The essence does not change in the three times. The nature is always uninterrupted. Compassion shines brightly on all. Thus it is said. In the Pearl Garland it says: Although many ways of abiding are taught, there are three kinds of wisdom. Thus it is said. In short, in the realm of the primordial ground emptiness, without elaboration, the five lights, clear and without grasping, as the essence of compassionate awareness, in a manner without gathering or scattering in the three times, before anything is established in samsara or nirvana, the primordial protector, called Unchanging Light, awareness possessing a house of light. Like a collection of five-colored threads, dwelling in inner clarity. In the Precious Teaching, the Golden Letters, it says: Before arising or being born, the primordial protector is Unchanging Light. The nature is spontaneously accomplished, enlightened, abiding as the great source of all. Like the sky, the ocean, and jewels, it is not annihilation (84), it is the radiant body. It is not permanent, there is no thing. It abides like the sky and a rainbow. It is the great source of all, having become the basis of all, free from vastness, limitation, partiality, and all. It abides in indivisible, spontaneously accomplished manner. Thus it is said. Second, the samsara and nirvana of