Tibetan
ོན་མིན་མི་དཔྱོད་ཅིང་། །བཟའ་བཏུང་ཁོ་ན་སེམས་པ་ཡི། །སྐྱེ་བོ་བླུན་པོ་དུད་འགྲོ་དང་། །ཁྱད་པར་ཡོད་པར་མ་མཐོང་ངོ་། །སྐྱེ་བོ་ངན་པ་ཇི་ལྟར་ཡང་། །རང་བཞིན་བཟང་ པོར་མི་འགྱུར་ཏེ། །མེ་ཡི་རང་བཞིན་ཚ་བ་སྟེ། །ནམ་ཡང་འདོར་བ་མི་བྱེད་དོ། །གཞན་དག་འདི་ལྟར་བྱེད་དོ་ཞེས། །དམ་པ་ངན་པའི་རྗེས་མི་འབྲངས། །ཁྱི་ཕག་སྐྱུགས་པ་ཟ་འོ་ཞེས། །སེངྒེས་ བཟའ་བ་ག་ལ་སྲིད། །ཤིན་དུ་དབུལ་ཡང་མཁས་པ་རྣམས། །ལེགས་བཤད་འོད་ཀྱིས་གཞན་དགའ་བྱེད། །རྒྱུད་དང་བྲལ་ཡང་དབང་པོའི་གཞུ། །ས་དང་ནམ་མཁའི་རྒྱན་དུ་འགྱུར། །བླུན་པོ་ཟས་དང་ནོར་ལ་དགའ། ། 4-817 མཁས་པ་ལེགས་བཤད་ཐོས་ན་དགའ། །ངན་པ་ཕ་རོལ་ཕུང་ན་དགའ། །དམ་པ་གཞན་དག་བདེ་ན་དགའ། །བླུན་པོ་དོན་མེད་ཚིག་ལ་རྩོད། །མཁས་པ་དོན་ཆེན་འཇམ་པོས་སྒྲུབ། །ངན་པས་གཞན་དག་རྩོད་ ལ་སྦྱོར། །དམ་པས་གཞན་རྩོད་ནོར་གྱིས་སེལ། །བླུན་པོའི་དཔུང་ནི་མི་སྨྲ་བ། །ཕེབས་པར་སྨྲ་བ་དམ་པའི་དཔུང་། །ངན་པའི་དཔུང་ནི་བརྫུན་ཚིག་སྟེ། །ཐབས་ལ་མཁས་པ་མཁས་པའི་དཔུང་། །བླུན་པོ་ངལ་ དུབ་ལས་ཀྱིས་འཚོ། །སྐྱེ་བོ་ངན་པ་སྡིག་གིས་འཚོ། །དམ་པ་སྔོན་གྱི་བསོད་ནམས་ཀྱིས། །མཁས་པ་བློ་དང་རིག་པས་འཚོ། །བླུན་པོ་དོན་མེད་ལས་ལ་འབད། །ངན་པ་དོན་མིན་ལས་ལ་འབད། །དམ་ པ་དག་དང་མཁས་པ་རྣམས། །འདི་ཕྱི་གཏན་གྱི་བདེ་ལ་འབད། །བླུན་པོ་རང་གིས་རང་ཕུང་བྱེད། །ངན་པས་གཞན་དག་ཕུང་ལ་སྦྱོར། །དམ་པ་དག་དང་མཁས་པ་ཡིས། །རང་གཞན་ཐམས་ཅད་བདེ་ལ་ སྦྱོར། །བླུན་པོ་རྒུད་ན་གཉེན་ལ་འཁང་། །ངན་པ་རྒུད་ན་གཞན་ལ་འཚེ། །དམ་པ་རྒུད་ན་ཆོས་ལ་སྤྲོ། །མཁས་པ་རྒུད་ན་རིག་པ་འཚོལ། །བླུན་པོ་ཁྲོས་ན་བུད་མེད་བརྡུང་། །ངན་པ་ཁྲོས་ན་ ངན་སེམས་འཕེལ། །དམ་པ་ཁྲོས་ན་ངོ་ཚ་དྲན། །མཁས་པ་ཁྲོས་ན་བདེན་གཏམ་འབྱུང་། །བླུན་པོའི་གཏམ་ཀུན་འདོད་གཏམ་སྟེ། །རྐུས་དང་ཕྲོགས་པ་ངན་པའི་གཏམ། །དམ་པ་མཛངས་ཀྱི་ལས་གཏམ་སྟེ། །མཁས་པ་ལེགས་བཤད་གཏམ་དུ་གླེང་། ། 4-818 བླུན་པོ་དམན་པའི་ལས་ལ་མཁས། །ངན་པ་གཡོ་དང་སྒྱུ་མ་མཁས། །དམ་པ་གཞུང་ལུགས་བཟང་ལ་མཁས། །མཁས་པ་ཤེས་བྱ་ཀུན་ལ་མཁས། །སྐྱེ་བོ་བླུན་པོ་མི་རོ་འདྲ། །ངན་པ་དུག་སྦྲུལ་དག་ དང་མཚུངས། །དམ་པ་བདུད་རྩིའི་བུམ་པ་བཞིན། །མཁས་པ་དག་ནི་མིག་དང་འདྲ། །ཡོན་ཏན་ཆུང་རྣམས་ང་རྒྱལ་ཆེ། །བློ་ཆུང་རིག་པས་མགུ་བ་སླ། །འདོད་ཆུང་ལྷ་དང་མི་ཡིས་མཆོད། །འདུ་འཛི་ཆུང་ བ་རྣལ་འབྱོར་འཕེལ། །ནོར་གྱི་འབྲས་བུ་སྦྱིན་དང་སྤྱོད། །ཐོས་པའི་འབྲས་བུ་བླང་དོར་ཤེས། །བསམ་པའི་འབྲས་བུ་དབང་པོ་དུལ། །བསྒོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཉོན་མོངས་འགག །བླུན་པོ་གོ་འཕངས་བསྟོད་གྱུར་ཀྱང་། །དམན་ པའི་གནས་སུ་ངང་གིས་ལྟུང་། །མཁའ་ལ་འབད་ནས་འཕངས་པའི་མད
Chinese
愚昧之人不作思辨，只关心饮食，这种愚人与牲畜没有差别。 恶劣之人无论怎样，本性都不会变好，火的本性是热，永远不会改变。 不要因为别人这样做，就去效仿恶人。狮子怎么会像狗猪一样吃呕吐物呢？ 即使非常贫穷，智者也能用善辩之光照亮他人。即使没有弓弦，良弓也能成为大地和天空的装饰。 愚人喜欢食物和财富，智者喜欢听闻善语，恶人喜欢他人遭受不幸，善人喜欢他人幸福安乐。 愚人争论无意义的言辞，智者用温和的方式成就大事，恶人引诱他人争斗，善人用财富平息争端。 愚人的军队是沉默不语的，能言善辩是圣者的军队，恶人的军队是虚假的言辞，精通权谋是智者的军队。 愚人通过辛勤的劳动谋生，恶人通过罪恶谋生，圣人依靠前世的福报，智者依靠智慧和知识谋生。 愚人为无意义的事情而努力，恶人为不正当的事情而努力，圣人和智者，为来世和今生的安乐而努力。 愚人自己毁灭自己，恶人引诱他人走向毁灭，圣人和智者，使自己和他人都能获得安乐。 愚人遭遇不幸时抱怨亲友，恶人遭遇不幸时怨恨他人，圣人遭遇不幸时精进修持佛法，智者遭遇不幸时寻求知识。 愚人生气时殴打妇女，恶人生气时恶念增长，圣人生气时会反思羞愧，智人生气时会说出真理。 愚人所说都是贪欲之语，偷盗和抢劫是恶人的话语，圣人所说都是贤善之语，智者谈论的都是有益的教诲。 愚人擅长卑劣之事，恶人擅长欺骗和虚伪，圣人擅长美好的经论，智者精通一切知识。 愚人如同尸体，恶人如同毒蛇，圣人如同甘露宝瓶，智者如同眼睛。 才能低下的人傲慢自大，智慧浅薄的人容易满足，欲望少的人受到天人的敬奉，减少俗务能增进瑜伽修行。 财富的果实是布施和享用，听闻的果实是明辨取舍，思维的果实是调伏感官，禅修的果实是烦恼止息。 愚人即使被赞扬地位高升，也会自然而然地堕落到卑贱的地位。就像奋力射向空中的箭矢一样。
English
The foolish do not contemplate, they only care about food and drink. There is no difference between such fools and animals. No matter how evil a person is, their nature will not become good. The nature of fire is heat, and it will never change. Do not imitate evil people just because others do so. How could a lion eat vomit like dogs and pigs? Even if very poor, the wise can illuminate others with the light of good speech. Even without a string, a good bow can be an ornament of the earth and sky. Fools like food and wealth, the wise like to hear good words, the wicked like others to suffer misfortune, and the virtuous like others to be happy and peaceful. Fools argue over meaningless words, the wise accomplish great things in a gentle way, the wicked entice others to fight, and the virtuous use wealth to resolve disputes. The army of fools is silent, eloquent speech is the army of the virtuous, the army of the wicked is false words, and skill in strategy is the army of the wise. Fools live by hard labor, the wicked live by sin, the virtuous rely on the merits of previous lives, and the wise live by wisdom and knowledge. Fools strive for meaningless things, the wicked strive for improper things, and the virtuous and wise strive for happiness in this life and the next. Fools destroy themselves, the wicked entice others to destruction, and the virtuous and wise enable themselves and others to attain happiness. When fools encounter misfortune, they complain about relatives and friends. When the wicked encounter misfortune, they resent others. When the virtuous encounter misfortune, they diligently practice the Dharma. When the wise encounter misfortune, they seek knowledge. When fools get angry, they beat women. When the wicked get angry, their evil thoughts increase. When the virtuous get angry, they reflect on shame. When the wise get angry, they speak the truth. The words of fools are all words of greed, theft and robbery are the words of the wicked, the words of the virtuous are all virtuous deeds, and the wise discuss beneficial teachings. Fools are skilled in base deeds, the wicked are skilled in deception and trickery, the virtuous are skilled in good scriptures, and the wise are proficient in all knowledge. Fools are like corpses, the wicked are like poisonous snakes, the virtuous are like nectar-filled vases, and the wise are like eyes. Those with little talent are arrogant and conceited, those with little wisdom are easily satisfied, those with few desires are revered by gods and humans, and reducing worldly affairs increases yogic practice. The fruit of wealth is giving and enjoying, the fruit of hearing is knowing what to accept and reject, the fruit of thinking is taming the senses, and the fruit of meditation is the cessation of afflictions. Even if fools are praised and their status is elevated, they will naturally fall to a lowly position. It is like an arrow shot into the sky with great effort. --------------------------------------------------------------------------------
Tibetan
འ། །ས་ལ་འབད་མེད་ངང་གིས་ལྟུང་། །ངན་པ་གོ་འཕངས་བསྟོད་གྱུར་ན། །བསྟོད་པ་པོ་ལ་ལྷག་པར་སྡང་། །ས་རྡུལ་གནམ་དུ་གཏོར་གྱུར་ ན། །འཐོར་མཁན་ཉིད་ཀྱི་མགོ་ལ་འབབས། །དམ་པ་དང་ནི་མཁས་པ་དག །གོ་འཕངས་བསྟོད་ན་བདེ་བའི་རྒྱུ། །ཆོས་རྒྱལ་བསྟོད་པའི་བཀའ་དྲིན་གྱིས། །ཡུལ་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་བདེ་བར་བྱེད། །ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ བླང་དོར་གསལ་བའི་མེ་ལོང་ལས། སྤེལ་མ་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་ལྔ་པའོ།། ༈ །། ༄། །འཇིག་རྟེན་ཤེས་པའི་ལེའུ་སྟེ་དྲུག་པ། བློ་ལྡན་གོ་བ་བཟང་པོ་ཅན། །རྒན་རབ་དག་ལ་བརྟེན་པ་དང་། །ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཐོས་པ་དེས། །ཡ་རབ་སྤྱོད་པ་ཤེས་པར་འགྱུར། ། 4-819 སྟེང་ན་རྗེ་དང་འོག་ན་འབངས། །ཐད་ཀར་ཉེ་འབྲེལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས། །བླ་ན་མཆོད་གནས་ཡོད་པ་དེ། །འཇིག་རྟེན་འདི་ན་ཡ་རབ་ཡིན། །ཕ་མ་མཁན་སློབ་དགེ་སྦྱོང་དང་། །རིགས་ཀྱི་རྒན་པ་ཐམས་ ཅད་ལ། །གང་འོས་བསྙན་བསྐུར་བྱེད་པ་དེ། །འཇིག་རྟེན་འདིར་ཡང་ཀུན་གྱིས་བསྟོད། །རང་གི་ཞེ་འདོད་མི་སྒྲུབ་པར། །འཁོར་ལ་གང་ཕན་བྱེད་པ་དང་། །སྡུག་བསྔལ་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་མགོན། །བྱེད་པ་ཀུན་ གྱིས་བསྐུར་བར་འོས། །དད་ལྡན་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། །བརྟན་ཞིང་དུལ་ལ་གཡོ་སྒྱུ་མེད། །གླ་བོ་བདེན་པར་སྨྲ་བ་དེ། །དམ་པ་ཀུན་གྱིས་བསྔགས་པར་འགྱུར། །གང་ཞིག་ལན་ལ་མི་རེ་བར། །སྦྱིན་ པ་ཕྱོགས་མེད་གཏོང་བ་དང་། །སྡིག་པ་ཆུང་ཡང་སྤོང་བ་དེ། །ཕྱོགས་རྣམས་ཀུན་དུ་གྲགས་པར་འགྱུར། །ཡོན་ཏན་ལེགས་པར་བསླབ་པ་དང་། །གཞན་དོན་ཆེས་ཆེར་བྱེད་པ་དང་། །གཏོང་ལྡན་ཀུན་སྤྱོད་དག་པ་ དེ། །གང་དུ་ཕྱིན་ཀྱང་དཔོན་དུ་འགྱུར། །རང་ཉིད་བཟའ་བཏུང་ལྷུར་ལེན་ཅིང་། །གཡོག་འཁོར་སྦྱིན་པས་མི་བསྡུད་ན། །མཚོ་སྐམ་པ་ལ་ངང་པ་ལྟར། །སུ་ཡང་འཁོར་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཆོས་དང་གྲོས་དང་ ཟང་ཟིང་གིས། །ཕན་ཐོགས་བརྩོན་པའི་སྐྱེ་བོ་ལ། །པདྨའི་མཚོ་ལ་ངང་པ་ལྟར། །རིང་ན་གནས་པ་ཀུན་ཀྱང་འདུ། །དགྲ་བོ་མི་དགའ་བྱེད་འདོད་ན། །རང་ཉིད་ཡོན་ཏན་ལྡན་པར་བྱ། །གཞན་དུ་དགྲ་བོ་ཕུང་དགའ་ཞེས། ། 4-820 ཁྲོ་བའི་མི་ཡིས་རང་རྒྱུད་བསྲེག །བློ་ཆེན་ཐབས་ལ་མཁས་པ་རྣམས། །དགྲ་ཡང་མཛའ་བཤེས་ལྟ་བུར་སྒྲུབ། །དེ་ཡི་བློ་གྲོས་གཏིང་མཐའ་རྣམས། །སུས་ཀྱང་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གཡོ་ཅན་དང་ནི་དགྲ་ བོ་དག །སྙན་པར་སྨྲ་ཡང་ཡིད་མི་བརྟན། །རྔོན་པས་གླུ་སྙན་བླང་གྱུར་ནས། །རི་དྭགས་བསོད་པ་མ་ཐོས་སམ། །དགྲ་ལ་ཟོན་བྱེད་སྡར་མ་ཡིན། །གཡང་ལ་འཕྱོང་བ་དཔའ་བོ་མིན། །སེངྒེ་མེ་ལ་ འཇུར་ཡང་དཔའ། །ཝ་མོ་གཡང་ལ་འཕྱོང་ཡང་སྡར། །ངན་པའི་དཔུང་ལ་བརྟེན་གྱུར་ན། །བཟང་པོའི་རང་བཞིན་ངང་གིས་འདོར། །རྒྱ་མཚོར་ཕྱིན་ན་གངྒཱ་ཡང་། །བ་ཚྭའི་ཆུ་བོར་ངང་གིས་འགྱུར། །མགོན་སྐྱབས
Chinese
啊！土地会无缘无故地崩塌，如果坏人得到地位的赞扬，那么会更加憎恨赞扬者。如果将地上的尘土抛向天空，尘土会落在抛洒者的头上。如果赞扬圣者和智者，那是幸福的根源。凭借赞扬法王的恩德，所有地方都会变得幸福。 《辨别取舍的明镜——行为论典》中，阐述杂项的第五章结束。 《了知世间》第六章 具有智慧和良好理解力的人，依靠年长者，听闻行为论典，就能了解高尚的行为。 上面有君主，下面有臣民，直接的亲属关系非常圆满，拥有至高无上的供养处，这样的人在这个世界上是高尚的。 对于父母、堪布（khenpo，亲教师），阿阇黎（acharya，轨范师）、僧人以及所有长辈，给予应有的侍奉和尊敬，这样的人在这个世界上也会受到所有人的赞扬。 不追求自己的欲望，而是做对眷属有益的事情，做痛苦者的保护者，这样的人值得所有人尊敬。 具有信仰、知耻、稳重、谦逊且没有虚伪，诚实说话的雇工，会受到所有圣者的赞美。 不期望回报，无偏颇地布施，即使是小罪也舍弃的人，会名扬四方。 良好地学习功德，做极大的利他之事，拥有慷慨和清净的行为，无论走到哪里都会成为领袖。 如果自己只顾饮食，而不以布施来团结仆从，就像旱海中的天鹅一样，没有人会聚集在你身边。 在佛法、商议和物质方面，努力帮助他人的人，就像天鹅在莲花湖中一样，即使远离的人也会聚集过来。 如果想要让敌人不高兴，就应该让自己具备功德。否则，敌人会幸灾乐祸，愤怒的人会烧毁自己的心续。有大智慧且精通方法的人，甚至能将敌人变成朋友。他们的智慧深不可测，无人能够理解。 狡猾的人和敌人，即使说好听的话，也不能信任。难道没有听说过猎人唱着美妙的歌，射杀野兽的故事吗？ 对敌人保持警惕不是懦弱，从悬崖上跳下也不是勇敢。狮子即使跳入火中也是勇敢的，狐狸即使从悬崖上跳下也是懦弱的。如果依靠恶人的军队，自然会舍弃善良的本性。即使恒河进入大海，也会自然变成咸水。
English
Ah! The earth falls without effort. If the wicked are praised for their status, they hate the praiser even more. If earth and dust are thrown into the sky, it falls on the head of the thrower himself. If saints and scholars are praised for their status, it is the cause of happiness. By the grace of praising the Dharma King, all places become happy. The fifth chapter, which explains miscellaneous topics, from 'The Mirror of Discernment: A Treatise on Conduct,' is completed. Chapter Six: Knowing the World A person with intelligence and good understanding, by relying on elders and hearing the treatises on conduct, will come to know noble behavior. Above is the lord, below are the subjects, direct relatives are perfectly complete, and having a supreme object of veneration—such a person is noble in this world. To parents, Khenpos (亲教师), Acharyas (轨范师), monks, and all elders, giving appropriate service and respect—such a person is praised by all in this world. Not pursuing one's own desires, but doing what benefits one's retinue, and being a protector of those who suffer—such a person is worthy of respect by all. A hired person who is faithful, knows shame, is stable, humble, and without deceit, and speaks truthfully—will be praised by all the holy ones. One who gives charity impartially without expecting anything in return, and abandons even small sins—will be renowned in all directions. One who learns virtues well, does great benefit to others, and has generosity and pure conduct—wherever he goes, he will become a leader. If one only cares about eating and drinking oneself, and does not gather servants with generosity, like swans in a dried-up lake, no one will gather around. One who strives to help with Dharma, counsel, and material things—like swans in a lotus lake, all who are far away will gather. If you want to make enemies unhappy, you should make yourself virtuous. Otherwise, enemies will rejoice in your downfall, and an angry person burns his own mind. Those with great wisdom and skill in methods can even turn enemies into friends. The depths of their wisdom cannot be fathomed by anyone. Cunning people and enemies, even if they speak sweetly, cannot be trusted. Haven't you heard the story of the hunter singing sweet songs and shooting wild animals? Being cautious of enemies is not cowardice, and jumping off a cliff is not bravery. A lion is brave even if it jumps into fire, and a fox is cowardly even if it jumps off a cliff. If you rely on the army of the wicked, you will naturally abandon your good nature. Even the Ganges, when it enters the ocean, naturally becomes saltwater. -------------------------------------------------------------------------------- ་བཟང་